Hydrocotyle Tripartita (Japan)
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Doğu ve güneydoğu Avustralya'da Queensland'den Tazmanya ve Güney Avustralya'ya kadar yetişir. Yeni Zelanda'da 1971'den beri Kuzey Ada'da yerleşik yabancı tür olarak bilinir; akvaryumdaki 'Japan' bitkisinin kesin kökeni bilinmez.
Ormanlardaki dere kenarlarında sürekli nemli toprakta sürünerek yayılır, yer yer küçük örtüler kurar. Yayılışının büyük bölümü ılıman iklimdedir.
Yeni Zelanda'da doğaya yerleşmiştir; budama artıkları dereye, göle ya da bahçeye atılmaz.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 2.994 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Hydrocotyle tripartita, yonca biçimli minik yapraklarıyla tabana, taşa ve köke yayılan hızlı bir bitkidir. Karbondioksit (CO2) sistemi olmadan da yaşar ve büyür, ama bu durumda sürgünleri ışığa doğru dikilir ve bitki seyrek bir görünüm alır. Tabanı sık bir örtüyle kaplaması için orta ya da güçlü ışık ister; karbondioksit verilen akvaryumda yere yapışarak yayılır. Ön alana küçük tutamlar hâlinde dikilir, bir taşın ya da kökün üstüne de tutturulabilir. Bakımındaki asıl iş dikim değil budamadır, çünkü bu bitki iyi koşullarda birkaç hafta içinde komşularının üstüne yürür.
Türkiye’de akvaryumcularda “Hydrocotyle Tripartita” ve “Hydrocotyle Japan” adlarıyla satılır; satıcıların çoğu iki adı birlikte yazar. Bitki Avrupa’ya ilk kez 2008’de Tayland’dan İtalya’ya, iki yıl sonra da Japonya’dan Almanya’ya “Hydrocotyle sp. ‘Japan'” adıyla geldi. Bu ad bitkinin Japonya’dan çıktığını göstermez; yalnızca bitkinin hobiye girdiği yolu anlatır. Akvaryumdaki bitkinin çiçeği ve meyvesi Avustralya’da yetişen Hydrocotyle tripartita türüne uyar. Bu yüzden güncel bitki listelerindeki geçerli ad budur ve “Japan” adı ticari bir etiket olarak kalır.
Türün bilimsel öyküsü Avustralya’da başlar. İskoç botanikçi Robert Brown onu 1803 ekiminde, bugünkü Sidney’in güneybatısında, Nepean Nehri yakınlarındaki otlaklarda topladı. Fransız botanikçi Achille Richard da 1820’de bu örneklere bakarak türü tanımladı. Adındaki “tripartita” sözcüğü “üç parçalı” anlamına gelir ve derin oyuklu yaprağı anlatır.

Nasıl Tanınır
Hydrocotyle tripartita, ince ve sürünen bir gövdenin boğumlarından çıkan saplı yapraklarla tanınır. Gövde tabanın üstünde ya da hemen altında yatay ilerler ve her boğumdan aşağıya kök, yukarıya bir ya da birkaç yaprak verir. Yaprak ayası yuvarlağa yakındır ama dibine kadar üç, bazen beş dilime ayrılır. Bu dilimler yaprağa küçük bir yonca görünümü verir. Dilimlerin kenarı hafif dişli ve yuvarlak uçludur. Akvaryumdaki yapraklar tırnaktan küçüktür, parlak ve açık yeşildir.
Bitkinin boyunu yaprak sapları belirler. Güçlü ışıkta saplar kısa kalır ve bitki tabana yapışık, 5 cm kadar bir örtü kurar. Işık azaldıkça saplar uzar, sürgünler yukarı yönelir ve örtü 10 cm’yi aşan seyrek bir öbeğe döner. Boş bırakılan sürgün suyun yüzeyine kadar tırmanabilir.
Akvaryumdaki bitki doğadaki akrabalarından biraz farklıdır. Yaprağı tüysüzdür ve dilimleri daha az derin oyuludur. Bu farklar türün kendi çeşitliliği içinde kalır. Kesin teşhis yalnızca çiçek ve meyve veren su üstü bitkilerle yapılabildiği için bazı veri sayfaları onu hâlâ “Hydrocotyle cf. tripartita” diye yazar. Bitki su üstünde de yetişir. Saksıda gelen bitkiler çoğu zaman su üstü formundadır; su altında yeni çıkan yapraklar biraz daha ince ve açık renklidir.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Ayrı bir kültür formu yoktur. Türkiye’de ve yurt dışında “Hydrocotyle sp. Japan”, “Hydrocotyle Japan”, “Hydrocotyle tripartita ‘Mini'” ve eski olarak “Hydrocotyle sp. ‘Australia'” adlarıyla satılan bitkilerin hepsi aynı akvaryum bitkisidir. “Mini” eki ayrı bir formu değil, bitkinin küçük yapraklı olduğunu anlatır. Bazı satıcıların kullandığı “Hydrocotyle maritima” adı ise yanlıştır. Bu ad Doğu Asya’da yetişen ve akvaryumdaki bitkiden belirgin biçimde ayrılan başka bir türe aittir.
Doğada Nerede Yetişir
Hydrocotyle tripartita, Avustralya’nın doğusunda ve güneydoğusunda yetişir. Yayılışı Queensland’in iç kesimlerinden Yeni Güney Galler, Victoria ve Güney Avustralya üzerinden Tazmanya’ya kadar iner. Ormanlardaki dere kenarlarında, sürekli nemli kalan toprakta yayılır ve kimi yerde küçük bir halı kurar. Yaşadığı yerin önemli bir bölümü ılıman iklimdedir. Bu yüzden akvaryumdaki bitki serin suya birçok tropikal bitkiden iyi dayanır.
Tür Yeni Zelanda’ya sonradan girmiştir. İlk kez 1971’de Auckland’da bir çimlikte bulunmuş ve bugün Kuzey Ada’nın çimliklerinde ve boş arazilerinde yerleşik hâle gelmiştir. Bazı bitki listeleri Yeni Zelanda’yı türün doğal yayılışına katar; ülkenin kendi florası ise onu Avustralya’dan gelmiş bir yabancı tür sayar. Kartta Yeni Zelanda bu yüzden sonradan yerleştiği ülke olarak görünür. Türün koruma durumu değerlendirilmemiştir, ama doğal alanında yaygın bir bitkidir ve akvaryumcudaki bitkilerin tamamı üretim seralarından ve laboratuvarlardan gelir.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Bitkinin en sık kullanıldığı yer ön alandır. Orada gevşek ve dalgalı bir örtü kurar; kesin düz bir halı için sık budanması gerekir. Taşların arasındaki yarıklara ve kökün üstüne tutturulduğunda yastık gibi kabarır ve kenarlardan aşağı sarkar. Küçük akvaryumlarda orta alanda, taşlara tırmanan bir dolgu olarak da kullanılır. Dikim şu sırayla yapılır:
- Saksılı bitkiyi çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü tamamen ayıklayın. Doku kültürü kabındaki bitkinin jelini akan suyun altında yıkayıp temizleyin.
- Bitkiyi her birinde iki üç boğumlu birkaç sürgün kalacak biçimde küçük tutamlara ayırın.
- Tutamları cımbızla, yatık sürgünü tabana paralel olacak biçimde gömün. Boğumların toprağa değmesi yeterlidir; yaprakları gömmeyin.
- Tutamlar arasında 3–4 cm boşluk bırakın. Sürgünler bu boşluğu iki üç hafta içinde doldurur.
Gövde ince ve hafif olduğu için yeni dikilen tutam kolayca yüzeye çıkar. İlk günlerde filtre çıkışını tabandan uzak tutun ve kaçan tutamı yeniden gömün. Taşa ya da köke tutturacağınız bitkiyi pamuk ipliğiyle sarın ya da jel kıvamlı akvaryum yapıştırıcısıyla köklerinden yapıştırın. Kökler birkaç hafta içinde yüzeye tutunur.
En sık yapılan hata, bitkiyi yavaş büyüyen halı bitkilerinin ya da küçük rozet bitkilerin hemen yanına dikmektir. Hydrocotyle sürünen gövdesiyle bu bitkilerin içine girer ve birkaç hafta sonra üstlerini kapatır. Komşu bitkiyle arasında birkaç santimlik açık taban bırakın.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Sağlıklı ve sık bir örtü için orta düzeyde ışık gerekir. Standart lambanın zayıf ışığında bitki ölmez, ama sapları uzar, sürgünler yukarıya yönelir ve tabanı kaplamak yerine dağınık bir çalıya döner. Güçlü LED altında saplar kısalır ve bitki tabana yatar. Işığı günde 7–8 saat yakmak yeterlidir.
Karbondioksit şart değildir. Karbondioksitsiz akvaryumda bitki yavaşlar ve yukarı doğru büyür; aydınlatması iyi bir akvaryumda yine de kullanışlı bir örtü verir. Karbondioksit verilen akvaryumda ise çok hızlanır ve sık bir halıya döner. Bu hızın bedeli daha sık budamadır.
Besinini hem kökten hem sudan alır. Besinli taban ve kök tableti büyümeyi hızlandırır. Hızlı büyüdüğü için sıvı gübreyi de çabuk tüketir; ışığı ve karbondioksiti iyi olan akvaryumda haftalık sıvı gübreyi aksatmayın. Gübresiz ve karbondioksitsiz bir akvaryumda ise balıkların ürettiği besin bitkinin yavaş büyümesine çoğu zaman yeter.
Su Değerleri
Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve hafif asidik suda en iyi büyür, ama Türkiye’deki şebeke sularının çoğunda sorunsuz yaşar. En iyi 20–28 °C arasında büyür. Ilıman iklimden geldiği için serin suya da dayanır. Bitki 18 °C’nin altında yavaşlar; ısıtıcısız bir akvaryumda yaşayabilir, ama orada örtü kurmasını beklemeyin.
Budama ve Bakım
Hydrocotyle tripartita düzenli budama ister. Karbondioksitli akvaryumda haftada bir, karbondioksitsiz akvaryumda iki üç haftada bir makasa ihtiyaç duyar. Tabandaki örtüyü kavisli makasla üstten kırpın, komşu bitkilere uzanan sürgünleri boğumun hemen üstünden kesin. Taşın kenarından suya sarkan uzun sürgünler hoş durur, ama yüzeye kadar çıkanları kısaltın.
Örtüyü alçak tutmanın ikinci yolu bastırmaktır. Bakım sırasında örtüyü avucunuzla hafifçe tabana doğru bastırın. Bu dokunuş sürgünleri yana yatırır ve bitkinin daha sık, alçak büyümesine yardım eder.
Örtü birkaç ay budanmadan kalınlaşırsa alttaki yapraklar ışık alamaz, sararır ve çürür. Böyle bir örtüyü yerinden sökün, sağlam üst sürgünleri tutamlara ayırıp yeniden dikin. Kesilen ve koparılan parçaları suda yüzer bırakmayın, çünkü filtre girişinde ve başka bitkilerin arasında yeni öbekler kurarlar.
Çoğaltma
Bitki kendi kendine çoğalır. Sürünen gövde her boğumdan kök verir ve kopan her parça yeni bir bitki olur.
- Budama sırasında kesilen sürgünlerden üç dört boğumlu olanları ayırın.
- Sürgünleri küçük tutamlar hâlinde, boğumları tabana değecek biçimde gömün ya da bir taşın yarığına sıkıştırın.
- İlk hafta kaçan parçaları yeniden yerine bastırın. Kökler birkaç gün içinde çıkar.
Tohumla üretim akvaryumda yapılmaz. Satılan doku kültürü kapları laboratuvarda sürgün ucundan çoğaltılmış bitkilerdir.
Sık Görülen Sorunlar
Bitki halı kurmuyor, yukarı uzuyor
Sürgünler yukarı yönelir, yaprak sapları uzar ve aralarda boşluklar açılır. Nedeni ışığın yetersiz kalmasıdır. Işığı güçlendirin ya da bitkiyi lambanın altına yakın bir yere taşıyın. Karbondioksit vermiyorsanız sık budama ve avuçla bastırma örtüyü bir ölçüde alçak tutar.
Yapraklar sararıyor
Yeni yaprakları soluk ya da sarı çıkan ama damarları yeşil kalan bitkide demir eksiktir. Yaşlı yapraklarından başlayarak bütünüyle sararan bitkide ise azot ya da genel besin eksikliği vardır. Hızlı büyüyen bu bitki besini çabuk tükettiği için sararma çoğu zaman ilk ondan başlar. Demir içeren bir sıvı gübre ile eksiksiz bir sıvı gübreyi düzenli verin. Örtünün altındaki sararma ise ışık eksikliğinden olur ve budamayla çözülür.
Bitki komşularının üstünü kapatıyor
Hydrocotyle sürünen gövdesiyle halı bitkilerinin, küçük rozet bitkilerin ve taşa bağlı bitkilerin üstüne yayılır. Altta kalan bitki ışık alamaz ve geriler. Sürgünleri her bakımda komşu bitkinin sınırından geri kesin. Kökleri başka bitkinin içine girmiş sürgünü cımbızla geri çekin.
Tutamlar yüzüyor
Yeni dikilen tutam, kökleri tutunmadan önce akıntıyla ya da eşeleyen balıkların etkisiyle tabandan kalkar. Tutamı daha derine, boğumlarından gömün ve ilk haftalarda akıntıyı tabandan uzak tutun.
Hangi Akvaryuma Uyar
Bu bitki küçük ve orta boy topluluk akvaryumlarına, karides akvaryumlarına ve taş ağırlıklı düzenlere uyar. Küçük yaprakları 30 litrenin altındaki akvaryumlarda ölçeği bozmaz. Karbondioksitsiz ve gübresi az verilen karides akvaryumlarında da yaşar. Karidesler yaprak aralarında biyofilm otlar ve yavrular sık örtünün içinde saklanır.
Japon balığı akvaryumu için uygun değildir. Japon balıkları yumuşak yaprakları koparır ve tabanı eşeleyerek ince köklü tutamları söker. Kazıcı cikletler de bitkiyi tutmaz. Beta ile aynı akvaryumda yaşar, ama betaya geniş yapraklı bir dinlenme yeri sağlamaz.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Cüce karidesler | Uyumlu | Yaprak aralarında biyofilm otlarlar; yavrular sık örtüde saklanır. |
| Tetra, rasbora ve lepistes gibi topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. |
| Beta balığı | Uyumlu | Bitkiye zarar vermez; bitki küçük akvaryuma sığar. |
| Koridoras ve tabanı karıştıran küçük balıklar | Dikkat | Yeni dikilen tutamları yerinden oynatabilirler; bitki köklenince sorun azalır. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları koparır, tabanı eşeleyip tutamları söker. |
| Astronot balığı ve kazıcı cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazar ve bitkiyi söker. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları yerler. |
| Kerevitler | Uyumsuz | Bitkiyi keser ve söker. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda saksıyla ve doku kültürü kabıyla satılır; Türkiye’de birçok bitki satıcısında bulunur. Saksılı bitki daha iri bir öbek olarak gelir ve akvaryumda hemen görüntü verir. Yapraklarının bir bölümü su üstü formunda olabilir. Doku kültürü kabındaki bitki daha küçüktür, ama salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz. Karides akvaryumu için doku kültürünü seçin.
Sağlıklı bitkinin yaprakları parlak yeşil, sürgün uçları dolgun ve diktir. Saplarında kahverengi, yumuşamış bölümler olan ya da yaprakları saydamlaşmış bitkiyi almayın. Saksılı bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yıkayın ve salyangoz yumurtalarını ayıklayın. Karides akvaryumuna girecek saksılı bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.
İlk iki haftada bitki birkaç eski yaprağını sarartıp bırakabilir; bu, su altı yaşamına geçişin olağan bir parçasıdır. Ardından boğumlardan yeni sürgünler çıkar ve bitki hızla yayılmaya başlar.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En sık karşılaştırıldığı bitki Micranthemum Monte Carlo‘dur. İkisi de ön alanı kaplayan sürünen bitkilerdir, ama yaprakları çok farklıdır. Monte Carlo’nun yaprağı bölünmemiş, yuvarlak ve sapsızdır; karşılıklı çiftler hâlinde dizilir. Hydrocotyle’nin yaprağı ise uzun bir sapın ucunda durur ve yonca gibi dilimlidir. Monte Carlo tabana daha düz ve daha alçak bir halı serer. Hydrocotyle daha hızlı büyür, daha kabarık durur ve taşlara da tırmanır.
Aynı cinsten Hydrocotyle leucocephala çok daha iri bir bitkidir. Yaprakları bölünmemiş, böbrek biçimli ve birkaç santim genişliğindedir. Gövdesi suda yükselir ve yüzeyde yüzer; bu bitki ön alana değil arka alana ve yüzeye uyar.
Hydrocotyle verticillata Amerika kökenlidir. Yaprakları tam yuvarlaktır ve sapı yaprağın ortasına bağlanır, bu yüzden her yaprak küçük bir şemsiye gibi durur. Tabanda yayılır ama güçlü ışık ve yumuşak su ister.
Satıcılarda bazen karıştırılan Hydrocotyle sibthorpioides da küçük yapraklıdır. Onun yaprakları yuvarlaktır ve yalnızca kenarından sığ biçimde dilimlenir. Bitki daha yavaş büyür ve daha nazlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hydrocotyle Japan CO2 ister mi?
Hydrocotyle Japan karbondioksit sistemi olmadan da yaşar ve büyür. Karbondioksitsiz akvaryumda sürgünleri yukarı yönelir ve örtü seyrekleşir. Karbondioksit verilen ve iyi aydınlatılan akvaryumda tabana yatarak sık bir halı kurar.
Hydrocotyle tripartita nasıl dikilir?
Bitki taş yünü ya da jelden temizlenir ve iki üç boğumlu küçük tutamlara ayrılır. Tutamlar cımbızla, aralarında 3–4 cm boşluk bırakılarak ön alana gömülür. Taşa ya da köke iplikle veya yapıştırıcıyla da tutturulabilir.
Hydrocotyle Japan neden yukarı doğru uzuyor?
Bitki ışık yetersiz kaldığında saplarını uzatır ve sürgünlerini yukarı yöneltir. Işığı güçlendirmek, örtüyü sık budamak ve bakım sırasında avuçla tabana bastırmak bitkiyi alçak tutar.
Hydrocotyle tripartita taşa bağlanır mı?
Hydrocotyle tripartita taşa ve köke tutturulabilir. Pamuk ipliğiyle sarılan ya da köklerinden yapıştırılan bitki birkaç hafta içinde yüzeye kök salar ve taşın üstünde yastık gibi kabarır.
Hydrocotyle Japan ile Monte Carlo arasındaki fark nedir?
Hydrocotyle Japan’ın yaprağı uzun saplıdır ve yonca gibi üç beş dilime ayrılır. Monte Carlo’nun yaprağı ise yuvarlak, bölünmemiş ve sapsızdır. Hydrocotyle daha hızlı büyür ve daha kabarık bir örtü kurar; Monte Carlo daha düz ve alçak bir halı serer.
Hydrocotyle yaprakları neden sararır?
Yeni yaprakların sararması çoğu zaman demir eksikliğinden, yaşlı yapraklardan başlayan genel sararma ise azot eksikliğinden olur. Bitki hızlı büyüdüğü için besini çabuk tüketir. Demir içeren ve eksiksiz bir sıvı gübre düzenli verilmelidir.
Kaynakça
- Bean, A. R. (2024). Notes on the Queensland species of Hydrocotyle (Araliaceae). Australian Journal of Taxonomy, 48, 1–5. doi:10.54102/ajt.cok2e
- Bean, A. R. & Henwood, M. J. (2003). Six new species of Hydrocotyle L. (Apiaceae) from Queensland. Austrobaileya, 6(3), 537–548.
- Webb, C. J., Sykes, W. R. & Garnock-Jones, P. J. (1988). Flora of New Zealand, Volume IV: Naturalised Pteridophytes, Gymnosperms, Dicotyledons. Botany Division, DSIR, Christchurch. Hydrocotyle tripartita maddesi.
- Harden, G. J. (ed.). Flora of New South Wales, PlantNET, Royal Botanic Gardens Sydney. Hydrocotyle tripartita R.Br. ex A.Rich.
- POWO (2026). Hydrocotyle tripartita R.Br. ex A.Rich. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Hydrocotyle tripartita R.Br. ex A.Rich. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Hydrocotyle tripartita (039B), bitki veri sayfası. tropica.com.
- Flowgrow (2026). Hydrocotyle cf. tripartita; Hydrocotyle sp. “Japan”. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Aquasabi (2026). Hydrocotyle tripartita, bitki veri sayfası. aquasabi.de.
💬 Yorum Yaz