Hydrocotyle Verticillata
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Doğu ve güney Kuzey Amerika'dan Meksika, Orta Amerika ve Karayipler üzerinden Arjantin, Uruguay ve Şili'ye, ayrıca doğu ve güney Afrika ile Madagaskar'a kadar yayılır; bazı listeler İran'ı ve Güney Kafkasya'yı da doğal alanına katar. Avustralya, Hawaii, Yeni Zelanda, Hindistan, Çin, İspanya ve Belçika'da doğaya yerleşmiştir.
Bataklıklarda, dere ve gölet kenarlarında, sığ ve yavaş akan suda nemli toprakta sürünerek yayılır. Uzun süre su altında kalmaya dayanır, kurumaya hassastır.
Avrupa'da akvaryumdan atılan bitkilerle doğaya yerleşmiş, Çin'de istilacı olmuştur; budama artıkları dereye, göle ya da havuza atılmaz.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 5.298 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Hydrocotyle verticillata, tam yuvarlak yapraklarını ince saplar üstünde küçük şemsiyeler gibi taşıyan ve tabanda yan sürgünle yayılan bir ön alan bitkisidir. Karbondioksit (CO2) sistemi olmadan da yaşar, ama bu durumda yaprak sapları uzar ve bitki seyrek bir öbek olarak kalır. Alçak ve sık bir örtü kurması için güçlü ışık gerekir; karbondioksit verilen akvaryumda yayılışı belirgin biçimde hızlanır. Ön alana küçük tutamlar hâlinde dikilir, istenirse hiç dikilmeden yüzeyde serbest de bırakılabilir. Yeni başlayan biri bu bitkiyi yaşatır, ama kartpostaldaki gibi kısa ve sık bir şemsiye örtüsü ancak iyi ışık ve düzenli gübreyle elde edilir.
Türkiye’de akvaryumcularda “Hydrocotyle Verticillata” adıyla satılır ve yerleşik bir Türkçe adı yoktur. Bitki genellikle saksıda ya da tek tek sürgünlerden oluşan bağlar hâlinde gelir. Adındaki “verticillata” sözcüğü “halkalı, çevrel dizili” anlamına gelir. Bu ad yapraktan değil, çiçeklerin sap boyunca kat kat halkalar hâlinde dizilmesinden gelir.
Bitkiyi İsveçli botanikçi Carl Peter Thunberg tanımladı. Tür uzun süre maydanozgiller ailesinde sayıldı; bugün sarmaşık ve şeflera ile aynı aileye, Araliaceae ailesine yerleştirilir. Hydrocotyle cinsinin bu aileye taşınması, cinsin akrabalık ilişkilerini inceleyen moleküler çalışmalardan sonra genel kabul gördü.

Nasıl Tanınır
Hydrocotyle verticillata, yaprak sapının ayanın tam ortasına bağlanmasıyla tanınır. Bu yüzden her yaprak ince bir direğin ucundaki şemsiyeye ya da küçük bir mantar şapkasına benzer. Yaprak ayası yuvarlaktır, kenarı sığ ve düzenli dilimlidir ve dibinde bir yarık yoktur. Sapın bağlandığı noktadan kenara doğru dokuz ile on üç arasında ince damar yayılır. Yaprak sapları tüysüzdür.
Gövde, tabanın üstünde ya da hemen altında yatay ilerleyen ince bir yan sürgündür. Her boğumdan aşağıya kök, yukarıya bir ya da birkaç yaprak çıkar. Bitkinin akvaryumdaki boyunu bu yaprak sapları belirler. Güçlü ışıkta saplar kısa kalır ve şemsiyeler tabana yakın, alçak bir örtü kurar. Işık azaldıkça saplar uzar ve yapraklar ışığa doğru yükselir. Doğada 6 cm’ye ulaşabilen yaprak, akvaryumda güçlü ışık altında çok daha küçük kalır. Bol gübre ise yaprağı yeniden büyütür.
Bitki su üstünde de yetişir ve orada çiçek açar. Çiçekler çok küçüktür, yeşilimsi beyaz renktedir ve yaprak boyunu aşan bir sapın üzerinde birbirinden aralıklı halkalar hâlinde dizilir. Saksıda satılan bitkiler çoğu zaman su üstünde üretilmiştir; akvaryumda yeni çıkan su altı yaprakları daha ince ve açık yeşildir.
Doğada Nerede Yetişir
Hydrocotyle verticillata, Kuzey Amerika’nın doğusu ve güneyinden Meksika, Orta Amerika ve Karayipler üzerinden Arjantin, Uruguay ve Şili’ye kadar geniş bir alanda yetişir. Güncel bitki listeleri Afrika’nın doğu ve güney kesimini, Madagaskar’ı ve bazı Asya bölgelerini de doğal yayılışına katar. Bataklıklarda, dere ve gölet kenarlarında, sığ ve yavaş akan suda yaşar. Nemli toprakta sürünerek yayılır, su yükseldiğinde de su altında yaşamayı sürdürür. Uzun süre su altında kalmaya iyi dayanır, buna karşılık kurumaya çok hassastır.
Tür birçok ülkeye süs bitkisi olarak taşınmış ve doğaya yerleşmiştir. Avustralya’da, Hawaii’de, Yeni Zelanda’da, Hindistan’da, Çin’de ve Avrupa’da İspanya ile Belçika’da yabani popülasyonları vardır. Belçika’daki popülasyon bir doğa koruma alanındaki gölete atılan akvaryum bitkilerinden çıkmıştır ve göletin yüzeyini tamamen kaplamıştır. Subtropikal kökenine rağmen bitki orada bütün kışlara dayanmıştır. Çin’de ise 1990’larda bahçe bitkisi olarak getirilmiş ve sulak alanlarda, dere kıyılarında ve çimlerde yayılan istilacı bir türe dönüşmüştür. Türün koruma durumu “Asgari Endişe” sınıfındadır.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Bitkinin asıl yeri ön alandır. Büyük akvaryumlarda ön alanın tamamını tek başına doldurabilir; küçük akvaryumlarda taşların dibinde ya da bir köşede küçük bir öbek olarak daha iyi durur. Işık ön alana tam düşmüyorsa saplar uzar ve bitki orta alana kayar. Bu durumda onu orta alanda bir öbek olarak kullanmak daha doğrudur.
- Saksıyı kesip bitkiyi çıkarın ve köklerdeki taş yününü tamamen temizleyin.
- Bitkiyi her birinde iki üç boğum ve birkaç yaprak bulunan küçük tutamlara ayırın.
- Tutamları cımbızla, boğumlar tabana değecek biçimde 1–2 cm derine gömün.
- Tutamların arasında 3–4 cm boşluk bırakın. Yan sürgünler bu boşlukları birkaç hafta içinde doldurur.
En sık yapılan hata, saksıdaki öbeği taş yünüyle birlikte tek parça hâlinde gömmektir. Bu durumda yan sürgünler tabana tutunamaz ve ortadaki boğumlar çürür. Bitki dikilmeden yüzeyde serbest de bırakılabilir. Yüzen bitki ışığa yakın olduğu için hızlı büyür ve suya saçak kökler sarkıtır, ama yüzeyi kapattıkça alttaki bitkilerin ışığını keser.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Bu bitkinin görünüşünü en çok ışık belirler. Standart akvaryum lambası altında bitki yaşar ve büyür, ama saplar uzar, yapraklar seyrekleşir ve bitki ön alan bitkisinden çok orta alan öbeğine döner. Güçlü bir LED altında ise saplar kısalır ve şemsiyeler sık bir örtü kurar. Aydınlatmayı günde 8 saat civarında tutun.
Karbondioksit sistemi şart değildir; bitki karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar ve sürgün verir. Karbondioksit verilen akvaryumda ise yayılış belirgin biçimde hızlanır ve örtü daha çabuk kapanır. Bitki besini hem kökten hem sudan alır. Demir içeren sıvı gübreyi düzenli verin; besinsiz bir tabanda kök tableti de işe yarar. Gübreyi aşırıya kaçırmayın, çünkü bol besin yaprakları büyütür ve bitkinin değerli olan alçak duruşunu bozar.
Su Değerleri
Bitki en iyi yumuşak ve hafif asidik suda gelişir, ama orta sert şebeke suyunda da yaşar. Sıcaklık açısından serin suya, birçok tropikal bitkiden çok daha iyi dayanır. Suyun uzun süre 27 °C’yi aşmaması ise bitki için daha iyidir.
Budama ve Bakım
İyi koşullarda yan sürgünler hızla ilerler ve komşu bitkilerin dibine girer. Ön alan düzenini korumak için örtüyü kavisli bir makasla üstten kırpın ve sınırı aşan sürgünleri boğumun hemen önünden kesin. Uzamış yaprak saplarını dipten kesmek, alttan daha kısa saplı yeni yaprakların çıkmasını sağlar. Kesilen parçaları akvaryumdan mutlaka çıkarın; suda kalan kopuk sürgünler kısa sürede yeni bitkilere dönüşür.
Örtü zamanla kalınlaşır ve alt katlarda ışık alamayan yapraklar sararır. Bu yüzden birkaç ayda bir örtünün eski bölümünü söküp yerine genç sürgünleri dikmek bitkiyi canlı tutar.
Çoğaltma
Hydrocotyle verticillata kendiliğinden çoğalır. Yan sürgünün her boğumu köklenir ve yaprak verir, bu yüzden çoğaltmak için yapılacak iş yalnızca keserek ayırmaktır.
- İki üç boğumlu, kök vermiş bir sürgün parçası seçin.
- Parçayı ana bitkiden makasla ayırın.
- Parçayı istediğiniz yere, boğumları tabana değecek biçimde dikin ya da yüzeyde serbest bırakın.
Kalınlaşmış bir öbek de birkaç parçaya bölünüp ayrı ayrı dikilebilir. Su üstünde yetiştirilen bitki çiçek açar ve tohum verir, ama akvaryumda tohumla çoğaltmaya gerek yoktur.
Sık Görülen Sorunlar
Saplar uzuyor, bitki seyrekleşiyor
Yaprak sapları birkaç santimden fazla uzuyor ve şemsiyeler yüzeye doğru yükseliyorsa bitki yeterli ışık almıyordur. Lambayı güçlendirin ya da bitkiyi ışığın daha iyi düştüğü bir yere taşıyın. Uzun gübre kürü de aynı sonucu verebilir; gübreyi azaltmak sapları yeniden kısaltır.
Yapraklar sararıyor
Yeni yaprakların açık sarı çıkması genellikle demir eksikliğini gösterir. Demir içeren sıvı gübre verin. Örtünün alt katındaki yaşlı yaprakların sararması ise ışık alamamaktan kaynaklanır ve budamayla düzelir.
Yapraklar yosun tutuyor
Bitki ışığa yakın duran geniş yaprak yüzeyleri taşır ve besin dengesi bozulunca bu yüzeyler çabuk yosun tutar. Işık süresini kısaltın, düzenli su değişimi yapın ve yosunlu yaprakları dipten kesin.
Bitki tabana tutunmuyor
Dikilen tutamlar sık sık yüzeye çıkıyorsa boğumlar tabana yeterince gömülmemiştir. Tutamları daha küçük parçalara ayırın ve boğumu tabana değecek biçimde yeniden dikin. Kökler oluşana kadar ilk iki hafta bitkiyi rahatsız etmeyin.
Hangi Akvaryuma Uyar
Hydrocotyle verticillata, iyi aydınlatılmış bitkili akvaryumlara ve küçük balıkların bulunduğu topluluk akvaryumlarına uyar. Küçük yaprakları ve alçak duruşu sayesinde nano akvaryumlarda da ölçeği bozmaz. Bitki su üstünde de yaşadığı ve çiçek açtığı için paludaryumun nemli kıyı bölümünde kullanılabilir. Bitkiyi kemiren ya da tabanı eşeleyen balıklar ise bu bitkiyle iyi geçinmez.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Tetra, rasbora ve lepistes gibi küçük topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Bitkiye zarar vermezler. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Beta balığı | Uyumlu | Yüzeyde serbest bırakılan bitki beta için gölge ve dinlenme yeri olur. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları koparır ve tabana dikilen tutamları eşeleyip söker. |
| Kazıcı ve otçul cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazar ve ince köklü tutamları söker. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları kısa sürede yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Bitki akvaryumcularda çoğunlukla saksıda ya da tek sürgünlerden oluşan bağlar hâlinde satılır. Saksılı bitki birkaç sürgünden oluşur ve taş yününe köklenmiş hâlde gelir. Bağ hâlinde satılan sürgünler ise doğrudan dikilir. Sağlıklı bitkinin yaprakları parlak yeşil, sapları sert ve boğumlarındaki kökler beyazdır. Yaprakları kahverengileşmiş, sapları yumuşamış ya da boğumları kararmış bitkiyi almayın.
Saksılı bitki salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yıkayın. İthal bitkilerde böcek ilacı kalıntısı da bulunabilir; karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin. Su üstünde üretilmiş bitki akvaryuma geçince bazı eski yapraklarını dökebilir. Bu normaldir ve birkaç hafta içinde yerlerini su altı yaprakları alır.
Budama artıklarını ve fazla bitkiyi asla dereye, göle ya da bahçe havuzuna atmayın. Bu bitki Avrupa’da akvaryumdan doğaya atılarak yerleşmiş, Çin’de de istilacı bir türe dönüşmüştür. Artıkları kurutup çöpe atın.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
Akvaryumda en sık karıştırıldığı bitki Hydrocotyle Leucocephala‘dır. Onun yaprakları böbrek biçimlidir, sapı yaprağın kenarındaki yarığa bağlanır ve bitki dik gövdelerle yüzeye uzanır. Hydrocotyle Tripartita (Japan) ise üç dilime ayrılmış minik yapraklarıyla daha ince ve yonca görünümlü bir örtü kurar.
Doğada en çok benzediği tür, Avrupa’nın yerli bitkisi olan ve Türkiye’de de kaydı bulunan Hydrocotyle vulgaris‘tir. İki türün yaprağı da şemsiye biçimlidir. Hydrocotyle verticillata daha iridir, yaprağında daha çok damar vardır, yaprak sapı tüysüzdür ve çiçek sapı yaprağı aşar. Bu benzerlik yüzünden Avrupa’nın bazı bölgelerinde doğaya yerleşmiş bitkiler yıllarca yerli tür sanılmıştır.
Hydrocotyle ranunculoides ise başka bir hikâyedir. Onun yaprağı etli ve böbrek biçimlidir, sapı yaprağın ortasına değil kenarındaki yarığa bağlanır. Bitki Karantinası Yönetmeliği bu türü ülkeye girişi yasak olan karantinaya tabi zararlı organizmalar arasında sayar. Hydrocotyle verticillata bu listede yer almaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hydrocotyle verticillata CO2 ister mi?
Hydrocotyle verticillata karbondioksit sistemi olmadan da yaşar ve büyür. Karbondioksit verilen akvaryumda ise çok daha hızlı yayılır ve örtüsü daha çabuk kapanır. Karbondioksitsiz akvaryumda bitkiye güçlü ışık vermek, sık bir görünüm için en etkili yoldur.
Hydrocotyle verticillata nasıl dikilir?
Saksıdaki taş yünü temizlenir ve bitki iki üç boğumlu küçük tutamlara ayrılır. Tutamlar cımbızla, boğumları tabana değecek biçimde 1–2 cm derine ve aralarında 3–4 cm boşluk bırakılarak dikilir. Bitki dikilmeden yüzeyde serbest de bırakılabilir.
Hydrocotyle verticillata neden uzuyor?
Yaprak saplarının uzaması bitkinin yeterli ışık almadığını gösterir. Işık güçlendikçe saplar kısalır ve bitki tabana yakın kalır. Bol gübre de yaprakları büyütür ve bitkinin alçak duruşunu bozar.
Hydrocotyle verticillata halı yapar mı?
Güçlü ışık altında yan sürgünleri tabanda ilerler ve şemsiye yapraklardan sık bir örtü kurar. Bu örtü Monte Carlo gibi bitkilerin serdiği düz halıdan daha yüksek ve dalgalıdır. Zayıf ışıkta ise bitki halı yerine seyrek bir öbek olarak kalır.
Hydrocotyle verticillata ısıtıcısız akvaryumda yaşar mı?
Hydrocotyle verticillata serin suya iyi dayanır ve ısıtıcısız bir akvaryumda yaşar. Doğada ılıman bölgelerde de yetişir ve Avrupa’da açık havadaki göletlerde kışı geçirebilir. Serin suda büyümesi yavaşlar.
Hydrocotyle verticillata ile leucocephala arasındaki fark nedir?
Verticillatanın yaprağı tam yuvarlaktır ve sapı yaprağın ortasına bağlanır; bitki tabanda yayılarak ön alanda kalır. Leucocephalanın yaprağı böbrek biçimlidir ve sapı kenardaki yarığa bağlanır; bitki dik gövdelerle yüzeye kadar uzanır.
Kaynakça
- Verloove, F. & Heyneman, G. (2021). A note on some alien species of Hydrocotyle (Araliaceae) in Belgium. Dumortiera, 117, 26–29. doi:10.5281/zenodo.4541038
- Kozeko, L., Ovcharenko, Y., Jurkonienė, S. & Kordyum, E. (2024). Understanding unique tolerance limits in Hydrocotyle verticillata: From submergence to water deficiency. Aquatic Botany, 190, 103725. doi:10.1016/j.aquabot.2023.103725
- Ma, Y.-L., Li, W.-L., Huang, L., Xue, W. & Yu, F.-H. (2025). Genotypic diversity alters invasive ability of Hydrocotyle verticillata. Frontiers in Plant Science, 16, 1681443. doi:10.3389/fpls.2025.1681443
- Nicolas, A. N. & Plunkett, G. M. (2009). The demise of subfamily Hydrocotyloideae (Apiaceae) and the re-alignment of its genera across the entire order Apiales. Molecular Phylogenetics and Evolution, 53, 134–151. doi:10.1016/j.ympev.2009.06.010
- Bárrios, S. & Copeland, A. (2020). Hydrocotyle verticillata. The IUCN Red List of Threatened Species. doi:10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T19620823A192133822.en
- POWO (2026). Hydrocotyle verticillata Thunb. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Hydrocotyle verticillata Thunb. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- New Zealand Plant Conservation Network (2026). Hydrocotyle verticillata. www.nzpcn.org.nz.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Hydrocotyle verticillata (039), bitki veri sayfası. tropica.com.
- Flowgrow (2026). Hydrocotyle verticillata. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
💬 Yorum Yaz