Lindernia Rotundifolia
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Hindistan, Bangladeş ve Sri Lanka ile Madagaskar, Komorlar, Morityus ve Réunion'da doğaldır. Fiji ve Myanmar'ın yanı sıra Hawaii ve Queensland'de sonradan yerleşmiştir.
Pirinç tarlalarında, hendeklerde, gölet kıyılarında, bataklıklarda ve dere kıyısındaki kumluklarda yetişir. Yılın bir bölümünü su altında, bir bölümünü ıslak çamurda geçirir.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 1.154 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Lindernia rotundifolia, yeni başlayan birinin rahatça yetiştirebileceği kolay ve hızlı büyüyen bir sap bitkisidir. Karbondioksit (CO2) sistemi olmadan da yaşar ve büyür; karbondioksit verilen akvaryumda ise çok daha hızlı ve dolgun büyür. Orta düzeyde bir aydınlatma ona yeter. Yeri akvaryumun orta ve arka alanıdır. Saplar tek tek, aralarında biraz boşluk bırakılarak kuma dikilir. Bitki birkaç haftada yuvarlak, alacalı yapraklarla dolu sık bir öbek oluşturur.
Türkiye’de akvaryumcularda bilimsel adıyla, “Lindernia rotundifolia” diye satılır; yerleşik bir Türkçe adı yoktur. Satılan bitkilerin çoğu, yaprakları beyaz damarlarla mermer gibi desenlenmiş ‘Variegated’ formudur. Bu form çoğu zaman yalnızca tür adıyla satılır. Bitki saksıda, doku kültürü kabında ve tek tek sap olarak bulunur. Düz yeşil yapraklı yabani form ise ara sıra görülür.
Türü ilk kez Carl Linnaeus Gratiola rotundifolia adıyla tanımladı. Bitki bugünkü adını 1931’de, Sri Lanka florasının bir ek cildinde aldı. Cinsin akrabaları uzun süre sıracagiller içinde sayıldı. Moleküler çalışmalar, bu bitkilerin ayrı bir aile oluşturduğunu gösterdi; bitki bugün Linderniaceae ailesindedir.

Nasıl Tanınır
Lindernia rotundifolia, dik ya da yatık büyüyen ince bir gövdeye karşılıklı dizilmiş küçük yuvarlak yapraklarıyla tanınır. Yaprakların sapı yoktur, doğrudan gövdeye otururlar. Yaprak ayası yumurta biçiminden neredeyse daireye kadar değişir ve 1–2 cm uzunluktadır. Kenarı hafif dişli ya da düzdür. Yaprağın dibinden üç ana damar çıkar.
‘Variegated’ formunda bu damarlar ve çevreleri beyazdır. Açık renkli damarlar yaprağın üstünde yaylar çizerek ilerler ve yaprağa çizgili, mermer desenli bir görünüm verir. Yabani formun yaprakları düz, açık yeşildir.
Bitkinin biçimini ışık belirler. Güçlü ışık altında sık dallanır ve tepeden dibe yaprakla kaplı sık bir çalı oluşturur. Orta ışıkta saplar dik büyür ve az dallanır. Akvaryumda boyu çoğunlukla 15–30 cm arasında tutulur, budanmazsa 40 cm’yi bulur.
Akvaryumcuya gelen bitki çoğu zaman serada su üstünde yetiştirilmiştir. Su altına girdikten sonra yeni sürgünler su altı yapraklarıyla çıkar ve eski yaprakların bir kısmı zamanla dökülür. Su üstünde yetişen bitki yaprak koltuklarında küçük çiçekler açar. Çiçeği yaklaşık 1 cm boyunda, beyazdır; ağzında ve taç yapraklarında mavi lekeler bulunur.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Türkiye’de en sık satılan bitki ‘Variegated’ formudur. Bu form doğada bulunmaz, üretim seralarında seçilmiştir. Bakımı yabani formla aynıdır, yalnızca desenini korumak için biraz özen ister. Bu formun sürgünleri zaman zaman tamamen yeşil yapraklarla çıkar. Bu sürgünleri dibinden kesin, yoksa öbekte yeşil yapraklar giderek çoğalır. Su üstünde çiçek açan bitkinin tohumlarından çıkan fideler de düz yeşildir.
Beyaz alacalı bir formu bazı uzman kaynaklar akraba tür Lindernia parviflora altında anar. Akvaryumcuların ‘Variegated’ adıyla sattığı bitkinin bununla aynı bitki olup olmadığı henüz kesinleşmemiştir. Düz yeşil yapraklı bir Sri Lanka soyu da zaman zaman hobide dolaşır.
Doğada Nerede Yetişir
Bitkinin doğal alanı Hindistan’ın batısı ve güneyi, Assam, Bangladeş ve Sri Lanka ile Hint Okyanusu’nda Madagaskar, Komorlar, Morityus ve Réunion’dur. Fiji, Myanmar, Hawaii ve Avustralya’nın Queensland eyaletinde sonradan yerleşmiştir. Haritada bu bölgelerin dışında Amerika kıtasından, Güney Çin’den ve Doğu Afrika’dan gelen gözlem kayıtları da görünür. Bu kayıtların hangilerinin yerleşik topluluk olduğu kesin değildir.
Bitki sığ ve ıslak yerlerin bitkisidir. Hasattan sonraki pirinç tarlalarında, hendeklerde, gölet ve havuz kıyılarında, bataklıklarda, ıslak çayırlarda ve dere kıyılarındaki kumluklarda yetişir. Çoğunlukla 1.000 metrenin altında bulunur. Yılın bir bölümünü su altında, bir bölümünü nemli çamurun üstünde geçirir. Akvaryumda hem su altında hem su üstünde kolayca büyümesi bu yaşam biçiminden gelir.
Tür, uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Geniş bir alanda yaygın olduğu ve kimi yerlerde tarla otu sayıldığı için tehdit altında değildir.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
En iyi yeri akvaryumun orta alanıdır. Güçlü ışık altında oluşturduğu sık çalı orta alana yakışır. Orta ışıkta dik büyüyen saplar arka alanda ya da büyük bir akvaryumun orta alanında grup olarak iyi durur. Tek bir sap yerine beş on saplık bir grup dikin. Dikim şu sırayla yapılır:
- Saksılı bitkiyi saksısından çıkarın, köklerin arasındaki taş yününü dikkatle ayıklayın ve sapları birbirinden ayırın.
- Doku kültürü kabından çıkan bitkinin jelini ılık suda iyice durulayın. Küçük öbekleri birkaç parçaya bölebilirsiniz.
- Her sapın alttaki iki üç yaprak çiftini koparın. Yapraksız kalan kısım kuma girecek ve oradan kök verecektir.
- Sapları cımbızla tek tek, 2–3 cm derinliğe dikin. Saplar arasında 2–3 cm boşluk bırakın; sıkışık dikilen saplar alttan yapraklarını döker.
En sık yapılan hata, sapları bir demet hâlinde, lastiği ya da kurşun bandıyla birlikte aynı deliğe gömmektir. Böyle dikilen sapların dibi ışık ve su alamaz, birkaç hafta içinde çürür. Tek tek dikilen saplar ise hızla kök salar ve yayılır.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Orta düzeyde ışık yeter. Standart akvaryum lambasının altında, günde 8 saat ışıkla saplar dik ve seyrek dallı büyür. Işık arttıkça bitki daha çok dallanır, boğumları kısalır ve öbek sıklaşır. Az ışıkta ise saplar incelir, boğumlar uzar ve alt yapraklar dökülür. ‘Variegated’ formunda beyaz desen de iyi ışık altında belirginleşir.
Karbondioksit sistemi şart değildir. Bitki karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar ve büyür, ama karbondioksit verildiğinde büyümesi belirgin biçimde hızlanır ve öbek daha dolgun olur. Karbondioksitsiz düzende bitkiyi daha seyrek ve dik bir grup olarak düşünün.
Besinini daha çok sudan alır. Haftada bir verilen, makro ve iz elementleri birlikte içeren bir sıvı gübre büyümeyi belirgin biçimde hızlandırır. Bitki yetersiz besine de dayanır, ama o zaman yavaşlar ve yeni yaprakları küçük çıkar. Kökleri tabana iyi tutunmuş bir öbeğin yanına gömülen kök tableti de işe yarar.
Su Değerleri
Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak sudan orta sertlikteki suya kadar geniş bir aralıkta yaşar; Türkiye’deki şebeke sularının çoğu ona uyar. En iyi 22–26 °C’de büyür. Diskus akvaryumunun sıcak suyuna da dayanır. Bitkiyi 18 °C’nin altına inen ısıtıcısız akvaryuma koymayın.
Budama ve Bakım
Hızlı büyüdüğü için düzenli budama ister. Sap istediğiniz boyu aştığında, bir yaprak çiftinin hemen üstünden keskin bir makasla kesin. Kesilen yerin altındaki boğumlardan yan sürgünler çıkar ve öbek böylece sıklaşır.
Yaşlı ve uzun çalıların kökleri çoğunlukla zayıftır ve bitki kolayca yerinden kopup yüzer. Bu yüzden öbeği her birkaç ayda bir yenileyin. Uzun sapların sağlıklı tepelerini kesin, yeniden dikin ve yaşlı alt kısımları söküp atın. Öbeği 15–30 cm arasında tutmanın en kolay yolu budur.
‘Variegated’ formunda tamamen yeşil çıkan sürgünleri her budamada dibinden kesin.
Çoğaltma
Lindernia rotundifolia, sap çeliğiyle kolayca çoğaltılır.
- Sağlıklı bir sapın tepesinden 8–10 cm’lik bir parça kesin.
- Parçanın alttaki iki yaprak çiftini koparın.
- Çeliği tabana 2–3 cm derinliğe dikin. Birkaç gün içinde boğumlardan beyaz kökler çıkar.
Uzun bir sapın orta kısmından alınan parçalar da kök verir ve yeni sürgün çıkarır.
Su üstünde, paludaryumda ya da nemli bir saksıda yetişen bitki çiçek açar ve kendiliğinden tohum döker. Tohumdan çıkan fideler yeşildir; alacalı formu korumak için çelikle üretin.
Sık Görülen Sorunlar
Alt yapraklar dökülüyor
Sapın alt kısmı çıplak kalır ve yalnızca tepede yaprak görülür. En sık nedeni yetersiz ışık ya da sapların çok sık dikilmesidir; üstteki yapraklar alttakilerin ışığını keser. Sapları seyrek dikin, ışık süresini artırın ve çıplak kalan sapların sağlıklı tepelerini kesip yeniden dikin.
Bitki yerinden kopup yüzüyor
Uzun ve yaşlı çalılar kökleri zayıf olduğu için kolayca kopar. Yüzen sapları toplayın, tepelerini kesip yeniden dikin. Öbeği düzenli yenilerseniz bu sorun azalır.
Alacalı desen kayboluyor
‘Variegated’ formunun yeni yaprakları düz yeşil çıkar. Az ışıkta desen solar, tamamen yeşil sürgünler de zamanla öbeğe hâkim olur. Işığı artırın ve yeşil sürgünleri dibinden kesin.
Yeni yapraklar küçük ve soluk çıkıyor
Hızlı büyüyen bu bitkide suda besin çabuk tükenir. Yeni yapraklar küçük, soluk ya da sarımsı çıkıyorsa haftalık sıvı gübreye başlayın. Demir içeren bir gübre yeni yaprakların rengini düzeltir.
Yeni bitki ilk haftalarda yaprak döküyor
Serada su üstünde yetiştirilen bitki, su altına alıştığı ilk haftalarda eski yapraklarının bir kısmını döker. Bu olağandır. Saplar su altı yapraklarıyla yeniden sürgün verir.
Hangi Akvaryuma Uyar
Lindernia rotundifolia, orta düzeyde ışığı olan topluluk akvaryumlarına iyi uyar. Hızlı büyüdüğü için yeni kurulan bir akvaryumda sudaki fazla besini kullanır ve yosunla rekabet eder. Yüksek sıcaklığa dayandığı için diskus akvaryumunda da kullanılabilir. Isıtıcısız japon balığı akvaryumuna ise uygun değildir. Yumuşak ve ince sapları iri cikletlerin kazdığı tabanda tutunamaz.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Lepistes, tetra ve rasbora gibi topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye zarar vermezler; sık öbek küçük balıklara saklanma yeri olur. |
| Diskus | Uyumlu | Bitki diskus akvaryumunun sıcak ve yumuşak suyuna dayanır. |
| Beta balığı | Uyumlu | Bitki küçük akvaryumda sık budama ister. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Bitki ısıtıcısız akvaryumun serin suyunda geriler; balık ince sapları eşeleyip söker. |
| Kazıcı ve iri cikletler | Uyumsuz | Zayıf köklü saplar kazılan tabanda tutunamaz. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları ve taze sürgünleri koparabilirler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda saksıda, doku kültürü kabında ve tek tek sap olarak satılır. Saksılı bitki serada su üstünde yetiştirilmiştir; birkaç sap taş yününe köklenmiş hâlde gelir. Doku kültürü kabındaki bitki küçüktür, ama salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz. Bu yüzden karides akvaryumu için en güvenli seçenek odur.
Sağlıklı bitkinin sapları sert ve diktir, yaprakları sık dizilmiştir. Sapın dibinde çürük, yumuşak ya da kahverengi bölge olmamalıdır. ‘Variegated’ formu alacaksanız yapraklarda beyaz desenin belirgin olduğuna bakın.
Saksılı ve tek tek satılan bitkiler salyangoz yumurtası ya da başka küçük canlılar taşıyabilir. Bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yıkayın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.
İlk iki üç hafta içinde bitki kök salar ve su altına alışır. Bu sırada birkaç eski yaprak dökülebilir. Tepeden çıkan yeni sürgünler bitkinin alıştığını gösterir; bundan sonra büyüme hızlanır.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
Lindernia rotundifolia en çok Bacopa monnieri ile karıştırılır. Bacopa monnierinin yaprakları kalın, etli ve kaşık biçimlidir; uzunlamasınadır ve deseni yoktur. Lindernianın yaprağı ise daha incedir, neredeyse yuvarlaktır ve çoğunlukla beyaz desenlidir. İki bitki de dik büyüyen bir sap bitkisidir ve bakımları birbirine yakındır.
Bacopa caroliniana, daha iri ve kalın yapraklı, ezildiğinde limon gibi kokan bir sap bitkisidir. Bitkinin yaprakları güçlü ışıkta bronzlaşır, beyaz desen taşımaz.
Adı benzeyen Rotala rotundifolia ise başka bir aileden bir sap bitkisidir. Su altı yaprakları dar ve uzundur; yalnızca su üstü yaprakları yuvarlaktır. İki bitki yalnızca tür adlarının aynı olması yüzünden karıştırılır.
Akraba tür Lindernia parviflora daha uzun saplı çiçekleri ve daha dar yapraklarıyla ayrılır. Alacalı formların bu iki türden hangisine ait olduğu kesinleşmemiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Lindernia rotundifolia CO2 ister mi?
Lindernia rotundifolia karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar ve büyür. Karbondioksit verildiğinde ise çok daha hızlı büyür ve sık bir öbek oluşturur. Karbondioksitsiz düzende saplar daha dik ve seyrek kalır.
Lindernia rotundifolia nasıl dikilir?
Sapların alttaki iki üç yaprak çifti koparılır. Saplar cımbızla tek tek, 2–3 cm derinliğe ve aralarında 2–3 cm boşluk bırakılarak kuma dikilir. Demet hâlinde aynı deliğe gömülen sapların dibi çürür.
Lindernia rotundifolia kolay mı?
Lindernia rotundifolia yeni başlayanlar için kolay bir sap bitkisidir. Orta düzeyde ışık ona yeter ve su değerlerinde seçici değildir. Hızlı büyüdüğü için düzenli budanması gerekir.
Lindernia rotundifolia neden yeşil sürgün veriyor?
Satılan bitkilerin çoğu alacalı ‘Variegated’ formudur ve bu form zaman zaman tamamen yeşil sürgünler çıkarır. Deseni korumak için bu sürgünleri dibinden kesin ve ışığı yeterli tutun.
Lindernia rotundifolia ile Bacopa monnieri arasındaki fark nedir?
Bacopa monnierinin yaprakları kalın, etli ve uzunlamasınadır, desen taşımaz. Lindernia rotundifolianın yaprakları daha ince ve neredeyse yuvarlaktır; satılan bitkilerin çoğunda yapraklar beyaz desenlidir.
Lindernia rotundifolia paludaryumda yetişir mi?
Lindernia rotundifolia su üstünde de kolayca yetişir. Paludaryumda ve nemli saksıda hızla yayılan bir öbek oluşturur ve beyaz-mavi küçük çiçekler açar.
Kaynakça
- Rahmanzadeh, R., Müller, K., Fischer, E., Bartels, D. & Borsch, T. (2005). The Linderniaceae and Gratiolaceae are further lineages distinct from the Scrophulariaceae (Lamiales). Plant Biology, 7(1), 67–78.
- Fischer, E., Schäferhoff, B. & Müller, K. (2013). The phylogeny of Linderniaceae – The new genus Linderniella, and new combinations within Bonnaya, Craterostigma, Lindernia, Micranthemum, Torenia and Vandellia. Willdenowia, 43(2), 209–238.
- Cook, C. D. K. (1996). Aquatic and Wetland Plants of India. Oxford University Press, Oxford.
- Mani, S. (2017). Lindernia rotundifolia (2011 değerlendirmesinin düzeltilmiş sürümü). The IUCN Red List of Threatened Species 2017: e.T176988A118617025.
- POWO (2026). Lindernia rotundifolia (L.) Alston. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Lindernia rotundifolia (L.) Alston. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Lindernia rotundifolia, bitki veri sayfası. tropica.com.
- Flowgrow (2026). Lindernia rotundifolia; Lindernia rotundifolia ‘Variegated’. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Aquasabi (2026). Lindernia rotundifolia ‘Variegated’, bitki veri sayfası. www.aquasabi.de.
💬 Yorum Yaz