🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Cichlidler › Afrika Cichlidleri › Caudopunctatus Ciklet
Afrika Cichlidleri

Caudopunctatus Ciklet

📅 22 Kas 2026
Caudopunctatus Ciklet (Neolamprologus caudopunctatus)
Fotoğraf: Anastasiya Lvova · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Neolamprologus caudopunctatus (Poll, 1978) Diğer bilimsel adlar: Lamprologus caudopunctatus Poll, 1978
Takım Cichliformes Familya Cichlidae Alt familya Pseudocrenilabrinae Cins Neolamprologus IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de Caudopunctatus · Caudo İngilizce Caudopunctatus · Caudopunk · Red fin caudopunctatus

Bir bakışta

Boy6,5 cm (en fazla 7,8 cm)
Minimum akvaryum80 L / 80 cm uzunluk
GrupEn az 2 birey (çift)
Sıcaklık24–27 °C
pH8–9
Sertlik10–20 °dGH
ZorlukKolay · orta
MizaçYarı agresif · bölgesel
KatmanAlt · gündüz
BeslenmePlanktonivor
ÜremeMağara yumurtlayıcı · orta
AkvaryumculardaNadir · 3–4 cm
KapakGerekmez
BitkilerZarar vermez

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Afrika
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
Kongo Demokratik CumhuriyetiZambiya
Göller
Tanganyika

Tanganyika Gölü'ne endemik; gölün güney ucunda, Zambiya kıyısı ve Kongo DC kıyısının güney kesiminde (Kapampa'ya kadar).

Haritadaki noktalar GBIF'teki 64 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Doğada sıcaklık24–29 °C
Doğada pH7,8–8,8
Doğada sertlik11–17 °dGH

Kayalık kıyı ile kumluk arasındaki geçiş bölgesi, 5–20 m; kum ve ince çakıl üzerinde dağınık yuvarlak taşlar; çiftler taş altlarına yuva kazarak koloni kurar; berrak, sert, yüksek pH'lı göl suyu.

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Gövdesi krem rengi, ince ve uzundur; sırt yüzgecinin kenarı parlak sarı ya da turuncudur, kuyruğu inci gibi benekli ve gözü mavi halkalıdır. Neolamprologus caudopunctatus, Tanganyika Gölü’nün güneyinde kumla kayanın buluştuğu kıyılarda yaşayan, 6–7 cm’lik küçük bir cikletidir. Türk hobisinde bilimsel adının ikinci kısmıyla, “Caudopunctatus” ya da kısaca “Caudo” diye anılır; Türkçe bir adı yoktur. İngilizce konuşulan hobide “caudopunk” lakabı da kullanılır.

Küçük boyu ve sakin mizacıyla Tanganyika topluluk akvaryumlarının sevilen balıklarındandır. Çift kurar, kumun içinde ya da bir taşın altında yuva kazar, yavrularını iki ebeveyn birlikte korur. Kabuk cikletleriyle ve açık suda yüzen Cyprichromis sürüleriyle iyi geçinir. Akvaryumcularda sık görülen bir balık değildir; ithalatçılarda zaman zaman üretim yavrular olarak bulunur, kırmızı yüzgeçli form ise daha da seyrek gelir.

Türü 1978’de Belçikalı ihtiyolog Max Poll, Zambiya kıyısından toplanan balıklarla Lamprologus caudopunctatus adıyla tanımladı. Adı Latince “noktalı kuyruk” anlamına gelir ve kuyruk yüzgecindeki parlak beneklere işaret eder. Sonradan diğer birçok küçük Lamprologus türüyle birlikte Neolamprologus cinsine taşındı; eski adı hobide hâlâ “Lamprologus caudopunctatus” diye karşınıza çıkabilir.

Nasıl Tanınır

Gövde ince uzun, torpido biçimlidir. Zemin rengi krem, açık bej ya da hafif pembemsi gümüştür; her pulun ortasındaki açık leke yanlarda ince bir ağ deseni oluşturur. Sırt yüzgeci boydan boya sarı ya da altın turuncusu bir şeritle çevrilidir, anal yüzgecin kenarı da sarımsı olur. Karın yüzgeçlerinin ucu beyazdır. Kuyruk yüzgeci yuvarlak kesimlidir ve üzerinde ışığı yansıtan sedef rengi küçük noktalar dizilidir. Gözün çevresinde parlak mavi bir halka bulunur.

Akvaryumda erkek 7 cm’ye, dişi 6 cm’ye yaklaşır; 8 cm’yi bulan birey nadirdir. Korktuğunda ya da bölge kavgasında yanlarında koyu dikey çizgiler belirir. Bu çizgiler kavgayı kazanan balıkta daha sık görülür; yani her zaman korku işareti değildir, üstünlük gösterisi de olabilir.

Erkekle dişiyi ayırmak zordur. Erkek biraz daha iri olur, karın yüzgeçleri biraz daha uzundur ve rengi biraz daha canlıdır; bunun dışında iki eş neredeyse aynıdır. Bölgesini savunan erkek başını aşağı eğip çizgili renge bürünür. Gençler soluk renkli olur, sırt yüzgecindeki sarı şerit 3–4 cm’den sonra belirginleşir.

Renk Formları ve Varyeteler

Üretimle elde edilmiş bir renk varyetesi yoktur; satılan formlar gölün farklı kıyılarındaki popülasyonlardır. En bilineni sırt yüzgeci ve kuyruk kenarı daha koyu turuncu-kırmızı olan ve “red fin” adıyla satılan formdur; bu form Kongo kıyısındaki Kapampa lokalitesiyle anılır. Zambiya kıyısından gelen balıklar ise daha açık, limon sarısı sırt yüzgeçlidir. Tanzanya kıyısındaki popülasyonlar “Neolamprologus sp. ‘caudopunctatus kipili'” adıyla ayrı satılır; ayrı tür olup olmadığı tartışmalıdır. Farklı lokaliteleri aynı akvaryumda üretmeyin; birbirleriyle melezlenirler.

Doğada Nerede Yaşar

Tanganyika Gölü’ne endemiktir ve gölün güney ucunda yaşar: Zambiya kıyısı ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti kıyısının güney kesimi. Yaşadığı yer kayalık kıyı ile açık kumluğun arasındaki geçiş bölgesidir: kum ve ince çakıl üzerine dağılmış irili ufaklı yuvarlak taşlar. Sığ sudan 25 m’nin altına kadar görülür, en kalabalık olduğu derinlik 5–20 m’dir. Gündüzleri tabanın yaklaşık bir metre üstünde sürüler hâlinde asılı durur ve suda sürüklenen zooplanktonu toplar.

Çiftler birbirine yakın, çoğu zaman bir metreden kısa aralıklarla yuva kurar. Böylece birkaç çiftlik küçük gruplardan yüzü aşkın çiftin oluşturduğu büyük kolonilere kadar topluluklar oluşur. Komşuların yakınlığı yırtıcılara karşı ortak bir kalkan işlevi görür. Göl suyu ılık, berrak, sert ve yüksek pH’lıdır. Tür yaygındır ve IUCN listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Bir çift için 80 cm uzunluk ve 80 litre yeterlidir. Birden fazla çift ya da başka Tanganyika türleriyle bir topluluk düşünüyorsanız 100 cm ve en az 150 litre verin. Bu balık için taban alanı yükseklikten daha önemlidir: her çift kendi küçük bölgesini tabanda kurar.

Taban mutlaka ince kum olsun ve en az 4–5 cm kalınlıkta serilsin; çiftler taşların altını kazar, kumu ağızlarıyla taşıyarak yuvanın girişini sürekli düzenler. Kumun üzerine yassı taşlar ve küçük taş yığınları yerleştirin, taşları doğrudan cama oturtun ki altları kazılınca devrilmesin. Doğada pek kullanmasa da akvaryumda salyangoz kabuklarını seve seve yuva yapar; her çift için birkaç büyük kabuk bırakın. Taş yığınları arasında açık kumluk alanlar kalsın, balıklar burada asılı durup yem toplar. Akıntı hafif-orta, filtre güçlü ve oksijen bol olmalıdır. Bitkilere dokunmaz; sert suya dayanan Anubias ve Vallisneria iyi gider.

Su Değerleri

Hedef değerler pH 8,0–9,0, sıcaklık 24–27 °C ve genel sertlik 10–20 °dGH’dir. Kirli suya ve değerlerin ani değişimine diğer küçük Tanganyika cikletlerinden daha hassastır. Haftada %20–25 su değişimi yapın, yeni suyun pH’ını ve sıcaklığını akvaryumdakine yakın tutun. Yumuşak şebeke suyunda mercan kumu ya da aragonit taban pH’ı sabit tutar.

Beslenme

Doğada suda sürüklenen zooplanktonla ve tabandan topladığı küçük omurgasızlarla beslenir. Akvaryumda seçici değildir; küçük granül ve pul yemi kolayca kabul eder. Beslenmenin önemli bir kısmını dondurulmuş ya da canlı küçük yemler oluştursun: artemia, mysis, siklops, dafnia. Haftada birkaç kez spirulinalı yem verin.

Günde iki küçük öğün yeterlidir. Ağzı küçüktür, iri granülleri ezerek ya da küçük boy yem seçerek verin. Kabuk cikletleriyle birlikte bakıyorsanız yavaş batan yem verin ki tabandaki küçük balıklara da yem kalsın.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Üreme dışında sakin bir balıktır. Gruplar hâlinde suda asılı durur, diğer türlerle pek uğraşmaz ve kalabalık bir Tanganyika akvaryumunda tabanın hareketli bir parçası olur. Çift kurup yumurtladığında yuvanın çevresini kararlılıkla savunur; yine de bu savunma çoğunlukla kovalama ve gösteriyle sınırlı kalır, ciddi yaralanma nadirdir. Komşu çiftlerle sınır kavgaları kısa ve düşük yoğunlukludur; birbirini tanıyan komşular, yabancı çiftlere göre çok daha az kavga eder.

En iyi eşleşme farklı katmanları kullanan küçük ve orta boy Tanganyika türleridir. Kabuk cikletleriyle bakılabilir, ama her iki tür için de yeterince kabuk olmalıdır; caudopunctatus da kabuk sahiplenir. Malawi mbuna’ları ve iri, hırçın cikletler bu balığı yıldırır.

Tür Adı Bilimsel Ad Uyumluluk Notu
Leptosoma Cyprichromis leptosoma Açık suda sürü hâlinde yüzer, tabana inmez; en iyi eşleşmelerden
Multifasciatus (Multi) Neolamprologus multifasciatus 100 cm’lik akvaryumda ayrı bir kabuk yatağıyla sorunsuz; kabuk sayısı bol olmalı
Ocellatus Lamprologus ocellatus Uyumlu, ama ocellatus kabuk için kavgacıdır; kabuk yataklarını ayırın
Julidochromis Julidochromis spp. Geniş akvaryumda ve ayrı taş yığınlarında
Calvus Altolamprologus calvus Geniş akvaryumda olur; yavruları avlayabilir
Synodontis Synodontis petricola Gece aktif, aynı su değerlerini sever
Uyumsuz: Mbuna’lar Maylandia, Pseudotropheus spp. Daha iri ve hırçındır, çiftleri dağıtır
Uyumsuz: İri Tanganyika cikletleri Cyphotilapia frontosa, Petrochromis spp. Küçük balığı yem olarak görür ya da bölgesinden atar
Uyumsuz: Yumuşak su topluluk balıkları Tetralar, rasboralar, gurami Su değerleri uymaz

Üretim

Mağara yumurtlayıcısıdır ve tek eşlidir. Çift kendini kendisi seçer; en güvenilir yol 6–8 genç balığı birlikte büyütüp eşleşen çifti beklemektir. Eşleşen balıklar birlikte yüzer, sık sık birbirine dokunur, ağızlarıyla güreşir. Ardından bir taşın altını ya da bir salyangoz kabuğunun çevresini kazarak yuvayı hazırlarlar.

Dişi yumurtaları yuvanın tavanına ya da kabuğun içine bırakır; büyük dişilerde bir yumurtlama 75–150 yumurtayı bulur. Yumurtlama sonrası iki ebeveyn de yuvanın başındadır: dişi çoğunlukla yuvanın içinde kalır, erkek çevreyi korur. Ebeveynler kumu yuvadan dışarı taşıyıp girişin önüne yığarak yuvayı sürekli onarır. Yavrular yaklaşık bir hafta sonra serbest yüzmeye başlar ve diğer kabuk cikletlerinin yavrularının aksine tabana yapışmaz, yuvanın üstünde suda asılı durur.

İlk günlerde yavrulara yeni çatlamış artemia ve ince ezilmiş yem verin. Ebeveynler yavruları yaklaşık 40 gün, yavrular 2 cm’yi bulana kadar korur; sonra bırakır. Akvaryumda ebeveynler çoğu zaman bir önceki yumurtlamadan kalan yavrulara dokunmaz, böylece zamanla küçük bir koloni oluşabilir; ancak bu her çiftte olmaz. İlk bir iki yumurtlamanın yavruları kaybolursa endişelenmeyin; genç çiftler deneyim kazandıkça yavruyu büyütmeye başlar. Topluluk akvaryumunda yavruların çoğu diğer balıklara yem olur; çok yavru istiyorsanız 1–2 cm’lik yavruları ayrı bir akvaryuma alın.

Hastalıklar ve Korunma

Bu türde sorunların çoğu sudan gelir. Nitrat birikimine, pH düşüşüne ve ani değer değişimine tepki verir: renk kaybeder, yüzgeçlerini kapatır, yemi bırakır. Düzenli su değişimi ve sabit pH en iyi korumadır. Yağlı ve memeli etli yemlerden kaçının; Tanganyika cikletlerinde şişkinliğin en sık nedeni bunlardır.

İkinci sık sorun bölge baskısıdır. Kendine yer bulamayan bir birey ya da çiftten kovulan bir eş kısa sürede yırtık yüzgeç ve pul kaybıyla köşeye sıkışır; sürekli yüzeye yakın duran, saklanan balıkları alın. Beyaz benek ve yüzgeç çürümesi gibi genel hastalıklar çoğunlukla yeni gelen balıkla başlar; yeni balıkları aynı su değerlerinde karantinada bekletin.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda çoğunlukla 3–4 cm’lik üretim yavrular satılır. Sağlıklı yavru dengeli yüzer, tabanın biraz üstünde asılı durur, yemi hemen alır, sırt yüzgecindeki sarı şerit belli belirsiz de olsa görülür. Karnı içe çökmüş, koyu çizgili renkte köşede bekleyen bireyleri almayın.

Çift kurmak için 6–8 yavru alın ve birlikte büyütün. İlk çift oluştuktan sonra akvaryum küçükse fazla balıkları geri verin. Kurulu çiftlerin arasına sonradan yeni bir birey eklemek kavga çıkarır. Balığı damla yöntemiyle alıştırın ve ışıklar kapalıyken bırakın.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

En çok karışan tür Neolamprologus leloupi‘dir. İki tür neredeyse aynı görünür ve gölde aynı kıyıları paylaşabilir. Ayırt edici işaret kuyruktur: leloupinin kuyruk yüzgecinin kenarında siyah bir şerit vardır, caudopunctatusta yoktur. Tanzanya kıyısından gelen “caudopunctatus kipili” de çok benzer ve satışta ayrı adla gelir.

Adları yüzünden karışan bir tür daha var: Neolamprologus leleupi, yani sitemizdeki Limon Ciklet‘tir. Adları tek harfle ayrılır ama limon ciklet baştan sona parlak sarı ya da turuncudur ve kayalık bölgede yaşar; caudopunctatusun yalnızca sırt yüzgeci sarıdır. Brichardi (N. brichardi) lir biçimli uzun kuyruğu ve başındaki koyu çizgiyle hemen ayrılır. Ocellatus (Lamprologus ocellatus) ve Multifasciatus (N. multifasciatus) gerçek kabuk cikletleridir: daha küçük kalır, kabuktan pek uzaklaşmaz ve suda sürü hâlinde asılı durmaz. Tanganyika’nın başka cikletleri için Calvus Ciklet ve Frontosa Ciklet yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Caudopunctatus kaç litrelik akvaryumda bakılır?

Bir çift için 80 cm uzunluk ve 80 litre yeterlidir. Birden fazla çift ya da kabuk cikletleri ve Cyprichromis ile bir Tanganyika topluluğu için 100 cm ve en az 150 litre verin. İnce kum taban, yassı taşlar ve birkaç büyük salyangoz kabuğu şarttır.

Caudopunctatus kabuk cikleti midir?

Tam anlamıyla değildir. Doğada çoğunlukla taşların altına kazdığı yuvalarda ürer; akvaryumda ise salyangoz kabuklarını seve seve kullanır. Gerçek kabuk cikletlerinden farklı olarak gününün büyük kısmını tabanın üstünde suda asılı geçirir.

Caudopunctatus kabuk cikletleriyle birlikte bakılır mı?

Evet, Tanganyika topluluk akvaryumlarının en sık kurulan eşleşmelerindendir. Tek şart kabuk sayısıdır: caudopunctatus da kabuk sahiplendiği için her iki türe yetecek kadar kabuk koyun ve kabuk yataklarını akvaryumun farklı köşelerine yerleştirin.

Erkek ve dişi caudopunctatus nasıl ayırt edilir?

Zordur. Erkek biraz daha iri olur, karın yüzgeçleri biraz daha uzundur ve rengi biraz daha canlıdır. En güvenilir yol 6–8 genci birlikte büyütüp çiftin kendiliğinden oluşmasını beklemektir.

Caudopunctatus yavrularını yer mi?

Genellikle yemez; iki ebeveyn yavruları yaklaşık 40 gün korur. Genç çiftlerin ilk bir iki yumurtlaması kaybolabilir, deneyim kazandıkça yavruları büyütürler. Akvaryumda ebeveynler önceki yavrulara çoğu zaman dokunmaz, ama bu her çiftte olmaz.

Red fin caudopunctatus ayrı bir tür mü?

Hayır, aynı türün Kongo kıyısından gelen ve sırt yüzgeci daha koyu turuncu-kırmızı olan bir lokalite formudur. Bakımı aynıdır; yalnızca diğer lokalitelerle aynı akvaryumda üretilmemelidir, çünkü melezlenirler.

Kaynakça

  1. Ochi, H. & Yanagisawa, Y. (1999). Sand-transfer behavior outside the nest by guarding parents of the Tanganyikan cichlid, Neolamprologus caudopunctatus. Ichthyological Research, 46(4), 419–422.
  2. Schädelin, F. C., Fischer, S. & Wagner, R. H. (2012). Reduction in predator defense in the presence of neighbors in a colonial fish. PLoS ONE, 7(5), e35833.
  3. Schaedelin, F. C., Cunha-Saraiva, F., Faltin, S. & Wagner, R. H. (2022). Territorial behaviour and conflict management in a semi-social cichlid fish, Neolamprologus caudopunctatus. Behaviour, 159(8–9), 781–805.
  4. Haambiya, L. (2025). Neolamprologus caudopunctatus. The IUCN Red List of Threatened Species 2025-2.
  5. Froese, R. & Pauly, D. (Eds.) (2025). FishBase. Neolamprologus caudopunctatus (Poll, 1978). www.fishbase.se.
  6. Seriously Fish (2025). Neolamprologus caudopunctatus. www.seriouslyfish.com.
  7. Konings, A. (2005). Back to Nature: Guide to Tanganyika Cichlids. 2. baskı.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia