🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Sap Bitkileri › Rotala Wayanad
Sap Bitkileri

Rotala Wayanad

📅 21 Kas 2026
Bilimsel ad Rotala sp. 'Wayanad' Diğer bilimsel adlar: Rotala rotundifolia 'Wayanad'
Familya Lythraceae Cins Rotala Grup Sap bitkisi
Türkiye'de Rotala Wayanad İngilizce Rotala Wayanad · Wayanad Rotala

Bir bakışta

ZorlukOrta
IşıkOrta ışık
KarbondioksitFaydalı, şart değil
Büyüme hızıOrta
Boy15–40 cm
Akvaryumdaki yeriOrta, arka
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten ve sudan · besinli taban faydalı
Sıcaklık22–28 °C
pH6–7,5
ÇoğaltmaSap çeliği, yan sürgün
Su üstündeYetişir
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · doku kültürü

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
Hindistan

Hindistan'ın Kerala eyaletindeki Wayanad ilçesinden, Batı Ghat dağlarından geldiği bilinir; kimliği botanik olarak incelenmediği için tür adı yoktur ve büyük olasılıkla Rotala rotundifolia'nın yerel bir formudur, bu yüzden haritada gözlem noktası gösterilmez.

Doğada yetiştiği yer

Bulunduğu yer ayrıntılı bilinmez; olası ana türü Rotala rotundifolia ıslak çayırlarda, çeltik tarlalarında, dere kıyılarında ve sığ bataklıklarda yılın bir bölümünü su üstünde geçirir.

Olası ana türü Rotala rotundifolia Florida'da istilacı olduğu için bitki ve budama artıkları doğaya, dereye ya da göle atılmaz.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Rotala Wayanad, ince ve dar yapraklı, sarımsı yeşil renkli bir sap bitkisidir ve bakımı orta zorluktadır. Karbondioksit (CO2) sistemi olmayan akvaryumda da yaşar, ama orada sapları seyrek uzar ve öbek dağınık kalır. Sık ve çalımsı dokusunu orta ya da güçlü ışık, düzenli gübre ve karbondioksit birlikte verildiğinde kazanır. Yeri akvaryumun orta ve arka alanıdır. Türkiye’de çoğunlukla doku kültürü kabında satılır; kabdaki küçük öbek parçalara ayrılır ve cımbızla tabana dikilir.

Bitkinin bilimsel bir tür adı yoktur. Satıcılar onu Rotala sp. ‘Wayanad’ ya da Rotala rotundifolia ‘Wayanad’ adıyla sunar. Ad, bitkinin bulunduğu yerden, Hindistan’ın Kerala eyaletindeki Wayanad ilçesinden gelir. Bitkinin kimliği botanik olarak incelenmemiştir. Çiçeği ve meyvesi üzerinde yapılmış bir tanım olmadığı için tür adı konamamıştır. Yaprak yapısına ve bakımına bakıldığında en olası açıklama, onun Rotala rotundifolia türünün Kerala’ya özgü yerel bir formu olmasıdır. Dikim, budama ve çoğaltma konusunda Rotala Rotundifolia sayfasında anlatılanların hepsi bu bitkiye de uyar.

Türkiye’de akvaryumcularda “Rotala Wayanad” adıyla satılır. Bitki birkaç ithal doku kültürü bitkisi satan akvaryumcuda bulunur, yaygın değildir. Çoğu zaman kapalı kapta, bazen de kaptan çıkarılıp sertleştirilmiş tek tek saplar hâlinde gelir.

Nasıl Tanınır

Rotala Wayanad ince saplıdır ve her boğumda karşılıklı iki yaprak taşır. Su altı yaprakları dar, uzun ve sivri uçludur. Bu yapraklar standart rotundifolia formlarındakilerden belirgin biçimde incedir ve öbeğe tüylü, narin bir görünüm verir. Rengi açık yeşil ile sarımsı yeşil arasındadır. Çok güçlü ışıkta ve az nitratlı suda sürgün uçları pembemsi ya da turuncumsu bir renk alabilir, ama bitki asıl olarak sarı-yeşil tonuyla kullanılır.

Bitkinin en belirgin özelliği büyüme biçimidir. Güçlü ışık altında sapları dik yükselmez, yana yatarak ve kavis çizerek büyür. Böylece alçak, yayvan ve çalı gibi sık bir öbek oluşur. Işık zayıfladıkça saplar dikleşir, boğum araları açılır ve öbek seyrekleşir.

Akvaryumda budanmadan bırakılırsa 15–40 cm uzar, ama çoğu akvaryumcu onu 10–20 cm yükseklikte, sık bir öbek olarak tutar. Kaptan çıkan genç bitki birkaç santimlik küçük bir öbektir ve yaprakları çoğu zaman daha kısa ve geniştir. Dar su altı yaprakları bitki akvaryuma alıştıktan sonra, birkaç hafta içinde çıkmaya başlar.

