🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Rozet Bitkiler › Cryptocoryne Albida
Rozet Bitkiler

Cryptocoryne Albida

📅 21 Kas 2026
Cryptocoryne Albida (Cryptocoryne crispatula var. albida)
Fotoğraf: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Cryptocoryne crispatula var. albida (R.Parker) N.Jacobsen, Maneean. & T.Idei Diğer bilimsel adlar: Cryptocoryne albida, Cryptocoryne costata, Cryptocoryne retrospiralis subsp. albida
Familya Araceae Cins Cryptocoryne Grup Rozet bitki IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de Cryptocoryne Albida · Cryptocoryne Albida Brown İngilizce White water trumpet

Bir bakışta

ZorlukKolay
IşıkOrta ışık
KarbondioksitGerekmez
Büyüme hızıYavaş
Boy10–20 cm · genişlik 10–15 cm
Akvaryumdaki yeriÖn, orta
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten beslenir · besinli taban faydalı
Sıcaklık20–28 °C
pH5–8
Karbonat sertliği2–12 °dKH
ÇoğaltmaYan sürgün, kök ayırma
Su üstündeYetişir
AkvaryumculardaÖn siparişle · saksı, demet

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
BangladeşHindistanLaosMyanmarTaylandÇin

Hindistan'ın kuzeydoğusundan ve Bangladeş'ten Myanmar, Tayland ve Laos üzerinden Çin'in güney-orta kesimine kadar yayılır; bu alan, bugün aynı varyeteye katılan eski türleri (costata dahil) kapsar. Toplanmış örneklerin çoğu Tayland'ın batısından ve güneydeki yarımadadan gelir.

Doğada yetiştiği yer

Ormanlık alanlardaki derelerin kumlu ve çakıllı tabanında kök salar. Akrabalarının bir kısmı gibi mevsimlik dinlenmeye geçmez.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 14 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Cryptocoryne albida, ön ve orta alana dikilen, dar ve uzun yapraklı küçük bir kriptodur. Bakımı kolaydır ve karbondioksit (CO2) sistemi istemez. Orta güçte bir akvaryum lambası ona yeter; zayıf ışıkta da yaşar ama çok yavaş büyür ve rengini kaybeder. Kökleri besinli bir tabana ya da dibine kök tableti gömülmüş kuma dikilir, yaprakların çıktığı kök boğazı tabanın hemen üstünde kalır. Bir kez dikildikten sonra yerinden oynatılmamalıdır, çünkü her yer değişikliğinde birkaç yaprağını eritir.

Türkiye’de akvaryumcularda çoğunlukla “Cryptocoryne albida brown” adıyla satılır. Bu kahverengi formun kızıl kahve yaprakları koyu enine çizgiler taşır ve iyi ışıkta belirgin bir desen kazanır. Yeşil formu ve doku kültürüyle çoğaltılan ‘Red’ formu yurt dışında satılır, Türkiye’de pek görülmez. Bitki yaygın bir tür değildir. İthal saksılar ve demetler zaman zaman gelir, çoğu zaman da ön siparişle getirtilir. Yavaş büyüdüğü için akvaryumda bir öbek oluşturması aylar alır.

Bitkiyi İngiliz botanikçi Richard Neville Parker 1931’de Burma’dan, yani bugünkü Myanmar’dan gelen örneklerle Cryptocoryne albida adıyla tanımladı. Fransız botanikçi François Gagnepain 1941’de Tayland’dan gelen bir bitkiyi Cryptocoryne costata adıyla ayrı bir tür olarak yayımladı. Bu bitkinin albidadan ayırt edilemediği sonradan anlaşıldı. Hobide kahverengi formlar için “costata” adı bugün de kullanılır. Güncel bitki listeleri 2022’den beri onu dar yapraklı Cryptocoryne crispatula türünün bir varyetesi sayar. Bugünkü bilimsel adı Cryptocoryne crispatula var. albida‘dır; akvaryumcular ise eski adı kullanmayı sürdürür.

Nasıl Tanınır

Cryptocoryne albida, tek bir kök boğazından çıkan dar yapraklardan oluşan bir rozettir. Su altı yaprakları şerit ya da dar mızrak biçimlidir ve 1–3 cm genişliğindedir. Yaprak yüzeyi düzdür, kabarık değildir. Kenarı düz ya da hafif dalgalıdır; akvaryumcularda satılan kahverengi formda bu dalga daha belirgindir. Rengi yeşilden kızıl kahveye kadar değişir. Kahverengi formun yaprakları üzerinde koyu, kısa enine çizgiler bulunur ve bu çizgiler yaprağa ince bir desen verir. Yaprak sapları çoğu zaman kırmızımsıdır.

Akvaryumda yaprakları çoğunlukla 10–20 cm boylanır. Bitki bu boyuyla balansae ya da spiralis gibi uzun yapraklı akrabalarından çok daha kısa ve daha hafif görünür. Tek bir rozet 10–15 cm genişliğe yayılır; yavru rozetler kökten çıkan sürgünlerle ana bitkinin çevresinde belirir.

Akvaryumcuya gelen saksılı bitki serada, yaprakları su üstünde yetiştirilmiştir. Su üstü yaprakları daha kısa, daha geniş ve çoğu zaman yeşildir. Su altına geçtiğinde bitki bu yaprakların bir kısmını bırakır ve yerine dar, koyu ve desenli yapraklar çıkarır. Satın alınan bitkinin rengi bu yüzden birkaç ay sonraki renginden farklıdır.

Çiçeğini yalnızca su üstünde yetişirken açar. Çiçeği saran kın yaprağın ucundaki dil kısadır, geriye kıvrılır ya da hafifçe burulur. Dilin ağzı belirgin biçimde genişler ve üzeri kahverengimsi düzensiz çizgiler taşır. Türü akrabalarından ayıran asıl işaret bu çiçektir. Yapraktan ayırt etmek her zaman mümkün değildir.

Varyeteler ve Ticari Formlar

Bitki doğada da çok değişkendir ve yeşil ile kahverengi bireyler aynı yetişme yerinde yan yana bulunur. Ticari adlar bu doğal çeşitliliği anlatır; formların bakımı aynıdır.

  • ‘Brown’ Türkiye’de en sık görülen formdur. Yaprakları kızıl kahverengidir ve koyu enine çizgiler taşır. Eski hobi kitaplarında ve bazı satıcılarda “costata” adıyla geçen bitki çoğu zaman budur.
  • Yeşil form açık yeşil yapraklıdır ve desen taşımaz ya da çok soluk taşır. Yurt dışında yalnızca “Cryptocoryne albida” adıyla satılır.
  • ‘Red’ pembe-kırmızı tonlu, dar yapraklı bir formdur. Yurt dışında doku kültürü kabıyla ve az sayıda satılır. Türkiye’de pek görülmez.

Doğada Nerede Yetişir

Bitki Güney ve Güneydoğu Asya’nın anakarasında yetişir. Bilinen yayılışı Hindistan’ın kuzeydoğusundan ve Bangladeş’ten Myanmar, Tayland ve Laos üzerinden Çin’in güney-orta kesimine uzanır. Bu geniş alan, bugün aynı varyete içinde sayılan eski türlerin hepsini kapsar. Toplanmış örneklerin çoğu Tayland’ın batısından ve güneydeki yarımadadan gelir; Kaeng Krachan, Khao Sok ve Sri Phang Nga gibi ormanlık milli parklardaki dereler bu yerlerin başındadır.

Bitki dere yataklarında, akarsuyun kumlu ve çakıllı tabanında kök salar. Dar yapraklı akrabalarının bir kısmı yağmur mevsiminde su yükselince kısa yapraklar çıkarır ve dinlenmeye geçer. Albidanın böyle bir mevsimlik yaprak değişimi yoktur. Bu yüzden akvaryumda yıl boyunca aynı biçimde büyür. Akrabalarının çoğu kireçtaşı arazisinden geldiği için nötr ve hafif sert suyu sever; albida da yumuşak suyu sertinden ayırmaz.

Tür, uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Akvaryumculardaki bitkiler doğadan değil, üretim seralarından ve laboratuvarlardan gelir.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Orta büyüklükteki akvaryumda ön alana, küçük akvaryumda orta alana yakışır. Tek bir bitki gözden kaybolur; beş altı bitkiyi bir öbek hâlinde dikin. Dikimi şu sırayla yapın:

  1. Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü parmaklarınızla ayıklayın. Demet hâlinde gelen bitkilerde lastik ya da kurşun şeridi çıkarın.
  2. Saksının taşıdığı bitki çoğu zaman birkaç ayrı rozettir. Rozetleri köklerinden nazikçe ayırın.
  3. Çok uzun kökleri birkaç santime kısaltın, ezilmiş yaprakları dipten kesin.
  4. Her rozeti cımbızla tutup köklerini tabana gömün. Yaprakların çıktığı kök boğazı tabanın hemen üstünde kalsın.
  5. Rozetlerin arasında 3–5 cm boşluk bırakın; yavru bitkiler bu boşluğu zamanla doldurur.

En sık yapılan hata, bitkiyi dikildikten sonra yerinden oynatmaktır. Yer değiştiren bitki yaprak eritir ve yerleşmesi baştan başlar. Bitkiyi düzenin son hâline karar verdiğiniz yere dikin ve orada bırakın.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Orta güçte bir akvaryum lambası, günde 7–8 saat yandığında ona yeter. Zayıf ışıkta yaşar ama yeni yaprak çıkarmak için aylar bekler; yaprakları da yeşile döner ve uzar. Kahverengi rengi ve koyu çizgileri ancak iyi bir ışık altında belirginleşir. Güçlü LED altında da sorunsuz büyür. Bitkinin kısa boyu onu uzun bitkilerin gölgesinde bırakabileceği için onu ışığın açıkça düştüğü bir yere dikin.

Karbondioksit sistemi gerekmez. Karbondioksit verilen akvaryumda biraz daha hızlı büyür, ama doğası yavaş bir bitki olarak kalır.

Besinini ağırlıklı olarak kökünden alır. Besinli bir taban ona en çok yarayan şeydir. Düz kumda ya da çakılda yetiştiriyorsanız öbeğin dibine iki üç ayda bir kök tableti gömün. Yeni yapraklar soluk çıkıyorsa demir içeren bir sıvı gübre de işe yarar.

Su Değerleri

Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve hafif asidik sudan orta sert ve hafif bazik suya kadar geniş bir aralıkta yaşar; Türkiye’deki şebeke sularının çoğu ona uygundur. En iyi 22–28 °C’de büyür. Isıtıcısız akvaryumun kış serinliğinde büyümesi durur, bu yüzden ısıtıcılı bir akvaryumda tutulmalıdır.

Budama ve Bakım

Budama ihtiyacı çok azdır. Sararmış, delinmiş ya da yosun tutmuş yaprağı, sapının tabana yakın yerinden keskin bir makasla kesin. Yaprağı ortasından kısaltmayın, çünkü kesilen yaprak kahverengileşir ve çürür.

Öbek yıllar içinde sıklaşır ve yavru bitkiler istemediğiniz yönlere doğru çıkar. Bu yavruları kökleriyle birlikte çekip başka bir yere dikebilirsiniz. Taban temizliği yaparken sifonu öbeğin dibine yaklaştırmayın; kökleri sarsılan bitki yaprak eritebilir.

Çoğaltma

Cryptocoryne albida, kökten çıkan yan sürgünlerin ucunda gelişen yavru rozetlerle kendiliğinden çoğalır.

  1. Yavru rozetin üç dört yaprak ve birkaç kendi kökü olmasını bekleyin.
  2. Ana bitkiye bağlanan sürgünü makasla kesin.
  3. Yavruyu kökleriyle birlikte tabandan çekip istediğiniz yere dikin.

Sık bir öbeği sökmek gerekiyorsa rozetleri köklerinden ayırarak da çoğaltabilirsiniz. Bu yöntem bitkiyi sarstığı için ayrılan rozetlerin bir kısmı önce yapraklarını eritir ve birkaç hafta sonra yeniden sürer. Yavaş büyüdüğü için tek bir bitkinin dolgun bir öbeğe dönüşmesi en az birkaç ay sürer.

Sık Görülen Sorunlar

Yapraklar eriyor

Yaprak önce saydamlaşır, sonra yumuşar ve birkaç gün içinde dağılır. Bu durum, cinsin bütün türlerinde görülen kripto erimesidir. En sık nedeni yeni dikim, yer değiştirme ya da su değerlerinin birden değişmesidir. Su üstünde yetiştirilmiş saksılı bitki su altına geçerken de yaprak bırakır. Eriyen yaprakları dipten kesip alın ve bitkiyi yerinden oynatmayın. Kökleri sağlam kaldıkça bitki birkaç hafta içinde yeniden sürer. Büyük su değişimlerini birden yapmamak, erimeyi önlemenin en kolay yoludur.

Bitki yeşil kalıyor, desen çıkmıyor

Kahverengi form diye alınan bitkinin yeni yaprakları yeşil ve desensiz çıkıyorsa ışık yetersizdir. Bitkinin üstünü kapatan uzun bitkileri budayın ya da aydınlatmayı güçlendirin. Desen yalnızca su altında büyüyen yeni yapraklarda görülür; saksıdan gelen su üstü yaprakları desen kazanmaz.

Bitki hiç büyümüyor

Birkaç haftada bir yeni yaprak bu bitki için olağan bir hızdır. Aylarca hiç yaprak çıkmıyorsa ışık çok zayıftır ya da taban besinsizdir. Öbeğin dibine bir kök tableti gömün ve ışığın bitkiye ulaşıp ulaşmadığına bakın.

Yapraklar yosun tutuyor

Yavaş büyüyen yapraklar güçlü ışık altında uzun süre kaldığında üzerlerine ince yeşil yosun ya da sakal yosunu yerleşir. Kaplanmış yaprağı dipten kesin. Aydınlatma süresini günde 8 saatte tutun, gübreyi ölçülü verin. Yosun yiyen karidesler ve salyangozlar yaprakları temiz tutmaya yardım eder.

Hangi Akvaryuma Uyar

Cryptocoryne albida, karbondioksit sistemi olmayan topluluk akvaryumuna ve canlı doğuranların akvaryumuna uygun bir bitkidir. Sert şebeke suyunda da yaşar. Karides akvaryumunun gübresiz düzeninde sorunsuz büyür. Kısa boyu sayesinde 40–60 litrelik akvaryumların ön alanına uyar; 30 litrenin altındaki çok küçük akvaryumlar için Cryptocoryne parva daha uygun bir seçimdir.

Japon balığı akvaryumuna uygun değildir. Japon balığı tabanı eşeleyerek bitkiyi söker ve bitki serin suda büyümez. Kum kazan cikletlerin yanında da dikili kalamaz.

Balık / canlı Durum Not
Lepistes, moli ve plati gibi canlı doğuranlar Uyumlu Bitki sert ve hafif bazik suda yaşar.
Tetra, rasbora ve danio gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Cüce karidesler Uyumlu Yaprakta biyofilm otlarlar. Saksılı yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Corydoras gibi küçük dip balıkları Uyumlu Yeni dikilen bitkinin dibini eşeleyebilirler; bitki köklenince sorun kalmaz.
Beta balığı Uyumlu Bitkiye dokunmaz; bitki durgun suda büyür.
Diskus Dikkat Bitki 28 °C’ye kadar rahattır; diskusun daha sıcak suyunda büyümesi yavaşlar.
Japon balığı Uyumsuz Bitkiyi söker; bitki serin suda büyümez.
Malavi cikletleri, astronot balığı gibi iri cikletler Uyumsuz Kumu kazarak bitkiyi sökerler.
Gümüş dolar gibi otçul balıklar Uyumsuz Yumuşak yaprakları yerler.
İri kerevitler Uyumsuz Bitkileri kıskaçlarıyla keser ve söker.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Türkiye’de iki biçimde satılır. Saksılı bitki taş yününe köklenmiş, serada su üstünde yetiştirilmiş bir öbektir ve çoğu zaman birkaç rozet içerir. İthal demet ise saksısız, köklü birkaç bitkiden oluşur ve çoğunlukla ön siparişle gelir. Yurt dışında satılan doku kültürü kabı Türkiye’de bu bitki için pek bulunmaz.

Sağlıklı bitkinin kökleri beyaz ya da açık kahverengidir ve kök boğazı serttir. Yumuşamış, saydamlaşmış ya da kötü kokan yaprakları olan bitkiyi almayın. Saksıdaki yaprakların yeşil olması sorun değildir, çünkü kahverengi renk su altında çıkan yeni yapraklarla gelir.

Saksılı bitki salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Dikmeden önce onu akan suyun altında yıkayın. İthal bitkilerde böcek ilacı kalıntısı da bulunabilir ve bu kalıntı karidesleri öldürür. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.

İlk haftalarda bitkinin birkaç yaprağını eritmesini bekleyin. Bu, bitkinin su altı yaşamına geçtiğini gösterir. Kök boğazından çıkan ilk dar ve koyu yaprak, bitkinin yerleştiğinin işaretidir.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

En çok karıştırıldığı bitkiler, dar yapraklı akrabalarıdır. Cryptocoryne balansae aynı türün başka bir varyetesidir. Yaprakları daha uzundur, 30–60 cm boylanır ve yüzeyi çekiçle dövülmüş gibi kabarıktır. Albidanın yaprak yüzeyi ise düzdür ve bitki çok daha kısa kalır. Cryptocoryne spiralis Hindistan kökenlidir. Yaprakları sert ve uzundur, akvaryumda albidadan hızlı büyür ve arka alana uzanır. Su üstü formları çiçek açmadan birbirinden zor ayrılır.

Kahverengi Cryptocoryne undulata da dar, dalgalı kenarlı ve koyu yapraklıdır. Undulatanın yaprak ayası daha belirgin biçimde dalgalıdır ve yaprak altı çoğu zaman morumsu kızıldır. Kahverengi Cryptocoryne wendtii formlarının yaprakları ise daha geniş ve mızrak biçimlidir; albidanın şerit yaprağından kolayca ayrılır.

Hindistan kökenli Cryptocoryne retrospiralis de aynı akraba grubundandır ve yaprakları albidaya çok benzer. Bu bitki hobide nadirdir ve ancak çiçeğinden ayırt edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Cryptocoryne albida CO2 ister mi?

Cryptocoryne albida karbondioksit sistemi istemez. Orta güçte bir lamba ve besinli bir taban ona yeter. Karbondioksit verilirse biraz daha hızlı büyür, ama yine de yavaş bir bitki olarak kalır.

Cryptocoryne albida nasıl dikilir?

Saksıdan çıkarılan bitkinin taş yünü temizlenir ve rozetler birbirinden ayrılır. Her rozetin kökleri tabana gömülür, yaprakların çıktığı kök boğazı tabanın hemen üstünde kalır. Bitkiler 3–5 cm arayla, beş altı tanelik bir öbek hâlinde dikilir.

Cryptocoryne albida neden eriyor?

Yeni dikim, yer değiştirme ya da su değerlerinin birden değişmesi bitkinin yapraklarını eritir. Eriyen yaprakları dipten kesin ve bitkiyi yerinden oynatmayın. Kökleri sağlam kalan bitki birkaç hafta içinde yeniden sürer.

Cryptocoryne albida brown neden yeşil?

Saksıdan gelen su üstü yaprakları yeşildir. Kahverengi renk ve koyu çizgiler, su altında çıkan yeni yapraklarda ve iyi bir ışık altında belirir. Yeni yapraklar da yeşil çıkıyorsa ışık yetersizdir.

Cryptocoryne albida ne kadar büyür?

Akvaryumda yaprakları çoğunlukla 10–20 cm boylanır ve tek bir rozet 10–15 cm genişliğe yayılır. Bitki yavaş büyür; birkaç haftada bir yeni yaprak verir.

Cryptocoryne albida ile balansae arasındaki fark nedir?

İki bitki de aynı dar yapraklı türün varyeteleridir. Balansaenin yaprakları 30–60 cm boylanır ve yüzeyi kabarıktır; bitki arka alana dikilir. Albidanın yaprakları 10–20 cm’de kalır, yüzeyi düzdür ve bitki ön ya da orta alana dikilir.

Kaynakça

  1. Arends, J. C., Bastmeijer, J. D. & Jacobsen, N. (1982). Chromosome numbers and taxonomy in Cryptocoryne (Araceae) II. Nordic Journal of Botany, 2(5), 453–463.
  2. Ito, Y. & Barfod, A. S. (2014). An updated checklist of aquatic plants of Myanmar and Thailand. Biodiversity Data Journal, 2, e1019.
  3. IPNI (2026). Cryptocoryne crispatula var. albida (R.Parker) N.Jacobsen, Maneean. & T.Idei, Aroideana 45(1): 282 (2022); Cryptocoryne albida R.Parker, Bulletin of Miscellaneous Information, Kew 1931: 44. International Plant Names Index. www.ipni.org.
  4. Lansdown, R. V. (2023). Cryptocoryne albida. The IUCN Red List of Threatened Species 2023: e.T194768A197730105.
  5. POWO (2026). Cryptocoryne crispatula var. albida (R.Parker) N.Jacobsen, Maneean. & T.Idei. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  6. GBIF Secretariat (2026). Cryptocoryne albida R.Parker. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  7. Bastmeijer, J. D. (2000–2016). The Crypts Pages: the crispatula group; key for the Cryptocoryne crispatula group (after Jacobsen 1991).
  8. Tropica Aquarium Plants (2026). Cryptocoryne albida ‘Brown’ (126B), bitki veri sayfası. tropica.com.
  9. Flowgrow (2026). Cryptocoryne albida; Cryptocoryne costata. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  10. Aquasabi (2026). Cryptocoryne albida ‘Brown’, bitki veri sayfası. aquasabi.de.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia