Hygrophila Angustifolia (Söğüt)
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
ABD'nin güneydoğusundan Meksika, Orta Amerika ve Karayipler üzerinden Uruguay ve Kuzey Arjantin'e kadar yayılır. Akvaryum ticaretiyle Avustralya'ya taşınmış, Güneydoğu Queensland ve kuzeydoğu Yeni Güney Galler'de yerleşmiştir.
Irmak ve dere kıyılarındaki sığ suda, bataklıklarda ve göl kenarlarında yetişen bir bataklık bitkisidir. Kimi zaman tamamen su altında, kimi zaman kıyıdaki ıslak toprakta büyür.
Avustralya'da istilacı hâle gelmiş bir türdür; budama artıkları dereye, göle ya da kanalizasyona atılmaz.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 2.238 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Hygrophila angustifolia, akvaryumun arka bölgesine dikilen, dar ve uzun yapraklı hızlı bir sap bitkisidir. Bakımı orta zorluktadır. Orta güçte bir aydınlatma ister; standart bir LED lamba ona yeter, çok zayıf ışıkta ise gövdesi seyrekleşir. Karbondioksit (CO2) sistemi olmadan da yaşar, ama karbondioksit ve düzenli gübre verilen akvaryumda çok daha gür ve canlı görünür. Saksıyla ya da demetle gelen gövdeler birbirinden ayrılır, alt yaprakları alınır ve her gövde kuma tek tek dikilir.
Türkiye’de akvaryumcularda “Hygrophila angustifolia” ve “söğüt” adlarıyla satılır; bazı satıcılar onu hâlâ “Hygrophila corymbosa Angustifolia” diye etiketler. Kızıl tonlu yapraklarla gelen saksılar “Angustifolia Rubra” ya da “kırmızı limon” adını taşır. Bu adların hepsi ticari addır. Botanikte Hygrophila angustifolia adı, Kuzey Avustralya, Yeni Gine ve Küçük Sunda Adaları’nda su kenarında yetişen başka bir türe aittir. O tür su altında yaşamaz ve akvaryum ticaretinde bulunmaz.
Ticaretteki dar yapraklı bitki uzun yıllar Hygrophila corymbosa‘nın bir formu sayıldı. Büyük üretim seraları bitkiyi su üstünde çiçeklendirdiğinde beyaz çiçekler gördü ve onu Amerika kökenli Hygrophila costata olarak tanıdı. Bu sayfanın kartında da bu ad yazar. Corymbosa’nın çiçekleri açık mavi ile mor arasındadır; çiçek rengi bu yüzden iki bitkiyi ayırmanın en kesin yoludur. Hobide geçen “Hygrophila lacustris” adı da bugün Hygrophila costata‘nın eş adı sayılır. Tür 1824’te Bonn Botanik Bahçesi’nde yetiştirilen bitkilerden tanımlandı.
Nasıl Tanınır
Hygrophila angustifolia dik büyüyen, sağlam ve köşeleri yuvarlak dört köşeli bir gövde taşır. Gövdesi yaklaşık 4 mm kalınlıktadır ve boğum araları 4–5 cm açılır. Yaprakları gövdeye karşılıklı ikişer ikişer dizilir. Su altı yaprakları çok dar mızrak biçimindedir ve neredeyse şerit gibi görünür. Yaprağın boyu sapıyla birlikte 20–24 cm’yi bulur, genişliği ise 1 cm’yi geçmez. Rengi açık ya da orta yeşildir. Akıntıda bu uzun yapraklar söğüt dalları gibi salınır ve bitki Türkiye’deki adını buradan alır.
Akvaryumcuya gelen bitki çoğunlukla serada, su üstünde yetiştirilmiştir. Su üstü yaprakları daha geniş, daha kısa ve daha koyu yeşildir; gövde üstünde de daha seyrek dizilir. Bu yapraklarda kimi zaman küçük ve sert kabarcıklar görülür. Kabarcıklar zararsızdır, hastalık ya da zararlı belirtisi değildir ve su altında çıkan yeni yapraklarda görülmez. Su üstü yaprakları birkaç hafta içinde dökülür ve yerlerine dar su altı yaprakları gelir.
Gövde suyun dışına uzandığında yeniden geniş yapraklar verir. Bu yaprakların koltuklarında onlarca küçük çiçek demet hâlinde açar. Çiçekleri beyazdır, en çok bir santim boyundadır ve iki dudaklıdır. Çiçeklerin ardından iğ biçimli küçük tohum kapsülleri gelişir.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Türkiye’de bu adla satılan bitkilerin hepsi aynı kökenden gelmez. Etiketteki ad bitkinin kimliğini her zaman doğru söylemez.
- “Hygrophila angustifolia” ve “söğüt” adlarıyla saksıda satılan açık yeşil bitki, bu sayfada anlatılan dar yapraklı bitkidir. Büyük üretim seralarından gelen saksılarda artık Hygrophila costata adıyla etiketlenir.
- “Angustifolia Rubra” ve “kırmızı limon” adlarıyla, çoğunlukla ithal demet olarak gelen bitki ayrı bir bitki olabilir. En az bir büyük yetiştirici onu Hygrophila corymbosa‘nın ‘Stricta’ formu olarak satar. Bu bitkinin su üstü yaprakları kızıl kahverengidir. Su altında açık ya da orta yeşil, 19 cm’ye kadar uzayan dar yapraklar verir ve kızıl renk büyük ölçüde kaybolur. Açık akvaryumda su üstüne çıktığında mor çiçek açar. Bakımı aynıdır ve sert suya da dayanır.
- “Hygrophila lacustris” etiketli bitki botanikte aynı türün eski adını taşır. Ancak bu adla satılan bitkilerin gerçekten bu türe ait olup olmadığı kesin değildir.
Elinizdeki bitkinin hangisi olduğunu anlamak için bir gövdeyi kapaksız akvaryumda suyun dışına çıkarın ve çiçek açmasını bekleyin. Beyaz çiçek bu sayfadaki bitkiyi, mavi ya da mor çiçek ise corymbosa formunu gösterir. Bakım açısından aralarında büyük bir fark yoktur.
Doğada Nerede Yetişir
Doğal yayılış alanı Amerika kıtasının sıcak ve ılık bölgeleridir. Bitki Amerika Birleşik Devletleri’nin güneydoğusundan Meksika’ya, Orta Amerika’ya ve Karayip adalarına, oradan da Güney Amerika üzerinden Uruguay ve Kuzey Arjantin’e kadar yayılır. Irmak ve dere kıyılarındaki sığ suda, bataklıklarda, göl ve gölet kenarlarında yetişir. Bataklık bitkisidir ve iki yaşamı da sürdürür. Kimi zaman tamamen su altında, kimi zaman kıyıdaki ıslak toprakta büyür. Kıyıda yarım metre ile bir metre boylanır.
Akvaryum ticaretiyle Avustralya’ya taşındı. Bitki ilk kez 1993’te Queensland’de bir gölün kıyısında yabani hâlde bulundu. Bugün Güneydoğu Queensland’de ve Yeni Güney Galler’in kuzeydoğusunda sık ve geniş öbekler kurar, yerli su bitkilerinin yerini alır. Kopan gövde parçalarından ve yere düşen yapraklardan kolayca kök salar. Queensland, bitkiyi kısıtlanmış istilacı bitkiler arasında sayar; orada bitkinin satılması, hediye edilmesi ve doğaya bırakılması yasaktır. Bu yüzden budama artıklarını dereye, göle ya da kanalizasyona atmayın. Tür, uluslararası koruma listesinde değerlendirilmemiştir.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Yeri akvaryumun arka bölgesidir; daha büyük akvaryumlarda orta bölgeye de grup hâlinde dikilir. Gövdeleri 40 cm’yi rahatça geçtiği için küçük akvaryumda kısa sürede yüzeye ulaşır. Dar yapraklarıyla geniş ya da yuvarlak yapraklı bitkilerin arkasında iyi bir zemin oluşturur. Dikimi şu sırayla yapılır:
- Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerdeki taş yününü temizleyin. Demetle geldiyse kurşun şeridi ya da süngeri çıkarın.
- Gövdeleri birbirinden ayırın. Her gövdenin alttaki iki üç yaprak çiftini koparın; bu boğumlardan kök çıkacaktır.
- Her gövdeyi cımbızla 3–5 cm derinliğe, ayrı ayrı dikin. Gövdeler arasında birkaç santim boşluk bırakın ki alt yapraklar da ışık alsın.
- Beş yedi gövdelik gruplar halinde dikin. Tek tek dağılmış gövdeler bu bitkide seyrek ve dağınık görünür.
En sık yapılan hata, saksıdaki gövdeleri taş yünüyle birlikte tek parça hâlinde kuma gömmektir. Gövdeler sıkışır, alt kısımları ışık alamaz ve çürür. İkinci hata, ilk haftalarda dökülen su üstü yapraklarını bitkinin öldüğü sanmaktır.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Orta güçte ışık ister. Standart bir LED lamba, günde 8 saat yandığında yeterlidir. Zayıf ışıkta boğum araları uzar, alt yaprakları dökülür ve gövdenin alt kısmı çıplak kalır. Güçlü ışıkta bitki daha sık ve daha gür büyür.
Karbondioksit şart değildir. Karbondioksit verilmeyen akvaryumda yaşar ve büyür, ama daha yavaş gelişir ve yaprakları daha soluk kalır. Karbondioksit verilen akvaryumda bitki çok hızlanır ve sık budama ister.
Besinini hem kökten hem sudan alır ve besine iştahlıdır. Haftalık sıvı gübre ve gövdelerin dibine gömülen kök tabletleri büyümesini belirgin biçimde artırır. Potasyum azaldığında yaşlı yapraklarında küçük siyah noktalar, ardından delikler belirir. Azot azaldığında alt yaprakları sararır, demir azaldığında da yeni yaprakları soluk, neredeyse beyaz çıkar. Bitki bu eksikleri hızla gösterdiği için akvaryumdaki besin düzeni hakkında iyi bir göstergedir.
Su Değerleri
Ilık suyu sever ve en iyi 24–28 °C’de büyür. Bu bitki ısıtıcısız akvaryuma uygun değildir. Yumuşak ve hafif asidik ya da nötr su ona en iyi gelir. Orta sertlikteki şebeke suyunda da yaşar; çok sert ve bazik suda büyümesi yavaşlayabilir.
Budama ve Bakım
Gövdeler su yüzeyine ulaşmadan önce budanmalıdır. Yüzeye ulaşan bitki suyun üstünde yayılır, altındaki bitkileri gölgede bırakır ve su üstü yaprakları vermeye başlar. Gövdeyi istediğiniz yükseklikte, bir boğumun hemen üstünden keskin bir makasla kesin. Kesilen tepe parçasını yeniden dikin. Akvaryumda kalan gövde kesim yerinin altındaki boğumlardan yan dallar verir. Sık budanan bitki daha gür ve sık bir çalıya dönüşür.
Alt kısmı çıplak kalan eski gövdeleri birkaç ayda bir sökün ve yerine taze tepe çelikleri dikin. Kapaksız akvaryumda bazı gövdeleri suyun dışına uzatmak da bir seçenektir. Bu gövdeler kalınlaşıp odunlaşır, kısa ve geniş yapraklı bir çalı oluşturur ve beyaz çiçek açar.
Çoğaltma
Hygrophila angustifolia sap çeliğiyle kolayca çoğaltılır.
- Sağlıklı bir gövdenin en az 10–15 cm’lik tepe kısmını kesin.
- Çeliğin alttaki iki yaprak çiftini koparın.
- Çeliği kuma dikin. Kökler bir iki hafta içinde çıkar.
Budama sırasında yüzeyde kalan kopuk yapraklar da zamanla kök salabilir ve yeni bitki verebilir. Akvaryumda tohumla üretim yapılmaz.
Sık Görülen Sorunlar
Yeni bitkinin yaprakları dökülüyor
Serada su üstünde yetişen bitki, akvaryuma girdikten sonraki ilk haftalarda geniş ve koyu yeşil yapraklarını döker. Bu durum olağandır. Gövdenin tepesinden dar ve açık yeşil su altı yaprakları çıkmaya başladıysa bitki yerine alışıyor demektir. Dökülen yaprakları çürümeden akvaryumdan alın. Su üstünde yetişmiş bitki ara sıra su altına geçmekte zorlanır. Böyle gövdelerin yalnızca sağlıklı tepe kısmını kesip yeniden dikin.
Yapraklarda siyah nokta ve delik var
Yaşlı yapraklarda önce küçük siyah noktalar, sonra delikler belirir. Nedeni potasyum eksikliğidir. Potasyum içeren bir sıvı gübre kullanmaya başlayın. Delinmiş yapraklar düzelmez, ama yeni yapraklar sağlıklı çıkar.
Yeni yapraklar soluk, alt yapraklar sarı
Yeni yaprakları beyazımsı çıkan bitkide demir eksiktir. Alt yaprakları sararıp dökülen bitkide ise azot eksiktir. İki durumda da düzenli bir sıvı gübre ve gövdelerin dibine gömülen kök tabletleri sorunu çözer.
Gövdenin alt kısmı çıplak kaldı
Gövdeler birbirine çok yakın dikildiyse ya da üst kısım yüzeyde yayılıp alttakileri gölgede bıraktıysa alt yapraklar dökülür. Gövdeleri seyreltin, yüzeye ulaşanları budayın ve çıplak gövdeleri tepe çelikleriyle yenileyin.
Hangi Akvaryuma Uyar
Hygrophila angustifolia, orta ve büyük boyutlu topluluk akvaryumlarına ve bitkili akvaryumların arka bölgesine uyar. Ilık ve yumuşak suya uygun olduğu için diskus akvaryumunda da kullanılır. Yüzeye çıkmasına izin verilen gövdeleriyle paludaryumda ve kapaksız akvaryumlarda suyun dışında da yetişir. Isıtıcısız akvaryumda ve japon balığı akvaryumunda iyi sonuç vermez. Hızla büyüdüğü için 30 litrenin altındaki akvaryumlarda ölçeği bozar.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Tetra, rasbora, danyo ve lepistes gibi topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; yapraklar arasında saklanırlar. |
| Diskus ve melek balığı | Uyumlu | Bitki ılık ve yumuşak suya dayanır. |
| Beta balığı | Dikkat | Balıkla sorun çıkmaz, ama bitki küçük beta akvaryumu için fazla büyüktür. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Yaprakları otlar ve biyofilm toplarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Bitki serin suda geriler; japon balığı da kuma dikilmiş gövdeleri eşeleyip söker. |
| Büyük cikletler | Uyumsuz | Kumu kazıp gövdeleri sökerler. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda saksı içinde, taş yününe köklenmiş hâlde ya da ithal demet olarak satılır. Hemen hepsi su üstünde yetiştirilmiştir. Bu yüzden satın aldığınız bitkinin yaprakları, akvaryumda alacağı görünümden daha geniş ve daha koyu olur.
Gövdeleri sert ve yeşil olan, dibi kararmamış bitkiyi seçin. Yapraklar sarı ya da çürük olmamalıdır. Demet olarak alınan gövdelerde kurşun şeridin altındaki kısım çoğu zaman ezilmiştir. Bu kısmı dikmeden önce kesip atın.
Saksılı ve demet bitkiler salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yıkayın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.
İlk iki üç haftada bitki su üstü yapraklarını döker ve görünür bir büyüme göstermez. Tepeden çıkan dar ve açık yeşil yapraklar, bitkinin yerine alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En sık karıştırıldığı bitki Hygrophila corymbosa‘dır. Corymbosa’nın yaprakları belirgin biçimde geniştir ve çiçekleri açık mavi ile mor arasındadır. Bu sayfadaki bitkinin çiçekleri ise beyazdır. Su altı yaprağı da daha dar ve şerit gibidir.
Hygrophila salicifolia da söğüt yaprağına benzeyen dar yapraklar verir. Bu bitki Asya kökenlidir, gövdesi daha incedir ve su altı yaprakları 11 cm civarında kalır. Çiçekleri açık mor ya da pembedir. Hygrophila araguaia aynı dar yaprak tipini taşır, ama 10–20 cm’de kalır ve yaprakları kızıl kahverengiden mora döner. Hygrophila polysperma‘nın yaprakları ise 3–4 cm’de kalır; bu bitki çok daha küçüktür.
Sıkça Sorulan Sorular
Hygrophila angustifolia CO2 ister mi?
Hygrophila angustifolia karbondioksit sistemi olmadan da yaşar. Karbondioksit verilmeyen akvaryumda daha yavaş büyür ve yaprakları soluk kalır. Karbondioksit ve düzenli gübre verildiğinde bitki çok gür ve hızlı büyür.
Hygrophila angustifolia nasıl dikilir?
Saksıdaki taş yünü ya da demetteki kurşun şerit çıkarılır. Gövdeler birbirinden ayrılır ve her gövdenin alttaki iki üç yaprak çifti koparılır. Gövdeler kuma 3–5 cm derinliğe, aralarında birkaç santim boşluk kalacak biçimde tek tek dikilir.
Hygrophila angustifolia ile Hygrophila corymbosa aynı bitki mi?
Hygrophila angustifolia adıyla satılan dar yapraklı bitki uzun yıllar corymbosa’nın bir formu sayıldı. Büyük yetiştiriciler bu bitkiyi beyaz çiçekleri sayesinde Amerika kökenli Hygrophila costata olarak tanıdı. Corymbosa’nın çiçekleri ise mavi ile mor arasındadır. “Angustifolia Rubra” adıyla satılan bazı bitkiler hâlâ corymbosa formudur.
Söğüt bitkisinin yaprakları neden dökülüyor?
Yeni alınan söğüt bitkisi serada su üstünde yetiştirildiği için geniş yapraklarını ilk haftalarda döker ve yerine dar su altı yaprakları çıkarır. Uzun süredir akvaryumda olan bitkide alt yapraklar dökülüyorsa nedeni çoğu zaman ışık ya da azot eksikliğidir.
Hygrophila angustifolia ne kadar uzar?
Hygrophila angustifolia akvaryumda 30–60 cm boylanır ve hızlı büyür. Gövdeler yüzeye ulaşmadan budanır; kesilen tepe parçaları yeniden dikilir.
Kırmızı limon bitkisi akvaryumda neden yeşil kalıyor?
Kırmızı limon adıyla satılan bitkinin kızıl kahverengi rengi su üstü yapraklarına aittir. Su altında çıkan dar yapraklar açık ya da orta yeşildir. Kızıllık ancak su üstüne çıkan gövdelerde geri gelir.
Kaynakça
- Barker, R. M. (1996). Additional species, new combinations and other notes on Acanthaceae of Australia. Journal of the Adelaide Botanic Gardens, 17, 137–152.
- Csurhes, S. (2008). Pest plant risk assessment: Glush weed, Hygrophila costata. Department of Primary Industries and Fisheries, Queensland, Brisbane.
- U.S. Fish and Wildlife Service (2021). Lake Hygrophila (Hygrophila costata). Ecological Risk Screening Summary.
- POWO (2026). Hygrophila costata Nees. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- IPNI (2026). Hygrophila costata Nees, Pl. Hort. Bonn. Icon. 7 (1824). International Plant Names Index. www.ipni.org.
- GBIF Secretariat (2026). Hygrophila costata Nees. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Queensland Government (2026). Hygrophila (Hygrophila costata): restricted invasive plant. Business Queensland.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Hygrophila costata (052A), bitki veri sayfası. tropica.com.
- Flowgrow (2026). Hygrophila costata; Hygrophila lacustris; Hygrophila angustifolia; Hygrophila corymbosa ‘Angustifolia’. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Aquasabi (2026). Hygrophila costata; Hygrophila corymbosa “Stricta” (“Angustifolia Rubra”), bitki veri sayfaları. www.aquasabi.com.
💬 Yorum Yaz