🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Sap Bitkileri › Hemigraphis Colorata ve Repanda
Sap Bitkileri

Hemigraphis Colorata ve Repanda

📅 21 Kas 2026
Hemigraphis Colorata (Strobilanthes alternata)
Fotoğraf: Vengolis · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Strobilanthes alternata (Burm.f.) Moylan ex J.R.I.Wood Diğer bilimsel adlar: Hemigraphis colorata, Hemigraphis alternata, Ruellia alternata
Familya Acanthaceae Cins Strobilanthes Grup Sap bitkisi IUCN NE · Değerlendirilmemiş
Türkiye'de Hemigraphis Colorata · Hemigraphis Repanda · Hemigraphis Colorota İngilizce Red flame ivy · Purple waffle plant · Dragon's tongue

Gerçek su bitkisi değildir. Akvaryum bitkisi olarak satılır, ama tamamen su altında kalıcı olarak yaşamaz. Yeri paludaryum, kıyı akvaryumu ya da teraryumdur.

Bir bakışta

ZorlukZor
IşıkOrta ışık
KarbondioksitFaydalı, şart değil
Büyüme hızıYavaş
Boy10–25 cm
Akvaryumdaki yeriOrta, ön
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten beslenir
Sıcaklık18–28 °C
pH6–7,5
ÇoğaltmaSap çeliği
Su üstündeYetişir · paludaryuma uygun
AkvaryumculardaYaygın · saksı, demet

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Sonradan yayıldığı ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
Endonezya
Sonradan yayıldığı ülkeler (27)
BelizeBeninBritanya Hint Okyanusu TopraklarıCook AdalarıEl SalvadorFijiFilipinlerFransız PolinezyasıGuamHondurasKuzey Mariana AdalarıMalezyaMikronezyaMyanmarNikaraguaNiuePanamaPapua Yeni GinePorto RikoSamoaSolomon AdalarıTaylandTrinidad ve TobagoVanuatuVietnamWallis ve Futuna AdalarıÇad

Doğal yurdu Endonezya'nın Maluku adalarıdır; süs bitkisi olarak tropik bölgelere yayılmış, Pasifik adalarında, Orta Amerika'da, Florida'da ve Hawaii'de kendiliğinden yerleşmiştir. Sayfadaki ikinci bitki Repanda (Strobilanthes sinuata) Malay Yarımadası kökenlidir.

Doğada yetiştiği yer

Tropik ormanların tabanında, gölgeli ve nemli ama su basmayan toprakta yetişen sürünücü bir kara bitkisidir; su içinde yaşamaz.

Bahçelerden kaçarak tropik adalarda yerleşmiştir; budama atıkları doğaya atılmaz.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 265 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Hemigraphis Colorata ve Hemigraphis Repanda gerçek su bitkisi değildir. İkisi de tropik ormanların nemli toprağında yetişen sürünücü kara bitkileridir ve akvaryumcularda mor yaprakları yüzünden akvaryum bitkisi diye satılır. Su altına dikilen bitki birkaç hafta, iyi koşulda birkaç ay güzel görünür. Sonra yeni sürgün vermeyi bırakır, alttaki yaprakları dökülür ve gövdesi dipten çürür. Karbondioksit (CO2), güçlü lamba ya da kök tableti bu sonucu yalnızca geciktirir. Bu iki bitkinin doğru yeri paludaryumun su üstündeki nemli toprağı, kapalı bir teraryum ya da yaprakları suyun dışında kalan bir kıyı bölümüdür. Orada kolay büyürler, sap çeliğinden kolayca çoğalırlar ve mor renklerini korurlar.

Türkiye’de akvaryumcularda ve çevrim içi satıcılarda ikisi de kendi adlarıyla satılır. “Hemigraphis Colorata” çoğu zaman saksıda, bazen de “Colorota” yazımıyla dal hâlinde gelir. “Hemigraphis Repanda” ise saksıda ve üç, beş ya da on dallık demetler hâlinde bulunur. Satıcıların bir kısmı ürün sayfasına bunların aslında teraryum bitkisi olduğunu ve akvaryumda ancak birkaç ay yaşadığını yazar. Bu sayfa iki bitkiyi birlikte anlatır, çünkü bakımları, akvaryumdaki akıbetleri ve doğru yerleri aynıdır.

