🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Sap Bitkileri › Rotala Bonsai
Sap Bitkileri

Rotala Bonsai

📅 18 Kas 2026
Rotala Bonsai (Rotala indica)
Fotoğraf: Show_ryu · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Rotala indica (Willd.) Koehne Diğer bilimsel adlar: Ammannia sp. 'Bonsai', Rotala sp. 'Bonsai', Peplis indica, Ameletia indica
Familya Lythraceae Cins Rotala Grup Sap bitkisi IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de Rotala Bonsai · Ammania Bonsai · Cüce Bonsai · Rotala indica İngilizce Indian toothcup · Bonsai rotala

Bir bakışta

ZorlukOrta
IşıkOrta ışık
KarbondioksitFaydalı, şart değil
Büyüme hızıYavaş
Boy5–20 cm · genişlik 1–3 cm
Akvaryumdaki yeriOrta, ön
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten ve sudan · besinli taban faydalı
Sıcaklık20–28 °C
pH5,5–7,5
Karbonat sertliği0–14 °dKH
ÇoğaltmaSap çeliği
Su üstündeYetişir
AkvaryumculardaYaygın · saksı, porsiyon

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Sonradan yayıldığı ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler (23)
AfganistanBangladeşBhutanEndonezyaFilipinlerGüney KoreHindistanJaponyaKamboçyaKuzey KoreLaosMalezyaMyanmarNepalPakistanSri LankaTacikistanTaylandTayvanVietnamÇinÖzbekistanİran
Sonradan yayıldığı ülkeler (4)
ABDKongo CumhuriyetiPortekizİtalya

İran ve Orta Asya'dan Japonya'ya, güneyde Endonezya'ya kadar Asya'da doğal olarak yetişir. Pirinç tohumuyla Portekiz, kuzey İtalya, ABD (Kaliforniya, Louisiana) ve Kongo'daki çeltik tarlalarına taşınmıştır.

Doğada yetiştiği yer

Güneşe açık sığ sularda, ıslak tarlalarda ve özellikle çeltik tarlalarında çoğunlukla tek yıllık ot olarak yetişir. Su çekildiğinde su üstünde çiçek açar.

Çeltik tarlalarında yabani ot olarak Portekiz, İtalya ve ABD'ye yayılmıştır; budama artıkları doğaya, dereye ya da sulama kanalına atılmaz.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 1.835 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Rotala Bonsai, orta zorlukta, yavaş büyüyen ve küçük akvaryumlara yakışan bir sap bitkisidir. Karbondioksit (CO2) sistemi olmadan da yaşar, ama sıkı ve kısa boğumlu kalması için orta ya da güçlü ışık, düzenli gübre ve mümkünse karbondioksit ister. Akvaryumun orta alanına ya da nano akvaryumun ön kısmına, üç dört saplık küçük gruplar hâlinde tabana dikilir. Kalın, dimdik sapları ve sık dizilmiş küçük kaşık biçimli yapraklarıyla minyatür bir ağaç öbeğine benzer; adındaki “bonsai” de buradan gelir.

Bu bitki gerçek Rotala indica‘dır. Türkiye’de akvaryumcularda “Rotala Bonsai”, “Rotala sp. ‘Bonsai'”, “Ammania Bonsai” ve “Cüce Bonsai” adlarıyla satılır. Akvaryumcularda “Rotala indica” etiketiyle satılan kırmızımsı, ince yapraklı bitki ise neredeyse her zaman Rotala rotundifolia‘dır. Karışıklığın kökü eskidir. Rotala rotundifolia 1960’ta Avrupa’ya yanlışlıkla “Rotala indica” adıyla girdi ve bu ad yerleşti. Gerçek tür ise yıllarca “Ammannia sp. ‘Bonsai'” adıyla, kimliği belirsiz bir bitki olarak dolaştı. Kimliği, su üstünde açtığı çiçekler incelenince anlaşıldı.

Bitkiyi alırken etikete bakın. Adında “Bonsai” geçmeyen bir “Rotala indica” çoğunlukla başka bir bitkidir ve hızla uzayıp dallanır. Gerçek Rotala Bonsai ise az dallanır, ağır büyür ve budandıkça sıklaşır.

Nasıl Tanınır

Rotala Bonsai’yi tanıtan ilk işaret, kalın ve dimdik sapıdır. Sap az dallanır ve yaprakları üzerine çok sık dizilir; boğum araları kısadır. Yapraklar karşılıklı durur, saplı değildir ve ters yumurta ya da kaşık biçimindedir. Uçları küttür, uzunlukları yarım santimle bir buçuk santim arasındadır. Yaprağın en ince ayrıntısı kenarındadır. Büyüteçle bakıldığında yaprak kenarının kalınlaştığı ve yeşil olmayan, beyazımsı şeffaf bir şerit taşıdığı görülür. Bu şerit, bitkiyi Rotala rotundifolia’dan ayırmanın en güvenilir yoludur.

Yaprakların rengi açık ya da orta yeşildir. Güçlü ışık altında sapın ucundaki genç yapraklar kızıla çalar. Işık azaldığında yapraklar büyür, boğum araları açılır ve bitki o sıkı görünümünü kaybeder. Akvaryumda 5–20 cm boy yapar; budanmayan sap daha da uzar.

Su altı ve su üstü formları birbirine çok benzer. Serada su üstünde yetiştirilmiş saksılı bitki akvaryuma girdiğinde biçimini büyük ölçüde korur. Su üstündeki bitki tabana yatar, tabandaki boğumlarından kök salar ve yaprak koltuklarında küçük, pembe çiçekler açar. Taç yaprakları milimetrenin yarısı kadardır ve çıplak gözle zor seçilir.

Varyeteler ve Ticari Formlar

Akvaryumcularda bu türün tek bir formu satılır ve bu form ‘Bonsai’ adını taşır. Üretim seraları onu kültivar olarak etiketler. “Rotala sp. ‘Bonsai'”, “Ammania sp. ‘Bonsai'” ve “Rotala indica ‘Bonsai'” adlarının hepsi aynı bitkiyi anlatır. Doğada tür çok değişkendir. Vietnam’dan 2019’da tanımlanan cüce boylu bir varyete ile Japonya ve Kore çeltiklerindeki eski adıyla “uliginosa” formu hobide satılmaz.

Doğada Nerede Yetişir

Rotala indica, batıda İran ve Hazar Denizi’nden doğuda Japonya’ya, güneyde Endonezya’ya kadar Asya’nın sıcak ve ılıman bölgelerinde yetişir. Doğal yeri sığ sular, ıslak tarlalar ve özellikle çeltik tarlalarıdır. Burada çoğunlukla tek yıllık bir ottur. Yaz boyunca su basmış toprakta büyür, su çekilince çiçek açar ve tohum bağlar. Akvaryumda neden ışık ve besin istediği de buradan anlaşılır: doğada güneşe açık, gübrelenen tarlalarda yetişir.

Pirinç tohumuna karışarak başka kıtalara da taşındı. Portekiz’de Mondego, Tejo ve Sado nehirlerinin aşağı havzalarındaki çeltiklerde, kuzey İtalya’daki pirinç tarlalarında, ABD’de Kaliforniya ve Louisiana’da yerleşmiştir. Japonya’da çeltik ilaçlarına direnç kazanmış yabani ot topluluklarına da rastlanır. Uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır ve tür hiçbir tehdit altında değildir.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Rotala Bonsai’nin en iyi yeri orta alandır. 30 litrenin altındaki nano akvaryumda ön alana da yakışır, çünkü ağır büyür ve ölçeği bozmaz. Saplarını farklı boylarda keserek birlikte dikerseniz, bir sütun gibi yükselen sık bir öbek elde edersiniz. Dikim şu sırayla yapılır:

  1. Bitkiyi saksısından çıkarın ve taş yününü köklerin arasından tamamen ayıklayın.
  2. Sapları birbirinden ayırın ve üç dört saplık küçük gruplar yapın. Dibi çürümüş ya da yapraksız kalmış sapı kısaltın.
  3. Her grubu cımbızla tabana 3–4 cm derinliğe itin. Sap ince olmadığı için kolay girer, ama cımbızsız dikilen sap kumdan kolayca çıkar.
  4. Gruplar arasında bir parmak boşluk bırakın. Çok sık dikilen saplar birbirine gölge yapar ve alt yapraklarını döker.

En sık yapılan hata, saksıdaki sapları ayırmadan topak hâlinde dikmektir. Topak içinde kalan saplar ışık alamaz ve dipten çürür. İkinci hata, bitkiyi uzun bitkilerin gölgesine koymaktır. Rotala Bonsai gölgede uzar ve seyrekleşir.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

En az orta ışık ister. Standart bir akvaryum lambası küçük ve sığ bir akvaryumda yeter, derin akvaryumda ise güçlü bir LED gerekir. Lambayı günde 7–8 saat yakın. Az ışıkta yapraklar büyür, boğum araları açılır ve alt yapraklar dökülür. Güçlü ışıkta bitki kısa ve sık kalır, sap uçları da kızarır.

Karbondioksit sistemi şart değildir. Ancak karbondioksitsiz akvaryumda bitki çok ağır büyür ve sapları daha gevşek dizilir. Karbondioksit verilen akvaryumda yaprakları küçük, sık ve canlı yeşil kalır.

Besinini hem kökünden hem sudan alır. Besinli taban ya da sapların dibine gömülen kök tableti iyi gelir. Demir ve iz elementler içeren bir sıvı gübreyi haftada bir verin. Gübresi kısılan akvaryumda yeni yapraklar soluk çıkar ve sap uçlarındaki kızıllık kaybolur.

Su Değerleri

Yumuşak ya da orta sert, hafif asidik ile nötr arası suyu sever. Türkiye’deki sert şebeke sularının çoğunda yaşar, ama çok sert ve bazik suda büyümesi daha da yavaşlar. En iyi 22–28 °C’de büyür. Isıtıcısız akvaryuma uygun değildir; su 20 °C’nin altına indiğinde büyümesi durur.

Budama ve Bakım

Sık ve düzenli budama bu bitkinin görünümünü belirler. Sap istediğiniz boyu geçtiğinde ucunu keskin bir makasla bir yaprak çiftinin hemen üstünden kesin. Kesilen sap, kesim yerinin altındaki boğumlardan yan sürgün verir ve öbek sıklaşır. Kestiğiniz uç parçaları atmayın, öbeğin boşluklarına yeniden dikin.

Bitki ağır büyüdüğü için budama ayda bir kez yeter. Öbeğin dibi zamanla seyrekleşirse en yaşlı sapları sökün ve yerlerine taze uçları dikin. Alt yapraklarda biriken tortuyu su değişimi sırasında hafifçe silkeleyerek temizleyin.

Çoğaltma

Rotala Bonsai sap çeliğiyle çoğaltılır.

  1. Sağlıklı bir sapın ucundan en az 5 cm’lik bir parça kesin.
  2. Parçanın en alttaki bir iki yaprak çiftini koparın.
  3. Çıplak kalan kısmı cımbızla tabana dikin. Kesilen uç birkaç hafta içinde kök salar.

Ucu kesilen ana sap da yandan yeni sürgün verir. Böylece her budama iki yönlü bir çoğaltma olur. Bitki akvaryumda tohum bağlamaz.

Sık Görülen Sorunlar

Alt yapraklar dökülüyor

Sapların dibi çıplak kalır ve yalnızca üst kısım yapraklı görünür. Nedeni çoğunlukla dibe yeterli ışığın ulaşmamasıdır. Saplar çok sık dikilmiş olabilir ya da önlerindeki bitkiler ışığı kesiyor olabilir. Sapları seyreltin, gölge yapan bitkiyi budayın. Çıplak kalan sapın ucunu kesip yeniden dikin, dipteki parçayı sökün.

Bitki uzuyor ve seyrekleşiyor

Boğum araları açılır, yapraklar büyür ve bitki adını veren sıkı görünümünü kaybeder. Bu belirti ışığın az olduğunu gösterir. Lambayı güçlendirin ya da bitkiyi lambanın altına daha yakın bir yere taşıyın. Karbondioksit vermek de bitkinin kısa kalmasına yardım eder.

Yeni yapraklar soluk ya da sarımsı çıkıyor

Sap ucundaki genç yaprakların soluk çıkması çoğu zaman demir ve iz element eksikliğidir. Demir içeren sıvı gübreyi düzenli verin. Yaşlı yaprakların sararması ise azot ya da potasyum eksikliğine işaret eder; tam içerikli bir gübreye geçin.

Bitki hiç büyümüyor

Rotala Bonsai karbondioksitsiz akvaryumda gerçekten çok ağır büyür. Birkaç haftada belirgin bir boy farkı görmemek olağandır. Aylarca hiç yeni yaprak çıkmıyorsa ışığa, gübreye ve suyun sıcaklığına bakın.

Hangi Akvaryuma Uyar

Rotala Bonsai’nin asıl yeri, ışığı ve gübresi düzenli bitkili akvaryumlardır. Küçük ölçeği sayesinde nano akvaryumlarda öne çıkar. Karidesler sapların arasında dolaşır ve yapraklardaki biyofilmi otlar; bitkiye zarar vermezler. Ancak bitki gübre istediği için karides akvaryumunun gübresiz düzenine pek uymaz. Beta balığının küçük akvaryumunda ışık yeterliyse sorunsuz yaşar.

Bitki ısıtıcı ister ve yumuşak sapları kazıcı balıkların karşısında dayanmaz. Japon balığı ve ciklet akvaryumları bu yüzden ona uymaz.

Balık / canlı Durum Not
Cüce karidesler Uyumlu Sapların arasında biyofilm otlarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Tetra, rasbora ve küçük topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar ve nano akvaryumun ölçeğine uyarlar.
Beta balığı Uyumlu Bitki küçük akvaryuma sığar; ışık zayıfsa seyrekleşir.
Ancistrus ve küçük vantuzlu balıklar Uyumlu Sert yüzeyleri temizlerler, bu ince saplı bitkiye zarar vermezler.
Diskus Dikkat Yumuşak ve asidik suyu sever, ama diskusun sıcak suyu bitkinin üst sınırına yakındır.
Japon balığı Uyumsuz Serin suda büyümez; japon balığı tabanı eşeleyip sapları söker.
Cikletler Uyumsuz Kazıcı cikletler ince sapları söker; Malavi suyunun sertliği de bitkiye ağır gelir.
Gümüş dolar gibi otçul balıklar Uyumsuz Yumuşak yaprakları yerler.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda saksı içinde 10–15 sap olarak ya da sap sayısıyla porsiyon hâlinde satılır. Bitki satan akvaryumcuların çoğunda bulunur, ama her zaman stokta olmaz. Alırken adına dikkat edin. Etiketinde “Bonsai” geçmeyen “Rotala indica” büyük olasılıkla Rotala rotundifolia’dır.

Sağlıklı sapların yaprakları sık dizilir, dipleri de yapraklıdır. Sapın alt kısmı çıplaksa, yapraklar soluk ya da uçlar çürükse o bitkiyi almayın. Saksılı bitki salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yıkayın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.

İlk haftalarda bitki ağır davranır. Su üstünde yetiştirilmiş yapraklar biçim olarak pek değişmez, ama bitki önce kök salar ve bu sırada birkaç alt yaprağını dökebilir. Sap ucundan çıkan yeni ve sık yapraklar, bitkinin yerine alıştığını gösterir.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

En büyük karışıklık Rotala rotundifolia ile yaşanır, çünkü o bitki Türkiye’de çoğunlukla “Rotala indica” adıyla satılır. Rotala rotundifolia hızlı büyür, bol dallanır ve dar, uzun yapraklıdır. Rotala Bonsai ise az dallanır, kalın saplıdır ve yaprakları kısa, küt uçlu ve kaşık biçimlidir. Su üstünde açan çiçekleri de farklıdır. Rotala rotundifolia sapın ucunda dikine pembe başaklar verir, Rotala Bonsai’nin küçük çiçekleri ise yaprak koltuklarında açar.

Görünüşü Bacopa caroliniana‘nın küçültülmüş bir hâline benzer. Bacopa’nın yaprakları ise çok daha iri ve etlidir ve ezildiğinde limon kokar. Rotala Bonsai’nin kimliği anlaşılmadan önce bitki bir dönem Lindernia cinsinden bir türle de karıştırıldı. Yaprak kenarındaki beyazımsı şerit iki bitkiyi de ayırmaya yeter.

Sıkça Sorulan Sorular

Rotala Bonsai CO2 ister mi?

Rotala Bonsai karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar, ama çok ağır büyür ve sapları gevşek dizilir. Karbondioksit verilen akvaryumda yaprakları küçük ve sık kalır. Bu yüzden karbondioksit şart değildir, ama bitkiye belirgin biçimde iyi gelir.

Rotala indica ile Rotala Bonsai aynı bitki mi?

Gerçek Rotala indica, akvaryumcularda Rotala Bonsai ya da Ammania Bonsai adıyla satılan bitkidir. Türkiye’de “Rotala indica” etiketiyle satılan bitki ise çoğunlukla Rotala rotundifolia’dır. Etiketinde “Bonsai” geçmeyen bitkinin hangisi olduğunu yaprağına bakarak anlayın.

Rotala Bonsai nasıl dikilir?

Saksıdan çıkarılan bitkinin taş yünü temizlenir ve sapları üç dörtlü gruplara ayrılır. Her grup cımbızla tabana birkaç santim derinliğe dikilir. Gruplar arasında bir parmak boşluk bırakılır, böylece sapların dibi de ışık alır.

Rotala Bonsai neden alttan yaprak döker?

Rotala Bonsai’nin alt yaprakları çoğunlukla ışık yetmediği için dökülür. Saplar çok sık dikilmişse ya da önlerindeki bitkiler gölge yapıyorsa dipteki yapraklar ışık alamaz. Sapları seyreltin ve çıplak kalan sapların uçlarını kesip yeniden dikin.

Rotala Bonsai nano akvaryuma uygun mu?

Rotala Bonsai nano akvaryuma çok uygundur. Ağır büyür, küçük yapraklıdır ve budandıkça sıklaşır. Küçük akvaryumda orta alana ya da ön kısma dikilir.

Rotala Bonsai ne kadar büyür?

Rotala Bonsai akvaryumda çoğunlukla 5–20 cm boyda tutulur. Budanmayan sap daha da uzar, ama bitki ağır büyüdüğü için ayda bir budama yeter.

Kaynakça

  1. Cook, C. D. K. (1979). A revision of the genus Rotala (Lythraceae). Boissiera, 29, 1–156.
  2. de Wilde, W. J. J. O. & Duyfjes, B. E. E. (2019). Three new species of Lythraceae and one new species of Stemonaceae described from Indochina. Blumea, 64(2), 177–182.
  3. Castroviejo, S. ve diğerleri (ed.) (1997). Rotala indica (Willd.) Koehne. Flora Iberica, cilt VIII: Haloragaceae – Euphorbiaceae. Real Jardín Botánico, CSIC, Madrid.
  4. U.S. Fish and Wildlife Service (2024). Indian toothcup (Rotala indica). Ecological Risk Screening Summary.
  5. POWO (2026). Rotala indica (Willd.) Koehne. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  6. IUCN (2026). Rotala indica. The IUCN Red List of Threatened Species, 168735.
  7. GBIF Secretariat (2026). Rotala indica (Willd.) Koehne. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  8. Flowgrow (2026). Rotala indica. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  9. Tropica Aquarium Plants (2026). Rotala indica ‘Bonsai’, bitki veri sayfası. tropica.com.
  10. Aquasabi (2026). Rotala indica, bitki veri sayfası. www.aquasabi.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia