Bacopa Myriophylloides
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Brezilya'nın orta ve batı bölgelerinden (Pantanal dahil) Bolivya'ya, Kolombiya ve Venezuela'nın düzlüklerine kadar yayılır.
Tam güneş alan bataklıklarda, sığ ve çok yumuşak sularda yetişir. Yağmur mevsiminde su altında, kurak mevsimde nemli çamurda su üstü formunda yaşar.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 151 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Bacopa myriophylloides, yeni başlayan biri için uygun olmayan, zor bir sap bitkisidir. Güçlü ışık, karbondioksit (CO2) ve düzenli gübre ister; yumuşak ve hafif asidik suda en iyi sonucu verir. Karbondioksit sistemi olmayan bir akvaryumda sürgünleri incelir, solar ve bitki birkaç ay içinde kaybolur. Yeri akvaryumun orta alanıdır. Saplar tek tek ayrılır, beş on sap bir arada öbek hâlinde besinli tabana dikilir.
Bu bitki öteki bakopalara hiç benzemez. Bakopa denince akla gelen yuvarlak ve etli yaprakların yerine sapın her boğumunda iğne gibi ince yapraklar dizilir. Bitki bu yüzden ilk bakışta bir su civanperçemine ya da ince yapraklı bir rotalaya benzer; tür adı da “civanperçemine benzeyen” anlamına gelir. Açık yeşil su altı sürgünleri narin ve kırılgandır. Işık ve besin yeterli olduğunda sürgün uçları turuncumsu ve kızıl bir renge döner. Su üstünde ise kolay yetişir ve uzun saplı, beyazdan açık maviye çalan çiçekler açar.
Türkiye’de akvaryumcularda bilimsel adıyla, “Bacopa myriophylloides” olarak satılır; başka bir adı yerleşmemiştir. Çoğunlukla doku kültürü kabında, zaman zaman da saksıda gelir. Bitkiyi George Bentham 1846’da Brezilya’nın Minas Gerais bölgesinden gelen bir örneğe dayanarak Herpestis myriophylloides adıyla tanımladı. Richard Wettstein 1891’de onu Bacopa cinsine taşıdı. Francis Pennell ise 1920’de bitkiyi ayrı bir cinse, Naiadothrix cinsine aldı; bu ad tutmadı ve bitki bugün yeniden Bacopa içinde sayılır.
Nasıl Tanınır
Bacopa myriophylloides, dik ve ince bir sapın her boğumunda halka hâlinde duran çok sayıda iğne biçimli yaprakla tanınır. Bu halka göründüğü gibi değildir. Her boğumda aslında yalnızca iki yaprak çıkar, ama her yaprak daha dibinden beş yedi ince dilime ayrılır. Göz bu dilimleri ayrı yaprak sanır ve boğumda on ya da daha fazla yapraklı bir halka görür. Dilimler tek parçadır, kendi içinde dallanmaz.
Su altı yaprakları ip kadar ince ve açık yeşildir. Güçlü ışık ve iyi beslenme altında tepe sürgünleri turuncuya ve kızıla çalar. Bitki akvaryumda 10–30 cm boylanır; sap uzadıkça yandan yeni sürgünler verir ve öbek yanlara doğru genişler.
Akvaryumcuya gelen saksılı bitki çoğu zaman serada, su üstünde yetiştirilmiştir. Su üstü formunun yaprakları daha kalın, dar mızrak biçimli ve çoğunlukla orak gibi kıvrıktır. Bu yapraklar su altında uzun süre dayanmaz. Bitki onları yavaş yavaş bırakır ve yerine ince su altı yapraklarını çıkarır. Su üstünde çiçek açar; çiçekler uzun saplar üzerinde tek tek durur, rengi beyazdan açık maviye ve leylağa kadar değişir.
Doğada Nerede Yetişir
Bacopa myriophylloides Güney Amerika’da yetişir. Bilinen alanı Brezilya’nın orta ve batı bölgelerinden Bolivya’ya, kuzeyde de Kolombiya ve Venezuela’nın düzlüklerine uzanır. En çok bilinen yetişme yeri, Brezilya’daki Pantanal sulak alanıdır.
Bitki tam güneş alan bataklıklarda, sığ ve çok yumuşak sularda yetişir. Bu yerler yağmur mevsiminde su altında kalır, kurak mevsimde kısmen ya da tamamen kurur. Bitki de bu yüzden iki hayata alışmıştır: su yükselince ince su altı yapraklarıyla büyür, su çekilince nemli çamurda su üstü formuna geçip çiçek açar. Akvaryumdaki bakımı da buradan anlaşılır. Doğada bol güneş alır ve yumuşak suda yaşar, bu yüzden akvaryumda güçlü ışık ve yumuşak su ister.
Tür uluslararası koruma listesinde henüz değerlendirilmemiştir. Akvaryumculardaki bitkiler doğadan toplanmaz; üretim seralarında ve doku kültürü laboratuvarlarında çoğaltılır.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
En iyi yeri, lambanın ışığını doğrudan alan orta alandır. Kalabalık bir öbek hâlinde, geniş yapraklı bitkilerin önünde ya da yanında ince dokusuyla göze çarpar. Uzun bitkilerin gölgesine dikilen bacopa myriophylloides kısa sürede seyrekleşir. Dikim şu sırayla yapılır:
- Doku kültürü kabını ancak dikime hazır olduğunuzda açın. Bitkiyi kaptan çıkarın ve köklerindeki jeli ılık suda tamamen yıkayın.
- Öbeği tek tek saplara ya da üç dört saplık küçük demetlere ayırın. Saksılı bitkide saksıyı çıkarın ve köklerdeki taş yününü cımbızla ayıklayın.
- Her sapın alt boğumundaki yaprakları alın ve sapı cımbızla iki üç santim derine dikin.
- Sapları birbirinden bir iki santim arayla dikin ve bitkiyi kurumaya fırsat vermeden suya kavuşturun.
Su altı sürgünleri çok kırılgandır; cımbızı sapın dibinden tutun, yaprak halkalarından tutmayın. Bitki güçlü akıntıyı sevmez. Filtre çıkışının tam önüne dikilen saplar ezilir ve kopar.
Besinli bir taban bitkinin işini çok kolaylaştırır. Düz kumda büyütülecekse sapların dibine kök tableti gömün. Halı bitkileri gibi kuru başlangıçla da kurulabilir; saplar ıslak tabanda su üstünde birkaç hafta köklendikten sonra akvaryum yavaşça doldurulur.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Güçlü ışık ister. Akvaryumla birlikte gelen standart lamba ona yetmez; bitkili akvaryum için yapılmış güçlü bir LED gerekir ve lamba günde 7–8 saat yanmalıdır. Az ışıkta boğum araları uzar, yaprak halkaları seyrekleşir ve alt kısımlar çıplak kalır. Işık yeterli olduğunda saplar sıklaşır, tepe sürgünleri de turuncuya döner.
Karbondioksit verilmelidir. Karbondioksit sistemi olmayan bir akvaryumda bitki bir süre yaşar, ama yeni sürgünleri incelir ve solar, eski yaprakları da yosun tutar. Uzun vadede yalnızca karbondioksit verilen akvaryumda tutunur.
Besinini hem kökünden hem de sudan alır. Haftada bir iki kez, azot, fosfat, potasyum ve demir içeren tam bir sıvı gübre verin; kökler için de besinli taban ya da kök tableti kullanın. Besin eksik kaldığında ince su altı sürgünleri saydamlaşır ve hızla geriler. Bu bitkiyi gübresiz bir akvaryuma koymayın.
Su Değerleri
Yumuşak ve hafif asidik suyu sever. Sert ve bazik şebeke suyunda büyümesi yavaşlar, sürgünleri cılız kalır; böyle bir suda ters ozmoz suyuyla karıştırarak sertliği düşürmek gerekir. En iyi 22–28 °C’de büyür ve 30 °C’ye kadar dayanır. Isıtıcısız akvaryuma uygun değildir.
Budama ve Bakım
Saplar suyun yüzeyine yaklaşınca ya da öbek fazla yükselince budanır. Sapı istediğiniz yükseklikteki bir boğumun hemen üstünden keskin bir makasla kesin. Kesilen yerin altından bir iki yeni sürgün çıkar ve öbek sıklaşır.
Alt kısımları çıplak kalmış ve eskimiş sapları dibinden sökün. Yerlerine sağlıklı tepe parçalarını dikin. Bu yenileme öbeği yıllarca genç ve dolgun tutar.
İnce yaprakların arasında tortu ve ölü yaprak parçası birikir. Su değişimi sırasında öbeğin çevresini hortumla hafifçe çekin, ama yapraklara dokunmayın.
Çoğaltma
Bacopa myriophylloides sap çeliğiyle çoğaltılır.
- 15 cm kadar uzamış bir tepe sürgününü ya da yan sürgünü bir boğumun üstünden kesin.
- Kesilen parçanın alt boğumundaki yaprakları alın.
- Parçayı iki üç santim derine, öbeğin yanına dikin.