İki bitki de akantgiller (Acanthaceae) ailesine girer. Akvaryumda sık görülen Hygrophila polysperma ve Staurogyne repens de aynı ailedendir; benzerlik ise burada biter. Hemigraphis cinsinin türleri 2014’te yapılan bir düzenlemeyle Strobilanthes cinsine aktarıldı. Bu yüzden Colorata’nın bugün kabul edilen bilimsel adı Strobilanthes alternata, Repanda’nınki ise Strobilanthes sinuata‘dır. Hobide ve satışta eski Hemigraphis adları kullanılmaya devam eder.

Hemigraphis Colorata – Beyaz çiçeği ve metalik parlak yaprakları
Beyaz çiçeği ve metalik parlak yaprakları — Fotoğraf: Dinesh Valke from Thane, India · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Hemigraphis Colorata, yerde sürünen ve boğumlarından kök salan ince gövdeli bir bitkidir. Gövdesi mor renklidir ve bitki yerde 15 cm kadar yüksekliğe ulaşan sık bir örtü oluşturur. Yaprakları karşılıklı dizilir, yumurta ya da kalp biçimindedir ve kenarları dişli ya da tırtıklıdır. Yaprağın üst yüzü gümüşi yeşilden metalik mora kadar değişen bir parlaklık taşır, alt yüzü ise düz ve koyu mordur. Damarlar yaprak yüzeyinde çukur çizgiler gibi görünür. Gölgede yapraklar daha gümüşi, aydınlıkta uca doğru daha mor olur.

Çiçekleri küçük, beyaz ve borumsudur. Gövdenin ucundaki kısa başaklarda açar ve boğazında mor çizgiler bulunur. Akvaryumda bitki çiçek açmaz.

Satıldığı hâliyle akvaryumdaki hâli arasında önemli bir fark vardır. Saksıdaki bitki su üstünde, serada yetiştirilmiştir ve yaprakları serttir. Su altına girince yeni yaprak çıkarsa da küçük ve solgun çıkar. Bu bitkinin su altı formu yoktur. Akvaryumda gördüğünüz yapraklar, serada oluşmuş yaprakların yavaşça tükenen stokudur.

Varyeteler ve Ticari Formlar

Hemigraphis Colorata

Türkiye’de en sık görülen formdur. Yaprakları geniştir, metalik mor ya da gümüşi parlaklık taşır ve alt yüzü mordur. Yurt dışında yaprakları belirgin biçimde kabarık ve buruşuk olan bir form “Exotica” ya da “Purple Waffle” adıyla satılır. Bu form da aynı türe girer ve su altında aynı biçimde geriler.

Hemigraphis Repanda

Repanda ayrı bir türdür ve Colorata’dan dar yapraklarıyla kolayca ayrılır. Yaprakları uzun ve mızrak biçimlidir, 5–10 cm boyunda olur ve kenarları ince dalgalı ya da dişlidir. Üst yüzü parlak koyu yeşil ile koyu mor arasında değişir, alt yüzü şarap kırmızısıdır. Bitki yere yatık büyür, beyaz çiçeklerini sürgün uçlarındaki başaklarda açar. Alacalı yapraklı bir formu da vardır. Türkiye’de saksıda ve dal demeti hâlinde satılır.

Repanda’nın bugünkü bilimsel adı Strobilanthes sinuata‘dır. Bazı satış sayfalarında geçen “Strobilanthes repanda” adı ise bambaşka bir türe aittir. Cins değiştirildiğinde bu ad başka bir bitki için zaten kullanıldığı için Repanda’ya yeni bir ad verildi.

Form Görünüş Boy Büyüme Not
Hemigraphis Colorata Geniş, kalp biçimli, tırtıklı yaprak; üstü metalik mor ya da gümüşi, altı mor Yerde 15 cm kadar Su üstünde orta, su altında durur Türkiye’de en yaygın olanıdır; saksıda ve dalla satılır.
Hemigraphis Repanda Dar, mızrak biçimli, dalgalı kenarlı yaprak; üstü koyu yeşil-mor, altı şarap kırmızısı 15–25 cm Su üstünde orta, su altında durur Saksıda ve demetle satılır; bilimsel adı Strobilanthes sinuata‘dır.
Exotica (Purple Waffle) Kabarık, buruşuk, koyu mor yaprak Yerde 15 cm kadar Su üstünde orta Colorata’nın bir formudur; Türkiye’de ayrı adla pek satılmaz.

Doğada Nerede Yetişir

Hemigraphis Colorata’nın doğal yurdu Endonezya’nın Maluku adalarıdır. Bitki tropik Asya’da çok eskiden beri süs ve şifa bitkisi olarak yetiştirildiği için bazı eski kayıtlar onu Cava’nın yerli bitkisi sayar. Bahçelerden kaçarak Pasifik adalarında, Orta Amerika’da, Florida’da ve Hawaii’de kendiliğinden yerleşmiştir. Doğada orman tabanında, gölgeli ve nemli toprakta yaşar; su içinde yetişmez. Akvaryumda çürümesinin nedeni de budur. Bu bitkinin kökleri nemli ama havalanan bir toprak ister.

Repanda’nın doğal yurdu Malay Yarımadası’dır. O da nemli orman tabanının bitkisidir. İki tür de uluslararası koruma listesinde değerlendirilmemiştir ve kültürde son derece yaygındır.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Bu bitkileri tamamen su altında kalacak biçimde dikmeyin. Doğru yerleri paludaryumun kara bölümü, nemli bir teraryum ya da riparium düzeninde yaprakları suyun dışında kalan bir kıyı köşesidir. Satıcılar onları akvaryumun ön ve orta alanına önerir. Bu öneriye uyan kişi bitkiyi birkaç ay içinde kaybeder.

  1. Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerdeki taş yününü ya da toprağı akan suyun altında ayıklayın.
  2. Gövdeleri tek tek ayırın. Her parçada birkaç boğum ve kök olsun.
  3. Parçaları humuslu, nemli ve süzek bir toprağa dikin. Bir boğumun toprağın içinde kalması köklenmeyi hızlandırır.
  4. Toprağı sürekli nemli tutun, ama dibinde su birikmesine izin vermeyin. Kapalı bir paludaryumda nem kendiliğinden yüksek kalır.

En sık yapılan hata bitkiyi akvaryumun kumuna dikmektir. İkinci hata ise paludaryumda onu su seviyesinin altındaki çamura gömmektir. Gövdesi sürekli suyla dolu toprakta kalan bitki de çürür. Bitkiyi su yüzeyinden birkaç santimetre yükseğe dikin.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Su üstünde parlak ama dolaylı ışık ister. Doğrudan güneşte yaprakların moru solar ve uçları yanabilir. Çok karanlık bir köşede ise renk yeşile döner ve gövde seyrekleşir. Paludaryumda standart bir LED lamba yeter.

Su altında güçlü ışık ve karbondioksit bitkiyi birkaç hafta daha ayakta tutar, ama kalıcı bir çözüm değildir. Bu yüzden kartta karbondioksit “faydalı” görünür. Bu ifade bitkinin su altında CO2 ile yaşayacağı anlamına gelmez. Paludaryumda karbondioksite gerek yoktur.

Besinini topraktan alır. Paludaryum toprağına ilkbahar ve yazda ayda bir seyreltilmiş sıvı gübre vermek yeterlidir. Hafif asidik, humuslu toprak bitkiye iyi gelir.

Su Değerleri

Bu bitkiler için su değerleri çok belirleyici değildir, çünkü kökleri suya değil toprağa aittir. Akvaryumda tutulan bitki 18–28 °C arasında ve hafif asidikten nötre kadar suda kısa süre dayanır. Bitki soğuğa duyarlıdır ve 15 °C’nin altında zarar görür. Isıtılmayan bir odada ya da açık havada kışı geçiremez.

Budama ve Bakım

Paludaryumda bitki yanlara doğru sürünerek yayılır. Gür kalması için sürgün uçlarını ara sıra makasla bir boğumun hemen üstünden kesin. Kesilen yerin altından iki yan sürgün çıkar. Kesilen uçlar atılmaz; yeni bitki elde etmek için kullanılır.

Akvaryumdaki bitkiyi her hafta kontrol edin. Saydamlaşan, kararan ya da dökülen yaprakları hemen alın. Çürüyen yaprak suda kalırsa suyun kalitesini bozar.

Çoğaltma

İki bitki de sap çeliğiyle çok kolay çoğalır. Boğumları toprağa değdiği yerde kendiliğinden kök saldığı için yayılan bir öbek zaten kendini çoğaltır.

  1. Sağlıklı bir sürgünün ucundan üç dört boğumlu bir parça kesin.
  2. Alttaki boğumun yapraklarını alın.
  3. Parçayı nemli toprağa dikin ya da bir bardak suya koyun.
  4. Parça bir iki hafta içinde kök salar. Suda köklenen parçayı kökleri birkaç santimetreyi bulunca toprağa alın.

Suda köklenmesi bitkinin su altında yaşayabileceğini göstermez. Bardaktaki parçanın yaprakları havadadır ve yalnızca gövdenin dibi sudadır.

Sık Görülen Sorunlar

Su altında yavaş yavaş çürüyor

İlk haftalarda bitki sağlıklı görünür. Sonra yeni sürgün durur, alttaki yapraklar saydamlaşır ve dökülür, gövde dipten kararır. Sonunda bitki kumun hizasından kopar. Bunun nedeni bir bakım hatası değildir; bitki su altında yaşamaya uygun değildir. Bitkiyi gövdesi henüz sertken sudan çıkarın, çürüyen kısmı kesin ve sağlam uçlarını nemli toprağa dikin. Su üstüne alınan çelikler birkaç haftada kök salar.

Yaprakların moru soluyor

Yapraklar yeşile ya da donuk griye döner. Bu durum çoğunlukla ışık azlığından olur; doğrudan güçlü güneş de rengi soldurur. Bitkiyi parlak ama dolaylı ışık alan bir yere alın.

Yapraklar kuruyor ve kıvrılıyor

Paludaryum ya da teraryum dışında, açık bir saksıda tutulan bitkinin yaprak kenarları kurur. Bitki kuraklığa ve düşük neme dayanmaz. Nemi artırın ve toprağın kurumasına izin vermeyin.

Gövdenin dibi çürüyor

Su üstündeki bitkide de gövde dipten yumuşayıp kararabilir. Bunun nedeni sürekli suyla dolu, havasız topraktır. Bitkiyi daha süzek bir toprağa ve su seviyesinden daha yükseğe taşıyın.

Hangi Akvaryuma Uyar

Bu bitki için en doğru düzen, kara ve su bölümü olan nemli bir paludaryumdur. Orada balıkların bitkiye erişmesi zaten zordur. Akvaryuma konan bitki ise hangi balıkla olursa olsun eninde sonunda çürür ve çürüyen dokusu suyu kirletir.

Balık / canlı Durum Not
Paludaryumdaki küçük tetralar, rasboralar ve canlı doğuranlar Uyumlu Bitki kara bölümünde kalır ve balıklarla doğrudan temas etmez.
Beta balığı Dikkat Bitkiye dokunmaz, ama akvaryuma dikilen bitki çürüyüp suyu bozar; bitki su üstünde kalmalıdır.
Cüce karidesler Dikkat Çürüyen yaprakları temizlerler. İthal saksılı bitkide ilaç kalıntısı olabileceği için bitkiyi önce birkaç gün ayrı suda bekletin.
Salyangozlar Dikkat Çürümeye başlayan yaprakları hızla yerler.
Japon balığı Uyumsuz Bitkiyi söker ve kemirir; bitki su altında zaten kalıcı değildir.
Kazıcı ve otçul cikletler Uyumsuz Bitkiyi yerinden söker ve yumuşayan yapraklarını koparır.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

İki bitki de birçok akvaryumcuda ve çevrim içi satıcıda saksıda ya da dal demeti hâlinde bulunur. Satın alırken bitkiyi paludaryum ya da teraryum için aldığınızı unutmayın. Saksıdaki bitki genellikle daha iri ve köklüdür, toprağa daha kolay alışır. Demet hâlinde gelen köksüz dallar ise önce köklendirilmelidir.

Sağlıklı bitkinin gövdesi serttir, yaprakları parlak ve dolgundur. Yaprakları sarkmış, gövdesi dipten kararmış ya da yumuşamış bitkiyi almayın. Bu bitki satıcının akvaryumunda uzun süre su altında kalmış olabilir. Bitkiyi yerine koymadan önce akan suyun altında yıkayın ve yaprak altlarında zararlı olup olmadığına bakın.

Paludaryuma dikilen bitkinin ilk birkaç hafta birkaç yaprağını kaybetmesi normaldir. Uçlardan çıkan yeni sürgünler bitkinin yerine alıştığını gösterir. Bahçelerden kaçıp tropik adalarda yerleştiği için budama atıklarını doğaya atmayın.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Mor yapraklı bir su bitkisi arayan biri için doğru seçim Alternanthera reineckii‘dir. Bu bitki su altında kalıcı yaşar ve iyi ışıkta koyu kırmızı ile mor arasında renk alır. Ancak Alternanthera sessilis de su altında uzun süre dayanamayan bir kıyı bitkisidir. Bu yüzden iki Alternanthera adını birbirine karıştırmayın.

Daha kolay bir kırmızımsı sap bitkisi isteyen kişi Ludwigia repens seçebilir. Az ışıkta ve karbondioksitsiz akvaryumda kahverengi-bronz yapraklı bir bitki için Cryptocoryne wendtii uygundur. Aynı aileden olup su altında rahat yaşayan bir sap bitkisi arayan kişi ise Hygrophila polysperma‘ya bakabilir.

Akvaryum bitkisi diye satılan öbür kara bitkileri de aynı akıbete uğrar. Ophiopogon japonicus bunun en bilinen örneğidir. Akvaryum bitkisi diye satılan öteki kara ve kıyı bitkileri için Acorus Gramineus ve Dipteracanthus Elastica sayfalarına bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Hemigraphis akvaryumda yaşar mı?

Hemigraphis akvaryumda kalıcı olarak yaşamaz. Hem Colorata hem Repanda kara bitkisidir ve su altında birkaç hafta ile birkaç ay arasında dayanır, sonra dipten çürür. Doğru yerleri paludaryum ya da teraryumdur.

Hemigraphis Colorata ile Repanda arasındaki fark nedir?

Colorata’nın yaprakları geniş ve kalp biçimlidir, üst yüzü metalik mor ya da gümüşi parlar. Repanda’nın yaprakları ise dar ve mızrak biçimlidir, kenarları dalgalıdır ve alt yüzü şarap kırmızısıdır. Bakımları aynıdır ve ikisi de su altında kalıcı yaşamaz.

Hemigraphis neden çürüyor?

Hemigraphis su altında yaşamaya uygun olmadığı için çürür. Bitki nemli ama havalanan toprakta yetişir; gövdesi sürekli su altında kalınca dipten kararır ve kopar. Sağlam uçları kesip nemli toprağa dikerseniz bitkiyi kurtarabilirsiniz.

Hemigraphis CO2 ister mi?

Hemigraphis paludaryumda ya da teraryumda karbondioksit istemez. Akvaryumda verilen CO2 bitkiyi yalnızca biraz daha uzun süre ayakta tutar ama çürümesini engellemez.

Hemigraphis paludaryuma uygun mu?

Hemigraphis paludaryum için çok uygun bir bitkidir. Su seviyesinin birkaç santimetre üstündeki nemli toprağa dikilen bitki hızla yayılır, mor rengini korur ve beyaz çiçek açabilir.

Hemigraphis nasıl çoğaltılır?

Hemigraphis sap çeliğiyle çoğaltılır. Üç dört boğumlu bir sürgün ucu kesilir, alt yaprakları alınır ve nemli toprağa ya da bir bardak suya konur. Parça bir iki hafta içinde kök salar.

Kaynakça

  1. Wood, J. R. I. (2014). New Names and Combinations in Indian Acanthaceae. Novon, 23(3), 385–395. doi:10.3417/2013046.
  2. Rauch, F. D. & Hensley, D. (1997). Hemigraphis. Ornamentals and Flowers OF-7. Cooperative Extension Service, College of Tropical Agriculture and Human Resources, University of Hawaii at Manoa.
  3. POWO (2026). Strobilanthes alternata (Burm.f.) Moylan ex J.R.I.Wood; Strobilanthes sinuata J.R.I.Wood. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  4. GBIF Secretariat (2026). Strobilanthes alternata; Strobilanthes sinuata. World Checklist of Vascular Plants ve GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  5. National Parks Board Singapore (2026). Strobilanthes alternata. Flora & Fauna Web. www.nparks.gov.sg.
  6. Hawaii-Pacific Weed Risk Assessment (2003). Hemigraphis alternata (Strobilanthes alternata). Plant Pono. plantpono.org.
  7. Flowgrow (2026). Hemigraphis colorata; Hemigraphis repanda. Flowgrow Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  8. Buce Plant (2026). Hemigraphis repanda (Dragon’s Tongue), bitki veri sayfası. buceplant.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia