🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Rozet Bitkiler › Cryptocoryne Wendtii
Rozet Bitkiler

Cryptocoryne Wendtii

📅 17 Kas 2026
Cryptocoryne Wendtii
Fotoğraf: John Robert McPherson · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Cryptocoryne wendtii de Wit Diğer bilimsel adlar: Cryptocoryne wendtii var. rubella, Cryptocoryne wendtii var. jahnelii, Cryptocoryne wendtii var. krauteri, Cryptocoryne wendtii var. nana
Familya Araceae Cins Cryptocoryne Grup Rozet bitki IUCN NT · Tehdide yakın
Türkiye'de Cryptocoryne wendtii · Kripto · Wendtii İngilizce Wendt's water trumpet · Wendt's cryptocoryne

Bir bakışta

ZorlukKolay
IşıkAz ışık yeter
KarbondioksitGerekmez
Büyüme hızıOrta
Boy10–30 cm · genişlik 8–20 cm
Akvaryumdaki yeriOrta
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten beslenir · besinli taban faydalı
Sıcaklık20–30 °C
pH5–8
Karbonat sertliği1–18 °dKH
ÇoğaltmaYan sürgün, kök ayırma
Balıklara dayanımBazı balıklar yer
Su üstündeYetişir · paludaryuma uygun
AkvaryumculardaYaygın · saksı, çıplak kök, doku kültürü

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
Sri Lanka

Yalnızca Sri Lanka'da, adanın batı, kuzeybatı ve orta kesimlerinde yetişir. ABD'de Florida'da bir kaynak deresine sonradan yerleşmiş bir topluluğu vardır.

Doğada yetiştiği yer

Orman içindeki derelerde, ırmak kıyılarında ve sulama kanallarında yetişir. Yağışlı mevsimi su altında geçirir, su çekilince yapraklarını havaya çıkarır.

Akvaryum ticaretinden çıkan cryptocoryne'ler ABD'de Florida'da bir kaynak deresine yerleşmiştir; fazla bitki dereye, göle ya da kanala atılmaz.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 20 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Cryptocoryne wendtii, karbondioksit (CO2) sistemi olmayan akvaryumda sorunsuz büyüyen, bakımı kolay bir rozet bitkisidir. Standart akvaryum lambasının ışığı ona yeter, uzun bitkilerin gölgesinde bile yaşar. Kuma ya da ince çakıla dikilir ve besinini kökünden alır; bu yüzden dibine gömülen bir kök tableti ona sıvı gübreden daha çok yarar. Akvaryumun orta alanına, kısa formları ön alana yakışır.

Bu bitkiyi alan herkesin karşılaştığı tek sorun erimedir. Yeni dikilen bitkinin yaprakları birkaç gün içinde saydamlaşıp dağılabilir ve geriye yalnızca kök kalır. Bitki ölmemiştir. Yerinden oynatılmazsa birkaç hafta içinde kökten yeni yaprak verir. Hobide “cryptocoryne erimesi” ya da “kripto erimesi” denen bu olayın nedenleri ve çözümü aşağıda, sorunlar bölümünde ayrıntılı olarak anlatılır.

Türkiye’de akvaryumcularda bilimsel adıyla, “Cryptocoryne wendtii” olarak satılır; hobiciler kısaca “kripto” ya da “wendtii” der. Etiketlerde adın sonuna çoğu zaman formun rengi eklenir ve en sık “Wendtii Brown” ile “Wendtii Green” görülür. Türü 1958’de Hollandalı botanikçi Hendrik de Wit tanımladı ve ona, cryptocoryne yetiştiriciliğiyle tanınan Alman akvaryum bitkisi yazarı Albert Wendt’in adını verdi. Doğal yayılışı yalnızca Sri Lanka’dır.

Cryptocoryne Wendtii – Su dışına alınmış kahverengi yapraklı bir bitki
Su dışına alınmış kahverengi yapraklı bir bitki — Fotoğraf: S. Tanaka · Public domain · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Cryptocoryne wendtii, yaprakları tabanın hemen üstündeki tek bir noktadan çıkan bir rozet bitkisidir. Yaprak sapı uzundur, ayası mızrak biçimlidir ve kenarı az ya da çok dalgalıdır. Yaprağın yüzeyi bazı formlarda düz, bazılarında çekiçle dövülmüş gibi kabartılıdır. Rengi forma ve ışığa bağlı olarak düz yeşilden zeytin yeşiline, kahverengiye ve kızıl kahveye kadar değişir; yaprağın alt yüzü çoğu zaman morumsu ya da pembemsi kahverengidir.

Akvaryumda 10–30 cm boya ulaşır ve tek bir rozet 8–20 cm genişliğe yayılır. Bitkinin duruşunu çevresi belirler. Açık bir alanda, güçlü ışık altında yapraklar yana açılır ve neredeyse tabana yatar. Sık dikildiğinde ya da gölgede kaldığında ise yapraklar dikleşir, uzar ve rengi yeşile döner. Aynı bitkinin iki ayrı akvaryumda iki ayrı tür gibi görünmesi bu yüzden olağandır.

Akvaryumcuya gelen saksılı bitki çoğunlukla serada, yaprakları su üstünde yetiştirilmiştir. Su üstü yaprakları kısa saplı, sert ve çoğu zaman yeşildir. Su altında çıkan yeni yapraklar daha uzun, daha ince ve formun asıl rengindedir. Satın aldığınız bitki ile iki ay sonra akvaryumunuzda göreceğiniz bitki bu nedenle birbirine pek benzemez.

Çiçeğini yalnızca su üstünde yetişirken açar. Çiçeği, ucu burgulu bir dile dönüşen boru biçimli bir kın yapraktır; bu dil çoğunlukla kızıl kahverengi, bazı bitkilerde sarıdır. Su altındaki akvaryum bitkisinde çiçek pek görülmez.

Varyeteler ve Ticari Formlar

Cryptocoryne wendtii, cinsinin en değişken türlerinden biridir. Doğadaki toplulukları yaprak biçimi, rengi ve boyu bakımından birbirinden belirgin biçimde ayrılır; kromozom sayısı farklı olan toplulukları da vardır. Bir botanikçi 1975’te türü dört varyeteye ayırmıştı, ancak güncel bitki listeleri bu varyeteleri tanımaz ve hepsini tek tür sayar. Akvaryumculardaki adlar üretim seralarının verdiği ticari adlardır. Hepsinin bakımı aynıdır. Türkiye’de en sık ‘Brown’ ve ‘Green’ satılır, ötekiler zaman zaman gelir.

  • ‘Brown’, Türkiye’de en yaygın formdur. Yaprakları dar, kenarı dalgalı ve zeytin yeşili ile çikolata kahvesi arasındadır; 10–25 cm boylanır. Gölgede kalırsa yaprakları yeşile döner.
  • ‘Green’ formunun yaprakları düz yeşildir. Akvaryumun düzenine bağlı olarak 10–30 cm boylanır, rozeti 8–15 cm genişliğinde kalır.
  • ‘Tropica’, adını onu çoğaltan Danimarka’daki seradan alır. Yaprakları koyu kahverengi-bronz, geniş ve belirgin biçimde kabartılıdır. Boyu 10–20 cm’yi geçmez, bu yüzden küçük akvaryumlara en uygun kahverengi formdur. Kabartılı yaprağı yüzünden yanlışlıkla “Cryptocoryne bullosa” adıyla da anılır; o ad aslında başka bir türe aittir.
  • ‘Mi Oya’, Sri Lanka’da yalnızca Mi Oya ırmağında bulunan doğal bir formdur. Yaprakları kızıl kahverengi ve hafif kabartılıdır. Grubun en irisidir; 20–35 cm boylanır ve rozeti 30 cm genişliğe ulaşır. Türkiye’de etiketlerde “Mioya” diye yazılır.
  • ‘Green Gecko’ formunun yaprakları açık, sarımsı yeşildir; orta damarı ve yaprağın dip yarısı kızıl kahverengidir. Kenarı dalgalıdır ve bitki 5–15 cm boyda kalır. Türkiye’de doku kültürü kabında satılır.
  • ‘Flamingo’, üretim sırasında ortaya çıkmış pembe yapraklı bir mutasyondur; ‘Pink Panther’ adıyla da satılır. Pembe rengini yalnızca su altında ve güçlü ışıkta gösterir. Zayıf ışıkta yaprakları kahverengimsi, damarları yeşil kalır. Öteki formlardan yavaş büyür ve onlardan naziktir; rengini korumak için karbondioksit verilen bir akvaryum ister. Türkiye’de “Cryptocoryne Flamingo” adıyla, doku kültürü kabında satılır.

Doğada Nerede Yetişir

Cryptocoryne wendtii yalnızca Sri Lanka’da yetişir. Adanın batı, kuzeybatı ve orta kesimlerinde, özellikle Kandy çevresinde bulunur. Yetiştiği yerler orman içindeki dereler, ırmak kıyıları ve sulama kanallarıdır. Bitki kimi yerde suyun içinde, kimi yerde kıyıdaki ıslak toprakta kök salar. ‘Mi Oya’ formunun geldiği ırmakta suyun sıcaklığı 30 °C’yi aşar.

Cryptocoryne türleri iki ortamda da yaşayabilen bitkilerdir. Yağışlı mevsimde su yükselince tamamen su altında kalırlar, su çekilince yapraklarını havaya çıkarırlar. Bitki ortamı değişince eski yapraklarını bırakır ve yeni ortama uygun yapraklar çıkarır. Akvaryumdaki erimenin kökeninde bu alışkanlık vardır: bitki ölmez, yaprak değiştirir.

Tür, uluslararası koruma listesinin 2023 değerlendirmesinde “Tehdide Yakın” sınıfına alınmıştır. Sri Lanka’daki dere ormanları daralmaktadır ve bitki, akvaryum ticareti için uzun yıllar doğadan toplanmıştır. Akvaryumculardaki bitkiler ise seralarda ve doku kültürü laboratuvarlarında çoğaltılır. Akvaryum ticaretinden çıkan cryptocoryne’ler ABD’nin Florida eyaletinde bir kaynak deresine yerleşmiştir ve aralarında bu türün özelliklerini taşıyan bitkiler de vardır. Fazla bitkiyi dereye ya da göle atmayın.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

En uygun yeri akvaryumun orta alanıdır. ‘Tropica’ ve ‘Green Gecko’ gibi kısa formlar ön alana da konur; iri ‘Mi Oya’ küçük akvaryumda arka alanı doldurur. Taşların ve köklerin dibine, uzun sap bitkilerinin önüne dikildiğinde doğal durur. Yerini baştan iyi seçin, çünkü bu bitki taşınmayı sevmez. Dikim şu sırayla yapılır:

  1. Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü parça parça ayıklayın. Bir saksıdan çoğu zaman birkaç ayrı bitki çıkar; bunları köklerini koparmadan birbirinden ayırın.
  2. Çok uzun kökleri makasla birkaç santime kısaltın. Ezilmiş ve saydamlaşmaya başlamış yaprakları sapının dibinden kesin.
  3. Her bitkiyi cımbızla köklerinden tutup kuma batırın, sonra hafifçe yukarı çekin. Yaprakların çıktığı nokta kumun hemen üstünde kalmalı, yaprak sapları gömülmemelidir.
  4. Bitkileri aralarında yaklaşık 10 cm bırakarak dikin. Aradaki boşluğu yan sürgünler zamanla doldurur.
  5. Besinsiz kum ya da çakıl kullanıyorsanız her öbeğin dibine bir kök tableti gömün.

Doku kültürü kabından çıkan bitkinin köklerindeki jeli ılık suyun altında yıkayın. Öbeği dört beş küçük parçaya ayırın ve parçaları ayrı ayrı dikin.

Taban ince çakıl ya da kum olmalı ve en az 5 cm kalınlıkta serilmelidir, çünkü bitki uzun ve derin kök yapar. En sık yapılan hata, beğenilmeyen bitkiyi birkaç haftada bir söküp başka yere dikmektir. Kökü her bozulduğunda bitki büyümeyi keser ve çoğu zaman yapraklarını yeniden eritir.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Az ışık ona yeter. Akvaryumla birlikte gelen standart lamba, günde 6–8 saat yandığında sağlıklı büyümesi için yeterlidir. Işık yaprağın rengini ve duruşunu değiştirir. Zayıf ışıkta yapraklar dikleşir, uzar ve kahverengi formlar bile yeşile yakın kalır. Güçlü LED altında yapraklar tabana doğru açılır ve kahverengi, kızıl tonlar belirginleşir.

Karbondioksit sistemi gerekmez. Karbondioksit verilen akvaryumda daha hızlı büyür ve daha çok yan sürgün verir, ama sistemsiz akvaryumda da sağlıklı kalır. Yalnızca pembe ‘Flamingo’ formu rengini korumak için karbondioksite ve güçlü ışığa ihtiyaç duyar.

Besinini ağırlıklı olarak kökünden alır. Besinli taban üzerine kurulmuş akvaryumda ek gübre istemez. Düz kumda ya da çakılda yetişen bitkinin dibine kök tableti gömün ve tableti ambalajında yazan aralıkla yenileyin. Sıvı gübre bu bitki için ikinci plandadır. Yeni yapraklar soluk çıkıyorsa demir içeren bir sıvı gübre işe yarar. Gübre dozunu birden artırmayın, çünkü ani değişiklik erimeyi tetikleyebilir.

Su Değerleri

Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve asidik suda da, sert ve hafif bazik suda da büyür; Sri Lanka kökenli cryptocoryne’ler sert suya öteki türlerden daha iyi dayanır. Türkiye’deki şebeke sularının çoğu ona uyar. En iyi 22–28 °C’de büyür ve 30 °C’lik diskus akvaryumunda da yaşar. Kısa süreli serinliğe dayanır, ama su uzun süre 20 °C’nin altında kalırsa büyümesi yavaşlar; bu yüzden ısıtıcısız akvaryuma uygun değildir. Bu bitki için değerlerin kendisinden çok sabit kalması önemlidir.

Budama ve Bakım

Budama ihtiyacı azdır. Bitki ilk aylarda ağır, yerine alıştıktan sonra orta hızda büyür ve boyu formunun sınırını aşmaz. Rozetin dışında kalan yaşlı, sararmış ya da yosun tutmuş yaprağı sapının dibinden makasla kesin. Yaprağı ortasından kesmeyin, çünkü geride kalan sap çürür. Yaprakları çekerek koparmayın; çekilen yaprak kökü yerinden oynatır.

Öbek zamanla sıklaşır ve yan sürgünlerle çevresine yayılır. İstemediğiniz yere çıkan yavru bitkiyi, ana bitkiye bağlayan sürgünü kesip kökleriyle birlikte çıkarın. Taban temizliğinde sifonu öbeğin dibine sokmayın, yalnızca yüzeydeki tortuyu alın. Büyük bir bakım yapacağınız gün gübreyi, lambayı ve filtreyi aynı anda değiştirmeyin.

Çoğaltma

Cryptocoryne wendtii yan sürgünle çoğalır. Yerine alışmış bitki tabanın altından ince, beyaz sürgünler yollar ve her sürgünün ucunda, ana bitkiden birkaç santim ötede bir yavru bitki çıkar. Dikimden sonraki ilk ay çoğunlukla hiçbir şey olmaz; sürgünler bitki iyice köklendikten sonra gelir. Besinli tabanda ve kök tableti verilen bitkide yavrular daha sık çıkar.

  1. Yavru bitkinin dört beş yaprak ve kendi köklerini çıkarmasını bekleyin.
  2. Yavruyu ana bitkiye bağlayan sürgünü, tabanın içine soktuğunuz ince uçlu bir makasla kesin.
  3. Yavruyu köklerini koparmadan yavaşça çıkarın ve yeni yerine dikin. Ana bitkiyi yerinden oynatmayın.

Yıllanmış sık bir öbek, sökülüp kök boğazından elle ayrılarak da çoğaltılır. Bu yöntem ana bitkinin kökünü bozduğu için ardından çoğu zaman erime görülür. Akvaryumda tohumla üretim yapılmaz. Ticari üretimin büyük bölümü, doku kültürü laboratuvarlarında sürgün ucundan çoğaltılan bitkilerle yapılır.

Sık Görülen Sorunlar

Yapraklar eriyor (cryptocoryne erimesi)

Erime, yaprakta cam gibi saydam lekelerle ve küçük deliklerle başlar. Birkaç gün içinde yaprak ayası pelteleşip dağılır, ardından sapı da çöker. Bazen yalnızca bir iki yaprak gider, bazen bitkinin tabanın üstünde kalan bütün kısmı kaybolur. Görüntü bir hastalığı düşündürür, ama erimeyi başlatan şey ortamdaki değişikliktir. Bitki, yeni ortama uymayan yapraklarını bırakmaktadır.

Erime en sık dikimden sonraki ilk haftalarda görülür. Serada su üstünde büyümüş yapraklar su altında işe yaramaz; bitki onları bırakır ve yerlerine su altı yaprakları çıkarır. Kargoda geçen günler de bitkiyi aynı yöne iter.

Yerine alışmış bir bitki de eriyebilir. Bunu tetikleyen şey her zaman ani bir değişikliktir. En sık rastlanan tetikleyiciler şunlardır:

  • Bitki sökülüp başka bir yere ya da başka bir akvaryuma dikilmiştir.
  • Uzun süre ihmal edilen akvaryumda bir anda büyük bir su değişimi yapılmıştır.
  • Gübre dozu ya da karbondioksit miktarı birden artırılmış ya da kesilmiştir.
  • Lamba değiştirilmiş ya da aydınlatma süresi birden uzatılmıştır.
  • Su sıcaklığı kısa sürede birkaç derece oynamıştır.

Eriyen bitkiyi sökmeyin ve atmayın. Kök ve kök boğazı tabanın içinde canlıdır. Eriyen yaprakları sapının dibinden kesin ya da sifonla çekin, çünkü çürüyen yaprak suyu kirletir. Bunun dışında hiçbir şeyi değiştirmeyin; gübreyi, ışığı ve su değişimi düzenini olduğu gibi sürdürün. Yeni yapraklar çoğunlukla birkaç hafta içinde görünür. Bitkinin eski dolgunluğuna dönmesi birkaç ay sürebilir.

Kararsız kaldığınızda kök boğazına parmağınızla dokunun. Sert ve açık renkli bir kök boğazı bitkinin yaşadığını gösterir. Yumuşamış, kararmış ve kötü kokan bir kök boğazı ise çürümüştür ve o bitki geri gelmez.

Erimeyi önlemenin yolu düzenli bakımdır. Su değişimini haftada bir ve her seferinde benzer miktarda yapın. Gübre dozunu, karbondioksiti ve aydınlatma süresini değiştirecekseniz bunu birkaç haftaya yayın. Bitkiyi bir kez dikin ve yerinde bırakın.

Bitki aylardır büyümüyor

Bu bitki yerleşmek için zaman ister. Dikimden sonraki ilk ay yalnızca kök yapar ve yaprak sayısı artmaz. Üç dört ay geçtiği hâlde yeni yaprak çıkmıyorsa bitki büyük olasılıkla besinsiz bir tabanda duruyordur. Dibine bir kök tableti gömün. Bu sürede bitkinin yerini değiştirmeyin; her söküm süreyi baştan başlatır.

Kahverengi form yeşile döndü

Rengin açılması bir hastalık belirtisi değildir. Kahverengi ve kızıl formlar gölgede ya da zayıf ışıkta yeşile döner, yaprakları da uzayıp dikleşir. Üstünü kapatan bitkileri budamak ya da aydınlatmayı güçlendirmek rengi geri getirir. Bitkiyi bu iş için söküp taşımayın; rengi değişen eski yapraklar değil, yeni çıkan yapraklar olacaktır.

Yeni yapraklar soluk ve sarı çıkıyor

Rozetin dışındaki en yaşlı bir iki yaprağın sararması olağandır; o yaprağı dipten kesmeniz yeterlidir. Yeni çıkan yapraklar soluk ya da sarımsı ise bitki kökünden yeterli besin alamıyordur. Kök tabletini yenileyin ve demir içeren bir sıvı gübreyi düşük dozla vermeye başlayın.

Yaşlı yapraklar yosun tutuyor

Yaprakları yavaş yenilendiği için güçlü ışık altında kalan yaşlı yaprakların üzerine yosun yerleşir. Tamamen kaplanmış yaprağı dipten kesin. Aydınlatma süresini günde 6–8 saatte tutmak ve bitkiyi daha uzun bitkilerin yarı gölgesine dikmek sorunu azaltır.

Yeni dikilen bitki yerinden çıkıyor

Kökü kısaltılmış yeni bitki tabana henüz tutunmamıştır ve tabanı eşeleyen balıklar onu kolayca söker. Bitkiyi yeniden dikin ve çevresine birkaç iri çakıl yerleştirin. Bitki bir ay içinde köklenir ve ondan sonra yerinden çıkmaz.

Hangi Akvaryuma Uyar

Cryptocoryne wendtii, karbondioksit sistemi olmayan topluluk akvaryumunun temel bitkilerinden biridir. Zayıf ışıklı beta akvaryumuna uyar; beta geniş yaprakların arasında ve üstünde dinlenir. Yüksek sıcaklığa dayandığı için diskus akvaryumunda kullanılabilen az sayıdaki bitkiden biridir. Karides akvaryumunda da sorunsuz yaşar ve karidesler yaprak yüzeyindeki biyofilmi otlar.

Japon balığı akvaryumuna uygun değildir. Japon balığı yumuşak yaprağı kemirir ve tabanı eşeleyerek bitkiyi söker; bitki o akvaryumun serin suyunu da sevmez. Malavi ve Tanganyika cikletlerinin sert suyuna dayanır, ancak kum kazan cikletlerin yanında dikili kalamaz. 30 litrenin altındaki akvaryumlarda türün iri formları ölçeği bozar; bu boyda bir akvaryuma yalnızca ‘Green Gecko’ gibi kısa formlar uyar.

Balık / canlı Durum Not
Beta balığı Uyumlu Bitki zayıf ışıkta ve durgun suda büyür; geniş yapraklar dinlenme yeri olur.
Lepistes, tetra ve rasbora gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Diskus ve melek balığı Uyumlu Bitki 30 °C’lik suya dayanır ve yumuşak suda da büyür.
Cüce karidesler Uyumlu Yaprakta biyofilm otlarlar. Saksılı yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Corydoras gibi küçük dip balıkları Uyumlu Yeni dikilen bitkinin dibini eşeleyebilirler; bitki köklenince sorun kalmaz.
Ancistrus Uyumlu Sağlıklı yaprağa çoğunlukla zarar vermez; aç kalmaması için ek yem verin.
İri vatoz balıkları Dikkat Yaprağı yemeseler de ağır gövdeleriyle bitkiyi yerinden sökerler.
Japon balığı Uyumsuz Yaprağı kemirir, bitkiyi söker; bitki serin suda büyümez.
Malavi ve Tanganyika cikletleri, astronot balığı gibi iri cikletler Uyumsuz Kumu kazarak bitkiyi sökerler.
Gümüş dolar gibi otçul balıklar Uyumsuz Yumuşak yaprakları yerler.
İri kerevitler Uyumsuz Bitkileri kıskaçlarıyla keser ve söker.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda üç biçimde satılır. En yaygını, taş yününe köklenmiş birkaç bitkinin bir arada durduğu saksıdır. Bazı satıcılar bitkiyi saksısız olarak, kök sayısına göre satar. Üçüncü seçenek doku kültürü kabıdır; kabın içindeki bitkiler küçüktür, ama salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz.

Sağlıklı bitkinin yaprakları diridir ve üzerinde saydam leke bulunmaz. Kök boğazı sert, kökleri beyaz ya da açık kahverengidir. Yaprak sayısından çok kök boğazının sağlamlığına bakın. Kargodan birkaç yaprağı erimeye başlamış hâlde çıkan bitki de kök boğazı sertse sorunsuz tutar; bozulan yaprakları kesip bitkiyi dikin.

Saksılı bitki salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir; dikmeden önce akan suyun altında yıkayın. İthal bitkilerde böcek ilacı kalıntısı da bulunabilir ve bu kalıntı karidesleri öldürür. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin ya da doku kültürü kabını seçin.

İlk haftalarda erimeye hazırlıklı olun ve bitkiyi yerinden oynatmayın. Yeni su altı yaprakları birkaç hafta içinde görünür. Bitkinin dolgun bir öbeğe dönüşmesi birkaç ay alır. Bir saksıdan çıkan birkaç bitki, 60 litrelik bir akvaryumda bir öbek oluşturmaya yeter.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Sri Lanka’nın birbirine yakın akraba cryptocoryne türleri akvaryumcularda sık sık karıştırılır. Bu türlerin bakımı aynıdır, bu yüzden yanlış etiketin tek pratik sonucu bitkinin beklenenden kısa ya da uzun kalmasıdır.

En yakın akrabası Cryptocoryne beckettii‘dir ve Türkiye’de çoğunlukla “Cryptocoryne petchii” adıyla satılır. Yaprakları 10–15 cm boyunda, kenarı hafif dalgalı, zeytin kahvesi renginde ve altı mordur. İki tür yapraklarına bakılarak güvenle ayrılamaz; kesin ayrım yalnızca çiçekten yapılır. Cryptocoryne undulata, yaprak kenarı belirgin biçimde dalgalı olan bir başka Sri Lanka türüdür ve ‘Broad Leaf’ adlı formu 15–30 cm boylanır.

Cryptocoryne walkeri akvaryumcularda “Cryptocoryne lutea” adıyla da görülür ve aynı akraba grubundandır. Cryptocoryne × willisii ise daha küçük bir bitkidir. Dar ve yeşil yapraklıdır, 7–20 cm boyda kalır ve “Cryptocoryne lucens” ya da “nevillii” adlarıyla satılır. Küçük bir akvaryumun ön alanı için wendtii yerine bu bitki seçilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Cryptocoryne wendtii neden eriyor?

Cryptocoryne wendtii, ortamı birden değiştiğinde yapraklarını eritir. Yeni dikilen bitki, serada su üstünde büyümüş yapraklarını bırakır. Yerleşik bitkide erimeyi yer değiştirme, büyük su değişimi, gübre ya da ışık düzenindeki ani değişiklik tetikler.

Eriyen kripto ölür mü, yeniden yaprak verir mi?

Eriyen kripto çoğu zaman ölmez, çünkü kökü ve kök boğazı tabanın içinde canlı kalır. Bitkiyi sökmeyin, eriyen yaprakları temizleyin ve akvaryumda başka bir şeyi değiştirmeyin. Yeni yapraklar birkaç hafta içinde çıkar.

Cryptocoryne wendtii CO2 ister mi?

Cryptocoryne wendtii karbondioksit sistemi istemez. Standart lamba altında, kök tabletiyle beslenen bitki sağlıklı büyür. Karbondioksit verilirse yalnızca daha hızlı büyür ve daha çok yan sürgün verir.

Cryptocoryne wendtii nasıl dikilir?

Saksıdan çıkarılan bitkinin taş yünü temizlenir ve saksıdaki bitkiler birbirinden ayrılır. Her bitki köklerinden kuma ya da ince çakıla gömülür; yaprakların çıktığı nokta kumun üstünde kalır. Bitkiler arasında yaklaşık 10 cm boşluk bırakılır.

Cryptocoryne wendtii kök gübresi ister mi?

Cryptocoryne wendtii besinini ağırlıklı olarak kökünden alır. Besinli tabanda ek gübre istemez. Düz kumda ya da çakılda yetişen bitkinin dibine kök tableti gömmek büyümesini belirgin biçimde hızlandırır.

Cryptocoryne wendtii ne kadar büyür?

Cryptocoryne wendtii akvaryumda forma bağlı olarak 10–30 cm boylanır. ‘Tropica’ ve ‘Green Gecko’ gibi formlar 20 cm’nin altında kalır, ‘Mi Oya’ ise 35 cm’ye ulaşır. Bitki zayıf ışıkta uzar, güçlü ışıkta alçak ve yayvan kalır.

Kaynakça

  1. de Wit, H. C. D. (1958). Cryptocoryne wendtii sp. nov. Mededelingen van de Botanische Tuinen en het Belmonte Arboretum der Landbouwhogeschool te Wageningen, 2(4), 97–101.
  2. de Graaf, A. & Arends, J. C. (1986). The occurrence of Cryptocoryne and Lagenandra (Araceae) on Sri Lanka. Nordic Journal of Botany, 6(6), 757–764.
  3. Arends, J. C., Bastmeijer, J. D. & Jacobsen, N. (1982). Chromosome numbers and taxonomy in Cryptocoryne (Araceae). II. Nordic Journal of Botany, 2(5), 453–463.
  4. Jacono, C. C. (2002). Cryptocoryne beckettii complex (Araceae) introduced at a Florida spring. SIDA, Contributions to Botany, 20(2), 819–832.
  5. Dissanayake, C., Hettiarachchi, M. & Iqbal, M. C. M. (2007). Sustainable use of Cryptocoryne wendtii and Echinodorus cordifolius in the aquaculture industry of Sri Lanka by micropropagation. Sri Lanka Journal of Aquatic Sciences, 12, 89–101.
  6. Klaocheed, S., Jehsu, W., Choojun, W., Thammasiri, K., Prasertsongskun, S. & Rittirat, S. (2020). Induction of direct shoot organogenesis from shoot tip explants of an ornamental aquatic plant, Cryptocoryne wendtii. Walailak Journal of Science and Technology, 17(4), 293–302.
  7. Lansdown, R. V. (2023). Cryptocoryne wendtii. The IUCN Red List of Threatened Species 2023: e.T175657988A175658006.
  8. Bastmeijer, J. D. (1998). Cryptocoryne wendtii de Wit. The Crypts Pages.
  9. POWO (2026). Cryptocoryne wendtii de Wit. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  10. GBIF Secretariat (2026). Cryptocoryne wendtii de Wit. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  11. Tropica Aquarium Plants (2026). Cryptocoryne wendtii ‘Green’ (109), ‘Tropica’ (109E), ‘Mi Oya’; bitki veri sayfaları. tropica.com.
  12. Flowgrow (2026). Cryptocoryne wendtii ‘Tropica’, ‘Mi Oya’, ‘Green Gecko’. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  13. Florida Aquatic Nurseries (2026). Cryptocoryne “melt”; yetiştirici bilgi sayfası. floridaaquatic.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia