Hygrophila Pinnatifida
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Hindistan'a özgüdür; bilinen yerlerinin çoğu Batı Ghat Dağları'nın eteklerinde, Maharashtra, Goa, Karnataka ve Tamil Nadu'dadır. Kuzeyde Uttar Pradesh'ten de kaydı vardır.
Orman derelerinde ve sulama kanallarında, orta hızla akan sığ suda killi tabana kök salar ya da taşlara tutunur. Muson döneminde su altında, kurak mevsimde su üstünde büyür.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 14 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Hygrophila pinnatifida, eğreltiotunu andıran oyuk oyuk yapraklarıyla öteki sap bitkilerinden hemen ayrılan, orta zorlukta bir akvaryum bitkisidir. Karbondioksit (CO2) sistemi olmayan bir akvaryumda da yaşar, ama orada yavaş büyür ve rengi solar. Yapraklarındaki kahverengi tonu ve toplu duruşunu korumak için iyi bir ışık, düzenli gübre ve mümkünse karbondioksit ister. İki biçimde kullanılır. Gövdeleri tabana dikilebilir; bitkinin yere yatan yan sürgünleri de kökleriyle taşa ve köke tutunur, bu yüzden bir taşa ya da köke bağlanarak da yetiştirilir.
Bu bitkiyi güzel yapan şey, dik sürgünlerinin uçlarını düzenli olarak koparmaktır. Uçları alınan bitki yukarı uzamaz; alttan yanlara doğru sürünen sürgünler verir ve alçak, sık bir öbek olur. Kendi hâline bırakılan gövdeler ise suyun yüzeyine kadar uzar ve dipte çıplak kalır. Yapraklarının alt yüzü bordo, üst yüzü kahverengi ile zeytin yeşili arasında bir renktedir. Açık renkli bir zeminin önünde, küçük gruplar hâlinde en iyi görünür.
Türkiye’de akvaryumcularda Türkçe bir adı yoktur ve “Hygrophila pinnatifida” ya da kısaca “pinnatifida” adıyla satılır. Bitkiyi İskoç botanikçi Nicol Alexander Dalzell 1851’de Nomaphila pinnatifida adıyla tanımladı. Bugünkü adını 1969’da, Hintli botanikçi Sreemadhavan onu Hygrophila cinsine aktardığında aldı. Bitki bilime bir buçuk asırdır bilinse de akvaryuma ancak 2008’de girdi. O yılın ocak ayında Hindistan’ın Goa eyaletinde bir sulama kanalından toplanan birkaç genç bitki Avrupa’ya getirildi, kısa sürede büyük üretim seralarına geçti ve bugün dünyanın her yerinde satılan bir bitki oldu. Adındaki “pinnatifida” Latincede “tüy gibi yarılmış” demektir ve yaprak biçimini anlatır.

Nasıl Tanınır
Su altında yetişen bitkinin gövdesi sert, tüysüz ve koyu kızıl-kahverengidir. Yapraklar gövdede karşılıklı çiftler hâlinde dizilir. Her yaprak dar ve uzundur; iki yanında dibine kadar inen, kenarı hemen hemen düz on bire kadar dilim taşır. Dilimler yaprağın ucuna doğru hafifçe kıvrılır ve yaprak kenarına dalgalı, kıvrım kıvrım bir görünüm verir. Bu biçim, bitkiye uzaktan küçük bir eğreltiotu görüntüsü kazandırır.
Yaprak rengi ışığa ve yaprağın yaşına bağlıdır. Genç yapraklar ve güçlü ışık altındaki yapraklar kahverengidir; yaşlı yapraklar ve gölgede kalan yapraklar zeytin yeşiline döner. Orta damar kızıl-kahverengidir ve yan damarların ondan ayrıldığı yerlerde soluk sarı lekeler taşır. Yaprağın alt yüzü pembe ile bordo arasında bir renktedir. Uçta yeni açılan iki yaprak açık renklidir ve sürgün ucunun üstünde birbirine kavuşur.
Akvaryumda bitki iki tür sürgün verir. Dik sürgünler 15–40 cm’ye uzar. Gövdenin en alt boğumlarından çıkan sürgünler ise yere yatar, boğumlarından kök salarak tabanın ya da taşın üstünde 20 cm’yi aşan bir boyda süründükten sonra uçlarını yukarı kaldırır. Bu sürünen sürgünlerin yaprakları daha küçük ve daha az derin dilimlidir. Bitkinin kökleri az ve sığdır; tabandan çekilen kökün üstüne çoğu zaman kum taneleri yapışık kalır.
Serada su üstünde yetiştirilen bitki çok farklı görünür. Su üstü formu 15–30 cm boyda, dik ve dallı bir otsu bitkidir; gövdesi ve yaprakları yapışkan tüylerle kaplıdır. Yaprakları düz yeşildir, su altı yapraklarının yarısı kadar uzunluktadır, daha geniştir ve her iki yanında altı sekiz dilim taşır. Akvaryumcuya saksıyla gelen bitki çoğu zaman bu formdadır ve akvaryumda yerini yavaş yavaş kahverengi su altı yapraklarına bırakır. Bitki su üstünde açık mor, küçük çiçekler açar; su altında çiçeklenmez.
Doğada Nerede Yetişir
Hygrophila pinnatifida yalnızca Hindistan’da yetişir. Bilinen yerlerinin çoğu batı kıyısındaki Batı Ghat Dağları’nın eteklerindedir; bitki Maharashtra, Goa, Karnataka ve Tamil Nadu eyaletlerinde bulunur, kuzeyde Uttar Pradesh’ten de kaydı vardır. Dağların kuzey kesiminde, her dem yeşil ormanların içinden geçen tepe derelerinde seyrek olarak görülür. Akvaryuma giren ilk bitkiler ise Goa’da, tarlaların arasından akan, kıyısı çalılarla kaplı bir sulama kanalında bulundu. Orada bitki orta hızla akan sığ suda, killi ve balçıklı bir tabanda kök salmıştı; gövdelerinin çoğu tortuyla örtülüydü.
Bitki, muson yağmurlarıyla sular yükseldiğinde su altında büyür ve yere yatan sürgünleriyle çoğalır. Kurak mevsimde sular çekilince su üstü sürgünleri verir ve çiçek açar. Sert gövdesi, dar su altı yaprakları ve köklerini taşa yapıştırabilmesi akan suya uyum olarak görülür. Akvaryumda taşa tutunabilmesinin kökü de budur.
Tür, uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Akvaryumculardaki bitkilerin tamamı üretim seralarında ve doku kültürü laboratuvarlarında çoğaltılır. Bitkinin Hindistan dışında doğaya karıştığı bilinmemektedir. Yine de akraba türlerin bazıları sıcak iklimli ülkelerde sorun çıkardığı için budama artıklarını dereye, göle ya da lavaboya dökmeyin.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
En iyi yeri akvaryumun orta bölümüdür. Bitki sade bir zeminin önünde, birkaç gövdelik gevşek bir grup hâlinde en çok dikkat çeker. Koyu renkli bir bitki olduğu için yanına parlak kırmızı bitkiler koymayın; kırmızının yanında görünmez olur. Sürünen sürgünlerin ucunda çıkan küçük bitkiler, gruplar hâlinde ön bölüme de dikilebilir. Uçları düzenli koparılmazsa bitki arka bölüme kadar uzar.
Bitkiyi tabana dikmek için aşağıdaki adımları sırayla izleyin.
- Saksıdan çıkardığınız bitkinin köklerindeki taş yününü parça parça ayıklayın. Doku kültürü kabından çıkan bitkinin köklerindeki jeli bol suyla yıkayın.
- Saksıdan çıkan öbeği iki üç gövdelik küçük demetlere ayırın. Gövdeleri sert olsa da kolay kırılır; onları dikkatle ayırın.
- Her demeti cımbızla 2–3 cm derinliğe dikin. Kökler sığ olduğu için daha derine gömmeye gerek yoktur.
- Demetlerin arasında bir el genişliği kadar boşluk bırakın. Sık dikilen bitki yanlara sürgün veremez ve zayıf büyür.
Taşa ya da köke bağlamak için bitkinin dipteki kökleri ve en alt boğumları taşın yüzeyine yatırılır, pamuk ipliğiyle ya da misinayla birkaç tur sarılır. Jel kıvamlı akvaryum yapıştırıcısından bir iki damlayı köklere sürüp bitkiyi yüzeye bastırmak da iş görür. Bağlanan genç bitkiler yaklaşık bir hafta içinde taşa tutunur ve kısa sürede taşın üstünde sürünen yan sürgünler verir. Gözenekli lav taşı ve pürüzlü kökler, düz çakıl taşından daha kolay tutunma yeri sağlar. Bu yöntemde bitkiyi akvaryumun ışık alan bir yerine koyun; kökün altında, gölgede kalan bitki seyrekleşir.
En sık yapılan hata, bitkiyi bir sap bitkisi gibi sık dikip kendi hâline bırakmaktır. Böyle dikilen bitki dar bir orman gibi yukarı uzar, alttaki yapraklarını döker ve asıl güzelliğini oluşturan alçak, yayvan öbeği hiç kurmaz.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Orta düzeyde bir ışık ona yeter. Günde 8 saat yanan, akvaryumu iyi aydınlatan bir LED armatür altında sağlıklı büyür. Akvaryumla birlikte gelen zayıf lambanın altında ise yaşar ama seyrek ve uzun boğumlu büyür, yaprakları zeytin yeşiline döner. Güçlü ışık bitkiyi daha toplu tutar ve yaprakların kahverengisini koyulaştırır. Yan bitkilerin gölgesinde kalan bir köşeye de dayanır, ama orada rengini yitirir.
Karbondioksit verilmeyen akvaryumda yaşar. Böyle bir akvaryumda yavaş büyür ve yeni sürgün vermesi gecikir. Karbondioksit verilen akvaryumda büyüme belirgin biçimde hızlanır ve güçlü bitkilerin dik sürgünleri kısa sürede yüzeye ulaşır. Karbondioksit kısa bir süre kesildiğinde bitki bundan zarar görmez.
Besinini ağırlıklı olarak sudan alır, bu yüzden kök tabletinden çok sıvı gübre işe yarar. Bu bitki potasyum eksikliğine özellikle hassastır. Potasyum içeren bir sıvı gübreyi haftada bir verin; demir ve iz elementler içeren bir gübre de yaprak rengini korur. Gübre verilmeyen, yalnızca balık atığıyla beslenen akvaryumda yaşlı yapraklarında kısa sürede delikler belirir.
Su Değerleri
Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak sudan orta sertlikteki suya kadar sorunsuz büyür ve Türkiye’deki şebeke sularının çoğu ona uyar. Çok yumuşak suda karbonat sertliği biraz artırıldığında büyümesinin düzeldiği görülmüştür. En iyi 22–26 °C’de büyür. Isıtıcısız akvaryuma uygun değildir; su 18 °C’nin altına inmemelidir.
Budama ve Bakım
Bu bitkinin bakımının özü, dik sürgünlerin uçlarını koparmaktır. Bir gövde istediğiniz boyu geçtiğinde ucunu bir yaprak çiftinin hemen üstünden keskin bir makasla kesin ya da tırnağınızla koparın. Kesilen gövde alttaki boğumlarından yeni sürgünler verir ve bitki alçak, sık bir öbeğe dönüşür. Uç alma işini birkaç haftada bir tekrarlayın.
Bitkiyi bir seferde dibe kadar kesmeyin. Gövdeyi çok kısaltılan ya da koşulları birden kötüleşen bitkilerde bazı gövdelerin büsbütün kuruduğu görülmüştür. Uzun bir öbeği kısaltmak istiyorsanız gövdelerin bir kısmını bir hafta, kalanını ertesi hafta kesin.
Sürünen yan sürgünler zamanla taşı ya da tabanı kaplar. Fazla uzayan sürgünü, istemediğiniz yere ulaşmadan bir boğumun önünden kesin. Delinmiş ya da yosun tutmuş yaşlı yaprakları sapından koparın; bu yapraklar yeniden toparlanmaz.
Çoğaltma
En kolay ve en verimli yöntem, sürünen yan sürgünleri ayırmaktır. Kesilen uç çeliklerinden de bitki elde edilir, ama uç çelikleri yavaş ve zayıf kök salar.
- Boğumlarından kök salmış bir yan sürgün seçin ve onu ana gövdeye bağlandığı yerden kesin.
- Sürgünü köklü boğumlarıyla birlikte tabana dikin ya da yeni bir taşa veya köke bağlayın.
- Sürgünün ucu birkaç hafta içinde yukarı kalkar ve yeni bir dik gövde olur.
Uç çeliği kullanacaksanız onu en alttaki yaprak çiftini alarak tabana dikin ve ilk haftalarda yavaş büyümesini doğal karşılayın. Köklenmiş bitkiler ve su üstünde yetiştirilmiş bitkiler akvaryuma köksüz çeliklerden daha çabuk alışır. Koparılan bir yaprağın sapında da zamanla kökler ve yavru bir sürgün çıkar, ama bu yol çok yavaştır.
Sık Görülen Sorunlar
Yaşlı yapraklarda iğne deliği gibi delikler
Yaşlı yapraklarda önce küçük kahverengi ölü noktalar, sonra iğne ucu büyüklüğünde delikler belirir. Bu bitkide en sık görülen sorundur ve çoğunlukla potasyum eksikliğini gösterir. Potasyum içeren sıvı gübreye başlayın. Delinmiş yapraklar düzelmez, ama yeni çıkan yapraklar sağlam gelir. Delikli yaprakları zamanla sapından koparın.
Yeni alınan bitkinin yaprakları eriyor
Saksıyla gelen bitkinin yeşil ve tüylü su üstü yaprakları akvaryumda birkaç hafta içinde sararır, yumuşar ve dökülür. Bu durum, su üstü formundan su altı formuna geçişte görülen bir değişimdir. Gövdeler sağlam kaldıkça bitki yeni ve dar dilimli su altı yapraklarını verir. Çürüyen yaprakları makasla alın, akvaryumun ışığını ve gübresini bu sırada değiştirmeyin. Yeni yapraklar da eriyorsa sorun geçiş değildir; ışığa ve gübreye bakın.
Bitki uzayıp dipte çıplak kalıyor
Gövdeler yüzeye doğru uzar, boğum araları açılır ve alt yapraklar dökülür. Nedeni ya zayıf ışıktır ya da uçların hiç alınmamasıdır. Uçları koparın, ışığı artırın ve demetleri seyreltin.
Yapraklar yeşil kalıyor
Yaprakların zeytin yeşili olması bitkinin hasta olduğunu göstermez; zayıf ışığa verilen bir tepkidir. Kahverengi ve bordo tonları güçlü ışık altında ve yeterli gübreyle çıkar. Yaşlı yapraklar her koşulda genç yapraklardan daha yeşildir.
Bitki hiç büyümüyor
Karbondioksit verilmeyen ve gübre almayan bir akvaryumda bu bitki aylarca yerinde sayabilir. Önce düzenli sıvı gübreye başlayın; büyüme yine de çok yavaşsa karbondioksit en etkili çözümdür.
Hangi Akvaryuma Uyar
Hygrophila pinnatifida, ışığı iyi ve düzenli gübre alan bitkili topluluk akvaryumlarına uyar. Taşa ve köke tutunabildiği için taş ağırlıklı düzenlerde de kullanılır. Bitkiye dokunmayan küçük balıklarla ve karideslerle sorunsuz yaşar.
Isıtıcısız akvaryuma uygun değildir, bu yüzden japon balığı akvaryumuna koymayın. Tabanı kazan ve bitki yiyen cikletler onu kısa sürede söker ya da yer. Gübre verilmeyen ve ışığı zayıf olan karides akvaryumlarında ise yaşar ama zayıf kalır. 30 litrenin altındaki akvaryumlarda dik gövdeleri zamanla yüzeye ulaşır ve yan sürgünleri tabanı kaplar; küçük akvaryumda bu bitkiyi ancak düzenli uç almayla tutabilirsiniz.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Lepistes, tetra, rasbora ve gurami gibi topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Yapraklarda ve sürünen sürgünlerde biyofilm otlarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Beta balığı | Uyumlu | Bitkiye dokunmaz; ama bitkinin ışık ve gübre istediğini unutmayın. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Bitki ısıtıcısız akvaryumun serin suyuna dayanmaz; japon balığı dikili gövdeleri de eşeler. |
| Malavi cikletleri | Uyumsuz | Otçul türler yaprakları yer, kazıcı türler bitkiyi söker. |
| Astronot balığı ve öteki iri cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazar ve bitkiyi söker. |
| Gümüş dolar ve öteki iri otçul balıklar | Uyumsuz | Yaprakları ve sürgün uçlarını yerler. |
| Kerevitler | Uyumsuz | Gövdeleri kıskaçlarıyla keser. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda üç biçimde satılır. Saksılı bitki, taş yününe köklenmiş birkaç gövdeden oluşur ve çoğu zaman su üstünde yetiştirilmiştir. Bazı satıcılar bitkiyi saksısız, beş on dallık demetler hâlinde gönderir. Doku kültürü kabında satılan bitki ise küçüktür ama salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz. Yurt dışında taşa ya da köke bağlı satılan bitkiler de vardır; bunlar Türkiye’de seyrek görülür.
Sağlıklı bitkinin gövdeleri sert ve koyu renklidir, boğumlarında beyaz kök uçları görünür. Gövde dipleri yumuşamış, kararmış ya da kokan bitkiyi almayın. Su üstü formundaki yeşil, tüylü yapraklar kusur sayılmaz; bitki onları akvaryumda değiştirecektir. Asıl önemli olan gövdelerin ve sürgün uçlarının sağlam olmasıdır.
Saksılı bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yıkayın ve salyangoz yumurtalarına bakın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin. İlk haftalarda bitkinin eski yapraklarını dökmesi ve yerinde sayması olağandır. Uçlarda açılan kahverengi, dar dilimli ilk yapraklar bitkinin akvaryuma alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En çok karıştırıldığı bitki, yine Hindistan kökenli Hygrophila difformis (çınar)‘dır. Çınarın su altı yaprakları da ince dilimlidir, ama yeşildir, daha yumuşaktır ve dilimleri çok daha incedir. Çınarın su üstü yaprakları ise dilimsiz ve düz kenarlıdır; pinnatifidanın su üstü yaprakları da dilimlidir. Çınar karbondioksit istemeyen, hızlı büyüyen kolay bir bitkidir ve taşa tutunmaz. Pinnatifida ise yavaş büyür, kahverengi tonlarda kalır ve yan sürgünleriyle taşa yapışır.
Uzaktan bakıldığında Java eğreltisinin ‘Trident’ formuna da benzer. Trident gerçek bir eğreltiotudur. Yaprakları gövde üstünde karşılıklı dizilmez; tek tek, yatay bir rizomdan çıkar. Yaprağı yeşildir, dar ve derimsidir ve her iki yanında yalnızca birkaç lop taşır. Trident az ışıkta, karbondioksitsiz akvaryumda sorunsuz yaşar ve yalnızca taşa bağlanır. Pinnatifidanın kahverengi yaprak üstü, bordo alt yüzü ve karşılıklı yaprak çiftleri onu Tridentten kolayca ayırır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hygrophila pinnatifida CO2 ister mi?
Hygrophila pinnatifida karbondioksit verilmeyen akvaryumda da yaşar, ama orada yavaş büyür ve rengi solar. Karbondioksit verilen akvaryumda belirgin biçimde hızlanır. Karbondioksitten çok, iyi ışık ve potasyum içeren sıvı gübre onun için şarttır.
Hygrophila pinnatifida taşa nasıl bağlanır?
Bitkinin kökleri ve en alt boğumları taşın yüzeyine yatırılır, pamuk ipliğiyle ya da misinayla sarılır. Jel kıvamlı akvaryum yapıştırıcısı da kullanılabilir. Bitki yaklaşık bir hafta içinde taşa tutunur ve taşın üstünde sürünen yan sürgünler verir.
Hygrophila pinnatifida kuma dikilir mi?
Hygrophila pinnatifida kuma da dikilir. Kökleri sığ olduğu için gövdeleri 2–3 cm derinliğe dikmek yeterlidir. Demetler arasında boşluk bırakın, çünkü bitki yanlara sürünen sürgünler verir.
Hygrophila pinnatifida nasıl kısa tutulur?
Dik sürgünlerin uçları birkaç haftada bir, bir yaprak çiftinin üstünden koparılır. Ucu alınan gövde alttan yanlara sürgün verir ve bitki alçak, sık bir öbeğe dönüşür. Güçlü ışık da bitkinin toplu kalmasına yardım eder.
Pinnatifida yapraklarında neden delik var?
Yaşlı yapraklardaki iğne ucu büyüklüğündeki delikler çoğunlukla potasyum eksikliğinden olur. Bu bitki potasyum eksikliğine çok hassastır. Potasyum içeren bir sıvı gübreye başlayın; yeni yapraklar sağlam çıkar.
Hygrophila pinnatifida neden yeşil kalıyor?
Zayıf ışık altında bu bitkinin yaprakları zeytin yeşiline döner. Kahverengi ve bordo tonları güçlü ışık ve yeterli gübreyle çıkar. Saksıdan yeni çıkan bitkinin düz yeşil yaprakları ise su üstü yapraklarıdır ve zamanla dökülür.
Kaynakça
- Muth, H. (2009). Hygrophila pinnatifida (Dalzell) Sreemadhavan (Acanthaceae), ein aquaristisch neuer Wasserfreund aus Indien. Aqua Planta, 2-2009, 48–56.
- USDA APHIS (2015). Weed Risk Assessment for Hygrophila pinnatifida (Dalzell) Sreem. (Acanthaceae) – Fern hygrophila. Plant Protection and Quarantine, Raleigh.
- Gupta, A. K. (2011). Hygrophila pinnatifida. The IUCN Red List of Threatened Species 2011: e.T168882A6545066.
- POWO (2026). Hygrophila pinnatifida (Dalzell) Sreem. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Hygrophila pinnatifida (Dalzell) Sreem. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Hygrophila pinnatifida (051A), bitki veri sayfası. tropica.com.
- Flowgrow (2026). Hygrophila pinnatifida. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Aquasabi (2026). Hygrophila pinnatifida, bitki veri sayfası. www.aquasabi.de.
💬 Yorum Yaz