🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Mosslar › Pellia (Monosolenium Tenerum)
Mosslar

Pellia (Monosolenium Tenerum)

📅 18 Kas 2026
Pellia (Monosolenium Tenerum)
Fotoğraf: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Monosolenium tenerum Griff. Diğer bilimsel adlar: Pellia endiviifolia (yanlış ticari ad), Dumortieropsis liukiuensis
Familya Monosoleniaceae Cins Monosolenium Grup Moss
Türkiye'de Pellia · Pellia moss · Monosolenium tenerum İngilizce Pellia · Pellia moss

Bir bakışta

ZorlukKolay
IşıkOrta ışık
KarbondioksitGerekmez
Büyüme hızıOrta
Boy2–5 cm
Akvaryumdaki yeriÖn, taş-kök üstü, orta
Dikim şekliTaşa-köke bağlanır, tabana bırakılır
BeslenmeSudan beslenir · taban önemsiz
Sıcaklık18–26 °C
pH5–7,5
Sertlik0–30 °dGH
ÇoğaltmaBölünme, kopan parça
Su üstündeYetişir · paludaryuma uygun
AkvaryumculardaYaygın · taşa-köke bağlı, porsiyon

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
HindistanJaponyaNepalTayvanVietnamÇin

Kuzey Hindistan, Nepal, Güney ve Güneydoğu Çin, Tayvan, Japonya (orta Honşu'ya kadar) ve Kuzey Vietnam'da yetişir; Cava ve Hawaii kayıtları hatalı sayılır. Doğada nadirdir ve Japonya'da hassas (VU) listesindedir.

Doğada yetiştiği yer

Su bitkisi değildir; dere kenarlarında, nemli kayalarda ve köy çevrelerinde azotça zengin, ıslak killi toprakta yetişir. Su altında doğal olarak bulunmamıştır.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 41 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Pellia, akvaryumda yetiştirilen ciğerotlarının en kolay olanlarından biridir. Karbondioksit (CO2) sistemi istemez, gübre verilmeyen balıklı bir akvaryumda da büyür ve standart bir akvaryum lambasının altında koyu yeşil, sık bir yastık oluşturur. Kuma dikilmez. Bir taşa misinayla bağlanır ya da küçük öbekler hâlinde tabana, taşların ve öteki bitkilerin arasına yerleştirilir. Sudan ağır olduğu için ricciadan farklı olarak yüzeye çıkmaz, dipte kalır. Asıl kusuru kırılganlığıdır. Kendiliğinden tutunmaz ve elle dokunulduğunda kolayca parçalanır, bu yüzden yerinde durması için taşa bağlanması ya da taşların arasına sıkıştırılması gerekir.

Bitki görünüşüyle on kat büyütülmüş bir ricciaya benzer. Çatallanarak dallanan, yaklaşık bir santim genişliğinde, parlak ve koyu yeşil şeritlerden oluşur. Karides akvaryumlarında ve taşlı düzenlerin ön kısmında sevilir. Karidesler ve yavru balıklar sık yastığın içinde saklanır, büyümesi de budamayı sıkıntıya sokmayacak kadar ölçülüdür.

Türkiye’de akvaryumcularda “Pellia” ya da “Pellia moss” adıyla, çoğu zaman bilimsel adıyla birlikte “Monosolenium tenerum” olarak satılır. Pellia adı aslında yanlıştır. Bitki 2002’de hobiye Pellia endiviifolia adıyla girdi. Bir yıl sonra Göttingen Üniversitesi’nden bryolog Robbert Gradstein onun Avrupa’daki pellia değil, Asya’ya özgü Monosolenium tenerum olduğunu gösterdi. Ad düzeltildi ama akvaryumcular kısa ve alışılmış adı bırakmadı. Türü 1849’da İngiliz botanikçi William Griffith Hindistan’ın Assam bölgesinden toplanan örneklerle tanımladı. Monosolenium kendi familyasının tek cinsi, bu cins de tek türlüdür.

Nasıl Tanınır

Pellianın kökü, gövdesi ve yaprağı yoktur. Bütün bitki tallus denen yassı, yarı saydam şeritlerden oluşur. Sağlıklı bir şerit 1 cm kadar genişliktedir ve her bir ya da bir buçuk santimde bir ikiye çatallanır. Şeritlerin ucu yuvarlak ve hafif kıvrıktır. Rengi koyu, parlak yeşildir; yastığın alt kısmında ışık alamayan şeritler soluklaşır ve kahverengiye döner.

Şeritlerin alt yüzünde ince tutunma telleri bulunur. Bu teller su üstünde ıslak toprağa sıkıca yapışır, su altında ise ancak gevşek bir tutunma sağlar. Bitkinin kendiliğinden taşa yerleşmemesinin nedeni budur. Üst üste binen şeritler 2–5 cm yüksekliğinde, dolgun ve yuvarlak bir yastık oluşturur.

Bitkinin görünüşü koşullara göre değişir. Az ışıkta ya da besinsiz suda şeritler 3–5 mm’ye kadar daralır, uzar ve dikleşir. Böyle bir pellia dağınık ve cılız görünür. Işığı yeterli bir akvaryumda ise şeritler genişler, sıklaşır ve yastık kapanır. Su üstünde, sürekli ıslak bir yüzeyde yetişen bitkinin şeritleri daha yassı ve daha geniştir.

Doğada Nerede Yetişir

Pellia Asya’ya özgüdür. Kuzey Hindistan’da, Nepal’de, Çin’in güneyinde ve güneydoğusunda, Tayvan’da ve Japonya’da, kuzeyde Honşu adasının ortasına kadar yetişir. 2025’te Kuzey Vietnam’ın beş ilinden de toplandı ve bu kayıtlar Hindiçin’den bilinen ilk kayıtlar oldu. Cava ve Hawaii için verilen eski kayıtlar bugün hatalı sayılır. Bitki çoğunlukla 1000 metrenin altındaki sıcak, muson iklimli alçak bölgelerde bulunur.

Doğada bir su bitkisi değildir ve su altında hiç bulunmamıştır. Dere kenarlarındaki ıslak killi toprakta, şelale çevresindeki nemli kireçtaşı kayalarda, patika kenarlarında ve köy çevrelerinde yetişir. Azotça zengin toprağı sever ve en kalabalık topluluklarını insan yerleşimlerinin yakınında, özellikle eski tip tuvaletlerin ve gübreli toprakların çevresinde kurar. Doğada nadir bir türdür. Japonya’da modern kanalizasyon yaygınlaştıkça yaşam alanları azaldı ve tür ülkenin Çevre Bakanlığı listesinde hassas (VU) kategorisinde yer aldı. Dünya ölçeğinde koruma durumu değerlendirilmemiştir.

Doğadaki yaşamı akvaryumdaki davranışını açıklar. Pellia ıslak toprağın üstünde yaşamaya uyum sağlamış bir bitkidir. Su altında da yaşar ama orada tutunacak yer arar gibi tabana çöker, sık bir yastık kurar ve hiçbir yüzeye sıkıca yapışmaz.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Pellia akvaryumun ön ve orta kısmına yakışır. Taşların dibinde, kök çatallarında ve ön kısımda koyu yeşil bir yastık olarak durur. Açık yeşil, ince yapraklı bitkilerin yanında rengi iyice belirginleşir. Büyük bir akvaryumda tabanın geniş bir bölümünü de kaplayabilir. Bitki kuma gömülmez; kumun altında kalan şeritler ışık alamaz ve çürür.

Taşa bağlama

Pelliayı yerinde tutmanın en güvenli yolu onu bir taşa ya da köke bağlamaktır. Bitkiyi şu sırayla bağlayın:

  1. Bitkiyi akvaryum suyuyla dolu bir kapta hafifçe çalkalayın ve araya karışmış iplik yosununu ya da salyangoz yumurtalarını ayıklayın.
  2. Pürüzlü yüzeyli bir taşın ya da kökün üstüne bitkiyi ince bir tabaka hâlinde yayın. Kalın bir tabakanın alt kısmı ışık alamaz ve çürür.
  3. Bitkiyi misina ya da pamuk iplikle taşın çevresine gevşek ama sık aralıklarla sarın. İpi fazla sıkarsanız kırılgan şeritleri keser.
  4. Taşı akvaryumdaki yerine koyun. İlk haftalarda kopan parçaları bir kepçeyle toplayın.

Bitkiyi ince bir saç filesiyle örtüp filenin uçlarını taşın altında bağlamak da işe yarar. Akvaryumcularda tele sarılı olarak satılan pellia ise doğrudan dekorun arasına konur ya da tel plaka bir taşın altına sıkıştırılır.

