🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Gökkuşağı Balıkları › Pseudomugil luminatus (Red Neon Blue-eye)
Gökkuşağı Balıkları

Pseudomugil luminatus (Red Neon Blue-eye)

📅 21 Kas 2026
Pseudomugil luminatus (Red Neon Blue-eye)
Görsel: fishkeeper.co.uk
Bilimsel ad Pseudomugil luminatus Allen, Unmack & Hadiaty, 2016 Diğer bilimsel adlar: Pseudomugil sp. 'red neon', Pseudomugil cf. paskai 'red neon'
Takım Atheriniformes Familya Pseudomugilidae Cins Pseudomugil IUCN EN · Tehlikede
Türkiye'de red neon · luminatus · mavi göz İngilizce red neon blue-eye · Paskai red neon · neon blue-eye

Bir bakışta

Boy2,5 cm (en fazla 3,5 cm)
Ömür1–2 yıl
Minimum akvaryum40 L / 45 cm uzunluk
GrupEn az 8 birey (sürü)
Sıcaklık24–28 °C
pH6–7,2
Sertlik2–10 °dGH
ZorlukOrta · orta
MizaçBarışçıl
Katmanüst · gündüz
BeslenmeMikro-avcı
ÜremeYaprak/bitki yumurtlayıcı · kolay
AkvaryumculardaÖn siparişle · 2–3 cm
KapakŞart
BitkilerZarar vermez

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Avustralya ve Okyanusya
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
Endonezya
Nehirler
Iweka River

Yalnızca Endonezya'nın Papua eyaletinde, Yeni Gine'nin güney-orta ovalarında Timika çevresi ve Iweka Nehri sistemi; tip lokalitesi maden atığı tortusuyla bozuldu.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 1 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Doğada sıcaklık26–28 °C
Doğada pH4,8–7,2

Sago palmiyesi ve pandanus bataklıkları; yavaş akan, berrak ama taninle koyu renkli, yumuşak ve asidik su, kıyıdan sarkan bitkiler ve batık dallar.

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Pseudomugil luminatus, akvaryumda 3 cm’yi zor bulan, ama bu boyuna göre akvaryumun en çok göze çarpan balıklarından biri olan küçük bir mavi göz. Erkeğin gövdesi turuncudan koyu kırmızıya kadar parlar, sırtının üst kenarı boyunca neon mavisi bir çizgi uzanır, gözünde de cinsine adını veren mavi halka vardır. İngilizcede “red neon blue-eye”, yani kırmızı neon mavi göz diye bilinir.

Türkiye’de yerleşik bir adı yoktur. Hobiciler bilimsel adı ya da ticaretteki “red neon” adını kullanır; cinsin bütün üyeleri için “mavi göz” denir. Akvaryumcularda nadir görülür, çoğunlukla ithalatçılar üzerinden ön siparişle gelir. Satılan balıkların neredeyse tamamı üretimdir.

Balık hobiye bilimden önce girdi. 2011–2012’de Endonezya’dan “Pseudomugil sp. paskai red neon” ya da “cf. paskai” adıyla gelmeye başladı; bir süre Pseudomugil paskai‘nin seçilerek üretilmiş bir formu ya da melezi sanıldı. Gerald Allen, Peter Unmack ve Renny Hadiaty türü 2016’da ayrı bir tür olarak tanımladı. “Luminatus” Latincede “ışıl ışıl” anlamına gelir ve erkeğin parlak renklerine işaret eder.

Nasıl Tanınır

Gövde ince, uzun ve yanlardan hafif basıktır; ağız yukarı bakar, göz iridir. Olgun erkeğin zemin rengi sarımsı turuncudan kırmızıya değişir ve gösteri sırasında daha da koyulaşır. Sırtın üst kenarında, sırt yüzgecinin altından kuyruğa doğru parlak mavi bir çizgi uzanır; türü en akraba türlerden ayıran işaret budur. Sırt, anal ve kuyruk yüzgeçleri de turuncu-kırmızıdır, üzerlerine seyrek siyah benekler serpilir; benekler en çok ikinci sırt yüzgecinde belirgindir. Kuyruğun alt ve üst uçları beyaz ya da sarımsıdır.

Erkeğin ikinci sırt yüzgeci ve anal yüzgeci geniş yelpazelere dönüşür; ikinci sırt yüzgecinin ön ışını ve karın yüzgecinin ilk ışını iplik gibi uzar. Dişi grimsi sarıdır, yüzgeçleri sarımsı ve çoğunlukla beneksizdir. Mavi çizgi ve göz halkası dişide de vardır, ama soluktur. Gençlerde renk yoktur; erkekler büyüdükçe turunculaşır ve cinsiyet kolayca ayrılır.

Akvaryumda erkek 2,5–3 cm olur, dişi biraz daha küçük kalır. 3,5 cm’yi bulan birey nadirdir.

Renk Formları ve Varyeteler

Yapay renk formu yoktur. Ticarette kırmızı balıkların yanında “Yellow” etiketli, zemin rengi sarıya çalan bir hat da dolaşır. Bu balıklar gösteri yaparken parlak turuncuya döner; kuyruk uçları kırmızı hattakilerden koyudur. Farklı etiketli balıkları ayrı tutun, karışık üretmeyin.

Doğada Nerede Yaşar

Yalnızca Endonezya’nın Papua eyaletinde, Yeni Gine’nin güney-orta ovalarında Timika çevresinden bilinir. Sonradan yakındaki Iweka Nehri sisteminden de toplandı. Dünyadaki bütün bilinen yayılışı birkaç bataklık ve dereden ibarettir.

Yaşadığı yerler sago palmiyesi ve pandanus bataklıklarıdır. Su yavaş akar, berraktır ama taninle koyu çay rengine boyanmıştır; yumuşak ve asidiktir. Balıklar kıyıdan suya sarkan karasal bitkilerin ve batık dalların arasında durur. Türün tanımlandığı yer 1990’ların sonunda maden atıklarının taşıdığı tortuyla büyük ölçüde bozuldu ve tür oradan büyük olasılıkla çekildi. Koruma durumu “Tehlikede”dir; dar yayılışı ve bozulan yaşam alanı yüzünden akvaryumdaki üretim hatları türün geleceği için de önemlidir.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Sekiz on balıklık grup için 45 cm uzunluk ve 40 litre yeter; 60 litre erkeklerin gösterisi için daha rahattır. Çok küçük nano akvaryumlarda su değerleri çabuk bozulur, bu balık da ani değişime dayanmaz. Oturmuş, döngüsü tamamlanmış bir akvaryum seçin.

Bitkiyi sık tutun: arkada ince yapraklı gövdeli bitkiler, kök ya da dal üzerinde Cava yosunu, yüzeyde ışığı kıran yüzen bitkiler. Önde açık bir yüzme alanı bırakın. Koyu taban, kurutulmuş badem yaprağı ve loş ışık hem doğal ortamına benzer, hem de kırmızıyı belirginleştirir. Akıntı hafif olsun; sünger filtre idealdir. Kapak gerekir, ürktüğünde sıçrar. Karides akvaryumları bu balık için çok uygundur.

Su Değerleri

Yumuşak, hafif asidik suda en iyi rengi verir: 24–28 °C ve pH 6,0–7,2 uygundur. Üretim hatları biraz daha sert suya alıştırılabilir, ama asıl dikkat edilecek şey değerlerin sabit kalmasıdır. Amonyak ve nitrite hassastır; haftada %20–25 su değişimi yapın.

Beslenme

Doğada zooplankton, küçük kabuklular ve suya düşen küçük böceklerle beslenir. Ağzı küçüktür ve yemini suyun üst ve orta katmanından alır; dibe inen yemle pek ilgilenmez. Akvaryumda artemia nauplii, dafni, moina, kopepod, mikro solucan ve dondurulmuş siklop en iyi yemlerdir. Ufalanmış pul yemi ve mikro granülü de alır, ama yalnız kuru yemle kırmızı solar ve dişiler daha az yumurtlar.

Günde iki üç kez az az verin. Tetralar gibi atak balıkların olduğu akvaryumda yem yarışını kaybeder.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Barışçıl, biraz ürkek bir sürü balığıdır. En az sekiz balık alın, erkeklerden çok dişi olsun. Az sayıda tutulursa saklanır ve renk vermez. Erkekler her gün birbirine gösteri yapar: yan yana gelir, yüzgeçlerini açar, titreştirir ve daire çizer. Bu atışma zarar vermez; birkaç erkek bir arada olunca renkler koyulaşır. Dişiye kur yaparken de yüzgeçlerini açıp onun önünde dolanır.

Tank arkadaşı olarak boyu ve huyu ona benzeyen balıkları seçin. Yüzgeç kemiren türler, örneğin Sumatra barbı, erkeklerin yüzgeçlerini kısa sürede parçalar. Yetişkin karideslere dokunmaz, yeni doğmuş karides yavrularını yakalayabilir.

Uyumlu Uyumsuz
Diğer mavi gözler (Pseudomugil), ayrı türler olarak Sumatra barbı, serpae tetra ve diğer yüzgeç kemirenler
Harlequin rasbora ve küçük rasboralar İri gökkuşağı balıkları ve hızlı danyolar
Cüce çöpçüler (Corydoras pygmaeus, C. habrosus) Çikletler ve bölge kuran guramiler
Otosinklus ve kuhli Erkek beta balığı
Neocaridina, Caridina ve Amano karidesleri, salyangozlar Japon balığı ve iri, açgözlü balıklar

Üretim

Üretimi kolaydır ve bu balıkta şarttır, çünkü ömrü kısadır. Çoğu birey bir buçuk iki yıl yaşar, dişilerin verimi ilk yıldan sonra düşer. Grubu sürdürmek istiyorsanız sürekli yavru almanız gerekir. Ebeveynler yumurtaya bakmaz, fırsat bulursa yumurtayı da yavruyu da yer.

  1. Bir erkek ile iki üç dişiyi 20–30 litrelik ayrı bir akvaryuma alın. Hava ile çalışan sünger filtre ve birkaç üretim paçası ya da bir avuç Cava yosunu koyun. Paçayı yüzeye yakın asın.
  2. Sıcaklığı 26–27 °C’ye çıkarın ve bol canlı yemle besleyin. Bu sıcaklıkta yıl boyu yumurtlar; yumurtlama çoğunlukla sabah ışıklar yandıktan sonra olur.
  3. Dişi her gün birkaç yumurta bırakır ve bunu günler boyunca sürdürür. Yumurtalar ince iplikleriyle paçaya ya da yosuna yapışır.
  4. Paçaları her gün kontrol edin, yumurtaları parmakla toplayıp aynı akvaryumun suyuyla doldurulmuş küçük bir kaba alın. Hafif hava verin, sıcaklığı sabit tutun. Bozulup beyazlayan yumurtaları ayıklayın.
  5. Yumurtalar sıcaklığa göre 10–14 günde açılır. Gelişmiş ama açılmayan yumurtalar, bir şişede akvaryum suyuyla hafifçe çalkalanınca çoğu zaman açılır.
  6. Yavrular çok küçüktür ve yüzeyde durur. İlk dört beş gün infüzorya ya da toz yavru yemi verin, ardından artemia nauplii ve mikro solucana geçin. Günde en az iki kez az az besleyin, her gün küçük su değişimi yapın ve artık yemi alın; bayat su yavru kaybının en sık sebebidir.

Yavrular yavaş büyür. Ana akvaryuma ancak ağza sığmayacak boya gelince alın. Daha zahmetsiz yol, grubu yoğun yosunlu bir akvaryumda bir arada bırakmaktır; daha az yavru çıkar ama grup kendini yeniler.

Hastalıklar ve Korunma

Kayıpların çoğu hastalıktan değil, kısa ömürden, açlıktan ve su kalitesinden gelir. Bir buçuk iki yaşındaki balıkların ölmesi doğaldır; bunu hastalık sanıp ilaç vermeyin. Genç bir balık zayıflıyorsa önce yem yarışına, sonra amonyak ve nitrite bakın.

Nakil sonrası ilk iki hafta en riskli dönemdir. Yeni gelenleri ayrı bir akvaryumda, ince yemle besleyerek gözleyin. Beyaz nokta ve kadife hastalığı ani sıcaklık düşüşünde tutunur. Bu boydaki balık güçlü ilaçlara hassastır, dozu dikkatli ayarlayın; karides olan akvaryumda bakırlı ilaç kullanmayın.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda nadir görülür; çoğunlukla ön siparişle, 2–3 cm’lik balıklar olarak gelir. Bazen “paskai” ya da “red neon paskai” adıyla da satılır; kırmızı gövde ve sırttaki mavi çizgi luminatus olduğunu gösterir. Bir erkeğe iki üç dişi düşecek şekilde en az sekiz balık alın.

Karnı dolgun, yeme gelen, yüzgeçleri yırtıksız balıkları seçin. Soluk, hareketsiz ya da çok iri balıklar yaşlı olabilir; kısa ömürlü bir türde genç balık almak önemlidir. Poşeti yavaşça alıştırın, grubu bir seferde ekleyin ve ilk günlerde ışığı loş tutun.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

En yakın akrabası Pseudomugil paskai‘dir ve ticarette sık sık onunla karıştırılır. Paskai erkeğinin gövdesi ve yüzgeçleri daha soluktur, sırtında neon mavisi çizgi yoktur; iki tür doğada da birbirinden yaklaşık 530 km uzakta, farklı nehir sistemlerinde yaşar. Yüzgeçleri benekli bir başka akraba, Pseudomugil gertrudae, gümüşi sarı bir gövdeyle kırmızıdan kolayca ayrılır. Akvaryumcularda en sık görülen mavi göz olan Pseudomugil furcatus ise sarımsı yeşil gövdeli, parlak sarı ve beneksiz yüzgeçlidir.

Dişiler birbirine çok benzer. Farklı Pseudomugil türlerini aynı akvaryumda tutabilirsiniz, ama üretim akvaryumunu tek türle kurun; aksi halde hangi yavrunun kime ait olduğunu bilemezsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Pseudomugil luminatus kaç cm olur?

Erkek 2,5–3 cm olur, dişi biraz daha küçük kalır. 3,5 cm’yi bulan birey nadirdir.

Red neon mavi göz ile Pseudomugil paskai aynı balık mı?

Hayır. Red neon önce “paskai red neon” adıyla satıldı, 2016’da ayrı tür olarak tanımlandı. Luminatus erkeği kırmızı-turuncudur ve sırtında neon mavisi çizgi taşır; paskai daha soluktur ve bu çizgi yoktur.

Kaç litrelik akvaryum ister, kaç tane alınmalı?

Sekiz on balıklık grup için 40 litre ve 45 cm uzunluk yeter. En az sekiz balık alın, bir erkeğe iki üç dişi düşsün.

Ne kadar yaşar?

Kısa ömürlüdür; çoğu birey bir buçuk iki yıl yaşar. Grubu sürdürmek için düzenli üretim yapmak gerekir.

Karides akvaryumunda tutulur mu?

Tutulur, en uygun ortamlardan biridir. Yetişkin karideslere dokunmaz; yeni doğmuş karides yavrularını yakalayabilir, bu yüzden bol yosun koyun.

Yumurtalar kaç günde açılır?

Sıcaklığa göre 10–14 günde açılır. Yavrulara ilk günlerde infüzorya ya da toz yavru yemi verin, sonra artemia nauplii ve mikro solucana geçin.

Kaynakça

  1. Allen, G. R., Unmack, P. J. & Hadiaty, R. K. (2016). Pseudomugil luminatus, a new species of blue-eye (Teleostei: Pseudomugilidae) from southern New Guinea, with notes on P. gertrudae. Fishes of Sahul, 30(1), 950–961.
  2. Saeed, B., Ivantsoff, W. & Allen, G. R. (1989). Taxonomic revision of the family Pseudomugilidae (Order Atheriniformes). Australian Journal of Marine and Freshwater Research, 40, 719–787.
  3. IUCN Red List of Threatened Species (2019). Pseudomugil luminatus, Endangered B1ab(iii).
  4. FishBase. Pseudomugil luminatus, Red neon blue-eye. www.fishbase.se
  5. Seriously Fish. Pseudomugil sp. ‘red neon’. www.seriouslyfish.com
  6. Australia New Guinea Fishes Association (ANGFA). Pseudomugil luminatus. rainbowfish.angfa.org.au

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia