Bacopa Madagascariensis
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Madagaskar'a endemiktir; kayıtların çoğu adanın doğusundan ve güneydoğusundan gelir.
Dere, gölcük, küçük göl ve taşkın ovalarında su altında, yarı su üstünde ya da kıyının ıslak, kumlu toprağında yetişir. Yetiştiği yerlerin bir kısmı mevsimsel olarak kurur.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Bacopa madagascariensis, açık yeşil ve ince karşılıklı yapraklarıyla bitkili akvaryumun ön ve orta alanına yakışan bir sap bitkisidir. Bakımı orta zorluktadır ve yeni başlayanlar için uygun değildir. Standart kapak lambasının ışığı ona yetmez; iyi bir bitki lambası altında, düzenli gübreyle ve tercihen karbondioksit (CO2) verilen akvaryumda dolgun kalır. Karbondioksit sistemi olmadan da yaşar, ama yavaşlar ve alt yapraklarını döker. Gövdeler tek tek, besinli bir tabana dikilir.
Bu bitki, sitedeki öteki bacopalardan daha nazik bir akrabadır. Bacopa caroliniana ve Bacopa monnieri az ışıkta ve karbondioksitsiz akvaryumda da idare eder; Bacopa madagascariensis ise ışık ve besin eksikliğini hemen gösterir. Buna karşılık yaprakları onlarınkinden ince ve sivri uçludur, bitki de daha alçak kalır. Bu yüzden akvaryumun önüne doğru sık bir grup kurmak isteyenler onu seçer. Doğası gereği ısıtıcılı tropik akvaryumun bitkisidir.
Türkiye’de birkaç bitki satıcısında bilimsel adıyla, “Bacopa madagascariensis” olarak satılır; yerleşmiş bir Türkçe adı yoktur. Çoğu zaman stokta bulunmaz ve sipariş üzerine gelir. Türü 1836’da George Bentham Herpestis madagascariensis adıyla tanımladı. Bitki bugünkü adını, Amerikalı botanikçi Francis Pennell’in onu 1946’da Bacopa cinsine aktarmasıyla aldı.

Nasıl Tanınır
Bacopa madagascariensis dik büyüyen, etli ve az dallanan gövdeli bir sap bitkisidir. Yapraklar gövdede karşılıklı çiftler hâlinde dizilir ve her çift bir öncekine dik açıyla oturur. Su altı yaprağı açık yeşil, mızrak biçimli ya da dar yumurta biçimlidir; kenarı hafifçe dişlidir. Yaprak 1–3 cm uzunluğa, 0,5–1,5 cm genişliğe ulaşır. Yaprağın geniş tabanı gövdeyi neredeyse sarar. Bu özellik onu en çok karıştırılan Bacopa monnieriden ayırır.
Akvaryumda 5–15 cm boyda tutulur. Yumuşak ve asidik suda gövdeler daha uzun ve iri yapraklı olur, sert suda ise bitki küçük kalır. Doğada ve su üstünde gövdeler çok daha uzar ve yere yatarak yayılır.
Satıcıdan gelen bitki çoğunlukla su üstünde yetiştirilmiştir. Su üstü formunun yaprakları daha kalın ve etlidir, kenar dişleri belirgindir, gövdesi de düzensiz büyür. Su altına giren bitki bu yaprakları yavaş yavaş bırakır ve yerine daha ince, kenarı daha düz yapraklar çıkarır. Su üstünde menekşe renkli küçük çiçekler açar.
Doğada Nerede Yetişir
Bacopa madagascariensis yalnızca Madagaskar’da yetişir. Bilinen kayıtların çoğu adanın doğusundan ve güneydoğusundan gelir. Dereler, gölcükler, küçük göller ve taşkın ovaları onun yaşam alanıdır. Bitki bu yerlerde kimi zaman tamamen su altında, kimi zaman yarı yarıya su üstünde ya da kıyının ıslak ve kumlu toprağında büyür. Yetiştiği bölgelerin bir kısmı mevsimsel olarak kurur; bitkinin hem su altı hem su üstü formu bu yüzden vardır.
Türün koruma durumu uluslararası listede henüz değerlendirilmemiştir. Doğadan toplanmış örneği azdır. Tayvan’dan gelen iki herbaryum kaydı türün doğal yayılışının dışında kaldığı için haritada gösterilmez. Akvaryumcuların elindeki bitkiler üretim seralarında ve doku kültürü laboratuvarlarında çoğaltılır.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Bacopa madagascariensis akvaryumun ön ve orta alanında, sık bir grup olarak dikildiğinde en iyi görünür. Tek gövdesi akvaryumda pek göze çarpmaz. Dikim şu sırayla yapılır:
- Saksılı bitkiyi saksıdan çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü tamamen ayıklayın.
- Gövdeleri birbirinden ayırın. En alttaki bir iki yaprak çiftini koparın, çünkü tabana gömülen yaprak çürür.
- Her gövdeyi cımbızla 3–4 cm derinliğe, tek tek dikin. Gövdeler arasında 2–3 cm boşluk bırakın.
En sık yapılan hata, saksıdan çıkan öbeği ya da demeti lastiğiyle birlikte tek bir delikten dikmektir. Sıkışan gövdelerin alt kısmı ışık alamaz, yapraklarını döker ve çürür. Etli gövde kolay ezildiği için cımbızı gövdenin en dibinden tutun. Hafif gövdeler kumdan sık sık çıkar; kökler tutunana kadar onları yeniden yerine bastırın.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Işık bu bitkinin en hassas olduğu konudur. Orta-güçlü bir bitki lambası altında, günde 8 saat aydınlatmayla sık ve dolgun büyür. Akvaryumla birlikte gelen zayıf kapak lambası ona yetmez. Işık yetersiz kaldığında gövdeler incelir, boğum araları açılır ve alttaki yapraklar aşağıdan yukarıya doğru dökülür.
Karbondioksit şart değildir, ama bu bitki için çok işe yarar. Karbondioksit verilen akvaryumda yapraklar daha sık ve düzgün çıkar. Karbondioksitsiz akvaryumda bitki yaşar, ancak yavaş büyür ve yeni yaprakları küçük kalır.
Besinini hem kökten hem sudan alır. Besinli bir taban ya da gövdelerin arasına gömülen kök tableti kökleri besler. Haftalık sıvı gübre ise yaprakların rengini korur. Azot, demir ve öteki iz elementler eksik kaldığında yeni yapraklar solgun, küçük ve kıvrık çıkar.
Su Değerleri
En iyi yumuşak ve hafif asidik suda, 24–28 °C’de büyür. Orta sertlikteki suya ve hafif bazik suya da dayanır, ama o suda daha küçük kalır ve yavaşlar. Isıtıcısız bir akvaryumun serin suyu ona uygun değildir.
Budama ve Bakım
Gövdeler su yüzeyine doğru uzayıp grubun dibi seyreldiğinde budama zamanı gelmiştir. Gövdeyi bir yaprak çiftinin hemen üstünden keskin bir makasla kesin. Kesilen yerin altından çoğu zaman yeni yan sürgünler çıkar ve grup böylece sıklaşır.
Gövdenin alt kısmı yapraklarını döküp çıplak kaldığında kesilen tepeleri yeniden dikin, çıplak eski gövdeleri de sökün. Düzenli budama, alttaki yaprakların ışık almasını sağlar ve grubun dipten seyrelmesini önler.
Çoğaltma
Bacopa madagascariensis sap çeliğiyle çoğaltılır.
- Sağlıklı bir gövdenin 8–10 cm’lik tepesini kesin.
- Çeliğin en alttaki yaprak çiftini koparın.
- Çeliği doğrudan tabana dikin. Kökler kısa sürede alt boğumlardan çıkar.
Çelikleri dikmeden bir süre su yüzeyinde yüzdürmek de olur. Boğumlarda kökler çıkınca çelikler dikilir. Tohumla çoğaltma akvaryumda yapılmaz.
Sık Görülen Sorunlar
Alt yapraklar dökülüyor
Gövdenin dibi çıplak kalır ve yalnızca tepede yaprak kalır. Nedeni çoğunlukla yetersiz ışıktır; gövdeler sık dikildiğinde ya da üstteki bitkiler gölge yaptığında da aynı durum görülür. Aydınlatmayı güçlendirin, gövdeleri seyreltin ve grubu düzenli budayın.
Yeni yapraklar küçük ve kıvrık çıkıyor
Yeni yaprakların bodur ve biçimsiz çıkması karbondioksit ya da iz element eksikliğini gösterir. İz element içeren bir sıvı gübre verin ve mümkünse karbondioksit ekleyin.
Yapraklar soluk ya da sarı
Yaprakların soluk ve sarımsı olması çoğunlukla azot ya da demir eksikliğinden kaynaklanır. Işığın zayıf olması da aynı belirtiyi verir. Önce gübrelemeyi düzenleyin, sonra ışığı gözden geçirin.
Yeni bitki büyümüyor
Su üstünde yetiştirilmiş yeni bitki akvaryuma alıştıktan sonra büyümeye başlar ve bu süre birkaç hafta sürebilir. Bu sırada bitki eski su üstü yapraklarını dökebilir. Gövde sağlam ve tepesi yeşil kaldıkça endişe etmeyin.
Hangi Akvaryuma Uyar
Bacopa madagascariensis en iyi, ışığı ve gübrelemesi düzenli olan bitkili akvaryumda yaşar. Tetra, rasbora ve küçük topluluk balıklarıyla sorun çıkarmaz. Küçük boyu sayesinde nano akvaryumun ölçeğini de bozmaz. Karbondioksitsiz, gübresiz bir karides akvaryumunda ise zayıf kalır. Japon balığı akvaryumunun serin suyu ve otçul cikletlerin kazma alışkanlığı bu bitkiye uygun değildir.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Tetra, rasbora ve küçük topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Bitkiye zarar vermezler. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Beta balığı | Dikkat | Balık bitkiye dokunmaz, ama küçük beta akvaryumunun zayıf ışığı bu bitkiye yetmez. |
| Diskus | Dikkat | Yumuşak ve asidik su uyar, ama 28 °C’nin üstündeki sıcaklıkta bitki zorlanabilir. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Isıtıcısız serin su bitkiye uymaz; balık ince gövdeleri de söker. |
| Astronot balığı ve öteki iri cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazarak ince gövdeleri söker. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak sap bitkilerini yer. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Türkiye’de birkaç bitki satıcısında saksıda ya da tek gövde olarak satılır. Tek gövde satışlarında bitki çoğunlukla köksüz bir tepe çeliğidir ve doğrudan tabana dikilir. Bitki her zaman stokta bulunmaz; satıcıdan haber istemek gerekir.
Sağlıklı bitkinin gövdesi sert ve yeşildir, boğumlarında kahverengi ya da yumuşamış bölge yoktur. Alt kısmı çıplak, gövdesi incelmiş ve uzamış bitkiyi almayın. Saksılı bitki salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Onu akan suyun altında yıkayın ve karides akvaryumuna girecekse birkaç gün ayrı bir kapta bekletin.
İlk haftalarda bitki su üstü yapraklarını bırakır ve büyümesi duraklar. Gövdenin tepesinde çıkan ince, düz kenarlı yapraklar bitkinin su altına alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En çok karıştırıldığı bitki Bacopa monnieri‘dir. Monnierinin yaprağı kaşık biçimlidir ve tabana doğru kama gibi daralarak gövdeye bağlanır. Bacopa madagascariensis yaprağının tabanı ise geniştir ve gövdeyi neredeyse sarar. Monnieri daha dayanıklıdır, az ışıkta ve karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar.
Bacopa caroliniana daha iri, yuvarlak ve kalın yapraklıdır; yaprağı ezildiğinde limon kokusu verir ve güçlü ışıkta bakır rengine döner. Bacopa salzmannii ise tüylü gövdesiyle ve iyi koşullarda koyu mor yapraklarıyla ayrılır. Caroliniananın yaprak tabanı da gövdeyi sarar; bu yüzden ayrımı yaprağın boyundan ve kokusundan yapın. Bacopa madagascariensis güçlü ışıkta da açık yeşil kalır.
Bazı yabancı satıcılar bu adı daha iri ve uzun boylu bitkiler için de kullanır. Akvaryumda 15 cm’yi rahatça aşan ve yuvarlak yapraklı bir bitki, büyük olasılıkla başka bir bacopadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bacopa madagascariensis CO2 ister mi?
Bacopa madagascariensis karbondioksit sistemi olmadan da yaşar, ama yavaş büyür ve yaprakları küçük kalır. Karbondioksit verilen akvaryumda gövdeleri çok daha sık ve düzgün yapraklanır.
Bacopa madagascariensis kolay bir bitki mi?
Bacopa madagascariensis orta zorlukta bir bitkidir. Orta-güçlü ışık ve düzenli gübre ister; ışık yetmediğinde alt yapraklarını döker. Kolay bir bacopa arayanlar için Bacopa caroliniana ya da Bacopa monnieri daha uygundur.
Bacopa madagascariensis nasıl dikilir?
Saksıdaki taş yünü temizlenir ve gövdeler birbirinden ayrılır. Her gövdenin alt yaprakları koparılır ve gövde cımbızla 3–4 cm derinliğe, öteki gövdelerden 2–3 cm uzağa tek tek dikilir.
Bacopa madagascariensis neden alt yapraklarını döküyor?
Alt yaprakların dökülmesinin en sık nedeni yetersiz ışıktır. Gövdelerin sık dikilmesi ve üstteki bitkilerin gölge yapması da bu soruna yol açar. Aydınlatmayı güçlendirin ve grubu düzenli budayın.
Bacopa madagascariensis ile Bacopa monnieri arasındaki fark nedir?
Bacopa monnierinin yaprağı tabana doğru kama gibi daralır, Bacopa madagascariensis yaprağının geniş tabanı ise gövdeyi neredeyse sarar. Monnieri daha dayanıklıdır ve az ışıkta da yaşar; madagascariensis daha alçak kalır ama daha fazla ışık ister.
Bacopa madagascariensis ne kadar boy yapar?
Bacopa madagascariensis akvaryumda 5–15 cm boyda tutulur ve ön ile orta alana yakışır. Yumuşak suda gövdeleri daha uzun olur, sert suda bitki küçük kalır.
Kaynakça
- Bentham, G. (1836). Herpestis madagascariensis. Companion to the Botanical Magazine, 2, 58.
- Pennell, F. W. (1946). Bacopa madagascariensis (Benth.) Pennell, comb. nov. Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia, 98, 92.
- Kasselmann, C. (2019). Aquarienpflanzen. 4. baskı. Stuttgart: Eugen Ulmer, s. 171.
- POWO (2026). Bacopa madagascariensis (Benth.) Pennell. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- IPNI (2026). Bacopa madagascariensis (Benth.) Pennell, 799529-1. International Plant Names Index. www.ipni.org.
- World Flora Online (2026). Bacopa madagascariensis (Benth.) Pennell, wfo-0000558278. www.worldfloraonline.org.
- GBIF Secretariat (2026). Bacopa madagascariensis (Benth.) Pennell. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Flowgrow (2026). Bacopa madagascariensis. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
💬 Yorum Yaz