Doğada Nerede Yetişir

Wayanad, Hindistan’ın güneybatısında, Batı Ghat dağlarının Kerala tarafında kalan yüksek bir yayla ilçesidir. Bitkinin doğada tam olarak hangi derede ya da bataklıkta bulunduğu bilinmez ve herbaryum kaydı yoktur. Kimliği belirsiz olduğu için kartta harita ve gözlem noktası gösterilmez. Aynı ilçede Periya kasabası yakınlarında bulunan ve ‘Periya’ adıyla satılan bir başka dar yapraklı form da bu bitkiye çok benzer.

Rotala rotundifolia türü Güney ve Güneydoğu Asya’da yaygındır. Islak çayırlarda, çeltik tarlalarında, dere kıyılarında ve sığ bataklıklarda yetişir; yılın bir bölümünü su üstünde geçirir. Batı Ghat dağları Rotala cinsi bakımından zengin bir bölgedir ve Hindistan’daki türlerin çoğu bu yarımadada yetişir. Bitkinin kendisi için bir koruma değerlendirmesi yapılmamıştır. Akvaryumculardaki bitkilerin hepsi doku kültürü laboratuvarlarında çoğaltılır.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Yeri orta ve arka alandır. Yana yatarak büyüdüğü için orta alanda, taşların ve köklerin dibinde yumuşak bir geçiş oluşturur. Küçük akvaryumda arka alanı da doldurur. Tek sap etkili görünmez, bitkiyi en az beş on saplık bir grup hâlinde dikin. Doku kültürü kabındaki bitki şu sırayla dikilir:

  1. Bitkiyi kaptan çıkarın ve köklerin arasındaki jeli ılık suyun altında tamamen yıkayın. Akvaryumda kalan jel çürür ve suyu bulandırır.
  2. Öbeği parmaklarınızla ya da makasla üç dört saplık küçük parçalara ayırın.
  3. Her parçayı cımbızla tutun ve tabana 2–3 cm derinliğe, birbirinden 1–2 cm arayla dikin. Kırılgan sapları cımbızla sıkıca sıkmayın.

Tek tek satılan sertleştirilmiş saplarda alt boğumların yaprakları sıyrılır ve her sap ayrı ayrı dikilir. İnce saplar hafif olduğu için ince kumda ya da besinli tabanda daha iyi tutunur. En sık yapılan hata, kaptaki öbeği bölmeden tek parça hâlinde gömmektir. Ortada kalan saplar ışık almaz ve çürür.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Orta ışık bu bitki için alt sınırdır. Standart akvaryum lambası altında yaşar, ama sapları uzar, boğum araları açılır ve bitki yayvan değil dik ve seyrek büyür. Sık, yana yatan öbeği güçlü bir LED altında, günde 7–8 saatlik aydınlatmayla verir. Işık arttıkça renk de sarıya ve uçlarda pembeye kayar.

Karbondioksit verilmesi şart değildir, ama büyük fark yaratır. Karbondioksitsiz akvaryumda bitki yaşar ve yavaş büyür. Ancak alt yaprakları sık döker ve tepedeki birkaç boğum dışında çıplak kalır. Güçlü ışık kullanacaksanız karbondioksit de verin. Güçlü ışık karbondioksitsiz kalırsa yaprakları yosun tutar.

Besinini hem sudan hem kökten alır. Haftada birkaç kez demir ve iz element içeren sıvı gübre verin. Besinli taban büyümeyi hızlandırır; sıradan kumda ise birkaç haftada bir kök tableti gömmek yeter. Demir eksik kaldığında tepe yaprakları solgun ve beyazımsı çıkar.

Su Değerleri

Yumuşak ve hafif asidik suda en iyi büyür, ama orta sertlikteki ve nötr şebeke suyuna da uyar. Çok sert ve bazik suda renk zayıflar ve büyüme yavaşlar. 22–28 °C’de sorunsuz yaşar. Isıtıcısız akvaryumun serin suyu ona uymaz.

Budama ve Bakım

Düzenli budama ister. Öbek istediğiniz yüksekliği geçtiğinde tepeleri birkaç boğum aşağıdan, bir yaprak çiftinin hemen üstünden keskin bir makasla kesin. Kesilen yerin altından iki ya da daha fazla yan sürgün çıkar ve öbek her budamada biraz daha sıklaşır. Kesilen tepeleri atmayın; onları öbeğin seyrek kalan yerlerine dikin.

Yana yatan saplar komşu bitkilerin üstüne yayılabilir. Bu sapları dipten kesin ya da kısaltıp yeniden dikin. Birkaç budamadan sonra alt kısmı çıplak kalan eski sapları sökün ve yerlerine taze tepeleri dikin.

Çoğaltma

Rotala Wayanad, sap çeliğiyle kolayca çoğalır. Budamada kestiğiniz 5–8 cm’lik tepelerin alt yapraklarını sıyırın ve tabana dikin. Tepeler bir iki hafta içinde kök salar. Yerleşmiş bitki, tabanın altından ve sapların dibinden yan sürgünler de verir. Bu sürgünleri ana öbekten ayırıp başka bir yere dikebilirsiniz. Ticari üretim doku kültürü laboratuvarlarında yapılır.

Sık Görülen Sorunlar

Yeni dikilen bitki eriyor

Kaptan çıkan ilk yapraklar ya da tek satılan saplardaki eski yapraklar akvaryuma girdikten sonra ilk haftalarda dökülebilir. Nedeni, kapta ya da serada oluşmuş yaprakların akvaryum suyuna alışmamasıdır. Su değerlerindeki ani değişim de aynı erimeyi başlatır. Bitkiyi sökmeyin; dökülen yaprakları dipten alın ve dar su altı yapraklarının çıkmasını bekleyin. İlk haftalarda su değerlerini ve sıcaklığı sabit tutun.

Saplar uzuyor ve seyrek kalıyor

Saplar dik ve ince uzuyorsa, boğum araları açılıyorsa ışık yetersizdir. Lambayı güçlendirin ya da bitkiyi lambanın altına, uzun bitkilerin gölgesinden uzağa taşıyın. Karbondioksitsiz akvaryumda bu görünümü tam düzeltmek zordur.

Tepe yaprakları solgun ya da beyazımsı çıkıyor

Yeni yaprakların solgun ve beyazımsı çıkması demir eksikliğini gösterir. Demir içeren sıvı gübreyi düzenli verin. Yaşlı yaprakların sararıp dökülmesi ise çoğunlukla azot ya da genel besin eksikliğinden olur.

Alt yapraklar dökülüyor

Sık öbeğin alt kısmı ışık almadığında alt yapraklar dökülür. Bu durum bir ölçüde olağandır. Öbeği düzenli budayın ve alt kısmı çıplak kalan sapları yenileyin.

Hangi Akvaryuma Uyar

Rotala Wayanad, ışığı yeterli olan bitkili bir akvaryuma ve küçük balıklı topluluk akvaryumuna uyar. Asıl yeri karbondioksit verilen bitkili düzenlerdir. Küçük boyunu ve ince dokusunu budamayla koruduğu için 30 litrenin altındaki akvaryumlarda da ölçeği bozmaz. Karidesler ve küçük balıklar bitkiye dokunmaz. Japon balığı, iri cikletler ve otçul balıklar ise ince sapları kemirir ya da söker.

Balık / canlı Durum Not
Lepistes, tetra, rasbora gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Cüce karidesler Uyumlu Sık öbekte saklanır ve otlarlar. Doku kültürü bitkisi ilaç kalıntısı taşımaz.
Beta balığı Uyumlu Sık öbekte dinlenir; akvaryumun ışığı bitkiye yetecek kadar güçlü olmalıdır.
Corydoras ve küçük vatoz balıkları Uyumlu Bitkiye zarar vermezler; yeni dikilen sapların etrafını eşeleyebilirler.
Japon balığı Uyumsuz Yumuşak sürgünleri kemirir ve dikili sapları söker; bitki serin suya da dayanmaz.
Astronot balığı ve öteki iri cikletler Uyumsuz Tabanı kazar ve ince sapları söker.
Gümüş dolar gibi otçul balıklar Uyumsuz Yumuşak yapraklı sap bitkilerini yerler.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Türkiye’de çoğunlukla doku kültürü kabında satılır. Kapalı kaptaki bitki salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz; karides akvaryumu için en güvenli seçenek budur. Kabın içindeki bitkinin yeşil ve dik durmasına bakın. Kahverengileşmiş, çökmüş ya da jelin içinde küf tutmuş kabı almayın. Bazı akvaryumcular kaptan çıkarılmış bitkiyi tek tek saplar hâlinde de satar. Bu sapların tepesi canlı ve yeşil olmalıdır.

Kargoyla gelen bitki küçük ve yorgun görünebilir. Kabı açtıktan sonra bitkiyi bekletmeden dikin. Hemen dikemiyorsanız kabı kapalı tutun ve ışıklı ama güneş almayan bir yerde birkaç gün saklayın. İlk iki üç hafta büyük bir büyüme beklemeyin. Bitki önce kök salar, sonra dar su altı yapraklarını vermeye başlar.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

En çok karıştırıldığı bitki ‘Periya’ adıyla satılan formdur. İkisi aynı ilçeden gelir ve neredeyse aynı görünür. ‘Periya’nın yaprakları biraz daha kısadır, sapları kırmızımsıdır ve standart formdan da yavaş büyür. Satın aldığınız bitkinin adı etiketinde yazanla belirlenir; görünüşten ayırmak çoğu zaman mümkün değildir.

Rotala H’ra da dar yapraklı ve yana yatarak büyüyen bir rotundifolia formudur. Ondan turuncu-kırmızıya kolayca dönen rengiyle ayrılır. Standart Rotala Rotundifolia ve Rotala Rotundifolia Çeşitleri sayfasındaki formlar daha geniş yapraklıdır. Rotala Bonsai ise yuvarlak yapraklı, dik ve yavaş büyüyen bir bitkidir.

İnce yapraklı görünüşü yüzünden Rotala Nanjenshan ve Rotala wallichii ile de karıştırılabilir. Bu iki bitki her boğumda ikiden çok yaprak taşır ve Wayanad’dan daha zordur.

Sıkça Sorulan Sorular

Rotala Wayanad CO2 ister mi?

Rotala Wayanad karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar, ama orada yavaş büyür, sapları seyrek uzar ve alt yaprakları dökülür. Sık ve yayvan öbeği karbondioksit, güçlü ışık ve düzenli gübre birlikte verildiğinde oluşur.

Rotala Wayanad nasıl dikilir?

Doku kültürü kabından çıkan bitkinin jeli yıkanır, öbek üç dört saplık parçalara ayrılır. Her parça cımbızla tabana 2–3 cm derinliğe, 1–2 cm arayla dikilir. Öbek tek parça gömülürse ortadaki saplar çürür.

Rotala Wayanad kolay mı?

Rotala Wayanad orta zorlukta bir bitkidir. Standart rotundifolia formları kadar dayanıklıdır, ama sık ve yayvan görünüşünü ancak yeterli ışık, gübre ve tercihen karbondioksitle kazanır. Isıtıcısız akvaryuma uymaz.

Rotala Wayanad neden yana yatıyor?

Rotala Wayanad güçlü ışık altında doğal olarak yana yatarak ve kavis çizerek büyür. Bu bir sorun değildir, bitkinin sık ve alçak bir öbek oluşturma biçimidir. Saplar dik ve seyrek uzuyorsa ışık yetersizdir.

Rotala Wayanad nano akvaryuma uygun mu?

Rotala Wayanad ince dokusu ve budamayla küçük tutulabilen boyu sayesinde nano akvaryuma uyar. Küçük akvaryumda orta ve arka alanı doldurur. Hızlı uzayan sapları iki üç haftada bir budamak gerekir.

Rotala Wayanad ile Rotala rotundifolia aynı bitki mi?

Rotala Wayanad büyük olasılıkla Rotala rotundifolia türünün Hindistan’ın Kerala eyaletinden gelen yerel bir formudur, ama kimliği botanik olarak doğrulanmamıştır. Standart formdan çok daha dar, sarımsı yeşil yapraklarıyla ve yana yatan büyümesiyle ayrılır. Bakımı ise neredeyse aynıdır.

Kaynakça

  1. Cook, C. D. K. (1979). A revision of the genus Rotala (Lythraceae). Boissiera, 29, 1–156.
  2. Prasanth, A. R., Sharma, O. A. & Sardesai, M. M. (2021). New distributional record of Rotala juniperina (Lythraceae) for Asia with typification of three names. Phytotaxa, 514(2), 167–172.
  3. Azad, M. A. K., Islam, M. R., Hosen, M. M., Ahmad, F., Sakik, A. A. & Amin, M. N. (2026). In vitro shoot regeneration of the aquatic ornamental plant Rotala rotundifolia (Buch.-Ham. ex Roxb.) Koehne. Journal of Bio-Science, 33(2), 29–42.
  4. Gettys, L. A. & Della Torre, C. J. (2014). Rotala: a new aquatic invader in southern Florida. UF/IFAS Extension, AG381.
  5. POWO (2026). Rotala rotundifolia (Buch.-Ham. ex Roxb.) Koehne. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  6. GBIF Secretariat (2026). Rotala rotundifolia (Buch.-Ham. ex Roxb.) Koehne. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  7. Dennerle Plants (2026). Rotala sp. ‘Wayanad’ In-Vitro (30470), bitki veri sayfası. dennerleplants.com.
  8. Aquasabi (2026). Rotala sp. ‘Wayanad’; Rotala rotundifolia ‘Periya’, bitki veri sayfaları. aquasabi.de.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia