🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Sap Bitkileri › Staurogyne Çeşitleri (Porto Velho, Purple, Sao Paulo)
Sap Bitkileri

Staurogyne Çeşitleri (Porto Velho, Purple, Sao Paulo)

📅 22 Kas 2026
Bilimsel ad Staurogyne (ticari formlar) Diğer bilimsel adlar: Hygrophila sp. 'Porto Velho', Hygrophila sp. 'Roraima'
Familya Acanthaceae Cins Staurogyne Grup Sap bitkisi
Türkiye'de Staurogyne Porto Velho · Staurogyne Purple · Staurogyne Sao Paulo İngilizce Staurogyne Porto Velho · Purple staurogyne

Bir bakışta

ZorlukOrta
IşıkOrta ışık
KarbondioksitFaydalı, şart değil
Büyüme hızıOrta
Boy5–20 cm
Akvaryumdaki yeriÖn, orta
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten ve sudan · besinli taban faydalı
Sıcaklık20–28 °C
pH5–7,5
Karbonat sertliği0–10 °dKH
ÇoğaltmaSap çeliği, yan sürgün
Su üstündeYetişir
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · doku kültürü

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Bu formların hiçbiri tanımlanmış bir türe bağlanmamıştır, bu yüzden haritası yoktur. Porto Velho Brezilya'nın Rondônia ve Roraima eyaletlerinden toplanmıştır; Purple ve Sao Paulo için güvenilir köken bilgisi yoktur.

Doğada yetiştiği yer

Doğadaki yetişme yerleri bilinmez; akvaryumdaki bitkiler seralarda ve doku kültürü laboratuvarlarında üretilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: akvaryumpedia editörleri.

Porto Velho, Purple ve Sao Paulo, akvaryumcularda Staurogyne repens’in yanında satılan üç Staurogyne formudur. Üçü de alçak kalan sap bitkileridir ve ön alana ya da ön ile orta alanın arasına dikilir. Hiçbiri yeni başlayan biri için Staurogyne repens’ten kolay değildir. Karbondioksit (CO2) sistemi olmayan bir akvaryumda yaşarlar, ama yavaşlar, seyrekleşir ve gövdelerini yukarı kaldırırlar. Sürünen, sık bir öbek ve mora çalan renk için orta ya da güçlü bir ışık, besinli bir taban ve mümkünse karbondioksit gerekir. Tek tek saplar hâlinde, alt boğumları kuma girecek kadar derine dikilirler.

Bu formları ayıran şey bakım değil, görünüştür. Porto Velho dar, sivri uçlu ve grimsi yeşil yapraklarıyla tabana yatarak sarmaşık gibi yayılır. Purple daha iri ve daha açık bir öbek yapar, yaprakları güçlü ışıkta leylak rengine döner. Sao Paulo ise Türkiye’de satılan ama kimliği hiçbir kaynakta açıklanmayan bir ticari addır. Dikim, budama, çoğaltma ve gübre konusunda üçü de Staurogyne repens sayfasındaki kurallara uyar; bu sayfa yalnızca farkları anlatır.

Türkiye’de bu bitkiler “Staurogyne Porto Velho”, “Staurogyne Purple” ve “Staurogyne Sao Paulo” adlarıyla satılır. Hepsi az sayıda akvaryumcunun listesinde bulunur. Porto Velho ve Sao Paulo çoğunlukla doku kültüründen çıkarılmış tek saplar ya da doku kültürü kabı olarak gelir, Purple ise yurt dışından ön siparişle getirilir. Üç formdan hiçbiri bilimsel olarak tanımlanmış bir türe bağlanmamıştır. Bu yüzden adlarındaki “sp.” ve tırnak içindeki yer adları bir tür adı değil, ticari bir etikettir.

Nasıl Tanınır

Üç form da Staurogyne repens gibi kısa boğum aralı, dipten dallanan ve yaprakları gövdeye karşılıklı dizilen sap bitkileridir. Onları repens’ten ayıran özellikler yaprak biçimi, renk ve su altındaki gövdenin tüylü olup olmamasıdır. Staurogyne repens’in su altı gövdesi yeşildir ve neredeyse tüysüzdür. Porto Velho’nun su altı gövdesi ise açık kahverengi ve belirgin biçimde tüylüdür.

Akvaryumcudan gelen bitki çoğu zaman serada su üstünde ya da doku kültüründe yetiştirilmiştir. Su üstü formunun yaprakları daha geniş, yumurta biçimine yakın ve koyu yeşildir; gövdesi sık tüylüdür. Bu hâliyle üç form da repens’e çok benzer. Formun asıl yüzü, su altında çıkan yeni yapraklarla birkaç hafta içinde ortaya çıkar.

Varyeteler ve Ticari Formlar

Aşağıdaki formların üçü de Türkiye’de bitki satan akvaryumcularda bulunur. Boy değerleri, iyi beslenen ve düzenli budanan bir akvaryumdaki boyu gösterir.

Staurogyne Porto Velho

Porto Velho, grubun en iyi tanınan formudur. Yaprakları Staurogyne repens’inkinden daha dar, mızrak biçimli ve küçük, sivri bir uçla biter. Rengi grimsi yeşildir. Üstü gölgelenmeyen yerlerde yaprakların yer yer hafif mora çaldığı görülür. Su altındaki gövdeleri açık kahverengi ve tüylüdür. Bitki zayıf ışık dışında her koşulda tabana yatar ve sarmaşık gibi sürünerek yayılır. Bu yüzden ön alanı kaplamak için repens’ten daha elverişlidir ve 5–10 cm boyda kalır.

Bitki ilk kez Brezilya’nın batısından, Rondônia eyaletinin başkenti Porto Velho çevresinden getirildi. Akvaryuma girdiğinde çiçeği görülmeden önce bir Hygrophila sanıldı ve “Hygrophila sp. ‘Porto Velho'” adıyla satıldı. Komşu Roraima eyaletinden gelip “Hygrophila sp. ‘Roraima'” adıyla satılan bitki de büyük olasılıkla aynı bitkidir. Çiçeği incelendiğinde bitkinin Staurogyne cinsine ait olduğu anlaşıldı, ama türü hâlâ belirlenmemiştir.

Yerine alışması repens’ten yavaştır. İlk haftalarda neredeyse hiç büyümez, kök saldıktan sonra ise giderek hızlanır. Repens’ten daha fazla ışık istemez, ama besinli taban, düzenli gübre ve karbondioksit verildiğinde belirgin biçimde daha iyi büyür. Su üstünde yetiştirilmesi şaşırtıcı derecede zordur. Bu yüzden ıslak paludaryum düzenleri için iyi bir seçim değildir.

Staurogyne Purple

Purple, öteki iki formdan daha iri ve daha seyrek büyür. Yaprakları yeşil ile leylak arası bir renktedir. Güçlü ışık altında yeni yapraklar koyu mora döner, gölgede ise bitki yeşil kalır ve boyuna uzar. Repens gibi sıkı bir minder yapmaz, daha açık öbekler kurar. İyi koşullarda 10–25 cm boya ulaşabildiği için ön alanın değil, orta alanın ya da ön alanın arka sırasının bitkisidir.

Bu form gölgeye repens kadar dayanmaz. Rengini ve sık dokusunu korumak için orta ya da güçlü ışık, düzenli gübre ve karbondioksit ister. Bu koşullarda hızlı büyür ve sık budama gerektirir. Kökeni açıklanmamıştır. Bazı satıcılar onu Staurogyne repens’in bir formu olarak, bazıları ise ayrı bir Staurogyne sp. olarak satar. Türkiye’ye adet hesabıyla, ön siparişle gelir.

Staurogyne Sao Paulo

Sao Paulo, Türkiye’de doku kültürü kabında ve kaptan çıkarılmış tek saplar hâlinde satılan bir ticari addır. Bu adla bir bitkiyi tanıtan bir veri sayfası ya da bilimsel kayıt yoktur. Satıcıların ürün açıklamaları Staurogyne repens’in açıklamalarıyla neredeyse aynıdır ve bitkinin kökeni olarak repens’in toplandığı Rio Cristalino’yu gösterir. Satış fotoğraflarındaki su üstü bitkisi de mızrak biçimli, açık yeşil yapraklarıyla repens’e ya da Porto Velho’ya benzer.

Bu durumda Sao Paulo adıyla alınan bitkiyi Staurogyne repens gibi yetiştirmek en güvenli yoldur. Bitki birkaç hafta su altında büyüdükten sonra gövdesine ve yaprağına bakın. Gövde yeşil ve tüysüz, yaprak açık yeşilse elinizdeki bitki repens’tir. Gövde kahverengi ve tüylü, yaprak dar ve grimsi yeşilse bitki Porto Velho’ya benzer.

Form Görünüş Boy Büyüme Not
Porto Velho Dar, sivri uçlu, grimsi yeşil yaprak; kahverengi ve tüylü gövde 5–10 cm Başta yavaş, sonra orta Tabana yatarak yayılır; ön alanı kaplar.
Purple Yeşil ile leylak arası, güçlü ışıkta mor yaprak 10–25 cm İyi koşulda hızlı Açık öbek yapar; orta alana uyar, gölgeyi sevmez.
Sao Paulo Açık yeşil, mızrak biçimli yaprak 5–10 cm Yavaş Kimliği belirsizdir; repens gibi bakılır.
Staurogyne repens (karşılaştırma için) Açık yeşil, daha geniş yaprak; yeşil, tüysüz gövde 5–10 cm Yavaş Grubun en kolay ve en yaygın bitkisidir.

Doğada Nerede Yetişir

Staurogyne cinsinin Amerika kıtasındaki yirmi sekiz türü Meksika’dan Brezilya’nın güneyine kadar yayılır. Porto Velho’nun Brezilya’nın Rondônia ve Roraima eyaletlerinden toplandığı bilinir, ama bitki bir türe bağlanamadığı için doğadaki yayılışı bilinmez. Purple ve Sao Paulo için güvenilir bir köken bilgisi yoktur. Bu yüzden bu sayfanın haritası çizilmez.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Porto Velho ve Sao Paulo ön alana, Purple ise orta alana ya da ön alanın arka sırasına dikilir. Dikim, Staurogyne repens sayfasında adım adım anlatıldığı gibi yapılır. Taş yünü ya da doku kültürü jeli tamamen temizlenir, bitki tek tek saplara ayrılır ve alt yaprakları koparılan saplar cımbızla tabana 2–3 cm derine dikilir.

Bu formlara özgü tek fark, doku kültüründen çıkarılıp tek tek satılan saplarla ilgilidir. Bu saplar ana bitkiden kesildiği için çoğu zaman köksüz gelir. Onları alt boğumları gömülecek biçimde derine dikin ve ilk haftalarda yüzen parçaları yerine geri itin. Sapları 2–3 cm aralıkla dikerseniz Porto Velho’nun yatay sürgünleri boşlukları daha çabuk kapatır.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Üç form da sağlıklı büyümek için orta düzeyde ışık ister. Zayıf ışıkta Porto Velho sürünmeyi bırakır ve dik büyür, Purple ise yeşil kalır ve boyuna uzar. Mor tonlar yalnızca güçlü bir LED altında, üstü gölgelenmeyen yerlerde ortaya çıkar.

Karbondioksit şart değildir, ama bu formlarda repens’ten daha belirgin bir fark yaratır. Karbondioksit verilmeyen akvaryumda bitkiler yaşar, ama yavaş büyür, seyrek kalır ve renklenmez. Besinini hem kökünden hem sudan aldığı için besinli taban ya da kök tableti ile demir ve potasyum içeren bir sıvı gübre birlikte kullanılmalıdır.

Su Değerleri

Yumuşak ve orta sert suyu sever, hafif asidik ve nötr suda en iyi büyür. Çok sert ve bazik suda büyümesi yavaşlar. En iyi 22–28 °C’de büyür. Isıtıcısız akvaryuma uygun değildir.

Budama ve Bakım

Porto Velho’yu büyük parçalar hâlinde kesmek yerine öbeğin her yerinden tek tek gövdeler alarak budayın. Bu yolla budama izi görünmez ve öbek daha hızlı sıklaşır. Purple daha hızlı büyüdüğü için daha sık budanır. Yukarı kalkan gövdeleri dipten kesin; kesilen yerden yan sürgünler çıkar ve öbek alçak kalır. Kesilen sağlıklı uçlar atılmaz, öbeğin seyrek yerlerine dikilir.

Çoğaltma

Üç form da sap çeliği ve yan sürgünle çoğaltılır. Budamadan çıkan 4–5 cm’lik uçların alt yapraklarını koparın ve uçları çıplak boğumu gömülecek kadar derine dikin. Porto Velho’nun tabana yayılan yatay sürgünleri kendi köklerini çıkarır. Bu sürgünleri ana bitkiden makasla ayırıp başka bir yere dikebilirsiniz.

Sık Görülen Sorunlar

Yeni dikilen bitki yaprak döküyor

Serada su üstünde yetiştirilmiş bitki, su altına alındığında eski yapraklarının bir kısmını sarartıp döker. Ani su değişiklikleri de yaprak dökülmesine yol açar. Bu yaprakları sifonla alın ve suyun değerlerini sabit tutun. Yeni su altı yaprakları birkaç hafta içinde gelir.

Porto Velho haftalardır büyümüyor

Porto Velho yerine repens’ten yavaş alışır ve ilk haftalarda neredeyse hiç büyümez. Bu durum olağandır. Bitkiye besinli taban ya da kök tableti verin ve onu yerinden oynatmayın. Kök saldıktan sonra bitki giderek hızlanır.

Purple mor değil, yeşil

Purple’ın mor rengi ışığa bağlıdır. Gölgede ya da zayıf bir lambanın altında yaprakları yeşil kalır. Bitkiyi üstü açık bir yere alın, ışığı güçlendirin ve gübre ile karbondioksiti ışıkla dengeleyin.

Bitki yukarı uzuyor, sürünmüyor

Gövdeler dik büyüyor ve boğum araları açılıyorsa ışık ya da karbondioksit yetmiyordur. Işığı artırın, uzayan gövdeleri dipten kesin ve sağlıklı uçlarını yeniden dikin.

Hangi Akvaryuma Uyar

Bu formlar sakin topluluk akvaryumlarına ve karbondioksit verilen bitkili düzenlere uyar. Porto Velho alçak kaldığı için küçük akvaryumlarda da kullanılabilir, Purple ise boyu yüzünden daha geniş bir akvaryum ister. Cüce karidesler öbeğin arasında saklanır ve yapraklardaki biyofilmi otlar. Japon balıkları, iri cikletler ve otçul balıklar bu bitkilerle bir arada tutulmaz.

Balık / canlı Durum Not
Tetra, rasbora ve lepistes gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Cüce karidesler Uyumlu Öbekte saklanır, yapraktaki biyofilmi otlarlar.
Beta balığı Uyumlu Bitkiye zarar vermez; zayıf ışıklı beta akvaryumunda bitki dik büyür ve renklenmez.
Corydoras gibi tabanda gezen küçük balıklar Dikkat Köksüz dikilen sapları yerinden oynatabilirler.
Japon balığı Uyumsuz Sapları söker ve yaprakları kemirir; serin su da bitkiye uymaz.
Astronot balığı ve öteki iri cikletler Uyumsuz Tabanı kazar, bitkiyi söker.
Gümüş dolar gibi otçul balıklar Uyumsuz Yaprakları yer.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Bu formlar Türkiye’de az sayıda akvaryumcunun listesinde bulunur. Porto Velho ve Sao Paulo çoğunlukla doku kültürü kabında ya da kaptan çıkarılmış tek saplar hâlinde satılır. Purple ise adet hesabıyla, ön siparişle getirilir. Doku kültürü kabındaki bitki salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz. Kapta jelin bulanık ya da küflü olmamasına, bitkinin yeşil ve dik durmasına dikkat edin.

Ticari adlar her zaman güvenilir değildir. Bazı satıcılar sıradan Staurogyne repens’i Porto Velho adıyla satar. Aldığınız bitkinin kimliği ancak su altında birkaç hafta büyüdükten sonra, yeni yaprakların biçiminden ve gövdenin renginden anlaşılır.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

En sık karıştırıldıkları bitki Staurogyne repens‘tir. Repens’in su altı yaprakları daha geniş ve açık yeşildir, gövdesi yeşil ve neredeyse tüysüzdür. Porto Velho’nun yaprakları daha dar ve grimsi yeşildir, gövdesi ise kahverengi ve tüylüdür. Su üstü formlarında bu farklar kaybolur.

Porto Velho akvaryuma ilk geldiğinde bir Hygrophila sanılmıştı. Hygrophila polysperma da benzer yapraklara sahiptir, ama hızlı büyür ve gövdeleri su yüzeyine kadar uzar. Staurogyne formları ise alçak kalır ve dipten dallanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Staurogyne Porto Velho ile repens arasındaki fark nedir?

Porto Velho’nun yaprakları repens’inkinden daha dar, sivri uçlu ve grimsi yeşildir. Su altındaki gövdesi kahverengi ve tüylüdür, repens’in gövdesi ise yeşil ve neredeyse tüysüzdür. Porto Velho tabana yatarak daha çok sürünür ama daha yavaş alışır.

Staurogyne Porto Velho CO2 ister mi?

Porto Velho karbondioksit sistemi olmadan da yaşar, ama yavaş büyür ve seyrek kalır. Sürünen, sık bir öbek için orta ya da güçlü ışık, besinli taban ve karbondioksit gerekir.

Staurogyne Purple neden mor olmuyor?

Purple’ın mor rengi güçlü ışığa bağlıdır. Gölgede ya da zayıf lamba altında yaprakları yeşil kalır. Bitkiyi üstü açık bir yere alın ve ışığı gübre ve karbondioksitle birlikte artırın.

Staurogyne Sao Paulo nedir?

Sao Paulo, Türkiye’de doku kültürü bitkisi olarak satılan bir ticari addır ve kimliği hiçbir kaynakta açıklanmaz. Satıcı açıklamaları Staurogyne repens ile aynıdır. Bu bitkiyi repens gibi yetiştirin ve su altında birkaç hafta sonra yaprağına ve gövdesine bakarak hangi bitkiye benzediğini anlayın.

Staurogyne çeşitleri nasıl dikilir?

Taş yünü ya da doku kültürü jeli temizlenir ve bitki tek tek saplara ayrılır. Alt yaprakları koparılan saplar cımbızla tabana 2–3 cm derine dikilir. Köksüz gelen saplar daha derine dikilir ve ilk haftalarda yüzen parçalar yerine geri itilir.

Kaynakça

  1. Braz, D. M. & Monteiro, R. (2017). Taxonomic revision of Staurogyne (Nelsonioideae, Acanthaceae) in the Neotropics. Phytotaxa, 296(1).
  2. Braz, D. M. & Monteiro, R. (2006). Novas espécies de Staurogyne Wall. (Acanthaceae) para o Brasil. Revista Brasileira de Botânica, 29(4).
  3. Scatigna, A. V. & Muniz, F. H. (2022). Rediscovery of Staurogyne repens (Acanthaceae) in the wild after 115 years. Oryx, 56(2), 169–170.
  4. POWO (2026). Staurogyne Wall. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  5. GBIF Secretariat (2026). Staurogyne Wall. World Checklist of Vascular Plants veri kümesi. www.gbif.org.
  6. Flowgrow (2026). Staurogyne sp. ‘Porto Velho’; Staurogyne repens. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  7. Aquasabi (2026). Staurogyne sp. ‘Porto Velho’, bitki veri sayfası. aquasabi.de.
  8. Plantfarm (2026). Staurogyne sp. ‘Purple’ in vitro, ürün veri sayfası. fazendasubmersa.com.br.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia