Hygrophila Serpyllum
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Hindistan yarımadasına özgüdür; Batı Gatlar ve Maharashtra'dan Telangana ve güney Rajasthan'a kadar yetişir, Bangladeş'ten de kaydı vardır.
Bataklık kenarlarında, kanallarda, mevsimlik su birikintilerinde ve yavaş akan dere kıyılarında yetişir. Yağışlı mevsimi su altında ya da çamurda sürünerek, kuru mevsimi su üstünde dik ve çiçekli geçirir.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 54 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Hygrophila serpyllum, akvaryumun ön alanında tabana yayılan, minik yuvarlak yapraklı bir sap bitkisidir. Bakımı orta zorluktadır. Orta güçte bir aydınlatma ister; karbondioksit (CO2) sistemi olmadan da yaşar, ama sık ve alçak bir halı oluşturması için karbondioksit ve düzenli gübre gerekir. Karbondioksitsiz ve zayıf ışıklı akvaryumda yatmak yerine yukarı uzar ve gevşek bir çalı gibi görünür. Doku kültürü kabıyla gelen öbek küçük parçalara bölünür ve her parça cımbızla tabana dikilir.
Bitki akvaryum hobisine yakın zamanda girdi ve hâlâ az tanınır. Türkiye’de akvaryumcularda bilimsel adıyla, “Hygrophila serpyllum” olarak satılır; Türkçe bir adı yerleşmemiştir. Hindistan’da ona “bataklık halısı” anlamına gelen bir ad verilir. Yerleşik bir hygrophila türü olmasına karşın sıradan bir arka plan bitkisi gibi davranmaz. Gövdeleri tabana yatar, boğumlarından kök salar ve yana doğru ilerler. Yaprakları tırnak büyüklüğündedir; bu yüzden ilk bakışta bir hygrophiladan çok bir para otunu andırır.
Türü önce Nees 1836’da Physichilus serpyllum adıyla tanımladı, Thomas Anderson da 1867’de onu Hygrophila cinsine aldı. “Serpyllum” adı bitkinin sürünen büyüme biçimine işaret eder.

Nasıl Tanınır
Hygrophila serpyllum ince ama sert, tel gibi gövdeleriyle tanınır. Gövdeler tabanda yatay ilerler, dallanır ve her boğumdan kök verir. Yapraklar gövdeye karşılıklı ikişer ikişer dizilir. Su altı yaprakları kısa saplıdır, yuvarlağa yakın ya da geniş oval biçimlidir ve 1–1,5 cm boyunda kalır. Yüzeyleri tüysüz ve parlaktır, kenarları düzdür. Rengi yeşildir; güçlü ışık altında yeni yapraklarda hafif kahverengi tonlar görülebilir.
Akvaryumda alacağı biçimi ışık belirler. Güçlü ışıkta 3–5 cm yükseklikte, tabanı örten sık bir örtü oluşturur. Işık zayıfladıkça gövdeler yukarı kalkar ve bitki 10–15 cm boyunda, seyrek yapraklı bir çalıya döner.
Su üstü formu bambaşka görünür. Doku kültürü kabından çıkan ya da serada yetişen bitkide gövdeler dik durur, yapraklar daha dar ve sivridir. Bu yaprakların iki yüzü de beyazımsı tüylerle kaplıdır ve bitkiye grimsi yeşil bir renk verir. Su altına alınan bitki bu yaprakları zamanla döker. Yerine çıkan yeni yapraklar tüysüz, yuvarlak ve koyu yeşildir. Su üstünde boğumlardan ya da sürgün uçlarından çoğunlukla mavi-mor, bazı bitkilerde beyaz küçük çiçekler açar; su altında çiçek açmaz.
Doğada Nerede Yetişir
Hygrophila serpyllum, Hindistan yarımadasına özgü bir bitkidir. Batı Gatlar’dan Maharashtra platolarına, Telangana’dan Rajasthan’ın güneyine kadar uzanan bir alanda yetişir; Bangladeş’ten de kaydı vardır. Bataklık kenarlarında, sulama kanallarında, mevsimlik su birikintilerinde ve yavaş akan dere kıyılarında yaşar. Yağışlı mevsimde ve hemen ardından su altında ya da çamurun üstünde yerde sürünür, iri ve yuvarlak koyu yeşil yapraklar taşır. Sular çekilip kuru mevsim gelince gövdeleri dikleşir, yaprakları daralıp tüylenir ve çiçek açar. Akvaryumda iki ayrı bitki gibi görünen su altı ve su üstü formlarının nedeni budur. Bu iki form bir zamanlar ayrı varyete sayılıyordu; bugün aynı türün mevsimlik biçimleri olarak değerlendirilir.
Tür uluslararası koruma listesinde değerlendirilmemiştir. Yaşadığı bölgede yaygın sayılır ve tehdit altında görülmez. Akvaryumculara gelen bitkilerin hepsi doku kültürü laboratuvarlarında ve üretim seralarında çoğaltılır.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
En uygun yeri ön alandır. Taşların ve köklerin dibinde, öteki bitkilerle kum arasında geçiş sağlayan alçak bir öbek olarak da güzel durur. Küçük yaprakları sayesinde nano akvaryumun ölçeğini bozmaz. Doku kültürü kabından dikim şu sırayla yapılır:
- Bitkiyi kaptan çıkarın ve köklerdeki jeli ılık suyun altında dikkatle yıkayın. Jel akvaryumda kalırsa çürür ve yosun yapar.
- Öbeği iki üç gövdelik küçük parçalara ayırın. Bir kaptan çoğu zaman sekiz on parça çıkar.
- Her parçayı cımbızla tutup tabana 1–2 cm derinliğe dikin. Parçalar arasında 3–5 cm boşluk bırakın; gövdeler bu boşluğu birkaç hafta içinde doldurur.
- İnce kumda parçalar yerinden çıkıyorsa gövdenin dibini biraz daha derine gömün. Bitki boğumlarından hızla kök saldığı için bu tutunma kısa sürer.
Bitkiyi taşa ya da köke bağlamaya çalışmayın. Tutunma organı yoktur ve bağlı kalan bitki tabana ulaşmadan zayıf kalır. En sık yapılan hata, öbeği bölmeden tek parça hâlinde gömmektir. Tek parça dikilen öbeğin ortası ışık alamaz ve çürür.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Orta güçte bir aydınlatma ister. Günde 7–8 saat yanan iyi bir LED lamba altında alçak kalır ve tabana yayılır. Zayıf ışıkta bitki ölmez, ama gövdeler yukarı uzar ve halı yerine dağınık bir çalı görünümü ortaya çıkar. Işık güçlendikçe büyüme biçimi daha da yatay olur.
Karbondioksit sistemi şart değildir, ama faydası çok büyüktür. Karbondioksitsiz akvaryumda yavaş büyür ve seyrek kalır. Karbondioksit verilen akvaryumda gövdeler sık dallanır ve kısa sürede kapalı bir örtü oluşur.
Besinini hem sudan hem kökünden alır. Haftada bir, makro ve mikro besinleri birlikte içeren bir sıvı gübre verin. Besinli bir taban ya da kumun altına gömülen kök tabletleri büyümeyi hızlandırır. Hızlı büyüyen bir bitki olduğu için gübresiz akvaryumda yeni yaprakları küçülür ve solar.
Su Değerleri
Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak suda en iyi büyür, ama orta sertlikteki şebeke suyunda da sorunsuz yaşar. Sıcak suyu sever ve en iyi 24–29 °C’de büyür. Suyun uzun süre bu aralığın altında kalması onu zayıflatır; bu yüzden ısıtıcısız akvaryuma uygun değildir.
Budama ve Bakım
Bitki tabana yayılırken komşu bitkilerin arasına da girer. Komşularının içine uzanan gövdeleri iki haftada bir makasla kesin. Halı çok kalınlaşıp alt katmanlar ışık alamaz hâle gelirse üst katmanı makasla kısaltın. Bunu yapmazsanız alttaki yapraklar sararır ve dökülür.
Çalı biçiminde tutmak isterseniz dik çıkan gövdeleri bir yaprak çiftinin üstünden kesin. Kesilen yerden yan sürgünler çıkar ve bitki sıklaşır. Kesilen parçaları atmayın; onları dikerek yeni öbekler kurabilirsiniz.
Çoğaltma
Hygrophila serpyllum, sap çeliğiyle kolayca çoğaltılır. Boğumlarından kök saldığı için iş çok basittir.
- Tabana yayılmış bir gövdeyi, kök salmış birkaç boğumuyla birlikte makasla kesin.
- Parçayı tabanda boş bir yere cımbızla dikin.
- Köksüz uç çeliklerini de dikebilirsiniz; bunlar birkaç gün içinde boğumlarından yeni kök verir.
Su üstünde nemli bir kapta da çoğaltılabilir. Islak bir tabana yatırılan gövdeler orada da kök salar ve yayılır.
Sık Görülen Sorunlar
Yapraklar ilk haftalarda dökülüyor
Doku kültürü kabından ya da seradan gelen bitki su üstü formundadır. Su altına alınınca tüylü eski yapraklarını döker. Bu olağan bir geçiştir. Bitkiyi yerinden oynatmayın, dökülen yaprakları dipten çekip alın. Yeni yuvarlak yapraklar çıkmaya başladığında bitki suya alışmış demektir.
Bitki halı yapmıyor, yukarı uzuyor
Bitkinin yukarı uzaması ışığın zayıf kaldığını gösterir. Karbondioksit eksikliği de aynı sonucu verir. Aydınlatmayı güçlendirin ya da bitkiyi lambanın tam altına taşıyın. Uzayan gövdeleri dipten kısaltın; yeniden çıkan sürgünler daha alçak kalır.
Alt yapraklar sararıp çürüyor
Öbek çok kalınlaşınca alt katmanlar ışık alamaz. Sararan ve kahverengileşen yapraklar bu katmanda birikir. Üst katmanı kısaltın, öbeği seyreltin ve biriken çürümüş yaprakları sifonla alın.
Yeni yapraklar küçük ve soluk çıkıyor
Hızlı büyüyen bitkide bu belirti suda besin eksik olduğunu gösterir. Demir, potasyum ve azot içeren tam bir sıvı gübre verin. Besinsiz kumda gövdelerin dibine kök tableti gömün.
Hangi Akvaryuma Uyar
Hygrophila serpyllum en iyi sonucu, karbondioksit verilen ve düzenli gübrelenen bitkili akvaryumda verir. Küçük yaprakları nano akvaryuma ve küçük sürü balıklarıyla kurulan düzenlere iyi uyar. Sık örtüsü karidesler için biyofilm otlanan ve saklanılan bir alan olur; ancak gübresiz bir karides akvaryumunda bitki seyrek kalır.
Isıtıcısız akvaryuma ve serin su isteyen balıklara uygun değildir. Hygrophila cinsinin yumuşak yapraklarını otçul balıklar severek yer. Japon balığı ve iri cikletler ise ince ve az köklü bitkiyi hem yer hem de tabandan söker.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Tetra, rasbora ve küçük sürü balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; sıcak su isteklerini paylaşırlar. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Sık örtüde biyofilm otlar ve saklanırlar. Doku kültürü bitkisi ilaç kalıntısı taşımaz. |
| Beta balığı | Uyumlu | Bitkiye zarar vermez; küçük akvaryumda ön alanı doldurur. |
| Corydoras ve tabanda eşelenen küçük balıklar | Dikkat | Yeni dikilen parçaları yerinden çıkarabilir. Bitki kök salana kadar parçaları derine dikin. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları yer ve ince köklü bitkiyi söker; bitki serin suya da dayanmaz. |
| Cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazarak alçak bitkiyi söker; otçul türler yaprağı yer. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Hygrophila yapraklarını kısa sürede tüketir. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Türkiye’de birkaç akvaryumcuda ve çevrim içi bitki satıcısında zaman zaman bulunur. Çoğunlukla doku kültürü kabında satılır. Bazı satıcılar doku kültüründen çıkarılıp serada su üstünde büyütülmüş genç bitkileri de “ex vitro” adıyla sunar. Her iki biçim de salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz. Yurt dışından gelen su altı formundaki bitkide ise salyangoz yumurtası ve küçük omurgasızlar bulunabilir; bu bitkiyi akvaryuma koymadan önce iyice yıkayın.
Doku kültürü kabında bitkilerin canlı yeşil olmasına, jelin bulanmamış ve kabın içinde kahverengi çürük bulunmamasına bakın. Kabı aldıktan sonra güneş görmeyen serin bir yerde tutun ve birkaç gün içinde dikin.
İlk iki üç hafta bitki su altına alışır, eski tüylü yapraklarını döker ve görünür bir büyüme göstermez. Boğumlardan beyaz kökler ve yeni yuvarlak yapraklar çıkmaya başladığında yayılma hızlanır.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En çok benzediği bitki Lysimachia nummularia, yani para otudur. Onun da yuvarlak yaprakları vardır ve tabana yayılır. Ancak para otunun yaprakları daha iri, gövdesi daha kalındır. Su altında dik büyür ve orta alanda kullanılır; serin suya da dayanır.
Lindernia rotundifolia da yuvarlak yapraklıdır. Bu bitki dik büyür, 15 cm’yi aşar ve orta alanda kullanılır; tabana yatarak yayılmaz.
Staurogyne repens aynı aileden, yine ön alanda kullanılan bir bitkidir. Yaprakları uzunca oval ve daha iridir. Bitki yavaş büyür ve tabana yayılmak yerine alçak, sık bir öbek yapar.
Adı bazen Hygrophila polysperma ile karıştırılır. Bu türün eski eş adlarından biri “Ruellia polysperma”dır, ama hobideki Hygrophila polysperma ayrı bir türdür. Polysperma dik büyüyen, 3–4 cm uzunluğunda mızrak biçimli yapraklar taşıyan bir orta ve arka alan bitkisidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hygrophila serpyllum CO2 ister mi?
Hygrophila serpyllum karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar, ama yavaş büyür ve seyrek kalır. Sık ve alçak bir halı istiyorsanız karbondioksit vermeniz gerekir.
Hygrophila serpyllum halı yapar mı?
Hygrophila serpyllum güçlü ışık ve karbondioksit altında tabana yayılır ve 3–5 cm yükseklikte sık bir örtü oluşturur. Zayıf ışıkta gövdeleri yukarı uzar ve halı yerine gevşek bir çalı görünümü alır.
Hygrophila serpyllum nasıl dikilir?
Doku kültürü kabındaki jel ılık suyla yıkanır ve öbek iki üç gövdelik parçalara bölünür. Her parça cımbızla tabana 1–2 cm derinliğe, 3–5 cm arayla dikilir. Bitki boğumlarından hızla kök salar.
Hygrophila serpyllum yaprakları neden dökülüyor?
Satılan bitki su üstü formundadır ve su altına alınınca tüylü eski yapraklarını döker. Bu olağandır; yerine tüysüz, yuvarlak su altı yaprakları çıkar. Uzun süren dökülme ışık ya da besin eksikliğini gösterir.
Hygrophila serpyllum nano akvaryuma uygun mu?
Hygrophila serpyllumun yaprakları 1–1,5 cm boyunda kalır ve bitki alçak büyür; bu yüzden nano akvaryumun ön alanına çok iyi uyar. Komşu bitkilerin arasına uzandığı için düzenli budama ister.
Hygrophila serpyllum taşa bağlanır mı?
Hygrophila serpyllumun tutunma organı yoktur ve bu bitki bağlanmaya uygun değildir. Tabana dikilir ve boğumlarından kök salarak yayılır.
Kaynakça
- Anderson, T. (1867). An enumeration of the Indian species of Acanthaceae. Journal of the Linnean Society, Botany, 9(40), 455–526.
- Cook, C. D. K. (1996). Aquatic and Wetland Plants of India. Oxford University Press, Oxford.
- Swamy, J. & Annamma, P. S. (2017). New distributional record of an endemic species Hygrophila serpyllum (Acanthaceae) from Kawal Tiger Reserve, Telangana, India. Journal of Economic and Taxonomic Botany, 40(3–4), 174–176.
- Jaseela, V. T. (2024). Molecular Systematics of the Genus Hygrophila R.Br. (Acanthaceae) in India. Doktora tezi, University of Calicut, KSCSTE-Malabar Botanical Garden & Institute for Plant Sciences.
- POWO (2026). Hygrophila serpyllum (Nees) T.Anderson. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Hygrophila serpyllum (Nees) T.Anderson. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Hygrophila serpyllum (052B TC), 1·2·GROW! bitki veri sayfası. tropica.com.
- Aquasabi (2026). Hygrophila serpyllum 1-2-GROW!, bitki veri sayfası. www.aquasabi.de.
💬 Yorum Yaz