Tabana yerleştirme

Pellia sudan ağır olduğu için bağlanmadan da dipte kalır. Küçük öbekleri iki taşın arasına, bir kök çatalına ya da Eleocharis gibi sık bir halı bitkisinin arasına bırakabilirsiniz. Öbek bir süre sonra bulunduğu yerde yastık hâline gelir. Bu yöntemin zayıf tarafı, balıkların ve filtre akıntısının gevşek öbeği yerinden oynatmasıdır. Akıntının güçlü olduğu yerlere ve kazıcı balıkların bulunduğu akvaryumlara bağlama yöntemi daha uygundur.

En sık yapılan hata, pelliayı bir kez bağlayıp unutmaktır. Bitki taşa hiçbir zaman sıkıca tutunmaz. Yastık kalınlaştıkça alttaki yaşlı şeritler ölür ve bütün öbek taştan kopar. Yastığı ince tutmak için onu düzenli olarak kısaltın.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Pellia orta düzey bir ışıkla en güzel görünümüne kavuşur. Standart akvaryum lambasının altında koyu yeşil ve sık bir yastık kurar. Çok zayıf ışıkta yaşamını sürdürür ama şeritleri daralır, uzar ve öbek dağınıklaşır. Güçlü ışıkta rengi biraz açılır, yastık sıklaşır ve büyümesi hızlanır.

Karbondioksit sistemi gerekmez. Bitki yerleştikten sonra karbondioksitsiz bir akvaryumda da sağlıklı büyür. Karbondioksit verilen bir akvaryumda daha dolgun ve dayanıklı olur. Bu akvaryumlarda şeritlerin altındaki tutunma tellerinin arasına oksijen kabarcıkları takılabilir ve bitkinin bazı parçaları yüzeye çıkabilir.

Pellia besinini doğrudan sudan alır. Balıklı bir akvaryumda balık atığı çoğu zaman ona yeter. Yeni şeritler soluk çıkıyorsa haftada bir yarım dozla sıvı gübre verin. Doğada azotça zengin toprakta yetiştiği için sudaki nitratın tamamen tükendiği akvaryumlarda zayıflar. Kök tabletine ihtiyacı yoktur.

Su Değerleri

Pellia su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak sudan sert suya kadar geniş bir aralıkta yaşar ve Türkiye’deki şebeke sularının hemen hepsine uyar. En iyi 18–26 °C arasında büyür. Daha serin suda yaşar ama büyümesi yavaşlar. Yaz aylarında su uzun süre 28 °C’nin üzerinde kalırsa zayıflar.

Budama ve Bakım

Pellia orta hızda büyür ve yastık yaklaşık ayda bir kısaltılmak ister. Bitkiyi mümkünse taşıyla birlikte akvaryumdan çıkarın ve bir kabın içinde, keskin bir makasla yüzeyini düzleyin. Akvaryumun içinde kesiyorsanız filtreyi kapatın ve kesilen parçaları hemen bir kepçeyle ya da hortumla toplayın. Kaçan her parça başka bir yerde yeniden büyür.

Karides akvaryumunda kesilen öbekleri atmadan önce bir kaba koyup kontrol edin, çünkü karidesler ve yavruları yastığın içinde saklanır. Yastığın arasına yem artığı ve tortu birikir. Su değişimleri sırasında yastığın üstünü hortumla hafifçe süpürün.

Çoğaltma

Pellia kendiliğinden çoğalır. Kırılan ya da yaşlı çatallarından ayrılan her parça yeni bir bitki olur. Çoğaltmak için yastığın bir bölümünü elle ya da makasla ayırın ve yeni bir taşa bağlayın. Kopan parçaları da bir kapta toplayıp bir taşa ya da fileye yayabilirsiniz. Birkaç hafta içinde bu parçalar yeni bir yastık oluşturur.

Sık Görülen Sorunlar

Parçalanıp akvaryuma dağılıyor

Pellianın şeritleri çok kırılgandır. Balıklar yastığın içinden geçtikçe, elle dokunuldukça ya da filtre akıntısı vurdukça küçük parçalar kopar. Bu parçalar dipte, filtre süngerinde ve öteki bitkilerin arasında yeniden büyür. Bitkiyi bağlayarak kullanın, budamada parçaları hemen toplayın ve akıntıyı yastığa doğrudan vurmayacak biçimde ayarlayın.

Taştan kopuyor

Kopmanın nedeni yastığın fazla kalınlaşmasıdır. Alttaki şeritler ışık alamaz ve ölür, üstteki canlı kısım ise artık hiçbir şeye bağlı değildir. Yastığı ince tutun ve kopan öbeği yeniden bağlayın. Karbondioksitli akvaryumda kabarcık tutan parçalar da yüzeye çıkabilir. Bu durumda yüzeye çıkan parçaları alıp yeniden bağlayın.

Cılız, uzun ve dağınık büyüyor

Şeritler daralıp dikleşiyorsa bitki yeterli ışık alamıyordur ya da suda besin azalmıştır. Bitkiyi lambaya daha yakın bir yere taşıyın, öteki bitkilerin gölgesinden çıkarın ve gerekirse sıvı gübre verin.

Altı kahverengileşiyor ve yosun tutuyor

Alt kısmın kahverengileşmesi yastığın kalınlaştığını gösterir. Arasına biriken tortu iplik yosununa zemin hazırlar. Yastığı inceltin, tortuyu süpürün ve yosunlu kısmı tamamen atın.

Hangi Akvaryuma Uyar

Pellia karides akvaryumları için çok uygun bir bitkidir. Karbondioksitsiz ve gübresiz bir düzende büyür, sık yastığı karideslere ve yavrularına saklanacak yer sağlar ve şeritlerin üzerinde karideslerin otladığı biyofilm oluşur. Küçük boyu nedeniyle 30 litrenin altındaki akvaryumlarda da ölçeği bozmaz. Hayalet karidesler gibi iri karidesler ise şeritleri kemirebilir.

Balıklar bitkiyi genellikle yemez. Sorun çoğu zaman bitkinin kırılganlığından doğar. Tabanı eşeleyen ve bitkileri söken balıklar yastığı dağıtır ve parçaları akvaryumun her yerine taşır. Japon balığı ve büyük ciklet akvaryumlarında pellia uzun süre düzgün bir yastık olarak kalmaz.

Balık / canlı Durum Not
Cüce karidesler Uyumlu Yastığın içinde saklanırlar ve şeritlerin üzerindeki biyofilmi otlarlar.
Tetra, rasbora ve küçük topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Lepistes, moli ve plati yavruları Uyumlu Sık yastık yavrulara saklanacak yer sağlar.
Beta balığı Uyumlu Bitkiye dokunmaz; akıntısız küçük akvaryumda yastık bozulmadan kalır.
Hayalet karides ve iri karidesler Dikkat Şeritleri kemirebilir.
Japon balığı Dikkat Tabanı eşeler ve kırılgan yastığı dağıtır.
Kazıcı ve otçul cikletler Uyumsuz Yastığı söker ve parçalar.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Pellia Türkiye’de çoğunlukla bir tel plakanın üzerine sarılı olarak ya da gramla, porsiyon hâlinde satılır. Yurt dışında doku kültürü kabında da üretilir. Doku kültürü kabındaki bitki salyangozsuz ve yosunsuzdur; jelini akvaryum suyunda çalkalayarak temizleyin. Başka bir akvaryumdan gelen porsiyonda salyangoz, salyangoz yumurtası ve iplik yosunu bulunabilir. Bitkiyi beyaz bir kapta çalkalayıp ayıklayın.

Sağlıklı pellia koyu ve parlak yeşildir, şeritleri dolgun ve diridir. Kahverengi, lapa gibi dağılan ya da kötü kokan bitkiyi almayın. Taşıma sırasında bir miktar parçalanma normaldir. Bitki ilk haftalarda yeni koşullara alışırken yavaş büyür ve bir kısmı kahverengileşebilir. Yerleştikten sonra büyümesi düzene girer.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Pellia en çok Riccia fluitans ile karşılaştırılır. Riccianın şeritleri yarım ile bir milimetre arasında genişliktedir ve rengi açık yeşildir. Riccia hafif olduğu için yüzeye çıkar, dipte halı olarak tutulması güçlü ışık, karbondioksit ve sık budama ister. Pellianın şeritleri ise on kat kadar geniştir, rengi koyudur ve bitki kendi ağırlığıyla dipte kalır. Taşa bağlanacak bir ciğerotu arayan ve karbondioksit sistemi olmayan biri için pellia daha doğru bir seçimdir.

“Mini pellia” adıyla satılan Riccardia chamedryfolia ise başka bir ciğerotudur. Şeritleri dar, kalın ve mercan gibi sık dallıdır. Bu bitki pelliadan çok daha yavaş büyür, daha fazla ışık ister ve öteki mosslar ile yosunlar tarafından kolayca örtülür. Bazı satıcılar aynı adı Riccardia graeffei için de kullanır. İki bitkinin bakımı aynı değildir, bu yüzden satın alırken bilimsel adına bakın.

Bir eğreltiotunun yapraksız erken evresi olan ve “Süsswassertang” adıyla satılan Lomariopsis lineata da pelliayla karışır. Onun dilimleri daha açık yeşil ve daha kalındır, uçları da daha az yuvarlaktır. Gerçek Pellia endiviifolia ise Avrupa’da ıslak, kireçli toprakta yetişen bir ciğerotudur. Akvaryum bitkisinden daha küçük, daha açık renkli ve daha saydamdır. Java moss gerçek bir mosstur. İnce gövdeleri üzerinde küçük yapraklar taşır ve pelliadan farklı olarak birkaç haftada taşa kendiliğinden tutunur.

Sıkça Sorulan Sorular

Pellia CO2 ister mi?

Pellia karbondioksit sistemi istemez. Yerleştikten sonra karbondioksitsiz bir akvaryumda standart lamba altında sağlıklı büyür. Karbondioksit verilirse yastık daha dolgun olur ama bitki için şart değildir.

Pellia taşa nasıl bağlanır?

Bitki pürüzlü bir taşın üstüne ince bir tabaka hâlinde yayılır ve misina ya da pamuk iplikle gevşek ama sık aralıklarla sarılır. İnce bir saç filesiyle örtmek de işe yarar. Pellia taşa kendiliğinden sıkıca tutunmadığı için yastığı düzenli olarak kısaltın ve gerekirse yeniden bağlayın.

Pellia kuma dikilir mi?

Pellia kuma dikilmez, çünkü kumun altında kalan şeritler ışık alamaz ve çürür. Sudan ağır olduğu için bağlanmadan da dipte kalır. Küçük öbekler taşların arasına ya da sık bir halı bitkisinin arasına bırakılabilir.

Pellia ile riccia arasındaki fark nedir?

İkisi de ciğerotudur. Pellianın şeritleri ricciadan on kat kadar geniş ve daha koyu yeşildir. Riccia yüzeye çıkar, dipte tutmak için karbondioksit ve sık budama ister. Pellia ise kendi ağırlığıyla dipte kalır ve karbondioksitsiz akvaryumda da taşa bağlı durur.

Mini pellia ile pellia aynı bitki mi?

Aynı bitki değildir. Mini pellia adıyla satılan bitki Riccardia cinsinden bir ciğerotudur. Şeritleri dar ve mercan gibi sık dallıdır, pelliadan çok daha yavaş büyür ve daha fazla ışık ister.

Pellia karides akvaryumu için uygun mu?

Pellia karides akvaryumu için çok uygundur. Karbondioksitsiz ve gübresiz düzende büyür, karidesler ve yavruları sık yastığın içinde saklanır ve şeritlerin üzerindeki biyofilmi otlar. Budama sırasında kesilen öbekleri atmadan önce içinde karides olup olmadığına bakın.

Kaynakça

  1. Bakalin, V. A., Klimova, K. G., Nguyen, V. S. & Choi, S. S. (2025). Monosolenium (Marchantiopsida) penetrates the Paleotropics. Plants, 14(12), 1755.
  2. Pradhan, N., Long, D. & Joshi, S. D. (2007). Monosolenium tenerum Griff. (Marchantiopsida, Monosoleniaceae) in Nepal. Cryptogamie, Bryologie, 28(3), 243–248.
  3. Kyoto Prefecture (2015). Kyoto Prefecture Red Data Book 2015: Monosolenium tenerum. www.pref.kyoto.jp.
  4. GBIF Secretariat (2026). Monosolenium tenerum Griff. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  5. Christensen, C. (2013). Monosolenium tenerum. Aquatic Gardeners Association. www.aquatic-gardeners.org.
  6. Tropica Aquarium Plants (2026). Monosolenium tenerum, bitki veri sayfası. tropica.com.
  7. Flowgrow (2026). Monosolenium tenerum. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia