Rotala Rotundifolia Çeşitleri (Colorata, Blood Red, Ceylon, Fujian, Orange Juice)
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Formlar seralarda ve laboratuvarlarda üretilir; ana tür Hindistan'dan Güneydoğu Asya'ya, Güney Çin'e, Tayvan'a ve Güney Japonya'ya kadar yayılır. 'Fujian' Güneydoğu Çin'den gelir; 'Ceylon' Sri Lanka adını taşır ama tür orada doğal olarak bilinmez.
Bataklıklarda, dere ve nehir kıyılarında ve pirinç tarlalarında, ovalardan 2.700 metreye kadar yetişir. Yılın bir bölümünü su altında, bir bölümünü ıslak çamurda su üstünde geçirir.
ABD'nin güneyinde istilacı hâle gelmiştir; budama artıkları ve fazla bitki dereye, göle ya da kanalizasyona atılmaz.
Haritadaki noktalar ana türün (Rotala rotundifolia) GBIF'teki 1.751 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Rotala rotundifolia çeşitleri, aynı türün renk ve büyüme biçimiyle ayrılan ticari formlarıdır ve hepsi sap bitkisidir. Bakımları ana bitkiyle aynıdır. Karbondioksit (CO2) sistemi olmayan bir akvaryumda da yaşarlar, ama orada çoğunlukla yeşil ya da soluk pembe kalırlar. Bu formları ayıran asıl özellik renktir ve renk ancak güçlü ışıkta, tercihen karbondioksitle birlikte ortaya çıkar. Yerleri akvaryumun arka ve orta alanıdır. Saplar tek tek, birkaç santim arayla tabana dikilir.
Ana türün ışık, gübre, dikim ve budama ayrıntıları Rotala Rotundifolia sayfasında anlatılır. Bu sayfa yalnızca formlar arasındaki farkı ele alır. Hangi formun hangi rengi aldığını, ne kadar ışık istediğini ve akvaryumcularda hangi adla satıldığını burada bulursunuz. Botanikçiler bu formları ayrı tür ya da varyete saymaz; hepsini Rotala rotundifolia içinde tutar. Bu yüzden karttaki doğal yayılış ana türe aittir.
Türkiye’de en sık rastlanan formlar ‘Colorata’, ‘Blood Red’, ‘Orange Juice’, ‘Ceylon’, ‘Fujian’ ve ‘Green’dir. Akvaryumcular bunları çoğu zaman “Rotala Colorata”, “Rotala Blood Red” ya da “Rotala Fujian” gibi kısa adlarla satar. Satıcılar kırmızı formların bir kısmına hâlâ “Rotala indica” der. Bu ad yanlıştır ama yerleşmiştir. Daha dar yapraklı ve yatay büyüyen ‘H’ra’ formu ise Rotala H’ra sayfasında ele alınır.
Nasıl Tanınır
Bütün formların sapı incedir ve yapraklar her boğumda karşılıklı ikişer ikişer dizilir. Su altındaki yaprak dar, uzun ve ucu sivridir. Serada su üstünde yetişen bitkinin yaprakları ise kısa ve yuvarlağa yakındır. Akvaryumcudan alınan bitki çoğu zaman bu su üstü formuyla gelir. Formları birbirinden ayırmak için bitkinin akvaryumunuzda birkaç hafta geçirmesini bekleyin, çünkü su üstü formunda hemen hepsi birbirine benzer.
Formlar arasındaki fark üç noktada toplanır. Birincisi rengin ne kadar ışıkta başladığıdır. İkincisi yaprağın genişliğidir. Üçüncüsü sapların dik mi, yay çizerek mi, yoksa yana yatarak mı büyüdüğüdür. Aynı form zayıf ışıkta yeşil, güçlü ışıkta kırmızı olabildiği için yalnızca renge bakarak ad koymak yanıltır.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Aşağıdaki formların hepsi Türkiye’deki akvaryumcularda saksı, demet ya da doku kültürü kabıyla satılmıştır. Hiçbiri yabani bir varyete değildir; hepsi ticarette seçilip çoğaltılmış bitkilerdir.
‘Colorata’
‘Colorata’ bu gruptaki en bilinen formdur ve ticarete Rotala sp. ‘Colorata’ adıyla girmiştir. Öteki formlardan farkı, kızıllaşmaya orta güçteki bir ışıkta bile başlamasıdır. Güçlü ışıkta yaprakları turuncu ve pembe tonlar taşıyan parlak bir kırmızıya döner. Saplar dik başlar, ama form biraz yay çizerek ve yana yatarak büyümeye yatkındır. Rengini koruması için ana bitkiden biraz daha çok ışık ve karbondioksit ister. Türkiye’de “Rotala Colorata” adıyla saksıda ve doku kültürü kabında satılır. Bazı satıcılar onu “Rotala indica’nın kırmızı formu” diye tanıtır.
‘Blood Red’
‘Blood Red’ türün en koyu kırmızı formudur. Az ışıkta ve az gübreyle de büyür, ancak o zaman rengi soluk pembe ya da bakır tonunda kalır. Kan kırmızısı rengi yalnızca bol ışık ve karbondioksit altında alır. Sapları dik ya da hafif kavisli büyür ve çok dallanır. Sık dallandığı için öbeğin içine ışık ve su akışı ulaşsın diye düzenli budama ister. Açık yeşil bitkilerin yanına dikildiğinde rengi daha da belirgin görünür. Türkiye’de saksıda, doku kültürü kabında ve ön siparişle ithal demet olarak satılır.
‘Orange Juice’
‘Orange Juice’, İtalyan bir hobicinin 2014’te bir ‘Colorata’ öbeğinde fark ettiği turuncu sürgünlerden çoğaltılmıştır. Bu formun ayırt edici yanı, yapraklarının su üstünde de su altında da turuncu olmasıdır. Öteki rotalalara göre az şey ister ve sık bir öbek kurar. Orta güçte ışıkta büyür; turuncu rengin koyulaşması için ise güçlü ışık, karbondioksit ve düzenli gübre gerekir. Gübresi az bir akvaryumda yavaşlar ve seyrek budama ister. Türkiye’de ithal demet hâlinde satılır.
‘Ceylon’ (‘Pink’)
‘Ceylon’ ticarete Sri Lanka’dan, yani adanın eski adıyla Seylan’dan getirilmiş bir bitki olarak girmiştir. Ancak tür, botanik listelerde Sri Lanka’nın doğal florası içinde yer almaz. Bu yüzden formun asıl kökeni belirsizdir. Avrupa’da 2012 dolaylarında Rotala sp. ‘Pink’ adıyla satılan bitki de aynı formdur. Orta ışıkta yaprakları açık yeşildir ve yaprakların alt yüzü hafif pembe olur. Adındaki “pembe” bu renkten gelir. Güçlü ışıkta özellikle sürgün uçlarının üst yüzü de kızarır.
‘Ceylon’ formunun boğum araları öteki formlardan uzundur ve bir boğumda bazen üç yaprak çıkar. Sapı açık kırmızımsı kahverengidir. Saplar gevşek bir biçimde dik büyür; bol ışıkta yana yatar, sarkar ya da geniş helezonlar çizerek yükselir. Yüzeye yaklaşan saplar havaya doğru kök salabilir. Türkiye’de doku kültürü kabında ve köklü sap olarak satılır ve akvaryumcuya genellikle yeşil gelir. Akvaryumcularda “Rotala Pink” adıyla satılan bitkinin çoğu ise bu form değil, Rotala Macrandra Mini Butterfly gibi Rotala macrandra formlarıdır. Bu bitkiler çok daha zordur. Etikette tür adına mutlaka bakın.
‘Fujian’
‘Fujian’ Güneydoğu Çin’deki Fujian eyaletinde bulunmuş bir formdur. Ana bitkiye göre daha iri ve gürbüz görünür. Su altındaki yaprakları öteki formlardan geniştir, parlaktır ve ovale yakın biçimdedir. Rengi turuncunun hafif tonlarında kalır, güçlü ışıkta turuncu pembeye döner. Az şey ister ve hızlı büyür. Budanmazsa kısa sürede dağınık bir öbeğe dönüşür. Türkiye’de saksıda ve doku kültürü kabıyla, çoğunlukla ön siparişle bulunur.
‘Green’
‘Green’ ticarete Rotala sp. ‘Green’ adıyla girmiştir. Güçlü ışıkta bile yaprakları da sapı da saf yeşil kalır. Sapları önce dik büyür, sonra uçlarından yay çizerek sarkar. Her boğumda daima iki yaprak bulunur. Su üstünde açtığı çiçekler beyazdır, öteki formların çiçekleri ise pembeden mora kadar renk alır. Aynı adla, sapı hafif kızaran ve hep dik büyüyen yeşilimsi bitkiler de satılır. Sarkan büyüme düzeninize uymuyorsa bu dik büyüyen bitkiyi seçin. ‘Green’ formu grubun en zahmetsiz üyesidir, çünkü onun için renk kaygısı yoktur. Türkiye’de saksıda ve beş saplık demetler hâlinde satılır.
| Form | Görünüş | Boy | Büyüme | Not |
|---|---|---|---|---|
| ‘Colorata’ | Dar yapraklıdır; orta ışıkta kızıllaşır, güçlü ışıkta turuncu pembe tonlu kırmızıdır. | 15–50 cm | Hızlı; biraz kavisli ve yana yatkındır. | Ana bitkiden biraz daha çok ışık ve karbondioksit ister. |
| ‘Blood Red’ | Grubun en koyu kırmızısıdır; az ışıkta bakır tonunda kalır. | 15–50 cm | Orta hızda; dik ya da hafif kavislidir, çok dallanır. | Kan kırmızısı renk için bol ışık ve karbondioksit gerekir. |
| ‘Orange Juice’ | Su üstünde de su altında da turuncudur. | 15–50 cm | Hızlı; sık öbek kurar. | Rengi güçlü ışıkta ve düzenli gübreyle koyulaşır. |
| ‘Ceylon’ (‘Pink’) | Açık yeşildir, yaprak altı pembedir; boğum araları uzundur. | 20–50 cm | Hızlı; gevşek dik büyür, bol ışıkta yana yatar. | “Rotala Pink” diye satılan bitkinin tür adına bakın. |
| ‘Fujian’ | Yaprakları geniş, parlak ve ovale yakındır; hafif turuncudur. | 15–50 cm | Hızlı; gürbüz ve dağınık büyür. | Sık budama ister; çoğunlukla ön siparişle gelir. |
| ‘Green’ | Yaprağı da sapı da saf yeşildir. | 20–50 cm | Hızlı; uçları yay çizerek sarkar. | Renk kaygısı olmadığı için grubun en kolay formudur. |
Doğada Nerede Yetişir
Bu formlar seralarda ve doku kültürü laboratuvarlarında üretilir; doğadan toplanmaz. Ana tür Hindistan’dan Güneydoğu Asya’ya, Güney Çin’e, Tayvan’a ve Güney Japonya’ya kadar bataklıklarda, dere kıyılarında ve pirinç tarlalarında yetişir. Formların bir kısmının adı bulunduğu yeri gösterir. ‘Fujian’ Güneydoğu Çin’den gelir; ‘Ceylon’ ise Sri Lanka adıyla anılır ama kökeni belirsizdir. Türün doğadaki yaşamı ve koruma durumu ana sayfada anlatılır.
Tür ABD’nin güneyinde, Avustralya’nın Queensland eyaletinde ve Brezilya’nın güneydoğusunda doğaya karışmıştır. Florida’da taşkın kanallarını tıkayan sık öbekler kurar. Hangi form olursa olsun budama artıklarını dereye, göle ya da kanalizasyona atmayın, çünkü küçük bir sap parçası bile yeniden kök salar.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Formların dikimi ana bitkiyle aynıdır. Taş yününü ayıklayın, demetin lastiğini çıkarın, sapları tek tek ayırıp alt boğumlardaki yaprakları sıyırın ve her sapı birkaç santim arayla tabana dikin. Adım adım anlatım ana sayfada yer alır.
Renkli formları ışığın en güçlü olduğu yere, lambanın tam altına dikin. Gölgede kalan ‘Colorata’ ya da ‘Blood Red’ yeşile döner ve seyrekleşir. ‘Green’ ve ‘Ceylon’ gibi açık renkli formlar ise kırmızı formların önünde ya da yanında karşıtlık kurar. Sarkan büyüyen ‘Green’ ve yana yatan ‘Colorata’ ön tarafa taşar. Bu formları biraz daha arkaya dikin ya da daha sık budayın.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Bu formlar arasında seçim yaparken asıl soru akvaryumunuzun ışığıdır. Standart bir akvaryum lambası altında bütün formlar yaşar, ama renkli formlar yeşil ya da soluk pembe kalır. ‘Colorata’ rengini en az ışıkta gösteren formdur. ‘Blood Red’ ve ‘Orange Juice’ ise asıl renklerine ancak güçlü bir LED ve karbondioksitle ulaşır. Lambayı günde 7–8 saat açık tutun.
Karbondioksit hiçbir form için şart değildir. Karbondioksitsiz akvaryumda formlar daha yavaş büyür, daha seyrek kalır ve renkleri solar. Haftada bir demir içeren sıvı gübre verin. Kırmızı ve turuncu tonlar sudaki nitrat düşükken, demir ise yeterliyken en çok belirginleşir. Kum tabanda grubun dibine kök tableti gömmek de işe yarar.
Su Değerleri
Formların su değerleri ana türle aynıdır. Yumuşak sudan orta sertlikteki suya kadar sorunsuz büyürler ve en iyi 22–28 °C’de gelişirler. ‘Green’ formu için pH’ın 7,5’i geçmemesi daha iyidir. Isıtıcısız ve kışın soğuyan bir akvaryumda büyüme belirgin biçimde yavaşlar.
Budama ve Bakım
Budama ana bitkideki gibidir. Saplar yüzeye yaklaşınca farklı yüksekliklerden kesilir ve kesilen uçlar yeniden dikilir. Formlar arasında iki fark vardır. ‘Blood Red’ ve ‘Fujian’ çok dallanır ve hızlı sıklaşır, bu yüzden budama aralığı kısa tutulmalıdır. ‘Green’ ve ‘Ceylon’ ise yüzeye ulaşınca yatar ve havaya kök salar, bu nedenle onları yüzeye varmadan kesin. Renkli formlarda en canlı renk ışığa en yakın uçlardadır. Öbeği kesmeden önce bu uçları ayırın ve yeniden dikin; böylece renk öbeğin her yerine dağılır.
Çoğaltma
Bütün formlar sap çeliğiyle çoğaltılır. Sağlıklı bir sapın ucundan 8–10 cm’lik bir parça kesin, alt boğumlardaki yaprakları sıyırın ve tabana dikin. Bir iki hafta içinde boğumlarda kök çıkar. Bir formu ayrı tutmak istiyorsanız farklı formları aynı öbekte karıştırmayın. Su altında birbirine benzeyen saplar budama sırasında kolayca karışır.
Sık Görülen Sorunlar
Kırmızı diye alınan bitki yeşile dönüyor
Bu, bu formlarla ilgili en sık şikâyettir. Serada güçlü ışıkta büyüyen bitki, sıradan bir akvaryum lambası altında yeni yapraklarını yeşil verir. Önce ışığı güçlendirin, sonra demir içeren gübre ekleyin ve nitratı su değişimiyle düşük tutun. Işığı zayıf bir akvaryumda ‘Blood Red’ ya da ‘Orange Juice’ formunun rengini kaybetmesi olağandır. Böyle bir akvaryum için ‘Colorata’ ya da renk kaygısı olmayan ‘Green’ daha doğru seçimdir.
Bitki satıldığı ada uymuyor
Bu formlar su üstünde birbirine çok benzer. Ticarette de aynı adla farklı bitkiler satılır. “Rotala Green” adıyla hem sarkan saf yeşil form hem de sapı kızaran dik bir form satılır. “Rotala Pink” adıyla çoğu zaman Rotala macrandra satılır. Bitkiyi birkaç hafta su altında büyütün ve yaprak genişliğine, sap rengine ve büyüme biçimine bakarak karar verin.
Saplar yana yatıyor ya da sarkıyor
‘Green’, ‘Colorata’ ve ‘Ceylon’ formları güçlü ışıkta sarkar ya da yana yatar. Bu bir hastalık değil, formun doğasıdır. Dik bir öbek için sapları sık dikin ve sık budayın. Yatan uçları kesip dik olarak yeniden dikebilirsiniz.
Yeni alınan bitki yaprak döküyor
Su üstünde yetişmiş bitki, su altına geçerken ilk haftalarda yaşlı yapraklarının bir kısmını döker ve rengini kaybeder. Uçlarda dar yapraklı yeni sürgünler çıkınca bitki alışmış demektir. Dibi kararan saplar ise çoğunlukla taş yünüyle ya da demet hâlinde dikildiği için çürür. Bu sapları sağlam yerin üstünden kesip yeniden dikin.
Hangi Akvaryuma Uyar
Bu formlar ışığı güçlü bir bitkili akvaryuma ve topluluk akvaryumuna uyar. Renkli formlar en iyi sonucu karbondioksit verilen akvaryumda verir. ‘Green’ formu ise karbondioksitsiz, sade bir akvaryumda da güzel görünür. Saplar hızlı uzadığı için 30 litrenin altındaki akvaryumlarda sık budama ister. Kazıcı ve otçul balıkların yanında uzun yaşamazlar.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Tetra, rasbora, lepistes gibi küçük topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; sık öbek yavrulara saklanma yeri olur. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Sık sapların arasında yavrular saklanır. Doku kültürü kabındaki bitki ilaç kalıntısı taşımaz. |
| Beta balığı | Uyumlu | Sık öbekte dinlenir; akvaryumun ışığı bitkiye yetecek kadar güçlü olmalıdır. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Yumuşak sürgünleri kemirir ve dikili sapları söker. |
| Astronot balığı ve öteki iri cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazar, ince sapları söker. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yapraklı sap bitkilerini yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
‘Colorata’ ve ‘Green’ Türkiye’de birçok akvaryumcuda bulunur. ‘Blood Red’, ‘Orange Juice’, ‘Ceylon’ ve ‘Fujian’ ise bitki üreten ve ithal eden akvaryumcularda, çoğu zaman ön siparişle ya da sınırlı stokla satılır. Doku kültürü kabındaki bitki salyangoz ve yosun taşımaz, ama küçüktür ve öbeğe dönüşmesi daha uzun sürer. İthal demetler daha iri saplarla gelir; onları akvaryuma koymadan önce akan suda iyice yıkayın.
Bitki akvaryumcuda yeşil görünüyorsa bu tek başına bir kusur değildir. Su üstünde yetişen bitkilerin çoğu yeşil satılır. Sağlıklı sapın boğum araları kısadır, yaprakları canlıdır ve dibi kararmamıştır. Etikette form adının yanında tür adının da yazdığından emin olun. Bitki rengini akvaryumunuzun ışığına göre birkaç hafta içinde yeniden kazanır.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
Bu formların en çok karıştırıldığı bitkiler başka rotalalardır. Rotala Bonsai adıyla satılan gerçek Rotala indica kısa, kaşık biçimli yapraklı ve kalın, dik saplıdır. Rotala macrandra ve Mini Butterfly gibi formları geniş, yumuşak ve koyu kırmızı yapraklıdır. Bu bitkiler karbondioksitsiz bir akvaryumda kısa sürede erir. Rotala wallichii ise iğne gibi ince yapraklarıyla kolayca ayrılır.
‘H’ra’ formu da bu gruba yakındır. ‘Colorata’ya benzer, ama yaprakları daha dar ve rengi daha açıktır; güçlü ışıkta neredeyse tamamen yatay büyür. Kırmızı sap bitkisi arayanlar Ludwigia Super Red ile de karşılaşır. Onun yaprakları daha geniş ve yuvarlaktır ve rengini bu formlardan daha az ışıkta korur.
Sıkça Sorulan Sorular
Rotala Colorata CO2 ister mi?
Rotala Colorata karbondioksitsiz bir akvaryumda da yaşar ve orta ışıkta kızıllaşmaya başlar. Ancak parlak kırmızı rengi ve sık öbeği güçlü ışık ve karbondioksitle birlikte kazanır. Karbondioksitsiz akvaryumda daha yavaş büyür ve rengi turuncu pembede kalır.
Rotala Blood Red ile Rotala Colorata arasındaki fark nedir?
İki bitki de Rotala rotundifolia formudur. Colorata orta ışıkta bile kızarmaya başlar ve rengi turuncu pembe tonludur. Blood Red ise türün en koyu kırmızı formudur, ama bu rengi yalnızca bol ışık ve karbondioksit altında alır. Zayıf ışıkta Blood Red, Colorata’dan daha soluk kalabilir.
Rotala Orange Juice neden turuncu olmuyor?
Orange Juice rengini güçlü ışıkta koyulaştırır. Zayıf ışıkta, yüksek nitratlı suda ya da demir eksikliğinde yeni yaprakları soluk çıkar. Işığı güçlendirin, demir içeren gübre verin ve nitratı su değişimiyle düşük tutun.
Rotala Ceylon ile Rotala Pink aynı bitki mi?
Rotala rotundifolia ‘Ceylon’ ile Rotala rotundifolia ‘Pink’ aynı formdur. Bu bitki açık yeşildir ve yaprak altları pembedir. Ancak akvaryumcularda yalnızca “Rotala Pink” diye satılan bitkilerin çoğu Rotala macrandra formudur ve çok daha zordur. Etiketteki tür adına bakın.
Rotala Green kızarır mı?
Gerçek Rotala Green güçlü ışıkta bile yaprağıyla ve sapıyla yeşil kalır. Sapı kızaran ve dik büyüyen bir bitki aldıysanız bu, aynı adla satılan başka bir yeşil formdur.
Hangi rotala çeşidi yeni başlayana uygun?
Karbondioksitsiz ve ışığı orta bir akvaryumda en zahmetsiz form Rotala Green’dir, çünkü renk kaygısı yoktur. Kırmızı bir bitki isteniyorsa Colorata, rengini en az ışıkta gösterdiği için ilk seçimdir. Blood Red ve Orange Juice de yaşar, ama asıl renklerini güçlü ışık ve karbondioksit olmadan göstermez.
Kaynakça
- Cook, C. D. K. (1979). A revision of the genus Rotala (Lythraceae). Boissiera, 29, 1–156.
- Della Torre, C. J., Gettys, L. A., Haller, W. T., Ferrell, J. A. & Leon, R. (2017). Efficacy of aquatic herbicides on dwarf rotala (Rotala rotundifolia). Journal of Aquatic Plant Management, 55, 13–18.
- POWO (2026). Rotala rotundifolia (Buch.-Ham. ex Roxb.) Koehne. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Rotala rotundifolia (Buch.-Ham. ex Roxb.) Koehne. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- IUCN (2026). Rotala rotundifolia. The IUCN Red List of Threatened Species: 168764.
- Flowgrow (2026). Rotala rotundifolia ‘Colorata’; ‘Ceylon’; ‘Green’. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Rotala rotundifolia ‘Blood Red’; ‘Green’, bitki veri sayfaları. tropica.com.
- Aquasabi (2026). Rotala rotundifolia ‘Orange Juice’; ‘Pink’; ‘Fujian’, bitki veri sayfaları. aquasabi.com.
- ADA (2023). ADA Plants Gallery #13: Rotala rotundifolia. Aqua Design Amano, Aqua Journal. adana.co.jp.
💬 Yorum Yaz