Çelik bir iki hafta içinde kök salar ve büyümeye başlar. Ana sap da kesilen yerin altından yeni sürgünler verir. Tohumla üretim akvaryumda yapılmaz.
Sık Görülen Sorunlar
Sürgünler saydamlaşıp eriyor
Yeni yaprak halkaları soluk ve yarı saydam çıkar, sonra çürüyüp dağılır. En sık nedeni besin ya da karbondioksit eksikliğidir. Karbondioksit miktarını kontrol edin ve tam bir sıvı gübreye geçin. Yeni alınan bitkide su üstü yapraklarının ilk haftalarda dökülmesi ise olağandır; sapın tepesinden ince su altı yaprakları çıktığı sürece bitki sağlıklıdır.
Yapraklar yosun tutuyor
İnce yaprakların arasına iplik yosunu ve tüy yosunu kolayca yerleşir. Nedeni çoğu zaman ışığın güçlü, karbondioksitin ya da gübrenin ise yetersiz olmasıdır. Işık, karbondioksit ve gübre arasındaki dengeyi kurun. Yosunlu sapları kesip atın, sağlıklı tepeleri yeniden dikin. Yosun yiyen karidesler bu ince dokuyu temiz tutmaya yardım eder.
Saplar seyrek ve çıplak kalıyor
Boğum araları uzar ve sapın alt kısmı yapraksız kalır. Bunun nedeni ışığın yetersiz kalmasıdır; uzun bitkilerin gölgesi de aynı sonucu verir. Bitkiyi lambanın tam altına taşıyın ve çevresindeki uzun bitkileri budayın.
Saplar kopup yüzüyor
Kırılgan saplar güçlü akıntıda ya da balıklar arasında kolay kopar. Akıntıyı azaltın. Kopan parçaları atmayın; sağlam olanlar yeniden dikilince kök salar.
Hangi Akvaryuma Uyar
Bacopa myriophylloides, karbondioksit verilen ve gübrelenen bitkili akvaryumlara uyar. Küçük ve sakin tetralar, rasboralar ve cüce karidesler bu düzende onunla sorunsuz yaşar. Isıtıcısız akvaryum ve sert su istediği için japon balığı ve Malavi ciklet akvaryumlarına uygun değildir. Karbondioksit ve gübre istediği için gübresiz karides akvaryumlarına da uymaz.
Bu bitki paludaryumda su üstünde kolay yetişir. Nemli ve aydınlık bir paludaryumda ıslak tabana dikilen saplar dar yapraklı küçük bir çalı gibi büyür ve çiçek açar.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Tetra, rasbora ve öteki küçük topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; yumuşak su isteyenler aynı düzende iyi yaşar. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | İnce yaprakların arasında biyofilm otlarlar. Gübre dozunu karidese göre ayarlayın. |
| Otocinclus ve küçük vantuzlu balıklar | Uyumlu | Yaprak üzerindeki ince yosunu temizlerler. |
| Beta balığı | Dikkat | Beta bitkiye zarar vermez, ama bitkinin istediği güçlü ışık ve karbondioksit tek beta akvaryumunun sade düzenine uymaz. |
| Corydoras gibi tabanı eşeleyen balıklar | Dikkat | Yeni dikilen ve henüz kök salmamış sapları yerinden çıkarabilirler. |
| Japon balığı | Uyumsuz | İnce yaprakları koparır; bitki serin suya da dayanmaz. |
| Cikletler | Uyumsuz | Kazıcı cikletler kırılgan sapları söker; Malavi cikletlerinin sert suyu da bitkiye uymaz. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak sürgünleri yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Türkiye’de ara sıra bulunur. Akvaryumcularda çoğunlukla doku kültürü kabında satılır, bazı satıcılarda saksılı bitki de gelir. Doku kültürü kabındaki bitki salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz; karides akvaryumu için en güvenli seçenektir. Kapta jel içinde duran bitki küçük ve sıktır, akvaryumda kendi boyuna ulaşması birkaç hafta sürer.
Saksılı bitkide sapların sert ve yeşil, yaprak halkalarının dolgun olmasına bakın. Dibi kahverengileşmiş, yumuşamış ya da yaprakları saydamlaşmış bitkiyi almayın. Saksılı bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suda yıkayın; karides akvaryumuna girecekse birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.
Saksıyla gelen bitki çoğunlukla su üstü formundadır. İlk haftalarda bu yapraklardan bazılarını bırakması olağandır. Sapın ucundan çıkan ince, açık yeşil yaprak halkaları bitkinin su altına alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En çok karıştırıldığı bitkiler, ince yapraklarını halka hâlinde dizen öteki sap bitkileridir. Rotala wallichii de iğne gibi yapraklarla ve kızaran tepe sürgünleriyle tanınır. Onun yaprakları gerçekten halka hâlinde çıkar ve tepe sürgünü pembe ile kızıl arasında renk alır.
Myriophyllum mattogrossense ve Myriophyllum tuberculatum gibi su civanperçemlerinin yaprakları tüy gibidir. Her yaprağın ortasından bir eksen geçer ve ince dilimler bu eksenin iki yanına tarak dişi gibi dizilir. Bacopa myriophylloides’in dilimleri ise yaprağın dibinden ayrılır ve kendi içinde dallanmaz. Limnophila sessiliflora da ince parçalı yapraklarıyla benzer bir doku verir, ama yaprakları dallanarak parçalanır ve bitki çok daha kolay, karbondioksitsiz de büyür.
Aynı cinsin akvaryumda en sık görülen türü Bacopa caroliniana ile ise neredeyse hiç ortak görünüşü yoktur. Onun yaprakları yuvarlak, etli ve karşılıklıdır; kolay bakımı da bu bitkiyle kıyaslanamaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bacopa myriophylloides CO2 ister mi?
Bacopa myriophylloides karbondioksit ister. Karbondioksit sistemi olmayan akvaryumda sürgünleri incelir ve solar, bitki birkaç ay içinde kaybolur. Güçlü ışık ve düzenli gübreyle birlikte karbondioksit verilen akvaryumda sık ve sağlıklı büyür.
Bacopa myriophylloides kolay mı?
Bacopa myriophylloides su altında zor bir bitkidir. Güçlü ışık, karbondioksit, düzenli gübre ve yumuşak su ister; besin eksikliğine ve yosuna karşı hassastır. Su üstünde, nemli bir paludaryumda ise kolay yetişir.
Bacopa myriophylloides nasıl dikilir?
Bitki kaptan ya da saksıdan çıkarılır, köklerdeki jel ya da taş yünü temizlenir. Öbek tek tek saplara ayrılır, alt boğumların yaprakları alınır ve her sap cımbızla iki üç santim derine dikilir. Saplar bir iki santim arayla, orta alanda ve lambanın tam altında öbek hâlinde durmalıdır.
Bacopa myriophylloides neden eriyor?
İnce su altı sürgünlerinin saydamlaşıp dağılmasının en sık nedeni besin ya da karbondioksit eksikliğidir. Tam bir sıvı gübre verin ve karbondioksit miktarını kontrol edin. Saksıyla gelen bitkinin su üstü yapraklarını ilk haftalarda dökmesi ise olağandır.
Bacopa myriophylloides ile Rotala wallichii nasıl ayırt edilir?
İki bitkide de boğumlarda halka hâlinde duran iğne gibi yapraklar görülür. Bacopa myriophylloides’te her boğumda iki yaprak vardır ve her yaprak dibinden beş yedi dilime ayrılır. Rotala wallichii’nin yaprakları ise gerçekten halka hâlinde çıkar. Çiçek açan bir su üstü formunda bakopanın uzun saplı, açık mavi çiçekleri ayrımı kolaylaştırır.
Bacopa myriophylloides paludaryumda yetişir mi?
Bacopa myriophylloides paludaryumda su üstünde kolay yetişir. Nemli ve aydınlık bir ortamda ıslak tabana dikilen saplar dar yapraklı küçük bir çalı gibi büyür ve uzun saplı, beyazdan açık maviye çalan çiçekler açar.
Kaynakça
- Tippery, N. P., Gonzalez-Socoloske, D., Leliaert, F., Thompson, T. A., Scatigna, A. V. & Souza, V. C. (2024). Systematics and biogeography of Bacopa (Plantaginaceae). Plant Systematics and Evolution, 310, 7.
- Bentham, G. (1846). Herpestis myriophylloides. In: de Candolle, A. P. (ed.), Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis, 10: 398.
- Wettstein, R. (1891). Scrophulariaceae. In: Engler, A. & Prantl, K. (eds.), Die natürlichen Pflanzenfamilien, 4(3b): 77.
- POWO (2026). Bacopa myriophylloides (Benth.) Wettst. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew (WCVP). powo.science.kew.org.
- IPNI (2026). Bacopa myriophylloides (Benth.) Wettst., 28339-2; Herpestis myriophylloides Benth., 120714-2. International Plant Names Index. www.ipni.org.
- GBIF Secretariat (2026). Bacopa myriophylloides (Benth.) Wettst. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Flowgrow (2026). Bacopa myriophylloides. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- B-Aqua (2026). Bacopa myriophylloides, bitki veri sayfası. www.b-aqua.com.
💬 Yorum Yaz