🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Sap Bitkileri › Ludwigia Sphaerocarpa
Sap Bitkileri

Ludwigia Sphaerocarpa

📅 18 Kas 2026
Bilimsel ad Ludwigia sphaerocarpa Elliott
Familya Onagraceae Cins Ludwigia Grup Sap bitkisi
Türkiye'de Ludwigia sphaerocarpa İngilizce Globefruit primrose-willow · Round-fruited seedbox

Bir bakışta

ZorlukOrta
IşıkGüçlü ışık ister
KarbondioksitFaydalı, şart değil
Büyüme hızıOrta
Boy5–15 cm · genişlik 5–15 cm
Akvaryumdaki yeriOrta, ön
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten ve sudan · besinli taban faydalı
Sıcaklık18–28 °C
pH5–7
Sertlik1–10 °dGH
ÇoğaltmaSap çeliği
Su üstündeYetişir
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · doku kültürü, saksı

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Kuzey Amerika
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
ABD

ABD'nin doğusunda, Massachusetts'ten Florida'ya ve Teksas'ın doğusuna kadar yetişir; Michigan, Indiana ve Illinois'te dağınık kayıtları vardır.

Doğada yetiştiği yer

Bataklıklarda, gölet kıyılarında, ıslak çayırlarda ve hendeklerde yaşayan çok yıllık bir bataklık bitkisidir. Dik gövdesi su üstünde büyür, tabanındaki sürünücü sürgünler ıslak çamura ya da suya yatar.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 364 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Ludwigia sphaerocarpa, kırmızı-turuncu renkleri ve alçak, yayvan büyüyüşüyle öteki Ludwigia türlerinden kolayca ayrılan bir sap bitkisidir, ama yeni başlayan biri için doğru seçim değildir. Güçlü ışık ister; gölgede kalırsa yeşil kalır, büyümesi durur ve zamanla kaybolur. Karbondioksit (CO2) şart sayılmaz, fakat sistemi olan akvaryumda çok daha sık ve renkli büyür. Yeri akvaryumun ön ve orta alanıdır. Doku kültürü kabından çıkan bitki küçük parçalara ayrılır ve besinli tabana cımbızla dikilir.

Bu bitkiyi akvaryumdaki öteki Ludwigia’lardan ayıran şey büyüme biçimidir. Dikine uzayan ince bir sap yerine kısa, kalın ve sık yapraklı sürgünler verir. Bu sürgünlerin tepesi yukarıdan bakınca neredeyse bir rozet gibi görünür. İyi bakılan birkaç sürgün, alçak yeşil bitkilerin arasında ön alanda tek başına göz alıcı bir nokta oluşturur.

Türkiye’de akvaryumcularda “Ludwigia Sphaerocarpa” adıyla, çoğunlukla doku kültürü kabında satılır; yerleşik bir Türkçe adı yoktur. Adındaki “sphaerocarpa” yuvarlak meyveli demektir ve bitkinin küre biçimli küçük meyvesini anlatır. Türü 1817’de Stephen Elliott, Güney Carolina florası üzerine yazdığı eserde tanımladı. Akvaryuma girişi ise yenidir. Teksaslı hobiciler bitkiyi 2000’lerin sonunda doğadan toplayıp su altında denediler ve önce Ludwigia pilosa adıyla dağıttılar. Bitki daha sonra çiçeğine bakılarak Ludwigia sphaerocarpa olarak tanındı. Doku kültürü laboratuvarlarının sattığı bitkiler de bu adla gelir.

Nasıl Tanınır

Ludwigia sphaerocarpa’nın su altı formu, kalın bir gövde üzerinde sıkışık dizilmiş yapraklarıyla tanınır. Boğum araları çok kısadır, bu yüzden yapraklar üst üste biner ve sürgünün tepesi yayvan bir taç gibi açılır. Su altı yaprakları ters yumurta biçiminden yuvarlağa kadar değişir ve kenarlarında küçük dişler bulunur. Dişlerin ucunda fazla suyu dışarı atan minik gözenekler vardır; bunlar çıplak gözle zor seçilir.

Rengi ışığa bağlıdır. Güçlü ışık altında tepe yaprakları altın sarısından turuncuya, oradan tuğla kırmızısına döner. Orta ışıkta bitki yeşil kalır, alttaki yapraklar ise genellikle daha soluktur. Demiri bol suda kırmızı tonlar belirginleşir.

Akvaryumda boyu 5–15 cm’de kalır. Bitki yukarı değil yana doğru büyür; yerleşmiş bir sürgün 10 cm’den geniş bir taç oluşturabilir. Bu yüzden ön alanda bile bir sürgüne avuç içi kadar yer ayırmak gerekir.

Su üstü formu bambaşka bir bitkidir. Doğada ve serada dik, çalımsı bir gövde üzerinde dar, uzunca ve yeşil yapraklar taşır; boyu bir metreye kadar çıkabilir. Bu hâliyle oldukça sıradan görünür. Bitkinin tabanından yere ya da suya yatan sürünücü sürgünler çıkar ve akvaryumdaki su altı formu aslında bu sürgünlere karşılık gelir. Doku kültürü kabından çıkan bitkiler küçük ve yeşildir. Taç biçimini ve rengini ancak akvaryumda birkaç hafta geçirdikten sonra kazanırlar.

Çiçekleri küçük ve dört parçalıdır. Meyvesi 2,5–4 mm çapında, ince tüylü, küreye yakın bir kapsüldür. Akvaryumdaki su altı sürgünü çiçek açmaz.

Doğada Nerede Yetişir

Ludwigia sphaerocarpa, Amerika Birleşik Devletleri’nin doğusunda yetişir. Yayılışı kuzeyde Massachusetts’ten güneyde Florida’ya, batıda Teksas’ın doğusuna kadar uzanır; Michigan, Indiana ve Illinois’te de dağınık kayıtları vardır. Bataklıklarda, sazlık gölet kıyılarında, ıslak çayırlarda ve hendeklerde yaşayan çok yıllık bir bataklık bitkisidir. Dik gövdesi su üstünde büyür, tabanından çıkan sürünücü sürgünler ise ıslak çamura ya da suya yatar. Akvaryumda yetiştirilen form bu su altı sürgünüdür.

Tür, uluslararası koruma listesinde henüz değerlendirilmemiştir. Akvaryumculara gelen bitkiler doğadan değil, doku kültürü laboratuvarlarından gelir.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Ludwigia sphaerocarpa’nın yeri ön alanın arkası ya da orta alandır. Büyük bir akvaryumda ön alana da konur, ama taç geniş olduğu için küçük akvaryumda ön alanı çabuk doldurur. Bitkiyi lambanın tam altına, uzun bitkilerin gölgesine düşmeyeceği bir yere dikin. Sürgünlerin alt kısmı zamanla yapraksız ve çıplak görünür. Önüne alçak, küçük yapraklı bir halı bitkisi koyarsanız bu kısım gizlenir.

Doku kültürü kabından gelen bitki şu sırayla dikilir.

  1. Kabı açın ve bitkiyi jeliyle birlikte çıkarın. Jeli ılık su altında parmaklarınızla köklerden ovarak temizleyin; jel akvaryumda kalırsa çürür ve suyu bulandırır.
  2. Öbeği iki üç sürgünlük küçük parçalara ayırın.
  3. Her parçayı cımbızla tutup tabana 2–3 cm derinliğe itin. Parçalar arasında 2–3 cm boşluk bırakın.
  4. Kök tutana kadar ilk haftalarda parçaların kumdan çıkıp çıkmadığını kontrol edin ve çıkanı yeniden dikin.

Saksılı bitki geldiyse taş yününü köklerden tamamen ayıklayın ve sürgünleri tek tek dikin. Bitkiyi saksısıyla tabana gömmek en sık yapılan hatadır; saksının içinde kalan sürgünler sıkışır ve alttan çürür. Besinli bir taban bu bitkinin işini çok kolaylaştırır. Düz kum ya da çakıl kullanıyorsanız köklerin dibine kök tableti gömün.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Işık bu bitkinin bakımındaki en önemli konudur. Güçlü bir LED altında günde 7–8 saat aydınlatıldığında alçak ve sık kalır, rengini de korur. Akvaryumla birlikte gelen zayıf bir lamba altında yaprakları yeşil ve seyrek çıkar, büyüme neredeyse durur ve bitki birkaç ay içinde geriler. Yüzen bitkilerin ya da uzun sap bitkilerinin gölgesinde de aynı şey olur.

Karbondioksit sistemi şart değildir, ama bitki ondan çok fayda görür. Sistemsiz akvaryumda güçlü ışık ve iyi gübreyle yaşar, fakat daha yavaş büyür ve taç seyrekleşir. Sıvı karbon takviyesi sistemin yerini tutmaz, ama sistemsiz akvaryumda biraz destek olur.

Besinini hem kökten hem sudan alır. Besinli taban ya da düzenli kök tableti kök tarafını karşılar; suya da haftalık sıvı gübre verilir. Kırmızı renk için demir içeren bir gübre işe yarar. Nitratı çok düşük tutmak bazı kırmızı bitkilerde rengi koyulaştırır, ama bu bitki besinsiz kalınca alt yapraklarını döker. Gübreyi kısmayın, ışığı artırın.

Su Değerleri

Yumuşak ve hafif asidik suda en iyi hâline gelir. Orta sertlikteki şebeke suyunda da yaşar, ama çok sert ve bazik suda büyümesi yavaşlar. En uygun sıcaklık 22–26 °C’dir. Kuzey Amerika’nın ılıman bölgesinden geldiği için serin suya dayanır, ama 18 °C’nin altında akvaryumda büyümesi durur. Su değerlerindeki ani değişimlere karşı hassastır; büyük su değişimlerini kademeli yapın.

Budama ve Bakım

Ludwigia sphaerocarpa öteki sap bitkileri kadar sık budanmaz. Sürgün çok genişlediğinde ya da öndeki bitkilerin üstüne yattığında tepesinden kesilir. Kesimi keskin ve düz uçlu bir makasla, bir yaprak çiftinin hemen üstünden yapın. Kalan kök kısmı kısa sürede birkaç yan sürgün verir ve öbek sıklaşır. Kesilen tepeyi atmayın, yeni bir sürgün olarak dikin.

Alt yaprakları dökülmüş, çıplak kalmış eski sürgünleri ara sıra tabandan söküp tepelerini yeniden dikin. Bu yenileme öbeği alçak ve dolgun tutar. Dökülen yaprakları tabanda bırakmayın, çürümeden toplayın.

Çoğaltma

Ludwigia sphaerocarpa sap çeliğiyle çoğaltılır ve bu iş birkaç adımda yapılır.

  1. Sağlıklı ve renkli bir sürgünün tepesinden 4–6 cm’lik bir parça kesin.
  2. Alttaki bir iki yaprak çiftini koparın ve çıplak kalan kısmı tabana dikin.
  3. Çeliği güçlü ışık alan bir yere koyun. Birkaç gün içinde kök verir.

Tepesi kesilen ana sürgün yandan yeni sürgünler verdiği için her budama aynı zamanda bir çoğaltmadır. Su üstünde yetişen bitki tohum bağlar, ama akvaryumda tohumla üretim yapılmaz.

Sık Görülen Sorunlar

Bitki yeşil kalıyor ve büyümüyor

Yeni yapraklar küçük ve yeşil çıkar, sürgün haftalarca aynı boyda kalır. Nedeni hemen her zaman ışık azlığıdır. Bitkiyi lambanın altına, gölgesiz bir yere taşıyın; gerekirse daha güçlü bir aydınlatma kullanın. Işık yeterliyse karbondioksit ve demir eksikliğine bakın.

Alt yapraklar dökülüyor

Sürgünün alt kısmı yapraksız kalır, yaprak sapları çürür. Alttaki yapraklar ya gölgede kalmıştır ya da bitki besin eksikliği çekmektedir. Önündeki bitkileri budayın, gübreyi düzenli verin. Çok çıplak kalmış sürgünün tepesini kesip yeniden dikin.

Sürgün eriyor ya da çürüyor

Yeni dikilen bitkide yapraklar saydamlaşır ve gövde dibinden yumuşar. Su değerlerinde ani bir değişim, doku kültüründen gelen bitkinin henüz alışmamış olması ya da sürgünlerin sık dikilmesi bu sonucu doğurur. Çürüyen parçaları hemen çıkarın, sağlam tepeleri yeniden dikin ve büyük su değişimlerinden kaçının.

Yaprak kenarlarında yosun var

Yavaş büyüyen bitkinin yaşlı yaprakları güçlü ışık altında yosun tutar. Işığı kısmak bu bitkiye zarar verir. Bunun yerine karbondioksit ve gübre dengesini düzeltin, yosunlu yaprakları dipten kesin ve yosun yiyen karides ya da salyangoz bulundurun.

Hangi Akvaryuma Uyar

Ludwigia sphaerocarpa güçlü ışıklı, düzenli gübrelenen ve tercihen karbondioksit verilen bir bitki akvaryumunun bitkisidir. Bitkiye dokunmayan küçük tetralar, rasboralar ve cüce karidesler bu düzende sorunsuz yaşar. Japon balığı akvaryumu ona uygun değildir; balıklar yumuşak sürgünü didikler ve tabanı eşeleyip bitkiyi söker. Kazıcı cikletler ve büyük otçul balıklar için de aynısı geçerlidir.

Balık / canlı Durum Not
Tetralar, rasboralar ve öteki küçük sürü balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar; yumuşak su ikisine de uyar.
Cüce karidesler Uyumlu Yapraktaki biyofilmi otlar, yaşlı yaprakları temiz tutarlar.
Otocinclus ve küçük yosun yiyen balıklar Uyumlu Yaprak yüzeyini zarar vermeden temizlerler.
Beta balığı Dikkat Bitkiye dokunmaz, ama küçük ve az ışıklı beta akvaryumunda bitki yeşil kalır ve geriler.
Japon balığı Uyumsuz Yumuşak sürgünü didikler, tabanı eşeleyip bitkiyi söker.
Kazıcı ve iri cikletler Uyumsuz Kumu eşeleyip köklü bitkileri sökerler.
Gümüş dolar gibi otçul balıklar Uyumsuz Yumuşak yaprakları yer.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Türkiye’de çoğunlukla doku kültürü kabında satılır; bazı akvaryumcular saksılı ya da tek köklü bitki de getirir. Her akvaryumcuda bulunmaz, ithal bitki satan dükkânlarda ve internet satıcılarında zaman zaman görülür. Doku kültürü kabı salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz ve karides akvaryumu için en güvenli seçenektir. Kaptaki jelin berrak, bitkinin yeşil ve dik olmasına bakın. Jeli bulanık, kahverengileşmiş ya da içinde küf benekleri olan kabı almayın.

Saksılı bitkide sürgünlerin sert olmasına ve gövde dibinin yumuşamamış olmasına bakın. Bu bitkiyi akan suyun altında iyice yıkayın; karides akvaryumuna girecekse birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.

İlk haftalarda bitki küçük ve yeşil kalır. Doku kültüründen gelen bitki önce kök salar, sonra su altı yapraklarını verir. Taç biçimi ve kırmızı renk, güçlü ışık altında ancak birkaç hafta sonra ortaya çıkar. Bu sürede birkaç eski yaprağın dökülmesi olağandır.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Türkiye’de en sık karıştırıldığı bitki Ludwigia inclinata ‘Cuba’dır. İki bitkinin de rengi turuncudan kırmızıya döner. ‘Cuba’nın yaprakları uzun, şerit gibidir ve boğumlarda halka hâlinde dizilir; bitki yarım metreye kadar boylanır. Ludwigia sphaerocarpa ise kısa ve yuvarlağa yakın yapraklı, alçak bir taç oluşturur.

Ludwigia repens ve formları karşılıklı dizilmiş, kenarı düz, parlak yapraklarıyla dikine uzayan sap bitkileridir. Bu bitkiler sphaerocarpa’dan çok daha kolaydır ve hızlı büyür. Ludwigia glandulosa de kırmızı yapraklıdır, ama yaprakları dar ve uzundur, bitki dikine büyür.

Hobide uzun süre aynı bitki sanılan Ludwigia pilosa ise yakın akraba bir türdür. Akvaryumda yetiştirildiği bilinmez; iki tür birbirinden çiçek ve meyve özellikleriyle ayrılır. “Ludwigia pilosa” etiketiyle satılan bir bitki büyük olasılıkla Ludwigia sphaerocarpa’dır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ludwigia sphaerocarpa CO2 ister mi?

Ludwigia sphaerocarpa için karbondioksit sistemi şart değildir, ama bitki ondan çok fayda görür. Sistemsiz akvaryumda güçlü ışık ve düzenli gübreyle yaşar, fakat daha yavaş büyür ve tacı seyrekleşir.

Ludwigia sphaerocarpa neden kızarmıyor?

Ludwigia sphaerocarpa’nın kızarmamasının nedeni hemen her zaman ışık azlığıdır. Bitkiyi gölgesiz bir yere, güçlü bir lambanın altına alın. Demir içeren sıvı gübre ve karbondioksit kırmızı tonları belirginleştirir.

Ludwigia sphaerocarpa nasıl dikilir?

Doku kültürü kabından çıkan bitkinin jeli köklerden yıkanır ve öbek iki üç sürgünlük parçalara ayrılır. Parçalar cımbızla besinli tabana 2–3 cm aralıkla dikilir. Saksılı bitkide taş yünü temizlenir, saksı tabana gömülmez.

Ludwigia sphaerocarpa ön alana dikilir mi?

Ludwigia sphaerocarpa alçak kaldığı için ön ve orta alana dikilir. Sürgünleri yana doğru genişlediğinden küçük akvaryumda ön alanı çabuk doldurur; önüne alçak bir halı bitkisi koymak çıplak kalan alt gövdeyi gizler.

Ludwigia sphaerocarpa yeni başlayanlar için uygun mu?

Ludwigia sphaerocarpa yeni başlayanlar için uygun değildir. Güçlü ışık, besinli taban ve düzenli gübre ister, gölgede ve zayıf lambada geriler. Kolay bir kırmızı sap bitkisi arayanlar Ludwigia repens ile başlamalıdır.

Ludwigia sphaerocarpa ile Ludwigia Cuba aynı bitki mi?

Ludwigia sphaerocarpa ile Ludwigia Cuba ayrı türlerdir. İkisinin de rengi turuncudan kırmızıya döner, ama Cuba uzun şerit yapraklıdır ve yarım metreye kadar boylanır. Sphaerocarpa ise kısa, yuvarlağa yakın yapraklarla alçak bir taç oluşturur.

Kaynakça

  1. Peng, C.-I. (1989). The systematics and evolution of Ludwigia sect. Microcarpium (Onagraceae). Annals of the Missouri Botanical Garden, 76(1). doi:10.2307/2399348
  2. Peng, C.-I. (1988). The biosystematics of Ludwigia sect. Microcarpium (Onagraceae). Annals of the Missouri Botanical Garden, 75(3). doi:10.2307/2399378
  3. Peng, C.-I. & Tobe, H. (1987). Capsule wall anatomy in relation to capsular dehiscence in Ludwigia sect. Microcarpium (Onagraceae). American Journal of Botany, 74(7), 1102–1110.
  4. POWO (2026). Ludwigia sphaerocarpa Elliott. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org (IPNI 613441-1).
  5. GBIF Secretariat (2026). Ludwigia sphaerocarpa Elliott. GBIF Backbone Taxonomy ve WCVP kontrol listesi. www.gbif.org.
  6. Flowgrow (2026). Ludwigia sphaerocarpa. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  7. b-aqua (2026). Ludwigia sphaerocarpa, bitki veri sayfası. www.b-aqua.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia