Bacopa Australis
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Güney ve Orta-Batı Brezilya, Kuzeydoğu Arjantin ve Paraguay'da, deniz seviyesinden 500 metreye kadar yetişir. 2023'te doğal yayılışının çok uzağında, Bangladeş'te tek bir bölgeden de kaydı verildi.
Suyu basan çayırlarda, nehir ve göl kıyılarında yere yatarak büyüyen tek yıllık bir ottur; Bonito çevresindeki berrak, kireçli nehirlerde büyük toplulukları vardır.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 89 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Bacopa australis, yuvarlak ve küçük açık yeşil yapraklı, hızlı büyüyen bir sap bitkisidir. Bakımı orta zorluktadır ama yeni başlayanı zorlamaz. Standart bir bitki lambası ona yeter; karbondioksit (CO2) şart değildir, verildiğinde ise çok daha sık ve gür büyür. Akvaryumun orta alanına ya da önüne, saplar tek tek tabana dikilerek konur. Orta ışıkta dik büyür; güçlü ışık altında yana yatarak tabanın üstünde sürünür ve alçak, açık yeşil bir minder kurar.
Sitedeki öteki bacopalarla aynı cinstendir ama görünüşü onlara pek benzemez. Bacopa caroliniana ve Bacopa monnieri kalın, etli ve sert yapraklı, dik duran bitkilerdir. Bacopa salzmannii mor renkli ve tüylü gövdelidir. Bacopa madagascariensis ise ince, sivri uçlu yapraklarıyla dik bir grup kurar. Bacopa australisin yaprakları ise neredeyse yuvarlak, ince ve yumuşaktır; bitki gevşek ve dallı bir çalı gibi büyür. Ayrıca serin suya bu bacopaların hepsinden daha iyi dayanır.
Türkiye’de bitki satan akvaryumcularda ve internet satıcılarında “Bacopa australis” adıyla satılır; yerleşmiş bir Türkçe adı yoktur. Adındaki “australis” sözcüğü Latincede “güneyli” demektir; bitki Avustralya’dan değil, Güney Brezilya’dan gelir. Türü Brezilyalı botanikçi Vinícius Castro Souza 2001’de, Paraná eyaletinde Iguaçu Nehri kıyısından toplanmış örneklere dayanarak tanımladı. Bilimsel olarak bu kadar geç tanımlanmasına karşın bugün Avrupa’daki büyük bitki üreticilerinin listelerinde yer alır.
Nasıl Tanınır
Bacopa australis ince gövdeli, bol dallanan bir sap bitkisidir. Yapraklar gövdede karşılıklı çiftler hâlinde dizilir, sapsızdır ve yuvarlak ya da hafif ovaldir. Su altı yaprakları açık yeşil, ince ve yumuşaktır; tek bir yaprak bir santimetreyi pek geçmez. Gövdeler akvaryumda 30 cm’yi bulabilir, ama bitki çoğu zaman 10–20 cm arasında tutulur. Bir öbek, yan sürgünleriyle kısa sürede sık bir çalı görünüşü alır.
Güçlü ışık altında genç tepe yaprakları hafif kırmızımsı bir renk alabilir. Bu renk geçicidir; yapraklar yaşlandıkça yeniden açık yeşile döner. Bitkinin büyüme biçimi de ışığa göre değişir. Orta ışıkta gövdeler yukarı doğru uzar, güçlü ışıkta ise yana yatıp tabana yakın kalır ve yerde sürünen bir örtü kurar.
Akvaryumcuya gelen saksılı bitki çoğunlukla serada, su üstünde yetişmiştir. Su üstü formu yere yatarak yayılır, çok dallanır ve alçak, sık bir halı oluşturur. Gövdesi tüylüdür; tüyler gövdenin ucuna doğru sıklaşır. Yaprakların alt yüzünde, özellikle damarlarda seyrek tüyler bulunur. Güçlü ışık altında yaprak koltuklarından uzun saplı, küçük beyaz ya da açık mavi çiçekler açar. Bitki su altına girince bu yaprakları yavaş yavaş bırakır ve tepeden daha ince, daha açık renkli su altı yaprakları verir.
Doğada Nerede Yetişir
Bacopa australis, Güney Amerika’nın subtropikal güneyinde yetişir. Güney ve Orta-Batı Brezilya’da, Kuzeydoğu Arjantin’de ve Paraguay’da yayılır. Kayıtların büyük çoğunluğu Brezilya’dandır. Deniz seviyesinden 500 metre yüksekliğe kadar çıkar.
Doğada tek yıllık, yere yatarak büyüyen alçak bir ottur. Suyu basan çayırlarda, nehir ve göl kıyılarında kalabalık topluluklar kurar. Brezilya’nın Mato Grosso do Sul eyaletinde, Bonito çevresindeki berrak ve kireçli nehirlerde büyük toplulukları vardır. Bu kireçli sularda yetişmesi, bitkinin akvaryumda sert suya neden sorunsuz uyduğunu açıklar. Yılın bir bölümünü su üstünde geçirdiği için su üstünde de rahatça yetişir. 2023’te doğal yayılışının çok uzağında, Bangladeş’te tek bir bölgeden de kaydı verildi. Tür, uluslararası koruma listesinde henüz değerlendirilmemiştir.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
En iyi yeri orta alandır. Halı bitkilerinin arkasında ya da kırmızı yapraklı bitkilerin önünde açık yeşil, yumuşak bir öbek olarak güzel durur. Güçlü ışıklı akvaryumda önde de kullanılır; orada tabanın üstünde sürünerek alçak kalır. Küçük akvaryumda arka alana da konabilir. Dikim şu sırayla yapılır:
- Saksılı bitkiyi saksısından çıkarın ve gövdelerin arasındaki taş yününü dikkatle ayıklayın. Gövdeler ince olduğu için onları çekmeyin, yününü parmaklarınızla açın.
- Sapları ikişer üçer gövdelik küçük demetlere ayırın.
- Her gövdenin en alttaki bir iki yaprak çiftini koparın; yapraksız kalan bu kısım tabana girecektir.
- Demetçikleri cımbızla 2–3 cm derinliğe dikin ve aralarında 2–3 cm boşluk bırakın.
Doku kültürü kabında gelen bitki, jelin içinde büyümüş çok sayıda küçük sürgündür. Jelini akan suda iyice yıkayın, öbeği birkaç parçaya bölün ve parçaları birbirinden biraz uzağa dikin. Bu küçük parçalar ilk haftalarda yavaş görünür, kök saldıktan sonra hızla dallanır.
En sık yapılan hata, ince gövdeleri çok sık dikmektir. Bitki zaten hızla dallanır; sık dikilen öbeğin alt kısmı ışık alamaz ve dipten çürümeye başlar. Gövdeler ince ve hafif olduğu için de sığ dikilen saplar kolayca yüzeye kalkar.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Orta ışık bu bitki için yeterlidir. Standart bir bitki lambası altında, günde 7–8 saat aydınlatmayla dik ve açık yeşil bir öbek kurar. Işık güçlendikçe gövdeler kısalır, yana yatar ve bitki yerde sürünmeye başlar; tepe yaprakları da kırmızımsı bir renk alır. Çok zayıf ışıkta ise boğumlar uzar ve öbek seyrekleşir.
Karbondioksit sistemi şart değildir. Karbondioksitsiz akvaryumda bitki yaşar ve büyür, ama daha seyrek ve dik kalır. Karbondioksit verilen akvaryumda çok daha hızlı büyür, sık dallanır ve haftalık budama ister. Yerde sürünen alçak minder görünüşünü isteyenler için güçlü ışık ve karbondioksit birlikte gerekir.
Besinini çoğunlukla sudan alır. Besinli tabanın büyümesine belirgin bir etkisi yoktur. Gübresiz akvaryumda da yaşar, ama düzenli verilen sıvı gübre büyümeyi ve rengi gözle görülür biçimde iyileştirir.
Su Değerleri
Su değerleri konusunda çok esnektir. Yumuşak sudan çok sert suya kadar yetişir; Türkiye’deki şebeke sularının hepsi ona uygundur. En iyi 20–26 °C arasında büyür. Bacopaların arasında serin suya en dayanıklı olanıdır ve 18 °C’nin altındaki ısıtıcısız akvaryumda da yaşar; bu sıcaklıkta büyümesi yavaşlar. Sıcak suya da dayanır ve 30 °C’yi kaldırır.
Budama ve Bakım
Hızlı büyüdüğü için düzenli budama ister. Karbondioksit verilen güçlü ışıklı akvaryumda bu iş her hafta, basit akvaryumda iki üç haftada bir gelir. Gövdeleri bir yaprak çiftinin hemen üstünden keskin bir makasla kesin. Kesilen her gövde, kesimin altındaki yaprak koltuklarından yeni yan sürgünler verir ve öbek sıklaşır.
Bitki çok sıklaştığında alt gövdeler ışık alamaz ve dipten ölmeye başlar. Bu yüzden öbeği yalnızca tepeden değil, arada içinden de seyreltin. Yaşlanıp dibi çıplaklaşan gövdeleri söküp yerlerine taze tepe çelikleri dikin. Kesilen tepeler hemen yeniden dikilebilir.
Çoğaltma
Bacopa australis sap çeliğiyle kolayca çoğalır. Kesilen parçalar hızla kök salar.
- Sağlıklı bir gövdeden 5–8 cm uzunluğunda bir tepe ya da yan sürgün kesin.
- Çeliğin en alttaki bir iki yaprak çiftini koparın.
- Çeliği 2–3 cm derinliğe, ışık alan bir noktaya dikin.
Çelik kısa sürede kök salar ve dallanmaya başlar. Geride kalan ana gövde de yan sürgünler verir. Bitki su üstünde, nemli bir kapta da çelikle kolayca üretilir.
Sık Görülen Sorunlar
Alt gövdeler çürüyor, öbek dipten seyreliyor
Öbeğin dibindeki yapraklar dökülüyor, gövdeler kararıyorsa bitki fazla sık büyümüştür. Hızlı dallanan öbek kendi alt kısmını gölgede bırakır. Öbeği içinden seyreltin, çürüyen gövdeleri sökün ve sağlam tepeleri aralıklı olarak yeniden dikin.
Gövdeler uzuyor, yapraklar seyrek
Boğum aralarının uzaması ve yaprakların küçülmesi ışığın yetmediğini gösterir. Lambanın gücünü ya da süresini artırın ve bitkinin üstünü kapatan uzun sap bitkilerini ya da yüzen bitkileri budayın.
Bitki yerde sürünmüyor, dik büyüyor
Bu bir sorun değildir; orta ışıkta bitkinin olağan büyüme biçimidir. Alçak ve yayılan bir minder görmek istiyorsanız güçlü ışık ve karbondioksit gerekir. Bu koşullar yoksa bitkiyi orta alanda dik bir öbek olarak kullanın.
Yeni alınan bitki yaprak döküyor
Serada su üstünde yetişmiş bitki, su altına girince eski yapraklarının bir kısmını bırakabilir. Tepe sürgünü canlı ve gövde sağlamsa endişe etmeyin; birkaç hafta içinde su altı yaprakları çıkar. Gövdesi yumuşayıp kararan sapları ise sökün.
Hangi Akvaryuma Uyar
Bacopa australis, ışığı yeterli olan her türlü topluluk akvaryumunda yetişir. Su değerleri konusunda seçici olmadığı için sert sulu akvaryumlarda da rahat eder. Sık öbekleri küçük balıklara ve karideslere saklanacak yer olur. Sıcağa dayandığı ve yumuşak, asidik suda da büyüdüğü için diskus akvaryumunda da kullanılabilir; ancak orada ışığın yeterli olmasına dikkat edin.
Yaprakları yumuşak ve gövdeleri ince olduğu için otçul balıklar ve tabanı eşeleyen balıklar bu bitkiye uymaz. Serin suya dayanması onu ısıtıcısız akvaryuma uygun kılar, ama japon balığı yumuşak sürgünlerini didikler ve sapları söker.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Tetra, rasbora ve küçük topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; açık yeşil öbek bu balıkların arasında güzel durur. |
| Lepistes, plati ve öteki canlı doğuranlar | Uyumlu | Bitki sert ve bazik suyu sorunsuz kaldırır. Karbondioksitsiz akvaryumda dik ve seyrek kalır. |
| Diskus | Uyumlu | Bitki 30 °C’ye dayanır ve yumuşak, asidik suda büyür. |
| Beta balığı | Uyumlu | Bitkiye dokunmaz. Öbeğin sık kalması için akvaryumun ışığı yeterli olmalıdır. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Sık öbekte saklanırlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Bitki serin suya dayansa da japon balığı yumuşak sürgünleri didikler ve ince sapları söker. |
| Kazıcı cikletler | Uyumsuz | Tabanı eşeleyip ince sapları kolayca sökerler. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Türkiye’de iki biçimde satılır. Saksılı bitki taş yününe köklenmiş birkaç gövdedir ve çoğunlukla serada su üstünde yetişmiştir. Doku kültürü kabındaki bitki ise jelin içinde büyümüş çok sayıda küçük sürgündür; bazı satıcılar bu kaptan çıkarılıp ayrıca büyütülmüş tek tek bitkileri de satar. Bitki her akvaryumcuda bulunmaz; daha çok bitki satan akvaryumcularda ve internet satıcılarında bulunur.
Sağlıklı bitkinin gövdeleri diri, tepe sürgünleri taze ve sık yapraklıdır. Dibi kararmış, gövdeleri yumuşamış ya da yaprakları sararıp dökülmüş bitkiyi almayın. Saksılı bitkinin yaprakları su altı formundan biraz farklı görünebilir; bu bir kusur değildir.
Saksılı bitki salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Akvaryuma koymadan önce onu akan suyun altında yıkayın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin. Doku kültürü kabındaki bitki bu risklerin hiçbirini taşımaz. İlk haftalarda bitki eski yapraklarının bir kısmını dökebilir; tepeden çıkan ince, açık yeşil yapraklar bitkinin yerine alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
Bacopa caroliniana ve Bacopa monnieri ile adı aynı olsa da karıştırılması zordur. İkisinin de yaprakları kalın, etli ve serttir, gövdeleri dik durur. Bacopa australisin yaprakları ise ince, yumuşak ve yuvarlaktır, bitki de gevşek ve dallı büyür. Bacopa salzmannii koyu mor renginden ve tüylü kalın gövdesinden kolayca ayrılır. Bacopa madagascariensis‘in yaprakları ise uzunca ve sivri uçludur.
Görünüşü en çok Lysimachia nummularia‘ya benzer. Onun da yuvarlak, karşılıklı yaprakları ve yerde sürünen bir büyümesi vardır. Ama o serin suyun bitkisidir ve sürekli sıcak suda geriler; Bacopa australis ise tropik akvaryumda da rahatça büyür. İri yapraklı bir Micranthemum umbrosum‘a da benzetilir; Bacopa australis ondan çok daha kolay yetişir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bacopa australis CO2 ister mi?
Bacopa australis için karbondioksit sistemi şart değildir. Karbondioksitsiz akvaryumda yaşar ve büyür, ama daha seyrek ve dik kalır. Karbondioksit verildiğinde çok daha hızlı büyür ve sık dallanır.
Bacopa australis halı yapar mı?
Bacopa australis güçlü ışık altında yana yatar ve tabanın üstünde sürünerek alçak bir minder kurar. Orta ışıkta ise dik büyür. Gerçek bir halı bitkisi gibi tabana yapışık kalmaz; düzenli budama ister.
Bacopa australis nasıl dikilir?
Bacopa australis gövdeleri ikişer üçer ayrılarak dikilir. Saksıdaki taş yünü temizlenir, gövdelerin alttaki bir iki yaprak çifti koparılır ve demetçikler cımbızla 2–3 cm derinliğe gömülür. Aralarında 2–3 cm boşluk bırakılır.
Bacopa australis ısıtıcısız akvaryumda yaşar mı?
Bacopa australis bacopaların arasında serin suya en dayanıklı olanıdır ve ısıtıcısız akvaryumda da yaşar. Su 18 °C’nin altına indiğinde büyümesi yavaşlar ama bitki gerilemez. En iyi 20–26 °C arasında büyür.
Bacopa australis neden dipten çürüyor?
Bacopa australis hızlı dallandığı için öbeğin alt kısmı kısa sürede gölgede kalır. Işık alamayan alt gövdeler yaprak döker ve çürür. Öbeği içinden seyreltin ve çıplak kalan gövdeleri taze tepe çelikleriyle yenileyin.
Bacopa australis Avustralya bitkisi mi?
Bacopa australis Avustralya’dan gelmez. Adındaki “australis” Latincede “güneyli” demektir. Bitki Güney Brezilya, Kuzeydoğu Arjantin ve Paraguay’da yetişir.
Kaynakça
- Souza, V. C. (2001). Uma nova espécie de Bacopa Aubl. (Scrophulariaceae) da América do Sul. Acta Botanica Brasilica, 15(1), 57–61.
- Sosa, M. de las M., Moroni, P. & O’Leary, N. (2018). A taxonomic revision of the genus Bacopa (Gratioleae, Plantaginaceae) in Argentina. Phytotaxa, 336(1), 1–27.
- Hossain, G. M., Shetu, S. S. & Khan, S. A. (2023). Four new records for the vascular flora of Bangladesh. Bangladesh Journal of Plant Taxonomy, 30(1), 21–30.
- POWO (2026). Bacopa australis V.C.Souza. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew (WCVP). powo.science.kew.org.
- IPNI (2026). Bacopa australis V.C.Souza, 321439-2. International Plant Names Index. www.ipni.org.
- GBIF Secretariat (2026). Bacopa australis V.C.Souza. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Flowgrow (2026). Bacopa australis. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Bacopa australis. tropica.com.
- Aquasabi (2026). Bacopa australis, bitki veri sayfası. aquasabi.de.
💬 Yorum Yaz