🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Rozet Bitkiler › Ceratopteris Thalictroides
Rozet Bitkiler

Ceratopteris Thalictroides

📅 18 Kas 2026
Ceratopteris Thalictroides
Fotoğraf: Alians PL · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Ceratopteris thalictroides (L.) Brongn. Diğer bilimsel adlar: Ceratopteris siliquosa, Acrostichum thalictroides, Ceratopteris gaudichaudii
Familya Pteridaceae Cins Ceratopteris Grup Rozet bitki IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de Ceratopteris thalictroides · Su eğreltisi · Sumatra eğreltisi İngilizce Water sprite · Indian fern · Sumatra fern

Bir bakışta

ZorlukKolay
IşıkOrta ışık
KarbondioksitGerekmez
Büyüme hızıHızlı
Boy15–30 cm · genişlik 10–20 cm
Akvaryumdaki yeriArka, orta, yüzey
Dikim şekliTabana dikilir, serbest yüzer
BeslenmeKökten ve sudan · besinli taban faydalı
Sıcaklık18–30 °C
pH5–8
Karbonat sertliği0–21 °dKH
ÇoğaltmaYavru bitki
Su üstündeYetişir
AkvaryumculardaYaygın · saksı, demet

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Kozmopolit

Asya, Kuzey Avustralya, Pasifik adaları, tropik Afrika, Madagaskar ve Orta-Güney Amerika'da yetişen pantropik bir türdür. Avrupa'da Macaristan ve Romanya'daki ılık kaynak sularında, Hawaii'de ve Fiji'de sonradan yerleşmiştir.

Doğada yetiştiği yer

Sığ ve durgun ya da yavaş akan sularda, bataklık, hendek ve pirinç tarlalarında yetişir. Doğada çoğunlukla tek yıllıktır ve kuraklıkta kurur.

Macaristan ve Romanya'nın ılık kaynak sularında doğaya karışmıştır; budama artıklarını kurutup çöpe atın, dereye, göle ya da lavaboya dökmeyin.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 4.485 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Ceratopteris thalictroides, bitkili akvaryuma yeni başlayanın gönül rahatlığıyla alabileceği hızlı büyüyen bir su eğreltisidir. Karbondioksit (CO2) sistemi istemez, standart bir akvaryum lambasının ışığı ona yeter. İki ayrı biçimde kullanılır. Tabana dikilirse açık yeşil, dantel gibi ince yapraklı iri bir öbek olur ve akvaryumun arka ya da orta alanını doldurur. Dikilmeden suyun yüzüne bırakılırsa geniş bir rozet açar ve altından uzun, püsküllü kökler sarkıtır. Dikerken tek kural vardır: köklerin çıktığı göbek kumun üstünde kalmalıdır.

Bu bitki suyu besin bakımından tüketen bir bitkidir. Hızlı büyüdüğü için yosunun kullanacağı azotu ve fosfatı elinden alır; yeni kurulan akvaryumda bu yüzden işe yarar. Karşılığında besinsiz kalınca çabuk solar ve sararır. Yaprakları ince ve kırılgandır. Salyangozlar ve otçul balıklar onu kolayca kemirir; japon balığı akvaryumuna uygun değildir. Yüzeyde yüzen öbeği ise beta ve gurami gibi labirent balıklarına köpük yuva yeri, yavrulara da saklanacak bir orman sağlar.

Türkiye’de akvaryumcularda bilimsel adıyla, “Ceratopteris thalictroides” olarak saksıda ya da demet hâlinde satılır. Hobide “su eğreltisi” ya da “Sumatra eğreltisi” diyenler de vardır. Eski akvaryumcular bu cinsin bitkilerine “fujer” derdi, ama bu ad artık neredeyse unutulmuştur. Bitki Asya’da pirinç tarlalarının yaygın bir otudur ve bazı ülkelerde su üstündeki genç yaprakları sebze olarak yenir.

Ceratopteris Thalictroides – Yüzen yapraklar ve kenarlarındaki yavru bitkiler
Yüzen yapraklar ve kenarlarındaki yavru bitkiler — Fotoğraf: Alians PL · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Ceratopteris thalictroides bir eğreltiotudur ve çiçek açmaz. Yaprakları kısa bir göbekten rozet hâlinde çıkar. Su altında açan yapraklar açık yeşil, yumuşak ve derin parçalıdır; her yaprak ince dilimlere ayrılır ve bitkiye dantel gibi hafif bir görünüm verir. Yaprak sapları kalın, sulu ve kolay kırılır. Akvaryumda dikili bitki 15–30 cm boylanır, bol ışık ve besin bulursa yüzeye kadar uzar.

Yüzeyde yüzen bitkinin yaprakları daha kısa, daha geniş ve daha az parçalıdır. Rozet suya yatık durur, altından açık renkli ince kökler sarkar. Açık bir akvaryumda yapraklar suyun üstüne de çıkar. Su üstündeki yapraklar sert ve dik durur; spor taşıyan yapraklar ise çok ince dilimlidir ve dilimlerin kenarı alta doğru kıvrılır.

Eski yaprakların dilimleri arasındaki girintilerde küçük yavru bitkiler belirir. Her yavru, kendi kökleri ve yapraklarıyla anasının küçük bir kopyasıdır. Yaprakta yavru görmek bu bitkiyi tanımanın en kolay yoludur.

Botanikçiler bu adın altında dışarıdan ayırt edilmesi çok zor birkaç kardeş türün saklandığını ortaya koydu. Bu türler ancak spor sayısıyla, kromozom sayımıyla ya da genetik incelemeyle ayrılır. Akvaryumcudaki bitkinin hangisi olduğu çoğu zaman bilinmez; bakımları ise aynıdır.

Doğada Nerede Yetişir

Ceratopteris thalictroides dünyanın sıcak bölgelerinin neredeyse hepsinde yetişir. Güney ve Güneydoğu Asya’dan Japonya’ya, Kuzey Avustralya’ya, Pasifik adalarına, tropik Afrika’ya, Madagaskar’a ve Orta ile Güney Amerika’ya kadar yayılır. Bu yüzden karttaki harita ülke boyamak yerine gözlem noktalarıyla çizilir.

Sığ, durgun ya da yavaş akan sularda, bataklıklarda, hendeklerde ve çamurlu kıyılarda büyür. Pirinç tarlaları en sevdiği yerlerden biridir. Doğada çoğunlukla tek yıllıktır. Yağışlı mevsimde hızla büyür, sporlarını ve yavru bitkilerini bırakır, kuraklıkta kurur. Akvaryumda böyle bir mevsim olmadığı için yıllarca yaşar. Bitkinin çok besin istemesi de buradan gelir, çünkü gübreli tarla suyunda kısa sürede büyümeye alışmıştır.

Tür uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Yayılışının kuzey ucundaki Kore’de ise yaşadığı sulak alanlar azaldığı için yerel olarak nesli tehlikedeki bitkiler arasında sayılır. Avrupa’da Macaristan ve Romanya’da ılık kaynak sularında doğaya karışmış topluluklar bilinir.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Dikili bitki orta boy ve büyük akvaryumlarda arka alana ya da orta alanda tek başına duran bir öbek olarak yakışır. Hızla genişlediği için yanındaki bitkilerden en az bir avuç boyu uzakta durmalıdır. Saksılı bitki şu sırayla dikilir:

  1. Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü parça parça ayıklayın. Kökler çok kırılgan olduğu için yünü çekiştirmeyin, cımbızla alın.
  2. Ezilmiş ya da kırılmış yaprakları sapının dibinden kesin.
  3. Tabanda parmağınızla bir çukur açın, yalnızca kökleri gömün ve kumu hafifçe bastırın. Yaprakların çıktığı göbek kumun üstünde kalmalıdır.

En sık yapılan hata, bitkiyi göbeğine kadar gömmektir. Gömülen göbek çürür ve bitki birkaç hafta içinde dağılır. Kökler yerleşene kadar bitki birkaç gün yüzmeye kalkabilir. Köklerin yanına küçük bir taş koymak onu yerinde tutar.

Yüzdürmek için bitkiyi saksısından ve taş yününden kurtarın, sonra suyun yüzüne bırakın. Rozetin üstü kuru kalırsa bitki iyi büyür; bu yüzden filtrenin suyu çalkaladığı köşeden uzak, sakin bir yer seçin. Demet hâlinde gelen bitkinin bağını çözün ve her bitkiyi ayrı ayrı dikin ya da yüzdürün. Yüzen öbek lambanın ışığını keser. Altındaki bitkiler gölgede kalmasın diye yüzeyin üçte birinden fazlasını kaplamasına izin vermeyin.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Orta düzey bir ışık yeter. Akvaryumla birlikte gelen standart lamba, günde 8 saat yandığında dikili bitkiyi sağlıklı büyütür. Çok zayıf ışıkta yaprak sapları uzar, dilimler seyrekleşir ve bitki solgun bir görünüm alır. Güçlü ışıkta öbek sıklaşır ve rengi koyulaşır. Yüzen bitki lambaya en yakın yerde durduğu için ışık sıkıntısı çekmez.

Karbondioksit sistemi gerekmez. Yüzen bitki ihtiyacını havadan karşılar; dikili bitki de karbondioksitsiz akvaryumda hızlı büyür. Karbondioksit verilen akvaryumda öbek daha gür olur, ama aradaki fark yalnızca bu bitki için bir sistem kurmaya değmez.

Asıl ihtiyacı besindir. Besinini hem kökünden hem de yapraklarıyla sudan alır ve kısa sürede tüketir. Balık sayısı az olan bir akvaryumda haftada bir demir ve potasyum içeren sıvı gübre verin. Dikili bitkinin dibine gömülen kök tableti de büyümeyi hızlandırır. Besin eksildiğinde bitki önce yeni yaprakları soluk çıkarır, sonra yaşlı yaprakları sarartıp eritir.

Su Değerleri

Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve hafif asidik sudan sert ve hafif bazik suya kadar geniş bir aralıkta büyür; Türkiye’deki şebeke sularının hemen hepsi ona uyar. Tropik bir bitkidir ve en iyi 22–28 °C’de büyür. Su 18 °C’nin altına indiğinde zayıflar, bu yüzden ısıtıcısız akvaryumda tutulmaz.

Budama ve Bakım

Bu bitki budanmazsa akvaryumu çabuk kaplar. Dikili öbekte en yaşlı ve en dıştaki yaprakları sapının göbeğe birleştiği yerden makasla kesin. Yaprakları ortasından kesmeyin, çünkü kesik sap çürür ve yeni yaprak ondan çıkmaz. Öbek çok genişlediğinde göbeğin yanından çıkan yavru bitkileri ayırıp alın.

Yüzen bitkilerde budama, fazla bitkiyi sudan almak demektir. Her su değişiminde yüzeyin üçte birinden fazlasını kaplayan rozetleri çıkarın. Fazla uzayan kökleri de makasla kısaltabilirsiniz; bitki bundan zarar görmez.

Çürüyen ya da kopan yaprak parçalarını sudan hemen alın. Bu bitkinin sulu dokusu suda çabuk çürür ve suyu kirletir. Budama artıklarını kurutup çöpe atın; dereye, göle ya da lavaboya dökmeyin.

Çoğaltma

Ceratopteris thalictroides yaprak üzerindeki yavru bitkilerle çoğalır ve çoğaltmak için hiçbir şey yapmanız gerekmez. Yine de birkaç adım işi hızlandırır:

  1. Üzerinde yavru tomurcuğu görünen yaşlı bir yaprağı sapının dibinden kesin.
  2. Yaprağı suyun yüzüne bırakın. Birkaç hafta içinde tomurcuklar kök salar ve küçük rozetlere dönüşür.
  3. Kendi kökleri ve üç dört yaprağı olan yavruları ana yapraktan ayırın. Onları tabana dikin ya da yüzeyde bırakın.

Dikili öbeğin göbeğinin yanından da yavru bitkiler çıkar. Bunları köklerini koparmadan ayırıp ayrı bir yere dikebilirsiniz. İyi beslenen bir iki bitki bu yüzden birkaç ay içinde akvaryumun ihtiyacından fazlasını üretir. Doğada sporla da çoğalır, ancak akvaryumda sporla üretim yapılmaz.

Sık Görülen Sorunlar

Yapraklar sararıyor ve eriyor

Yaşlı yapraklar önce soluklaşır, sonra saydamlaşıp dağılır. En sık nedeni besin eksikliğidir. Bitki az balıklı ya da gübre verilmeyen akvaryumda suyu kısa sürede tüketir. Haftada bir sıvı gübre vermeye başlayın, erimiş yaprakları sapının dibinden kesip atın. Yeni alınan bitkinin bir iki eski yaprağını kaybetmesi ise olağandır.

Göbek çürüyor

Göbek kahverengiye döner ve yumuşar; yapraklar dipten kopar. Neden çoğunlukla göbeğin kuma gömülmesidir. Bitkiyi çıkarın, çürüyen kısmı kesin ve göbeği açıkta kalacak şekilde yeniden dikin. Göbeğin tamamı yumuşamışsa sağlam yapraklarda yavru tomurcuğu arayın ve onları yüzdürerek bitkiyi yeniden yetiştirin.

Yaprak ve sap kırılıyor

Yapraklar ve sapları çok kırılgandır. Bakım sırasında elle, hortumla ya da kepçeyle değdiğinizde kolayca kırılırlar. Kırık parçayı atmayın. Üzerinde yavru tomurcuğu olan parça yüzeyde yeni bitki verir. Taşırken bitkiyi suyun içinde tutun ve saplardan değil göbekten kavrayın.

Yapraklar delik deşik

Yumuşak yapraklarda kenardan başlayan düzensiz yenik izleri görülür. Suçlu çoğu zaman salyangozlardır; iri salyangoz türleri bu bitkiyi kısa sürede kemirir. Otçul balıklar da aynı izi bırakır. Salyangoz sayısını azaltın ve yeni bitkiyi akvaryuma koymadan önce salyangoz yumurtasına karşı iyice yıkayın.

Altındaki bitkiler soluyor

Yüzen öbek yüzeyi kapladığında altındaki bitkiler ışık alamaz ve yavaş yavaş zayıflar. Yüzen rozetlerin bir bölümünü düzenli olarak çıkarın ve yüzeyin büyük bölümünü açık bırakın.

Hangi Akvaryuma Uyar

Ceratopteris thalictroides yeni kurulan topluluk akvaryumlarına çok iyi uyar. Hızlı büyüyüp suyun besinini tükettiği için ilk aylarda yosunu dizginler. Yüzen öbek, labirent balıklarının en sevdiği bitkilerden biridir. Beta ve guramiler köpük yuvalarını yaprakların arasına kurar, yavru balıklar da sarkan köklerin arasında saklanır. Üretim akvaryumunda bu yüzden işe yarar. Karidesler ince yapraklarda ve köklerde biyofilm otlar; bitki gübresiz bir karides akvaryumunda da yüzeyde büyür.

Yumuşak ve sulu yaprakları, otçul balıklara dayanmaz. Japon balıkları yumuşak yapraklı bitkileri kemirir ve tabanı eşeleyerek söker; bu bitki ayrıca ısıtıcısız akvaryumun serin suyunda zayıflar. Tabanı kazan iri cikletler de dikili bitkiyi yerinden çıkarır. Bir öbek kısa sürede 20 cm genişliğe ulaştığı için 30 litrenin altındaki akvaryumlarda dikili olarak ölçeği bozar; böyle küçük akvaryumda yalnızca yüzdürülerek ve sık seyreltilerek tutulur.

Balık / canlı Durum Not
Beta balığı Uyumlu Yüzen öbeğin altında dinlenir ve köpük yuvasını yapraklara tutturur.
Bal gurami, cüce gurami ve öteki labirent balıkları Uyumlu Yüzen bitkiyi yuva yeri ve saklanak olarak kullanırlar.
Lepistes, tetra ve rasbora gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar; yavrular sarkan köklerde saklanır.
Cüce karidesler Uyumlu Yaprak ve köklerde biyofilm otlarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Salyangozlar Dikkat Yumuşak yaprakları kemirirler; iri türler bitkiyi kısa sürede bitirir.
Japon balığı Uyumsuz Yumuşak yaprağı yer, dikili bitkiyi söker; bitki serin suda da zayıflar.
Astronot balığı ve öteki iri cikletler Uyumsuz Tabanı kazar, bitkiyi söker ve parçalar.
Gümüş dolar ve öteki iri otçul balıklar Uyumsuz Yumuşak yaprakları kısa sürede yer.
Kerevitler Uyumsuz Sapları kıskaçlarıyla keser ve yer.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda çoğunlukla saksıda ya da birkaç bitkiden oluşan demet hâlinde satılır. Bazı satıcılar bitkiyi tek tek, köklü olarak da gönderir. Saksılı bitki taş yününe köklenmiş gelir ve dikime hazırdır. Demet hâlindeki bitkilerin bağı çözülüp her biri ayrı dikilmelidir.

Sağlıklı bitkinin yaprakları açık yeşil, dik ve gergindir. Göbeği sert olmalıdır. Saydamlaşmış, sarkık ya da kahverengi lekeli yaprakları çok olan bitkiyi almayın. Yaprakların üzerinde yavru tomurcuğu varsa bitki iyi beslenmiş demektir. Kargoyla gelen bitkinin birkaç yaprağı kırılmış olabilir; bunlar bitkiye zarar vermez ve yüzdürülürse yavru verir.

Saksılı ve demet bitkiler salyangoz yumurtası taşıyabilir. Bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yaprak yaprak yıkayın. İthal bitkilerde böcek ilacı kalıntısı da bulunabilir ve bu kalıntı karidesleri öldürür. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.

Bitki yeni akvaryumuna alışırken bir iki hafta boyunca birkaç eski yaprağını kaybedebilir. Ardından göbekten açık yeşil, ince dilimli yeni yapraklar çıkar ve bitki hızla büyümeye başlar.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

En yakın akrabası Ceratopteris cornuta‘dır. Akvaryumcularda daha geniş ve daha az parçalı yapraklı bitkiler bu adla, ince dilimli olanlar ise Ceratopteris thalictroides adıyla satılır. Cornuta çoğu zaman yüzen bitki olarak kullanılır; yüzeyde iri, yassı rozetler yapar. Botanikçiler iki türü kesin olarak ancak spor özellikleriyle ayırır ve satılan bitkilerin bir kısmının yanlış adla satılması mümkündür. Bakımları aynıdır; hangisini alırsanız alın bu sayfadaki bilgiler geçerlidir.

Dikili hâliyle en sık karıştırıldığı bitki Hygrophila difformis‘tir. Onun da açık yeşil, derin parçalı yaprakları vardır. Hygrophila difformis ise bir sap bitkisidir: yapraklar uzun bir gövde boyunca karşılıklı çiftler hâlinde dizilir. Ceratopteris’te gövde yoktur, bütün yapraklar tek bir göbekten çıkar ve yaprak üzerinde yavru bitki belirir.

Adındaki “eğrelti” yüzünden Java eğreltisi ile de karıştırılır. İkisinin bakımı birbirinin tersidir. Java eğreltisinin sert, koyu yeşil, bölünmemiş yaprakları vardır; rizomu tabana gömülmez, taşa ya da köke bağlanır ve yavaş büyür. Ceratopteris ise tabana dikilir ya da yüzdürülür, çok hızlı büyür ve yumuşak yapraklıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ceratopteris thalictroides CO2 ister mi?

Ceratopteris thalictroides karbondioksit sistemi istemez. Standart bir lamba altında hızlı büyür; yüzeyde yüzen bitki ihtiyacını havadan da karşılar. Asıl ihtiyacı besindir, bu yüzden az balıklı akvaryumda haftada bir sıvı gübre verin.

Ceratopteris dikilir mi, yüzdürülür mü?

Ceratopteris iki biçimde de yaşar. Tabana dikilirse ince yapraklı iri bir öbek olur; dikerken yalnızca kökleri gömün, göbeği kumun üstünde bırakın. Suyun yüzüne bırakılırsa geniş bir rozet açar ve altından uzun kökler sarkıtır.

Ceratopteris yaprakları neden eriyor?

Ceratopteris yapraklarının erimesinin en sık nedeni besin eksikliğidir. Bitki hızlı büyüdüğü için sudaki besini çabuk tüketir. Demir ve potasyum içeren bir sıvı gübre verin, göbeğin kuma gömülü olmadığından da emin olun.

Ceratopteris nasıl çoğaltılır?

Ceratopteris yaşlı yapraklarının üzerinde yavru bitkiler verir. Yavru tomurcuğu olan bir yaprağı kesip suyun yüzüne bırakın. Yavrular kök salıp birkaç yaprak açınca onları ayırıp dikebilir ya da yüzeyde bırakabilirsiniz.

Beta akvaryumuna ceratopteris konur mu?

Ceratopteris beta akvaryumuna çok iyi uyar. Yüzen öbek betaya dinlenme yeri sağlar ve erkek beta köpük yuvasını yaprakların arasına kurar. Yüzeyin tamamen kapanmaması için fazla bitkileri düzenli olarak çıkarın.

Japon balığı ceratopteris yer mi?

Japon balıkları ceratopterisin yumuşak ve sulu yapraklarını kemirir, dikili bitkiyi de söker. Bitki ayrıca ısıtıcısız akvaryumun serin suyunda zayıflar. Japon balığı akvaryumu için bu bitki uygun değildir.

Kaynakça

  1. Masuyama, S. & Watano, Y. (2010). Cryptic species in the fern Ceratopteris thalictroides (L.) Brongn. (Parkeriaceae). IV. Taxonomic revision. Acta Phytotaxonomica et Geobotanica, 61(2), 75–86.
  2. Lloyd, R. M. (1974). Systematics of the genus Ceratopteris Brongn. (Parkeriaceae) II. Taxonomy. Brittonia, 26(2).
  3. Lloyd, R. M. (1973). Systematics of the genus Ceratopteris (Parkeriaceae), I. Sexual and vegetative reproduction in Hawaiian Ceratopteris thalictroides. American Fern Journal, 63(1).
  4. Lukács, B. A., Dorotovič, Cs., Hűvös-Récsi, A., Barina, Z. & Matus, G. (2008). Exotic aquatic macrophytes in the Pannonicum: flora and vegetation of the Fényes-springs of Tata (HU) and the Pece-creek of Sînmartin (RO). Kitaibelia, 13(1), 113.
  5. IUCN (2026). Ceratopteris thalictroides. The IUCN Red List of Threatened Species (168862).
  6. POWO (2026). Ceratopteris thalictroides (L.) Brongn. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  7. GBIF Secretariat (2026). Ceratopteris thalictroides (L.) Brongn. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  8. Tropica Aquarium Plants (2026). Ceratopteris thalictroides (005A), bitki veri sayfası. tropica.com.
  9. Flowgrow (2026). Ceratopteris thalictroides; Ceratopteris cornuta. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia