🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Mosslar › Marimo (Yosun Topu)
Mosslar

Marimo (Yosun Topu)

📅 18 Kas 2026
Marimo (Yosun Topu) (Aegagropila linnaei)
Fotoğraf: Piotr719 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Aegagropila linnaei Kützing Diğer bilimsel adlar: Cladophora aegagropila, Conferva aegagropila, Cladophora sauteri
Familya Pithophoraceae Cins Aegagropila Grup Moss
Türkiye'de Marimo · Marimo yosun topu · Yosun topu · Şans yosunu İngilizce Marimo · Moss ball · Lake ball · Cladophora ball

Bir bakışta

ZorlukKolay
IşıkAz ışık yeter
KarbondioksitGerekmez
Büyüme hızıYavaş
Boy3–10 cm · genişlik 3–10 cm
Akvaryumdaki yeriÖn, orta
Dikim şekliTabana bırakılır
BeslenmeSudan beslenir · taban önemsiz
Sıcaklık5–24 °C · ısıtıcısız olur
pH6–8,5
Karbonat sertliği2–18 °dKH
ÇoğaltmaBölünme
Balıklara dayanımBazı balıklar yer
AkvaryumculardaYaygın · porsiyon, taşa-köke bağlı

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
AvrupaAsyaKuzey Amerika

Kuzey yarım kürenin soğuk ve berrak göllerinde, en çok Orta ve Kuzey Avrupa ile Japonya'da yetişir. Bilinen yerlerinin yarısından fazlasında son otuz yılda bulunamamıştır.

Doğada yetiştiği yer

Göllerde taşlara tutunarak, tabanda gevşek keçeler hâlinde ya da dalgaların yuvarladığı kumlu sığ eğimlerde top biçiminde yaşar.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 5.969 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Marimo, akvaryuma konabilecek en zahmetsiz yeşilliklerden biridir. Karbondioksit (CO2) istemez, az ışıkla yetinir ve gübre beklemez. Dikilmez de: top tabanın üstüne bırakılır ve haftada bir çevrilir. Asıl isteği serin sudur. Suyu uzun süre 25 °C’nin üstünde kalan akvaryumda yavaş yavaş kahverengileşir, serin bir akvaryumda ya da cam kavanozda ise yıllarca yaşar.

Marimo bir bitki ya da moss değildir; ipliksi bir yeşil algdir. Sitede “yosun” sözcüğünü akvaryumda istenmeyen yosunlar için kullanıyoruz. Marimo ise o yosunlarla karıştırılmaması gereken, zararsız ve top biçiminde büyüyen bir algdir. Ticarette “moss ball” adıyla satıldığı için moss bitkileriyle birlikte anlatılır. Türkiye’de akvaryumcularda “Marimo”, “Marimo Moss Ball” ya da “Marimo yosun topu” adıyla satılır. Cam kavanozda hediye olarak verilen marimoya “şans yosunu” diyenler de vardır.

Bilimsel adı Aegagropila linnaei‘dir. Linnaeus türü 1753’te Conferva aegagropila adıyla tanımladı, Kützing ise 1843’te ona bugünkü adını verdi. Tür yüz yılı aşkın bir süre Cladophora cinsinde sayıldı ve hobide hâlâ Cladophora aegagropila adıyla anılır. 2002’de yayımlanan DNA çalışması onun Cladophora türlerinden ayrı bir soy olduğunu gösterdi ve tür yeniden Aegagropila cinsine alındı. Japonca adı olan “marimo”, top anlamına gelen “mari” ile su bitkisi anlamına gelen “mo” sözcüklerinden oluşur.

Nasıl Tanınır

Marimo, koyu yeşil ve kadife dokulu sık bir toptur. Top, merkezden dışa doğru ışınsal uzanan, dallanmış ve birbirine dolanmış ince alg ipliklerinden oluşur. Yüzeyi parmakla dokunulduğunda yumuşaktır ama top sıkıdır ve şeklini korur. Akvaryumcularda satılan toplar çoğunlukla 3–5 cm çapındadır; akvaryumda yıllar içinde 10 cm’ye kadar büyüyebilir.

Sağlıklı bir marimo suyun dibinde durur. Işık alan marimonun ipliklerinin arasında oksijen kabarcıkları birikir ve top zaman zaman yüzeye çıkar. Bu durum bir hastalık belirtisi değildir. Kabarcıklar dağılınca top yeniden dibe iner.

Doğadaki iri topların içi zamanla boşalabilir, çünkü ışık topun yalnızca dış katmanına ulaşır ve büyüme orada olur. Akvaryumdaki küçük toplarda içi boş bir merkez beklenmez. Elle sıkılan gerçek bir marimonun içinde sert bir çekirdek bulunmaz.

Varyeteler ve Ticari Formlar

Marimonun ayrıca seçilmiş bir varyetesi yoktur. Akvaryumcularda farklı görünen ürünlerin hepsi aynı türdür, aralarındaki fark yalnızca satılma biçimindedir.

  • Tek top en yaygın biçimdir. Toplar çaplarına göre adet hesabıyla satılır.
  • Taşa ya da köke bağlı marimo, yassılaştırılıp bir taşa, köke ya da bambu parçasına sarılmış marimodur. Bu biçimde top olarak değil, ince bir örtü olarak büyür.
  • Kavanozlu marimo, süs taşı ya da kum konmuş küçük bir cam kapta, hediyelik olarak satılan tek ya da birkaç toptur.

Doğada Nerede Yetişir

Marimo, ağırlıkla kuzey yarım kürenin soğuk ve berrak tatlı su göllerinde yetişir. Bilinen yerlerinin çoğu Orta ve Kuzey Avrupa’dadır. Japonya’da da birçok gölde bulunur, Kuzey Amerika’dan ise daha az kayıt vardır. Gölde üç biçimde yaşar. Bir kısmı taşlara ve midye kabuklarına tutunur, bir kısmı tabanın biraz üstünde gevşek keçeler oluşturur. Top biçimi ise yalnızca dalgaların kumlu ve hafif eğimli tabanı sürekli yuvarladığı yerlerde görülür. Akvaryumda topun çevrilmesi gerekmesinin nedeni de budur: doğada topu dalga çevirir.

Doğal popülasyonları on yıllardır geriliyor. Herbaryum örnekleri ve saha kayıtlarıyla yapılan büyük bir derlemede tür 283 yerde saptandı. Bu yerlerin yarısından fazlasında son otuz yılda bir daha bulunamadı. Gerilemenin başlıca nedeni göllerin besin tuzlarıyla zenginleşmesidir. Bulanıklaşan suda dibe yeterli ışık ulaşmaz, hızlı büyüyen başka algler de marimoyu bastırır. Japonya’daki Akan Gölü, çapı 20 cm’yi aşan dev marimo topluluklarının yaşadığı tek göl olarak bilinir. Bu göldeki marimolar 1921’de doğal anıt ilan edildi ve 1952’de özel doğal anıt statüsüne alındı. İzlanda’daki Mývatn Gölü’nün marimoları 2006’da koruma altına alındı, ama gölün dibini kaplayan toplar 2014’e gelindiğinde neredeyse tamamen yok olmuştu. Akan Gölü’nde yapılan son çalışmalar, ısınan suyun topların çürümesini hızlandırdığını gösterir. Tür, uluslararası koruma listesinde henüz değerlendirilmemiştir.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Marimo (Yosun Topu) – Akvaryumda çakılın üstüne bırakılmış marimolar
Akvaryumda çakılın üstüne bırakılmış marimolar — Fotoğraf: bryan… from Taipei, Taiwan · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Marimo dikilmez ve bir yere gömülmez. Top, akvaryumun ön ya da orta bölümünde, kumun ya da çakılın üstüne bırakılır. Lambanın altında ama doğrudan güneş almayan bir yer ona yeter. Yeni topu akvaryuma şu sırayla yerleştirin:

  1. Topu klorsuz suyla dolu bir kapta birkaç kez hafifçe sıkın ve suyu tazeleyin. Böylece içindeki kir ve hava çıkar.
  2. Topun dışında yapışmış küçük salyangoz, kabuklu canlı ya da sert parçacık olup olmadığına bakın.
  3. Avucunuzda hafifçe yuvarlayıp şeklini düzeltin ve tabana bırakın.
  4. İlk gün yüzeye çıkarsa topu su içinde yeniden sıkın. İçindeki hava çıkınca top dibe oturur.

Topu haftada bir çevirin. Hep aynı yüzü altta kalan top o yüzünden ışık alamaz, kahverengileşir ve zamanla yassılaşır. Su değişimi sırasında topu akvaryumdan aldığınız suyun içinde çalkalayıp hafifçe sıkın ve avucunuzda yuvarlayarak geri koyun. Bu yıkama, ipliklerin arasına dolan tortuyu temizler.

Marimoyu top olarak değil, örtü olarak kullanmak da mümkündür. Bunun için top ikiye ayrılır ya da elle açılarak yassılaştırılır. Yassı parça bir taşın ya da kökün üstüne serilir ve pamuk ipliğiyle ya da misinayla sarılarak sabitlenir. Parça zamanla yüzeye tutunur ve ince, yeşil bir halı gibi yayılır. Bu yöntemde de büyüme çok yavaştır.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Az ışık marimoya yeter. Standart akvaryum lambası ya da odanın dolaylı gün ışığı sağlıklı kalması için yeterlidir. Güçlü ışık büyümesini hızlandırmaz. Doğrudan güneş ise suyu ısıtır, topun rengini soldurur ve onu sararıp beyazlatabilir. Kavanozu pencere önüne, kaloriferin ya da sıcak bir cihazın yakınına koymayın.

Karbondioksit sistemi gerekmez. Gübre de çoğu zaman gerekmez; balıklı akvaryumda suyun besini ona yeter. Balıksız bir kavanozda düzenli su değişimiyle gelen musluk suyu da topu yaşatır. Kavanozda aylarca soluk kalan bir topun suyuna, akvaryum gübresinin şişede yazan dozundan çok daha azını ekleyebilirsiniz. Fazla gübre kavanozun camında ve topun üstünde yosun büyütür.

Su Değerleri

Marimo serin suyu sever. En iyi 15–24 °C arasında kalır, ısıtıcısız bir akvaryumun kış serinliğine de rahatça dayanır. Su uzun süre 25 °C’nin üstünde kalırsa top önce donuklaşır, sonra kahverengileşir ve içten çürümeye başlar. Yaz aylarında oda sıcaklığının yükseldiği evlerde kavanozu evin en serin köşesine taşıyın. Su sertliğinde seçici değildir; yumuşaktan çok serte kadar suda yaşar ve Türkiye’deki şebeke sularının hemen hepsi ona uyar.

Budama ve Bakım

Kahverengileşmiş ya da çürümüş bir bölgeyi temiz bir makasla kesip atın. Kalan sağlıklı kısmı avucunuzda yuvarlayıp şekillendirin. Gerekirse pamuk ipliğiyle birkaç tur sararak toparlayın; ip zamanla çürür ve top şeklini kendisi korur.

Kavanozda balıksız tutulan marimo, Türkiye’de en sık rastlanan kullanımdır. Kavanozun suyunu bir iki haftada bir tamamen değiştirin. Klorunu atmak için bir gün bekletilmiş musluk suyu ya da akvaryum su düzenleyicisiyle hazırlanmış su kullanın. Her su değişiminde topu yeni suda çalkalayın, hafifçe sıkın ve yuvarlayın. Kavanozun camında yosun belirirse camı da silin. Yaz sıcağında kavanozu kısa bir süre buzdolabında serinletmek işe yarar, ama marimoyu günlerce karanlıkta bırakmayın.

Çoğaltma

Marimo bölünerek çoğaltılır. Bunun için en az 5 cm çapında, sağlıklı bir top seçin.

  1. Topu sudan çıkarın ve keskin, temiz bir makasla ya da elinizle ikiye veya dörde ayırın.
  2. Parçaların içinde kahverengi ya da kötü kokan bir bölge varsa onu kesip atın.
  3. Her parçayı avucunuzda, su içinde yuvarlayarak küçük bir topa çevirin.
  4. Parçanın dağılmaması için üstüne pamuk ipliğini birkaç tur sarın.
  5. Parçaları tabana bırakın ve öteki toplar gibi düzenli çevirin.

Parçaların yeniden düzgün bir top olması aylar sürer. Akvaryumda yılda yalnızca birkaç milimetre büyüdüğü için bölünen top uzun süre küçük kalır. Bölünmüş parçalar yassı bırakılıp taşa bağlanarak örtü olarak da kullanılabilir.

Sık Görülen Sorunlar

Top kahverengileşiyor

Kahverengileşmenin en sık nedeni sıcak sudur. Hep altta kalan yüzün ışık alamaması ve ipliklerin arasına dolan tortu da topu karartır. Topu daha serin bir yere taşıyın, her hafta çevirin ve su değişiminde yıkayın. Kahverengi bölge birkaç hafta içinde yeşillenmezse o kısmı kesip atın.

Top sararıyor ya da beyazlıyor

Sararma ve beyazlama, topun doğrudan güneş ya da çok güçlü ışık altında kalmasından kaynaklanır. Topu dolaylı ışık alan bir yere alın. Rengini yitirmiş ama dağılmamış bir top, uygun koşullarda yavaş yavaş yeniden yeşillenir.

Top yüzeye çıkıyor

Yüzen top çoğunlukla içinde biriken oksijen ya da hava kabarcıklarıyla yüzer. Topu su içinde hafifçe sıkın, birkaç saat içinde dibe iner. Günlerce yüzen ve kötü kokan bir top ise içten çürüyordur. Böyle bir topu ayırıp çürük kısmını atın.

Top dağılıyor ya da yassılaşıyor

Topu kemiren ya da itip çekiştiren balıklar onu zamanla parçalar. İçten çürüyen top da gevşer ve dağılır. Çevrilmeyen top ise alt yüzünden yassılaşır. Dağılan topu yukarıda anlatıldığı gibi parçalara ayırıp yeniden yuvarlayın ve iple toparlayın.

Topun üstünde tüylü yosun var

Besin tuzu fazla ve ışığı güçlü akvaryumda topun yüzeyine ince, tüylü yosunlar yerleşebilir. Bunları parmaklarınızla ya da cımbızla ayıklayın, ışık süresini kısaltın ve su değişimini sıklaştırın.

Hangi Akvaryuma Uyar

Marimo en iyi serin ve sakin akvaryumlara uyar. Karides akvaryumu ona çok uygundur. Cüce karidesler topun yüzeyindeki tortuyu ve biyofilmi otlar, topa zarar vermezler. Küçük ölçeği sayesinde 30 litrenin altındaki akvaryumlarda ve balıksız kavanozlarda da rahatça kullanılır. Java Moss ve Anubias Nana gibi serin suya dayanan, az ışıkla yetinen bitkilerle aynı akvaryumda iyi durur.

Beta ve öteki tropikal balıklar 25 °C’nin üstünde su ister. Marimo bu suda da bir süre yaşar, ama uzun vadede renginin koyulaşıp kahverengiye dönmesi beklenir. Japon balıkları serin suyu marimoyla paylaşır, fakat topu ağızlarıyla didikleyip parçalayabilirler.

Balık / canlı Durum Not
Cüce karidesler Uyumlu Topun yüzeyini temizlerler ve ona zarar vermezler.
Salyangozlar Uyumlu Topun üstündeki tortuyu otlarlar.
Küçük, sakin topluluk balıkları Uyumlu Topa dokunmazlar. Su sıcaklığı 25 °C’nin altında tutulmalıdır.
Beta balığı Dikkat Beta topa zarar vermez, ama betanın istediği sıcak suda top zamanla kahverengileşir.
Japon balıkları Dikkat Serin su ikisine de uyar. Japon balıkları topu didikleyip dağıtabilir.
Ancistrus ve öteki vantuzlu balıklar Dikkat Topun yüzeyini kazıyıp gevşetebilirler.
Cikletler ve iri otçul balıklar Uyumsuz Topu iter, parçalar ya da yer. Tropikal sıcak su da marimoya uymaz.
Kerevitler Uyumsuz Topu kıskaçlarıyla parçalarlar.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Marimo Türkiye’de birçok akvaryumcuda bulunur. Çoğunlukla tek top olarak, çapına göre satılır; taşa ya da bambuya bağlı biçimleri de vardır. Sağlıklı bir marimo düzgün yuvarlak, sık dokulu ve baştan sona koyu yeşildir. Kahverengi ya da beyaz lekeli, gevşek, dağılmaya başlamış ya da kötü kokan topu almayın.

Satılan her “moss ball” gerçek marimo değildir. Taklit toplar, plastik ya da köpük bir çekirdeğin üstüne moss sarılarak yapılır. Gerçek marimo baştan sona alg ipliğinden oluşur ve içinde sert bir çekirdek yoktur. Sahte topun yüzeyi daha seyrek ve gevşektir; gerçek marimonun kadife gibi sık dokusu onda yoktur. Köpük çekirdekli top, sıkılsa da sürekli yüzer. Elinizle hafifçe bastırdığınızda içinde sert bir şey hissediyorsanız top taklittir.

Yeni marimoyu akvaryuma koymadan önce dikkatle inceleyin. 2021’in başında ABD’de büyük bir akvaryum zincirinin Seattle’daki mağazasında bir çalışan, ithal marimo toplarının içinde ve üstünde zebra midyesi buldu. İstilacı bu midyenin bulaştığı toplar kısa sürede onlarca eyalette tespit edildi. Büyük zincirler marimo satışını durdurdu ve elindeki stokları geri çekti. Yetkililer de satın alınan topların dondurularak ya da kaynatılarak öldürülmesini ve çöpe atılmasını istedi. Bu olaydan çıkan ders şudur: yeni topu kabuklu küçük canlılara karşı inceleyin, eski toplu suyu ve ölmüş marimoyu hiçbir zaman dereye, göle ya da lavaboya dökmeyin.

İlk haftalarda görünür bir büyüme beklemeyin. Marimo akvaryumda yılda yalnızca birkaç milimetre büyür. Rengini koruyan ve şeklini bozmayan bir top, yerine alışmış demektir.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Marimo en çok taklit “moss ball” ürünleriyle karıştırılır. Bu toplar çoğunlukla bir çekirdeğe sarılmış Java Moss ya da başka bir mosstan yapılır. Java Moss gerçek bir mosstur; ince gövdeleri ve küçük yaprakları büyüteçle bile seçilir. Marimo ise yapraksız, ipliksi bir algdir.

Akvaryumcuların “Cladophora yosunu” dediği istenmeyen tüylü yosunlar da marimonun yakın akrabalarıdır. Bu yosunlar akvaryumda taşlara ve bitkilere yapışan sert, tüylü öbekler oluşturur ve hızlı yayılır. Marimo ise top biçiminde, yavaş büyür ve akvaryuma yayılmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Marimo nasıl bakılır?

Marimo serin ve doğrudan güneş almayan bir yerde tutulur. Kavanozdaki suyu bir iki haftada bir klorsuz suyla değiştirin. Her su değişiminde topu yıkayın, hafifçe sıkın ve avucunuzda yuvarlayın. Topu haftada bir çevirin.

Marimo neden kahverengi olur?

Marimo en çok sıcak suda kahverengileşir. Hep altta kalan yüzün ışık alamaması ve ipliklerin arasında biriken tortu da rengini karartır. Topu serin bir yere alın, düzenli çevirin ve yıkayın. Düzelmeyen kahverengi kısmı kesip atın.

Marimo CO2 ve gübre ister mi?

Marimo karbondioksit sistemi istemez. Gübre de çoğu zaman gerekmez; balıklı akvaryumun ve düzenli değiştirilen musluk suyunun besini ona yeter. Az ışık marimoya yeter.

Marimo neden su yüzüne çıkar?

Marimonun içinde oksijen ya da hava kabarcıkları birikince top yüzeye çıkar. Bu durum zararsızdır. Topu su içinde hafifçe sıkarsanız dibe iner. Günlerce yüzen ve kötü kokan top ise içten çürüyordur.

Marimo ne kadar büyür?

Marimo çok yavaş büyür. Akvaryumda yılda yalnızca birkaç milimetre büyür ve yıllar içinde 10 cm çapa ulaşabilir. Doğadaki dev marimoların bu boya gelmesi onlarca yıl sürer.

Marimo beta balığıyla aynı akvaryumda yaşar mı?

Beta balığı marimoya zarar vermez. Ancak beta 25 °C’nin üstünde su ister ve marimo bu sıcaklıkta zamanla kahverengileşir. Serin suda tutulan karides akvaryumu ve balıksız kavanoz marimoya daha uygundur.

Kaynakça

  1. Boedeker, C., Eggert, A., Immers, A. & Smets, E. (2010). Global decline of and threats to Aegagropila linnaei, with special reference to the lake ball habit. BioScience, 60(3), 187–198.
  2. Hanyuda, T., Wakana, I., Arai, S., Miyaji, K., Watano, Y. & Ueda, K. (2002). Phylogenetic relationships within Cladophorales (Ulvophyceae, Chlorophyta) inferred from 18S rRNA gene sequences, with special reference to Aegagropila linnaei. Journal of Phycology, 38(3), 564–571.
  3. Boedeker, C., O’Kelly, C. J., Star, W. & Leliaert, F. (2012). Molecular phylogeny and taxonomy of the Aegagropila clade (Cladophorales, Ulvophyceae), including the description of Aegagropilopsis gen. nov. and Pseudocladophora gen. nov. Journal of Phycology, 48(3), 808–825.
  4. Umekawa, T., Wakana, I. & Ohara, M. (2021). Reproductive behavior and role in maintaining an aggregative form of the freshwater green alga Marimo, Aegagropila linnaei, in Lake Akan, Hokkaido, Japan. Aquatic Botany, 168, 103309.
  5. Nakayama, K. ve ark. (2023). Ideal water temperature environment for giant Marimo (Aegagropila linnaei) in Lake Akan, Japan. Scientific Reports, 13, 16834.
  6. U.S. Fish & Wildlife Service (2021). Invasive zebra mussels found in moss balls. fws.gov.
  7. GBIF Secretariat (2026). Aegagropila linnaei Kützing. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  8. Flowgrow (2026). Aegagropila linnaei. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  9. Tropica Aquarium Plants (2026). Aegagropila linnaei, bitki veri sayfası. tropica.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia