Cylindricus Ciklet
Bir bakışta
Köken ve dağılım
Tanganyika Gölü'ne endemik; yalnızca güneydoğu kıyısında, Tanzanya'da Karema'dan Zambiya'da Kombe'ye kadar.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 15 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.
Doğal yaşam alanı
Güneydoğu kıyısının sığ kayalıkları, çoğunlukla ilk 10 m; üst üste yığılmış kayaların çatlak ve oyukları; berrak, sert, yüksek pH'lı göl suyu.
Bakım notları ve ilgili türler
Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).
Gövdesi uzun ve silindir gibi yuvarlak kesitlidir; üzerinde koyu kahverengiyle açık krem rengin sırayla dizildiği kalın dikey bantlar ve sırt yüzgecinin kenarında ince mavi bir çizgi vardır. Neolamprologus cylindricus, Tanganyika Gölü’nün güneydoğu kıyısındaki kayalıklarda yaşayan, akvaryumda 11–12 cm’yi bulan bir cikletidir. Türk hobisinde Türkçe bir adı yoktur; bilimsel adının ikinci kısmıyla “Cylindricus” diye anılır. Eski adıyla “Lamprologus cylindricus” diye satıldığı da olur.
Boyu küçük olduğu için masum görünür, ama aldatıcıdır. Kendi türüne karşı Tanganyika’nın en geçimsiz küçük cikletlerindendir: iki erkek aynı akvaryumda barışmaz, eşleşmemiş bireyler birbirini kovalar. Doğru kurulmuş bir kaya akvaryumunda ise mağarasının başında nöbet tutan, sürekli içeri girip çıkan, renkli ve hareketli bir balıktır. Akvaryumcularda sık görülmez; ithalatçılarda zaman zaman genç bireyler olarak gelir.
Türü 1986’da Alman araştırmacılar Wolfgang Staeck ve Lothar Seegers, Kalambo Nehri’nin göle döküldüğü yerin yakınından toplanan balıklarla Lamprologus cylindricus adıyla tanımladı. Adı, kesiti yuvarlak, boru gibi gövdesine işaret eder. Sonradan diğer birçok kayalık türüyle birlikte Neolamprologus cinsine taşındı.

Nasıl Tanınır
Gövde uzun ve yuvarlak kesitlidir; yandan bakınca dar, yukarıdan bakınca neredeyse bir silindir gibidir. Baş sivri, ağız küçüktür. Zemin rengi krem ya da açık bejdir; gövdeyi beş kalın, koyu kahverengi-siyah dikey bant keser. Bantlar başa doğru da devam eder, gözün çevresinde ve solungaç kapağında koyu lekeler oluşturur. Sırt yüzgeci uzundur ve kenarında açık mavi bir çizgi vardır; karın yüzgeçlerinin uçları da mavimsi beyaz olur. Bazı balıklarda yüzgeç kenarları ve bantların arası sarımsı tonlar taşır.
Balık ruh hâline göre renk değiştirir. Korktuğunda ya da kavga sırasında koyu bantlar genişler, açık aralar daralır ve balık neredeyse siyah üzerine ince beyaz çizgili görünür. Rahat bir balıkta bantlar daha belirgin, zemin daha açıktır.
Erkek dişiden iridir; dişi daha küçük kalır ve karnı daha dolgundur. Bunun dışında iki eşin renkleri aynıdır ve cinsiyeti kesin söylemek ancak üreme deliğine bakarak mümkündür. Gençlerde başta sarı bir renk görülür; bu renk çoğu balıkta büyüdükçe kaybolur. Tür yavaş büyür, yavrunun yetişkin boya ulaşması diğer birçok Tanganyika cikletinden daha uzun sürer.
Renk Formları ve Varyeteler
Üretimle elde edilmiş bir renk varyetesi yoktur; satılan formlar gölün farklı kıyılarından gelen popülasyonlardır ve toplandıkları yerin adıyla anılır: Chituta Bay, Mtosi, Izinga gibi. Gölün en güney ucundan gelen balıklarda bantların arası daha sarıdır ve erkeklerin burnunda altın rengi görülebilir; bu balıklar “gold head” adıyla satılır. Izinga Adası’nın balıklarında sırt yüzgecinin altında beş yerine dört bant bulunur.
“Golden cylindricus” adıyla satılan, baştan sona sarımtırak balıklara dikkat edin. Bunların büyük olasılıkla Neolamprologus longior ile melez olduğu düşünülür. Saf hat istiyorsanız lokalite adıyla gelen balıkları tercih edin ve farklı lokaliteleri aynı akvaryumda üretmeyin.
Doğada Nerede Yaşar
Tanganyika Gölü’ne endemiktir ve yalnızca gölün güneydoğu kıyısında yaşar: kuzeyde Tanzanya’daki Karema’dan güneyde Zambiya’daki Kombe’ye kadar. Kayalık kıyıların sığ kesimini sever ve çoğunlukla ilk 10 metrede bulunur. Üst üste yığılmış kayaların arasındaki çatlaklarda ve oyuklarda yaşar, kayadan pek uzaklaşmaz.
Üreme dışında tek başına yaşar. Kaya yüzeyini kaplayan yosun tabakasının içinden ve kaya oyuklarından küçük karidesleri, kabuklu omurgasızları ve böcek larvalarını toplar. Göl suyu ılık, berrak, sert ve yüksek pH’lıdır. Tür IUCN listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır; yaşadığı kıyılarda yaygındır ve ticarete giren balıkların çoğu üretim kökenlidir.
Akvaryum Nasıl Olmalı
Bir çift ya da tek bir balık için 100 cm uzunluk ve 200 litre verin. Başka Tanganyika türleriyle birlikte bakacaksanız 120 cm ve daha büyük bir akvaryum gerekir. Küçük bir balık için büyük gibi görünür, ama bu türde kavgayı azaltan şey alandır: her balığın kendi kaya yığını ve kendi mağarası olmalıdır.
Düzenin temeli kayadır. Akvaryumun bir ya da iki yanında tavana yakın yükselen kaya yığınları kurun, aralarında çok sayıda dar çatlak ve girişi tek olan küçük mağaralar bırakın. Kayaları doğrudan cama oturtun, kumu sonra dökün; balık mağaranın altını kazabilir. Görüş hatlarını kıran ayrı yığınlar, baskı altındaki balığın kaçıp saklanacağı yer sağlar. Taban ince kum ya da mercan kumu olsun. Filtre güçlü, oksijen bol, akıntı hafif-orta olmalıdır. Bitkilere dokunmaz; sert suya dayanan Anubias ve Vallisneria kayaların arasında iyi gider. Kapak şart değildir, ama kovalanan balık yüzeye doğru kaçabildiği için kapalı akvaryum daha güvenlidir.
Su Değerleri
Hedef pH 8,0–9,0, sıcaklık 24–26 °C, genel sertlik 10–20 °dGH olmalıdır. Kirli suya dayanıksızdır; nitrat birikimine renk kaybı ve iştahsızlıkla tepki verir. Seyrek ve büyük değişimler yerine haftada %20–25 düzenli su değişimi yapın. Yumuşak şebeke suyunda mercan kumu ya da aragonit taban pH’ı sabit tutar.
Beslenme
Doğada küçük kabuklu omurgasızlarla beslenen bir etçildir. Akvaryumda küçük granül ve pul yemi kolayca alır, ama beslenmenin ağırlığı dondurulmuş yemlerde olsun: mysis, artemia, siklops, ince doğranmış karides. Haftada bir iki kez spirulinalı yem verin. Kırmızı kurt ve tubifex gibi yemleri vermeyin; Tanganyika cikletlerinde şişkinliği ve bağırsak sorunlarını tetikler.
Günde iki küçük öğün yeterlidir. Mağarasından pek uzaklaşmadığı için yemi kaya yığınlarının yakınına bırakın; hızlı yiyen tank arkadaşları varsa batan yem kullanın ki yem tabana ve kayaların arasına ulaşsın.
Davranış ve Tank Arkadaşları
Kendi türüne karşı serttir. Akvaryuma tek erkek koyun. İki erkek aynı akvaryumda kalırsa baskın olan diğerini sürekli kovalar ve zayıf olan çoğu zaman ölür. Eşleşmemiş bir erkekle dişi de birbirine saldırabilir; bu yüzden en güvenli düzen ya tek bir balık ya da kendiliğinden eşleşmiş bir çifttir. Gençler sekiz ve daha fazla bireylik gruplarda birlikte büyütülebilir, ama olgunlaşınca grup dağılır ve fazla balıkları ayırmanız gerekir.
Başka türlere karşı tutumu, akvaryumun büyüklüğüne bağlıdır. Yeterince büyük bir akvaryumda yalnızca mağarasının çevresini savunur ve diğer balıklarla pek uğraşmaz. Çift yumurtladığında ise savunulan alan büyür ve bu dönemde küçük balıklar zarar görebilir. Kabuk cikletleri gibi tabanda yaşayan küçük türleri bu balıkla aynı akvaryuma koymayın. Benzer gövdeli Neolamprologus türleri ise hem kavga hem melezlenme riski taşır.
| Tür Adı | Bilimsel Ad | Uyumluluk Notu |
|---|---|---|
| Calvus | Altolamprologus calvus | Geniş akvaryumda, ayrı kaya yığınlarıyla uyumlu |
| Leptosoma | Cyprichromis leptosoma | Açık suda sürü hâlinde yüzer, kayalara inmez; iyi eşleşme |
| Synodontis | Synodontis petricola | Gece aktif, aynı su değerlerini sever; yumurtalara göz koyabilir |
| Julidochromis | Julidochromis spp. | Ancak 120 cm üstü akvaryumda, ayrı kaya yığınlarında |
| Uyumsuz: Limon Ciklet | Neolamprologus leleupi | Aynı gövde, aynı yaşam alanı; kavga eder ve melezlenir |
| Uyumsuz: Longior | Neolamprologus longior | Yakın akrabası; melezlenme riski yüksek |
| Uyumsuz: Kabuk cikletleri | Neolamprologus multifasciatus, Lamprologus ocellatus | Küçük balıkları kovalar, yavrularını yer |
| Uyumsuz: Mbuna’lar | Maylandia, Pseudotropheus spp. | Daha hırçın ve kalabalıktır; mağara düzenini bozar |
Üretim
Mağara yumurtlayıcısıdır ve uygun mağara olmadan yumurtlamaz. Çiftin kendiliğinden oluşmasını bekleyin: 6–8 genci birlikte büyütün, eşleşen çift ortaya çıkınca diğerlerini ayırın. Eşleşmiş bir çift birlikte dolaşır, aynı mağaraya girip çıkar ve birbirine saldırmaz. Erkek uzun süre yumurtlamıyorsa ve akvaryumda başka erkek varsa, baskın erkeği almak bazen sıradaki erkeğin dişiyle hızla eşleşmesini sağlar.
Dişi yumurtaları seçtiği mağaranın duvarına bırakır, erkek döller. Bir yumurtlamada çoğunlukla 50–100 zeytin rengi yumurta olur. Yumurtalar sıcaklığa göre 4–5 günde açılır, yavrular 10–14 gün sonra serbest yüzmeye başlar. Dişi bu süre boyunca mağaranın içinde kalır; erkek çevreyi korur ve yumurtlamadan sonra mağaraya pek girmez. Büyük mağaraları değil, girişi dişinin sığabileceği kadar dar olanları seçer; salyangoz kabuğunda ya da benzeri kapalı oyuklarda yumurtladığı da olur.
Serbest yüzen yavrulara yeni çatlamış artemia ve ince ezilmiş yem verin. Ebeveynler yavruları 2,5 cm’yi bulana kadar korur; bu boydan sonra yavrulara saldırmaya başlayabilirler, o yüzden yavruları ya da ebeveynleri ayırın. Yavrular yavaş büyür ve sıcaklık düşüşüne çok hassastır; ayrı akvaryumda ısıtıcıyı mutlaka kontrol edin. Topluluk akvaryumunda yavruların çoğu diğer balıklara yem olur.
Hastalıklar ve Korunma
Bu türde sorunların çoğu ya sudan ya da kavgadan gelir. Nitrat birikimi, pH düşüşü ve ani değer değişimi balığı soldurur, yemi bıraktırır. Düzenli su değişimi ve sabit pH en iyi korumadır. Yağlı, memeli etli yemler ve kırmızı kurt Tanganyika cikletlerinde şişkinliğin en sık nedenidir; vermeyin.
İkinci büyük risk tür içi kavgadır. Baskı altındaki bir balık yüzeye yakın durur, köşelere sıkışır, rengi koyulaşır ve kısa sürede yırtık yüzgeç ve pul kaybı görülür. Böyle bir balığı beklemeden ayırın; akvaryumda kalırsa ölür. Beyaz benek ve yüzgeç çürümesi gibi genel hastalıklar çoğunlukla yeni gelen balıkla başlar; yeni balıkları aynı su değerlerinde karantinada bekletin.
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda çoğunlukla 4–5 cm’lik genç balıklar satılır. Sağlıklı genç dengeli yüzer, kaya ve süslerin arasına girip çıkar, yeme hemen gelir ve bantları net görünür. Karnı içe çökmüş, köşede kararmış renkte bekleyen ya da yüzgeçleri yırtık bireyleri almayın. Lokalite adı verilen balıkları tercih edin ve satıcıya “golden” balıkların kökenini sorun.
Ya tek bir balık alın ya da çift kurmak için 6–8 genci birlikte büyütün. Kurulu bir çiftin ya da yerleşmiş bir erkeğin akvaryumuna sonradan aynı türden yeni bir balık eklemek ciddi kavga çıkarır. Başka türlerle bakacaksanız cylindricusu en son ekleyin; önce gelen balık kayaların tamamını sahiplenebilir. Balığı damla yöntemiyle alıştırın ve ışıklar kapalıyken bırakın.
Benzer Türler ve Karıştırılma Riski
En yakın akrabası Neolamprologus leleupi, yani sitemizdeki Limon Ciklet‘tir. Gövde biçimi ve davranışı neredeyse aynıdır, ama limon ciklet baştan sona sarı ya da turuncudur ve bantsızdır. Neolamprologus longior da aynı uzun gövdeye sahiptir ve sarımtırak renklidir; satılan “golden cylindricus”ların çoğu bu iki türün melezidir. Bu üç türü aynı akvaryumda tutmayın.
Bantlı görünüşü yüzünden Neolamprologus buescheri ile karıştırılabilir; buescheri de uzun gövdeli ve bantlıdır, ama daha küçük kalır ve bantları daha ince, aralarındaki açık alanlar daha geniştir. Julidochromis türleri de koyu-açık desenlidir, ama desenleri çoğunlukla yatay şeritlerden ya da düzensiz lekelerden oluşur, gövdeleri daha yassıdır. Gölün diğer kayalık cikletleri için Calvus Ciklet ve Frontosa Ciklet yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Cylindricus kaç litrelik akvaryumda bakılır?
Tek bir balık ya da bir çift için 100 cm uzunluk ve 200 litre verin. Başka Tanganyika türleriyle birlikte bakacaksanız 120 cm ve daha büyük bir akvaryum gerekir. Bol kaya, çok sayıda dar çatlak ve küçük mağara şarttır.
Cylindricus agresif midir?
Kendi türüne karşı çok agresiftir; iki erkek aynı akvaryumda yaşamaz ve eşleşmemiş bireyler birbirini kovalar. Başka türlere karşı geniş bir akvaryumda daha ılımlıdır, yalnızca mağarasının çevresini savunur. Küçük kabuk cikletleriyle ve yakın akrabası limon cikletle birlikte bakılmaz.
Cylindricus ile limon ciklet birlikte bakılır mı?
Bakılmaz. Aynı gövde yapısına ve aynı yaşam biçimine sahip oldukları için birbirlerini rakip görür ve kavga ederler; ayrıca melezlenebilirler. Aynı durum Neolamprologus longior için de geçerlidir.
Erkek ve dişi cylindricus nasıl ayırt edilir?
Erkek daha iri olur, dişi daha küçük ve karnı daha dolgundur. Renkler iki eşte aynıdır; kesin ayırım ancak üreme deliğine bakarak yapılır. Çift kurmak için 6–8 genci birlikte büyütüp eşleşmeyi beklemek en güvenilir yoldur.
Gold head cylindricus ayrı bir tür mü?
Hayır. Gölün en güney ucundan gelen ve bantlarının arası daha sarı olan balıklar bu adla satılır; aynı türün bir lokalite formudur. Baştan sona sarımtırak “golden cylindricus” ise büyük olasılıkla longior ile melezdir; saf hat istiyorsanız lokalite adıyla gelen balıkları seçin.
Cylindricus kaç yumurta bırakır, yavrular ne zaman yüzer?
Dişi mağara duvarına çoğunlukla 50–100 yumurta bırakır. Yumurtalar 4–5 günde açılır, yavrular 10–14 gün sonra serbest yüzer. Dişi mağarada kalır, erkek çevreyi korur; ebeveynler yavruları 2,5 cm’ye kadar korur.
Kaynakça
- Staeck, W. & Seegers, L. (1986). Lamprologus cylindricus n. sp., ein neuer Cichlide aus dem Tanganjikasee. DATZ, 39, 448–451.
- Sturmbauer, C., Salzburger, W., Duftner, N., Schelly, R. & Koblmüller, S. (2010). Evolutionary history of the Lake Tanganyika cichlid tribe Lamprologini (Teleostei: Perciformes) derived from mitochondrial and nuclear DNA data. Molecular Phylogenetics and Evolution, 57(1), 266–284.
- IUCN (2025). Neolamprologus cylindricus. The IUCN Red List of Threatened Species 2025-2.
- Froese, R. & Pauly, D. (Eds.) (2025). FishBase. Neolamprologus cylindricus Staeck & Seegers, 1986. www.fishbase.se.
- Konings, A. (1998). Tanganyika Cichlids in Their Natural Habitat. Cichlid Press, El Paso.
💬 Yorum Yaz