Anubias Hastifolia
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Batı ve Orta Afrika'nın tropik ormanlarında, Liberya'dan Angola'ya kadar yayılır. Endemik değildir; tür düzeyinde geniş bir alanda bulunur.
Ormanın gölgesinde küçük derelerin kıyısında, kayalarda ya da kıyı çamurunda yetişir. Yaprakları çoğu zaman havadadır, su yükselince bir süre su altında kalır.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 111 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Anubias hastifolia, ok ya da mızrak biçimli büyük yapraklarıyla anubiasların en iri ve en gösterişli türlerinden biridir, ama akvaryumdan çok paludaryumun bitkisidir. Karbondioksit (CO2) istemez, az ışıkla yetinir ve öteki anubiaslar gibi kuma gömülmez; kalın rizomu bir taşa ya da köke bağlanır. Su altında yaşar, fakat büyümesi neredeyse durur. Akvaryumda birkaç ayda tek yaprak verir ve yapraklarını uzun süre koruyamazsa öbek zamanla seyrelir. Bu bitkiden asıl verimi, kökleri suda, yaprakları nemli havada duran bir paludaryumda ya da nemli bir teraryumda alırsınız. Büyük ve az ışıklı bir akvaryumun orta ya da arka alanına konabilir, yeter ki hızlı bir öbek beklemeyin.
Türkiye’de akvaryumcularda “Anubias hastifolia” adıyla satılır. Bazı satıcılar onu “ok başlı anubias” ya da “mızrak yapraklı anubias” diye tanıtır. Akvaryumcularda her zaman bulunmaz; çoğunlukla doku kültürü kabında ya da ithal edilen saksısız tek rizom olarak, stoka girdiği dönemlerde gelir.
Türü Adolf Engler 1893’te Kamerun kıyısından toplanmış bir örneğe dayanarak tanımladı. “Hastifolia” adı “mızrak yapraklı” demektir. Yaprak biçimi o kadar değişkendir ki aynı bitki 1899 ile 1913 arasında dört kez daha yeni bir tür sanılıp ayrı adla tanımlandı; bu adlardan biri olan “Anubias auriculata” kulakçıklı yaprak dibini anlatır. 1968’de bir botanikçi türü erkek çiçeklerinin yapısına bakarak ayrı bir cinse, Amauriella’ya taşıdı. Wim Crusio 1979’da cinsi gözden geçirirken bu ayrımı kabul etmedi ve bitkiyi yeniden Anubias cinsine aldı. Bugün geçerli ad Anubias hastifolia‘dır.
Nasıl Tanınır
Anubias hastifolianın en belirgin işareti uzun yaprak sapı ve ok biçimli yaprağıdır. Yaprak ayasının dibinde iki yana açılan iki yan lob bulunur. Bu yan loblar ortadaki ana lobdan küçüktür, uçları küt ya da sivri olur. Ana lob uzun ve sivri uçludur. Ayanın kenarı düzdür, dalgalanmaz. Yaprağın dokusu kalın ve derimsidir, rengi orta ya da koyu yeşildir. Sapın ayaya bağlandığı yerde bir iki santimlik eklem gibi kalın bir boğum vardır.
Yaprak biçimi bitkinin yaşına göre değişir. Genç bitkilerde ve doku kültüründen yeni çıkmış fidelerde aya çoğu zaman yalnızca mızrak biçimlidir ya da dibinde kısa kulakçıklar taşır. Belirgin ok biçimi bitki yaşlandıkça ortaya çıkar. Bu yüzden satın aldığınız küçük bitkinin satış fotoğrafındaki iri bitkiye benzememesi olağandır.
Su üstünde ve doğada yaprak sapı 60 cm’yi aşar, aya da 30 cm’yi bulur. Akvaryumda bu ölçülere yaklaşmaz. Su altında bitki 15–60 cm arasında kalır ve yeni yaprakları su üstündekilerden belirgin biçimde küçük çıkar. Rizom yatay sürünür, kök salar ve zamanla 1,5 cm’ye kadar kalınlaşır. Bitki yılın her döneminde çiçek açabilir. Çiçeği, ince ve uzun bir sapın ucundaki küçük bir koçandır; koçanı saran kın yaprak çiçeklenme sırasında yalnızca üst kısmından açılır.
Doğada Nerede Yetişir
Anubias hastifolia Batı ve Orta Afrika’nın tropik ormanlarında yetişir. Yayılışı Liberya ve Fildişi Sahili’nden Gana, Togo ve Nijerya üzerinden Kamerun’a, Gabon’a, iki Kongo’ya ve Angola’ya kadar uzanır.
Ormanın gölgesinde, küçük derelerin kıyısında, kayaların üstünde ya da kıyıdaki çamurda yaşar. Akıntının içindeki kayalara tutunan barteri ve nana gibi akrabalarından farkı burada yatar. Hastifolianın yaprakları çoğu zaman havadadır ve bitki yalnızca su yükseldiğinde bir süre su altında kalır. Akvaryumdaki davranışını da bu açıklar: su altında yaşamayı bilir, ama orada büyümeye pek istekli değildir.
Tür, uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Akvaryumculardaki bitkilerin çoğu üretim seralarında ve doku kültürü laboratuvarlarında çoğaltılır.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Bu bitkinin en iyi yeri, kökleri ve rizomu suda, yaprakları havada kalan bir paludaryumdur. Bitkiyi su çizgisinin hemen üstündeki bir kayaya ya da köke bağlayın. Kökler suya iner, yapraklar nemli havada açılır ve bitki burada akvaryumdakinden kat kat hızlı büyür. Geniş bir paludaryumda tam boyuna ulaşır ve uzun saplı yapraklarıyla arka planı tek başına doldurur.
Akvaryuma koyacaksanız ona büyük ve az ışıklı bir akvaryumun orta ya da arka alanında, sabit bir köke ya da yassı ve ağır bir taşa bağlı bir yer verin. Uzun saplı yaprakları yüzünden alçak ve küçük bir akvaryuma uymaz. Bağlama, öteki anubiaslardaki gibi yapılır. Köklerdeki taş yününü ya da doku kültürü jelini tamamen temizleyin, rizomu taşın ya da kökün üstüne yatırın ve misinayla ya da jel kıvamlı akvaryum yapıştırıcısıyla tutturun. Adım adım anlatımı Anubias nana sayfasında bulabilirsiniz.
Hastifoliada en sık yapılan hata, bitkiyi rizomuyla birlikte kuma gömmektir; gömülen rizom çürür. Tabana koymak isterseniz yalnızca kökleri gömün, rizomu açıkta bırakın. İkinci hata, bitkiyi sık sık yerinden almaktır. Bu tür bir kez kök saldıktan sonra yer değiştirmekten hoşlanmaz ve aylarca yeni yaprak vermeyebilir. Yerini baştan iyi seçin ve bitkiyi orada bırakın.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Az ışık ona yeter. Standart bir akvaryum lambası ve günde 6–8 saatlik aydınlatma yeterlidir. Güçlü ışıkta bitki hızlanmaz, yalnızca yapraklarında yosun birikir. Hastifolianın tek bir yaprağı aylarca yaşadığı için yosun bu bitkide başka bitkilerden daha görünür bir sorundur. Onu kökün, büyük bir taşın ya da yüzen bitkilerin gölgesine yerleştirin. Paludaryumda doğrudan güneş almayan, yarı gölge bir köşe uygundur.
Karbondioksit sistemi gerekmez. Karbondioksit verilen akvaryumda bile su altındaki büyümesi yavaş kalır; bu bitki için bir sistem kurmaya değmez.
Besinini çoğunlukla sudan alır, köklerini besin aramaktan çok tutunmak için kullanır. Balık sayısı yerinde bir akvaryumda ek gübre çoğu zaman gerekmez. Yeni yaprakları soluk çıkarsa haftada bir, şişede yazan dozun yarısı kadar demirli sıvı gübre verin.
Su Değerleri
Yumuşak ve hafif asidik suyu sever, ama orta sertlikteki şebeke sularına da uyum sağlar. En iyi 22–26 °C’de büyür ve 30 °C’ye kadar dayanır. Isıtıcısız bir akvaryumda kışın soğuyan suda büyümesi tamamen durur, bu yüzden onu ısıtıcılı bir akvaryumda tutun.
Budama ve Bakım
Bu bitki budanmaz, yalnızca ayıklanır. Sararan, yırtılan ya da yosunla kaplanan yaprağı, sapının rizoma birleştiği yerden keskin bir makasla kesin. Yaprağı ortasından kesmeyin, geride kalan sap çürür. Hastifolia yeni yaprağı çok seyrek verdiği için bir seferde birden fazla yaprak almayın; bitkinin elindeki her yaprak onun besin kaynağıdır.
Akvaryumda yaprak yüzeyindeki tortuyu su değişimi sırasında yumuşak bir fırçayla silin. Paludaryumda havayı küçük bir fanla hareket ettirin ve yaprakların dibinde su birikmesine izin vermeyin.
Çoğaltma
Anubias hastifolia rizomu bölünerek çoğaltılır. Bunun için en az yedi sekiz yapraklı, yan dal vermiş yaşlı bir bitki seçin. Rizomu temiz ve keskin bir bıçakla tek hamlede kesin; her parçada en az üç yaprak ve birkaç sağlam kök kalsın. Yeni parçayı ayrı bir taşa ya da köke bağlayın. Bölme işi paludaryumda yetişen bitkide çok daha kolaydır, çünkü su üstündeki bitki rizomunu hızla uzatır ve yan dal verir. Akvaryumdaki bitkiden yavru almak yıllar sürebilir.
Üretim seralarında bitki bu yüzden çoğunlukla su üstünde yetiştirilir. Akvaryumculara gelen bitkiler ya bu seralardan ya da doku kültürü laboratuvarlarından çıkar.
Sık Görülen Sorunlar
Bitki büyümüyor
Akvaryuma konan hastifolia aylarca yeni yaprak vermeyebilir. Bunun nedeni türün kendisidir; bitki su altında çok yavaş büyür. Su üstünde yetiştirilmiş bir bitki su altına alındığında önce kendini yeni ortama göre ayarlar, sonra ilk su altı yaprağını verir. Bu süreyi kısaltmanın yolu yoktur. Bitkiyi yerinden oynatmayın ve ışığı artırmayın. Gerçekten büyüyen bir öbek istiyorsanız bitkiyi paludaryuma alın.
Su üstü yaprakları eriyor
Serada su üstünde yetiştirilmiş iri yapraklar su altında birkaç hafta içinde sararıp bozulabilir. Bu, bitkinin su üstü yapraklarını bırakmasıdır. Rizom sert ve yeşil kaldıkça endişe etmeyin. Bozulan yaprağı sapının dibinden kesin ve rizomun ucundan çıkacak su altı yaprağını bekleyin.
Rizom çürüyor
Çürüyen rizom yumuşar, kararır ve kötü kokar; yapraklar sapından kolayca kopar. En sık nedeni rizomun kuma gömülmesidir. Bitkiyi sudan çıkarın, yumuşamış kısmı sert ve yeşil dokuya kadar kesip atın ve sağlam parçayı bir taşa bağlayın.
Paludaryumda sap dibi çürüyor
Sıcak, durgun ve doymuş nemli havada yaprak saplarının dibinde ıslak görünümlü lekeler belirebilir. Bu lekeler mantar kaynaklıdır ve kısa sürede bütün bitkiyi sarar. Havayı bir fanla hareket ettirin, bitkileri birbirine yaslamayın ve hastalanan bitkiyi hemen ayırın.
Yapraklar yosun tutuyor
Yaşlı yapraklarda koyu yeşil noktalar ya da kenarlarda siyah tüyler belirir. Nedeni, aylarca yaşayan yaprağın güçlü ışık altında durmasıdır. Aydınlatma süresini günde 6–8 saate indirin, bitkiyi gölgeye alın ve tamamen kaplanmış yaprağı dipten kesin.
Hangi Akvaryuma Uyar
Anubias hastifolianın asıl yeri büyük ve nemli bir paludaryumdur. Su altında ise iri ve sert balıkların yaşadığı büyük akvaryumlara uyar. Cikletler sert yaprağını yemez ve taşa bağlı bitki kazılan kumdan etkilenmez. Diskus akvaryumunun sıcak ve yumuşak suyunda da yaşar, uzun saplı yaprakları balıklara gölge verir. Bitkinin yeni yaprak vermekte çok yavaş olduğunu unutmayın. Yaprağı didiklenen ya da sapı koparılan bitki bu kaybı uzun süre telafi edemez.
Japon balığı akvaryumunun serin suyunda büyümez. Küçük beta akvaryumları ve nano akvaryumlar için ise fazla iridir.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Diskus | Uyumlu | Sıcak ve yumuşak suya dayanır, uzun saplı yaprakları gölge verir. |
| Frontosa ve öteki büyük cikletler | Uyumlu | Sert yaprağı yenmez. Bitkiyi ağır bir taşa bağlayın. |
| Astronot balığı | Dikkat | Yaprağı yemez ama bitkiyi çekip yerinden çıkarabilir. Yapıştırıcıyla sabitleyin. |
| Tetra, rasbora ve öteki topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Yapraktaki biyofilmi otlarlar. Yeni bitkiyi birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Ancistrus ve öteki vantuzlu balıklar | Dikkat | Aç kaldıklarında yaprak yüzeyini kazırlar. Yavaş büyüyen bu bitkide izler aylarca kalır. |
| Oranda ve öteki japon balıkları | Uyumsuz | Yaprağı yemezler, ama bitki serin suda büyümez. |
| Beta | Uyumsuz | Bitki küçük beta akvaryumuna sığmaz. |
| Kerevitler | Uyumsuz | Kıskaçlarıyla yaprak saplarını keser. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda iki biçimde bulunur. Doku kültürü kabındaki bitki küçük ve temizdir, salyangoz ya da yosun taşımaz, ama yaprakları henüz mızrak biçimlidir ve iri bir bitkiye dönüşmesi uzun sürer. İthal edilen saksısız tek rizomlar ise iki üç yapraklı, daha büyük bitkilerdir. Bunlar çoğunlukla serada su üstünde yetiştirilmiştir ve su altına alındığında iri yapraklarının bir kısmını bırakır.
Sağlıklı bitkinin rizomu sert ve yeşildir. Yumuşak, kararmış ya da kötü kokan rizomlu bitkiyi almayın. Rizomun ucunda açılmakta olan açık yeşil bir yaprak, bitkinin canlı olduğunu gösterir. Saksısız ya da saksılı bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yaprak yaprak yıkayın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.
Bitkiyi nereye koyacağınıza almadan önce karar verin. Paludaryum için alınan su üstü bitkisi orada hızla yerleşir. Akvaryuma konan bitkide ise ilk aylarda yaprak kaybı ve durgunluk beklenir. Rizomun ucundan çıkan ilk yeni yaprak, bitkinin yerine alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En çok karıştırıldığı bitki Anubias gigantea‘dır. Bu tür de iri, uzun saplı ve ok biçimli yapraklıdır. İki türü yalnızca yapraktan güvenle ayırmak mümkün değildir; kesin ayrım çiçeğin erkek kısmındaki ayrıntılara dayanır. Ticarette de iki ad zaman zaman birbirinin yerine kullanılır. Bakımları aynı olduğu için bu karışıklık bitkiyi yetiştirmeyi etkilemez.
Anubias heterophylla da iri ve uzun saplı bir anubiastır. Yaprağı uzun, elips ya da mızrak biçimlidir ve kenarı çoğu zaman dalgalıdır, ama ok gibi iki yana açılan lobları yoktur. Su altında hastifoliadan daha istekli büyür. Büyük ama tamamen sualtı bir akvaryum için daha uygun bir seçimdir.
Anubias barteri ve onun caladiifolia varyetesi de uzun saplı ve iri bitkilerdir. Caladiifolianın yaprak dibi kalp ya da ok biçimine yaklaşır, ama yan lobları hastifoliadaki kadar belirgin değildir. Genç hastifolianın mızrak biçimli yaprakları ise Anubias afzelii‘ye benzer; afzeliinin yaprak ayası çoğunlukla sapından uzundur.
Sıkça Sorulan Sorular
Anubias hastifolia su altında yaşar mı?
Anubias hastifolia su altında yaşar, ama çok yavaş büyür ve birkaç ayda tek yaprak verir. Doğada yaprakları çoğu zaman havada kalan bir dere kıyısı bitkisidir. Bu yüzden en iyi, kökleri suda ve yaprakları nemli havada duran bir paludaryumda gelişir.
Anubias hastifolia ne kadar büyür?
Anubias hastifolia akvaryumda 15–60 cm boyda kalır. Su üstünde, paludaryumda ve doğada yaprak sapı 60 cm’yi aşar ve yaprak ayası 30 cm’yi bulur. Uzun saplı yaprakları yüzünden alçak ve küçük akvaryumlara uymaz.
Anubias hastifolia CO2 ister mi?
Anubias hastifolia karbondioksit sistemi istemez ve standart akvaryum lambası altında yaşar. Karbondioksit verilse de su altında yavaş büyümeye devam eder, bu yüzden bu bitki için bir sistem kurmaya gerek yoktur.
Anubias hastifolia kuma dikilir mi?
Anubias hastifolianın rizomu kuma gömülmez, gömülen rizom çürür. Bitkiyi bir taşa ya da köke misinayla veya yapıştırıcıyla bağlayın. Tabana koymak isterseniz yalnızca kökleri gömün, rizomu açıkta bırakın.
Anubias hastifolia neden büyümüyor?
Anubias hastifolia su altında doğası gereği çok yavaş büyür ve su üstünden alınan bitki önce yapraklarının bir kısmını bırakır. Kök saldıktan sonra yeri değiştirilen bitki de aylarca durgun kalır. Bitkiyi yerinden oynatmayın, ışığı artırmayın; hızlı büyüme istiyorsanız onu paludaryuma alın.
Anubias hastifolia ile Anubias gigantea aynı bitki mi?
Anubias hastifolia ile Anubias gigantea iki ayrı türdür, ama ikisinin de yaprakları ok biçimli ve uzun saplıdır. Kesin ayrım yalnızca çiçeğin ayrıntılarıyla yapılır ve ticarette adlar zaman zaman karışır. Bakımları aynıdır.
Kaynakça
- Crusio, W. (1979). A revision of Anubias Schott (Araceae) (Primitiae Africanae XII). Mededelingen Landbouwhogeschool Wageningen, 79(14), 1–48.
- Engler, A. (1893). Anubias hastifolia Engl. Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie, 15, 462.
- Ghogue, J.-P. (2010). Anubias hastifolia. The IUCN Red List of Threatened Species 2010: e.T185499A8423319.
- POWO (2026). Anubias hastifolia Engl. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- IPNI (2026). Anubias hastifolia Engl., 85529-1. International Plant Names Index. www.ipni.org.
- GBIF Secretariat (2026). Anubias hastifolia Engl. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Flowgrow (2026). Anubias hastifolia. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Aquasabi (2026). Anubias hastifolia, bitki veri sayfası. www.aquasabi.com.
💬 Yorum Yaz