Myriophyllum Scabratum
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Güney Kanada'dan Meksika'ya kadar Kuzey Amerika'nın doğu yarısında ve Küba'da yetişir, Jamaika'ya sonradan yerleşmiştir. ABD'nin kuzeydoğusundaki birçok eyalette nadir ya da tehlike altında sayılır.
Bataklık ormanlarında, göl ve gölet kıyılarında, hendeklerde ve çamurlu düzlüklerde, genellikle bir metreden sığ suda yaşar. Su çekilince kıyı çamurunda su üstü formuyla büyür.
Doğaya, dereye ya da gölete atılmaz; Kuzey Amerika'da akrabası Myriophyllum heterophyllum ile verdiği melezler istilacı davranır.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 394 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Myriophyllum scabratum, orta güçte ışıkla yetinen ve hızlı büyüyen, tüy yapraklı bir arka plan bitkisidir. Karbondioksit (CO2) sistemi olmadan da yaşar, ama karbondioksit verilen akvaryumda belirgin biçimde daha gür ve daha sık yapraklı büyür. Sapları tek tek tabana dikilir ve tepesinden budanarak çoğaltılır. Akrabalarından ayrıldığı asıl nokta sıcaklıktır. Bu bitki serin suyu sever, 26 °C’nin üstündeki suda zayıflar ve ısıtıcısız akvaryumda da yaşar. Sıcak tropikal akvaryumdan çok serin suyla kurulan bitkili düzenlere uyar.
Yaprakları ince ve tarak gibi dilimlidir, boğumları birbirine çok yakındır. Bu yüzden her sap yaklaşık bir başparmak kalınlığında, sık ve sütun gibi bir tüy demetine dönüşür. Sapları yeşilden koyu kırmızıya kadar renk alır, yaprakları ise orta ya da zeytin yeşili kalır. Yaprak dilimleri arasına çamur ve tortu takıldığı için temiz, iyi süzülen bir su ister. Bitki güçlü ışık ve serin su bulduğunda kolaylaşır; ılık ve loş bir akvaryumda ise uzun süre güzel durmaz.
Türkiye’de birkaç akvaryumcuda “Myriophyllum Scabratum” adıyla, çoğunlukla ithal demet ya da saksı olarak satılır. Güncel bitki listeleri bu adı ayrı bir tür saymaz. Myriophyllum scabratum, André Michaux’nun 1803’te verdiği bir addır ve bugün Kuzey Amerika’nın doğusunda yetişen Myriophyllum pinnatum türünün sinonimi kabul edilir. Türü ilk olarak Thomas Walter 1788’de Potamogeton pinnatus adıyla tanımladı, bugünkü adını da 1888’de Britton, Sterns ve Poggenburg verdi. Avrupa’da aynı bitki uzun yıllar Myriophyllum hippuroides adıyla da satıldı. Bu ad aslında başka bir türe aittir. Biz sayfayı akvaryumcuların kullandığı adla tutuyoruz; karttaki bilimsel ad ve harita Myriophyllum pinnatum türüne aittir.
Nasıl Tanınır
Su altı yaprakları, bir orta eksenin iki yanına dizilen kıl inceliğinde dilimlerden oluşur. Bu dilimler tarak dişleri gibi yan yana durur. Sitedeki öteki Myriophyllum türlerinin yaprakları boğumlarda düzenli halkalar oluşturur. Bu bitkide ise yapraklar kimi boğumda halka hâlinde, kimi yerde tek tek ve sap boyunca dağınık dizilir. Boğum araları çok kısa olduğu için sapın gövdesi neredeyse hiç görünmez. Tek bir sürgün 3–4 cm genişliğinde, dik ve dolgun bir sütun oluşturur.
Sap rengi ışığa göre değişir. Orta ışıkta yeşil ya da hafif kızıl olur, güçlü ışıkta koyu kırmızıya döner. Yapraklar kırmızıya dönmez, orta yeşil ya da zeytin yeşili kalır. Satın alınan demette saplar yeşil görünse bile birkaç hafta içinde kızarmaya başlayabilir.
Su üstüne çıkan sap uçları farklı bir görünüş alır. Bu kısımdaki yapraklar 0,5–3 cm boyunda, daha az dilimli ya da yalnızca dişli kenarlıdır. Çiçekler bu su üstü başaklarında, küçük yaprakçıkların koltuğunda açar. Çiçeklerin her biri dört parçalı, 1,5–2 mm’lik yeşilden morumsuya renkte taç yapraklıdır. Meyvesi dört dilimli, 1,3–2 mm boyunda küçük ve sert bir meyvedir. Akvaryumda çiçek açmaz; yazın gölette bırakılan bitki zaman zaman çiçeklenir.
Doğada Nerede Yetişir
Myriophyllum pinnatum, güney Kanada’dan Meksika’ya kadar Kuzey Amerika’nın doğu yarısında ve Küba’da yetişir. Jamaika’ya sonradan yerleşmiştir. Bataklık ormanlarında, göl ve gölet kıyılarında, hendeklerde ve çamurlu düzlüklerde, genellikle bir metreden sığ suda yaşar. Kıyıdaki çamura da kök salar ve su çekilince su üstü formuna geçer. Akvaryumda serin suyu sevmesinin nedeni de budur. Bitki, kışları donan ılıman bir iklimden gelir.
Tür, uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Yine de yayılışının kuzeydoğusunda yaşam alanları daraldığı için ABD’nin birçok eyaletinde nadir ya da tehlike altında sayılır. Aynı bölgede, bu türle Myriophyllum heterophyllum arasındaki doğal melezler göllerde istilacı biçimde yayılır.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Yeri arka plan ya da orta alanın arkasıdır. Tek sap çabuk göze batar, bu yüzden en az beş altı sapı bir grup hâlinde dikin. Bitki 30–40 cm boyunda bir öbek olarak en güzel görünür; 40 cm’den alçak akvaryumda sık budama ister. Dikim şu sırayla yapılır:
- Demetin lastiğini ya da kurşun şeridini çıkarın, saksılı bitkide taş yününü köklerden ayıklayın.
- Sapları tek tek ayırın ve ezilmiş alt kısımlarını keskin bir makasla kesin.
- Her sapın en alttaki bir iki boğumundaki yaprakları alın; tabana gömülecek kısımda yaprak kalmamalıdır.
- Sapları cımbızla 3–4 cm derine, aralarında 2–3 cm boşluk bırakarak dikin. İsterseniz iki üç sapı küçük bir demet hâlinde de dikebilirsiniz.
En sık yapılan hata, demeti lastiğiyle ya da kurşun şeridiyle birlikte gömmektir. Sıkışan saplar ışık ve su alamaz ve dipten çürür. Sapları birbirine çok yakın dikmek de alttaki yaprakların gölgede kalıp dökülmesine yol açar.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
En az orta güçte ışık ister. Standart lamba altında yaşar ama seyrekleşir; sık ve sütun gibi bir görünüm için güçlü bir LED ve günde 8 saatlik aydınlatma gerekir. Az ışıkta boğum araları uzar, alt yapraklar dökülür ve sap rengi soluk yeşil kalır.
Karbondioksit şart değildir, ama bu bitkide fark çok belirgindir. Karbondioksit verilen akvaryumda çok hızlı uzar ve sıklaşır. Karbondioksitsiz akvaryumda daha yavaş ve seyrek büyür.
Besinini çoğunlukla sudan alır. Hızlı büyüdüğü için azot, potasyum ve demir içeren bir sıvı gübreyi düzenli verin. Yeni yapraklar soluk çıkıyorsa önce demiri artırın. Besinli taban ya da kök tableti zararlı değildir, ama asıl gübreleme suya yapılır.
Su Değerleri
En iyi 20–25 °C’de büyür. 27 °C’nin üstündeki suda uzun süre kalırsa zayıflar ve seyrekleşir. Isıtıcısız bir salon akvaryumunun kış serinliği ona sorun olmaz; 18 °C’nin altında büyümesi yavaşlar ama bitki yaşar. Hafif asidikten hafif baziğe kadar olan suda ve orta sert şebeke suyunda rahat eder.
Budama ve Bakım
Hızlı büyüdüğü için iki üç haftada bir budama ister. Budanmayan saplar 1 metreye kadar uzar ve su yüzeyinde ışığı kesen bir örtü oluşturur. Sapı istediğiniz yükseklikten bir boğumun hemen üstünden kesin. Kesilen yerin altından iki üç yan sürgün çıkar ve öbek sıklaşır.
Alt kısmı çıplaklaşmış saplarda tepeyi kesip yeniden dikmek daha iyi sonuç verir. Çıplak alt parçayı çıkarın ve sağlıklı tepeleri onun yerine dikin. Yaprak dilimleri arasında biriken tortuyu su değişimi sırasında sapı hafifçe sallayarak ya da sifonu yakından geçirerek temizleyin.
Çoğaltma
Sap çeliğiyle çoğaltılır ve bunun için ayrıca bir şey yapmanız gerekmez. Budamadan çıkan her tepe, birkaç gün içinde boğumlarından kök verir.
- En az 10 cm uzunluğunda sağlıklı bir tepe kesin.
- Alt boğumdaki yaprakları alın.
- Tepeyi grubun içine 3–4 cm derine dikin.
Sapın yanından çıkan sürgünler de ana saptan ayrılıp dikilebilir. Akvaryumda tohumla üretim yapılmaz.
Sık Görülen Sorunlar
Alt kısım çıplaklaşıyor
Sapın alt yarısındaki yapraklar kahverengileşip dökülür ve geride çıplak bir gövde kalır. Bunun nedeni ışığın alt kısma ulaşmamasıdır. Öbek çok sık dikilmişse ya da tepeler yüzeyde örtü oluşturmuşsa alttaki yapraklar gölgede kalır. Tepeleri kesip yeniden dikin, sapların arasını açın ve aydınlatmayı güçlendirin.
Bitki seyrekleşip uzuyor
Boğum araları uzar, yapraklar kısalır ve sap gövdesi görünmeye başlar. En sık nedeni ılık sudur; 26–27 °C’nin üstündeki suda bu bitki sıkışık formunu kaybeder. Az ışık ve karbondioksit eksikliği de aynı görüntüyü verir. Önce sıcaklığa bakın. Sıcak su isteyen balıklarla yaşıyorsa bitkiyi daha serin bir akvaryuma taşıyın.
Yapraklar tortu ve yosun tutuyor
İnce yaprak dilimleri arasında kahverengi bir tortu ve iplik yosun birikir. Nedeni sudaki kirlilik ve zayıf filtre akışıdır. Su değişimini düzenli yapın, filtrenin akışını bitkiye ulaşacak biçimde ayarlayın ve dipteki atıkları sifonlayın. İplik yosunu sardığı sapın tepesini kesip yeniden dikmek, yosunu ayıklamaktan daha kolaydır.
Yeni yapraklar soluk çıkıyor
Sürgün uçları sarımsı ya da beyazımsı çıkıyorsa suda demir eksiktir. Hızlı büyüyen bu bitki gübresiz akvaryumda çabuk aç kalır. Demir içeren bir sıvı gübreyi düzenli verin.
Hangi Akvaryuma Uyar
En iyi uyduğu yer, 20–25 °C’de tutulan, ışığı güçlü bitkili akvaryumlardır. Serin suyu seven küçük balıklar ve karidesler için iyi bir arka plandır. İnce yaprakları yavru balıklara ve karideslere sığınak olur. Diskus gibi sıcak su balıklarının akvaryumuna uymaz. Kazıyan ve bitki yiyen iri balıklar da onu kısa sürede yok eder.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Lepistes, plati ve küçük tetralar | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. Su sıcaklığı 25 °C civarında tutulmalıdır. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | İnce yaprakların arasında saklanır ve otlarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Japon balığı | Dikkat | Serin suya bitki dayanır, ama japon balıkları ince yapraklı bitkileri kemirir ve tabanı eşeleyip sapları söker. |
| Beta balığı | Dikkat | Beta akvaryumunun 26–28 °C’lik suyu bu bitki için sıcaktır. |
| Diskus | Uyumsuz | Diskus akvaryumunun 28–30 °C’lik suyunda bitki seyrekleşip geriler. |
| Astronot balığı ve öteki iri cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazar, sapları söker ve yaprakları koparırlar. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak tüy yaprakları yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda ithal demet hâlinde ya da saksıda satılır; her dükkânda bulunmaz, birkaç bitki satıcısında zaman zaman görülür. Sapları dik ve yaprakları sık olan, alt kısmı çıplaklaşmamış bitkiyi seçin. Demetin lastik altında kalan kısmı ezik ya da kahverengiyse o kısmı dikimden önce kesip atın.
Saksılı ve demet bitkiler salyangoz yumurtası, iplik yosun ve böcek ilacı kalıntısı taşıyabilir. Bitkiyi akan suyun altında yıkayın ve karides akvaryumuna koymadan önce birkaç gün ayrı bir kapta bekletin. Serada su üstünde yetiştirilmiş bitki ilk haftalarda birkaç eski yaprağını dökebilir. Tepelerden çıkan sık yeşil sürgünler bitkinin su altına alıştığını gösterir.
Budama artıklarını ve fazla sapları dereye, göle ya da gölete atmayın. Bu bitki Türkiye’nin doğal bitkisi değildir ve Kuzey Amerika’da akrabasıyla verdiği melezler istilacı davranır. Artıkları kurutup çöpe atın.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
“Myriophyllum scabratum” adı zaman zaman Myriophyllum heterophyllum türüne de verilir. O türün yaprakları daha sık halka hâlinde dizilir, sapları daha koyu kızıl kahverengidir ve su üstü başaklarındaki yaprakçıkları daha geniştir. İki tür çiçeksiz hâlde zor ayırt edilir. Türkiye’nin Bitki Karantinası Yönetmeliği, Myriophyllum heterophyllum türünü ülkeye girişi yasak olan karantinaya tabi zararlı organizmalar arasında sayar; yani bitki yurt dışından getirilemez. Bu yönetmelik ülke içindeki satış ve bulundurma hakkında hüküm içermez. Myriophyllum pinnatum ise bu listede yer almaz.
Sitedeki öteki Myriophyllum bitkilerinden farkı kolay görülür. Myriophyllum mattogrossense açık yeşil ve yumuşaktır, yaprakları düzenli halkalar oluşturur ve sıcak tropikal suya uyar. Myriophyllum tuberculatum yapraklarıyla birlikte tamamen kırmızıya döner ve güçlü ışıkla karbondioksit ister. Myriophyllum Snowflake ve Myriophyllum Roraima daha kısa kalan, sık sürgünlü formlardır. Myriophyllum scabratumu bunlardan ayıran işaretler, dağınık dizilen tarak yaprakları, kızaran sapı ve serin su sevmesidir.
Ad karışıklığı yaşanan bir başka bitki tilki kuyruğudur. Tilki kuyruğunun kökü yoktur ve yaprakları sert, çatallı iğnelerdir. Kabomba boğumlarında karşılıklı iki yelpaze yaprak taşır, Ambulia ise yaprak dilimleri çatallanan ve daha az ışıkla yetinen bir bitkidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Myriophyllum scabratum CO2 ister mi?
Myriophyllum scabratum karbondioksit sistemi olmadan da yaşar, ama yavaş ve seyrek büyür. Karbondioksit verilen akvaryumda çok daha hızlı ve sık yapraklı olur. Orta güçte ışık ve düzenli sıvı gübre her iki durumda da gerekir.
Myriophyllum scabratum nasıl dikilir?
Demetin lastiği ya da kurşun şeridi çıkarılır ve saplar tek tek ayrılır. Alt boğumdaki yapraklar alınır, saplar cımbızla 3–4 cm derine, aralarında 2–3 cm boşluk bırakılarak arka plana dikilir.
Myriophyllum ısıtıcısız akvaryumda yaşar mı?
Myriophyllum scabratum ılıman bir iklimden gelir ve ısıtıcısız akvaryumun serin suyunda yaşar. En iyi 20–25 °C’de büyür. Sıcak su isteyen öteki Myriophyllum türleri ise serin suda geriler.
Myriophyllum neden alttan çıplaklaşır?
Alt yapraklar ışık alamadığında dökülür. Öbek çok sık dikilmişse ya da tepeler yüzeyi kapatmışsa sapın alt kısmı gölgede kalır. Tepeleri kesip yeniden dikmek ve sapların arasını açmak sorunu çözer.
Myriophyllum scabratum ile mattogrossense arasındaki fark nedir?
Myriophyllum scabratumun yaprakları tarak gibi dilimlidir ve sap boyunca dağınık dizilir; sapı güçlü ışıkta kızarır ve bitki serin suyu sever. Myriophyllum mattogrossense açık yeşil kalır, yaprakları düzenli halkalar oluşturur ve sıcak tropikal suya uyar.
Myriophyllum scabratum gölete konur mu?
Myriophyllum scabratum yazın bahçe göletinde kolayca büyür ve zaman zaman çiçek açar. Göletin doğal bir dereye ya da göle taşmadığından emin olun ve fazla bitkiyi doğaya atmayın.
Kaynakça
- Moody, M. L. & Les, D. H. (2002). Evidence of hybridity in invasive watermilfoil (Myriophyllum) populations. Proceedings of the National Academy of Sciences, 99, 14867–14871.
- Kasselmann, C. (2019). Aquarienpflanzen. 4. baskı. Ulmer, Stuttgart.
- Vélez-Gavilán, J. (2017). Myriophyllum pinnatum (cutleaf watermilfoil). CABI Compendium.
- U.S. Fish and Wildlife Service (2021). Cutleaf Watermilfoil (Myriophyllum pinnatum) Ecological Risk Screening Summary.
- Maiz-Tome, L. (2016). Myriophyllum pinnatum. The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T64318391A67730192.
- POWO (2026). Myriophyllum pinnatum (Walter) Britton, Sterns & Poggenb. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Myriophyllum pinnatum (Walter) Britton, Sterns & Poggenb. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Flowgrow (2026). Myriophyllum pinnatum; Myriophyllum scabratum. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Aquasabi (2026). Myriophyllum pinnatum, bitki veri sayfası. www.aquasabi.de.
💬 Yorum Yaz