Dev Danio

Nasıl Tanınır

Gövdesi uzun, yanlardan basık ve torpido biçimlidir. Ağız uçta ve hafif yukarı bakar. Kuyruğu derin çatallıdır. Sırt yeşilimsi gri, yanlar metalik mavi; yanlar boyunca birkaç altın sarısı çizgi uzanır. Solungaç kapağının arkasında, çizgilerin önünde altın benekler ve kısa dikey lekeler olur. Yüzgeçler hafif turuncu ya da şeffaftır.

Akvaryumda 10 cm civarında olur; iri bireyler 12–13 cm’yi bulur. Ömrü 5–7 yıldır.

Erkek daha ince, rengi daha parlaktır; mavi ve altın çizgiler keskindir. Dişi biraz daha iri ve belirgin biçimde dolgun karınlıdır, renkleri daha soluktur. Yavrularda ayrım zor; 6–7 cm’den sonra karın çizgisi belirleyici olur.

Renk Formları ve Varyeteler

Altın dev danio, mavi pigmenti azalmış, kısmi albino bir formdur; zemini açık altın, çizgileri soluktur. Ayrı bir tür değildir, bakımı aynıdır. Bunun dışında yerleşik bir ticari form yok.

Doğada Nerede Yaşar

Dar anlamıyla Devario aequipinnatus Kuzeydoğu Hindistan’ın Brahmaputra, Barak ve Tista havzalarında, Bangladeş’in Meghna, Feni ve Karnaphuli havzalarında yaşar; Nepal’de Kosi’nin yukarı kesiminden, Bhutan’da Brahmaputra kollarından da bilinir. Eski geniş tanımla Güney Hindistan, Sri Lanka, Myanmar ve Hindiçini’ye kadar uzanan kayıtlar büyük olasılıkla başka çizgili devario türlerine aittir.

Ormanlık tepe derelerinin ve küçük nehirlerin yukarı kesimlerinde, 300 metreye kadar yükseltide yaşar. Su berrak, oksijen bol, akıntı belirgin; taban çakıl ve taş, kıyıda sarkan bitkiler gölge yapar. Mevsimle su seviyesi, akıntı ve bulanıklık değişir. Yüzeye yakın sürüler hâlinde suya düşen böcekleri avlar. Koruma durumu “Asgari Endişe”; geniş dağılımı ve yerel balıkçılıkta yaygın oluşu bunu açıklar.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Bu balığı küçük akvaryuma koymayın. Sekiz on balıklık sürü için en az 120 cm uzunluk ve 200 litre gerekir; 150 cm’lik bir akvaryumda balık gerçek hızını gösterir. Uzunluk yükseklikten önemlidir.

Kapak şart. Dev danio iyi bir atlayıcıdır; ürktüğünde ya da kovalamaca sırasında akvaryumdan çıkar. Kapaktaki kablo boşluklarını da kapatın.

Düzen bir dere yatağını andırsın: çakıl ya da kum taban, yuvarlak taşlar, birkaç kök odun ve kenarlarda bitki. Ortada ve üstte geniş açık yüzme alanı bırakın. Taşa ya da oduna bağlanan Java eğreltisi, Bolbitis ve Anubias akıntıya dayanır. Filtre güçlü olmalı, yüzeyde belirgin bir akıntı yaratmalı; balık akıntıya karşı yüzmeyi sever. Oksijen bol olsun. Organik kirliliğe duyarlıdır: Haftada %30–50 su değişimi yapın. Bitkilere zarar vermez.

Su Değerleri

20–26 °C uygun; daha serin bir odada 18 °C’ye kısa süre dayanır. pH 6,0–8,0, GH 2–15 dH; şebeke sularının çoğu uyar. Su kimyasından çok oksijene ve temizliğe dikkat edin: Sıcak, durgun ve kirli su bu balığı en çok yoran üçlüdür.

Beslenme

Doğada büyük kısmı böcek olmak üzere kurt, kabuklu ve bir miktar bitkisel madde yer. Akvaryumda seçici değildir. Temel yem kaliteli pul ve yüzeyde kalan granül olsun. Haftada birkaç kez kan kurdu, dafni, artemia ya da sivrisinek larvası verin; renk ve kondisyon bununla gelir. Yüzeyden yediği için batan yemleri pek takip etmez.

Çok hızlı yer. Akvaryumda yavaş balıklar varsa yemi birkaç noktaya dağıtın; dev danio önce üstteki yemi bitirir, böylece tabandakilere de pay kalır. Günde iki küçük öğün yeter.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Barışçıl ama çok hareketlidir. En az 8–10 balık alın. Tek ya da üç dört balıkla tutulduğunda ürkek ve sinirli olur, komşularını kovalar. Sürü içinde bir sıralama kurulur; erkekler birbirine gösteri yapar, bu kovalamaca grubun içinde kalır ve zararsızdır. Rakip erkekler varken renkler daha parlak olur.

Asıl sorun hızıdır. Yavaş, ürkek ve uzun yüzgeçli balıkları yem başında aç bırakır, sürekli hareketiyle strese sokar. En doğru komşular benzer boyda, sağlam yapılı türlerdir: orta boy barblar, botialar, iri çöpçüler, orta boy cikletler.

Ciklet akvaryumlarında dev danio “yol gösterici” balık olarak kullanılır. Üst katmanda açıkta dolaşan bir sürü, ürkek cikletlere ortamın güvenli olduğunu gösterir; cikletler saklanmak yerine ortaya çıkar. Zebra ciklet gibi orta boy, bölgeci cikletlerle iyi gider: danio hızlıdır, üstte yüzer, bölgeye girse bile kolay kaçar. Çiftler yavru korurken danioların varlığı saldırganlığı tek bir hedefe yöneltmez, sürüye dağıtır. Ağzına sığacak kadar büyük cikletler ise onu av olarak görür.

Üretim

Serbest yumurtlayan bir balıktır, yumurtaya ve yavruya bakmaz. Ticarette satılan balıkların neredeyse hepsi çiftlik üretimidir; kondisyondaki balıklar evde de kolay yumurtlar. Bitkili, oturmuş bir akvaryumda ara sıra kendiliğinden birkaç yavru çıkar.

Üretim için 60 cm uzunluğunda ayrı bir kap hazırlayın. Su olgun, ışık loş olsun. Taban yumurtaları ebeveynden saklamalı: Bilye katmanı, iri gözlü plastik file ya da yapay çim matı; üstüne yumurtlama püskülü ya da Java yosunu. Sünger filtre ya da hava taşı yeter. Su hafif asidik ile nötr arası, sıcaklık aralığın üst ucunda olsun.

Bir iki çifti, dişilerin karnı belirgin dolunca kaba alın. Sıcaklığı birkaç derece artırmak ve serin su ile yağmur etkisi yaratan bir su değişimi yumurtlamayı tetikler. Yumurtlama çoğunlukla 24 saat içinde olur. Dişi her turda birkaç ile 20 arasında yumurta bırakır, tur defalarca tekrarlanır; büyük dişilerden toplamda yüzlerce yumurta alınır. 48 saat sonra ebeveynleri çıkarın.

Yumurtalar 24–36 saatte açılır. Larva birkaç gün besin kesesiyle yaşar, sonra serbest yüzer. İlk yem infusoria ya da sıvı yavru yemidir; ardından yeni çıkmış artemia ve mikro kurt, büyüdükçe ezilmiş pul yem verilir. Sık ve küçük su değişimi büyümeyi hızlandırır.

Hastalıklar ve Korunma

Dayanıklı bir balık; türe özgü bilinen bir hastalığı yok. Sorunlar çoğunlukla düşük oksijen, kirli su ve küçük akvaryumdan çıkar. Dar akvaryumda sürekli camlara çarpan, ürkerek sıçrayan balıkta ağız ve burun yaraları görülür; bunlar bakteriyel enfeksiyona açık kapıdır.

En sık karşılaşılanlar genel balık hastalıklarıdır. Beyaz benek: Tuz tanesi gibi noktalar, sürtünme; sıcaklığı yavaşça 27–28 °C’ye çıkarın, havalandırmayı artırın ve uygun ilaçla 10–14 gün tedavi edin. Kolumnaris ve yüzgeç çürümesi: Ağız çevresinde gri pamuksu leke, yüzgeç kenarında erime görülür; büyük su değişimi ve karantinada antibakteriyel ilaç gerekir. Sırtı eğrilen, zayıflayıp sürüden ayrılan yaşlı bireylerde mikobakteri akla gelir; tedavisi zordur, balığı ayırın. Korunma şöyledir: Sıfır amonyak ve nitrit, düşük nitrat, güçlü havalandırma, ölçülü yem ve yeni balığa 3–4 hafta karantina.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda genç bireyler satılır. Sürüyle birlikte hızla yüzen, yüzgeçleri açık, çizgileri net balıkları seçin. Ağzının ucu kızarmış ya da beyazlamış, karnı çökük, köşede ya da yüzeyde hareketsiz duran balıktan uzak durun. Burun yaraları taşıma ve dar havuz stresinin işaretidir.

Sekiz on balık birden alın; sonradan eklenenler sürüye kolay katılır, ama ilk grubun kalabalık olması ürkekliği önler. Mümkünse 3–4 hafta karantinada tutun; karantina kabının da kapağı olsun. Ana akvaryuma ışıklar kapalıyken ekleyin. Ciklet akvaryumuna yol gösterici olarak alınıyorsa danioları cikletlerden önce ekleyin.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

Asıl karışıklık Devario malabaricus ile yaşanır. Bu tür Güney Hindistan’ın batı kıyısındaki derelerden tanımlandı; boyu ve rengi neredeyse aynıdır. Genetik çalışmalar, uzun süre Devario aequipinnatus adıyla satılan ve çiftliklerde üretilen “dev danio”nun aslında D. malabaricus olduğunu gösterdi. İki türü ayırmak için pul sayısına, yüzgeç ışınlarına ve kuyruktaki çizginin nerede bittiğine bakmak gerekir; bu, uzman işidir. Hobici için pratik sonuç şu: Akvaryumcudaki dev danio hangi adla satılırsa satılsın, bakımı aynıdır. Doğadan toplanmış, yeri bilinen balıkları bir arada tutacaksanız iki türü karıştırmayın.

Sind danio (Devario devario) daha yüksek gövdelidir; ön yarısında dikey çubuklar, arkada mavi-sarı çizgiler taşır. Zebra danio çok daha küçüktür, 5 cm’yi geçmez ve yanlarında koyu mavi, boydan boya düz bantlar vardır. Bangladeş’ten tanımlanan Devario coxi de çok benzer, ama hobiye gelmez.