🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Sap Bitkileri › Murdannia Keisak
Sap Bitkileri

Murdannia Keisak

📅 21 Kas 2026
Murdannia Keisak
Fotoğraf: Alex Abair · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Murdannia keisak (Hassk.) Hand.-Mazz. Diğer bilimsel adlar: Aneilema keisak
Familya Commelinaceae Cins Murdannia Grup Sap bitkisi
Türkiye'de Murdannia keisak İngilizce Marsh dewflower · Asian dayflower · Marsh dayflower

Bir bakışta

ZorlukOrta
IşıkOrta ışık
KarbondioksitFaydalı, şart değil
Büyüme hızıHızlı
Boy15–40 cm
Akvaryumdaki yeriArka, orta
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten ve sudan · besinli taban faydalı
Sıcaklık18–30 °C
pH5–7,5
Karbonat sertliği0–14 °dKH
ÇoğaltmaSap çeliği, tohum
Su üstündeYetişir · paludaryuma uygun
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · saksı, demet, doku kültürü

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Sonradan yayıldığı ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler (13)
BangladeşGüney KoreHindistanJaponyaKuzey KoreLaosMyanmarNepalRusyaTaylandTayvanVietnamÇin
Sonradan yayıldığı ülkeler (2)
ABDİtalya

Nepal ve kuzeydoğu Hindistan'dan Çin, Kore, Japonya ve Rusya'nın Uzak Doğu'suna, güneyde Vietnam'a kadar yayılır. Çeltikle ABD'nin güneydoğusuna ve kuzeybatısına, ayrıca Kuzey İtalya'ya yerleşmiştir; Avustralya'da ve Güney Amerika'da tek tük kaydı vardır.

Doğada yetiştiği yer

Bataklıklarda, sığ göl ve dere kıyılarında, hendeklerde ve çeltik tarlalarında yetişir. Gövdeleri suyun hemen altında uzanır, sürgün uçları sudan çıkar.

ABD'de ve İtalya'da sulak alanlara ve çeltik tarlalarına yerleşmiş istilacı bir bitkidir; budama artığı doğaya, dereye, göle ya da havuza atılmaz.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 4.265 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Murdannia keisak, ince ve dik gövdesi, iki sıra hâlinde dizilen dar yapraklarıyla küçük bir bambu dalına benzeyen hızlı büyüyen bir sap bitkisidir. Bakımı orta zorluktadır. Standart bir akvaryum lambasının altında yaşar, ama sık ve düzgün bir grup kurması için orta güçte ışık ister. Karbondioksit (CO2) sistemi şart değildir, yine de karbondioksit ve besinli taban verilen akvaryumda belirgin biçimde daha gür büyür. Yeri akvaryumun arka ve orta alanıdır. Saksıdan ayrılan dallar tek tek tabana dikilir.

Bitki ot gibi görünür, ama bir ot değildir. Salon bitkisi olarak tanınan telgraf çiçeğinin (Tradescantia) akrabasıdır ve aynı aileye girer. Asya’da bataklıkların, hendeklerin ve özellikle çeltik tarlalarının bitkisidir; su altında tamamen yaşayabildiği akvaryumculuk dünyasında ancak son yıllarda anlaşıldı. Bu yüzden Avrupa’da ve Türkiye’de hâlâ yeni sayılır ve her akvaryumcuda bulunmaz.

Türkiye’de bilimsel adıyla, “Murdannia keisak” olarak satılır; yerleşmiş bir Türkçe adı yoktur. Bitkinin bir yüzü de istilacılığıdır. Çeltik tohumuyla Amerika’ya taşınan bitki orada sulak alanların sorunlu yabancı otlarından biri hâline geldi. Budama artıklarını hiçbir zaman dereye, göle ya da bahçe havuzuna atmayın.

Murdannia Keisak – Su üstünde çiçek açmış dallar
Su üstünde çiçek açmış dallar — Fotoğraf: Jacob Malcom · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Murdannia keisak’ı tanıtan şey dik gövdesi ve iki sıra hâlinde, gövdenin iki yanına sırayla dizilen yapraklarıdır. Gövde yaklaşık 3 mm kalınlığındadır ve boğumları belirgindir; bu boğumlar bitkiye bambuya benzeyen görünüşünü verir. Yaprakları dar ve mızrak biçimlidir. Su altında 3–5 cm uzunluğa ve yaklaşık 1 cm genişliğe ulaşır. Her yaprağın dibi gövdeyi kısa bir kın gibi sarar.

Su altı formunun rengi çok açık, neredeyse limon yeşilidir. Yapraklarda zaman zaman mor bir gölge görülür. Güçlü ışık ve karbondioksit verilen akvaryumda gövdenin ucu kırmızımsı pembeye döner. Besin yetmediğinde ise yeni yapraklar beyazımsı açılır.

Su üstündeki bitki başka bir görünüştedir. Gövdeleri yere yatar ya da eğik yükselir, boğumlarından kök salar ve sık bir örtü kurar. Üç taç yapraklı, beyaz ile pembe-lila arası küçük çiçekleri yaprak koltuklarında, doğada yaz sonunda açar. Akvaryumculara gelen saksılar çoğu zaman bu su üstü formunda yetiştirilmiştir. Su altına geçen bitki ilk haftalarda birkaç yaprak döker, sonra dik ve açık yeşil su altı sürgünlerini verir.

Doğada Nerede Yetişir

Doğal yayılışı Nepal ve Hindistan’ın kuzeydoğusundan Çin’e, Kore’ye, Japonya’ya ve Rusya’nın Uzak Doğu’suna uzanır; güneyde Myanmar, Tayland, Laos ve Vietnam’a iner. Bu geniş alan sıcak ve ılıman Asya’nın büyük bölümünü kapsar. Doğada çoğu yerde tek yıllık bir bitki gibi yaşar: yazın hızla yayılır, tohumunu döker ve kışı tohum olarak geçirir.

Bataklıkların, sığ göl ve gölet kıyılarının, yavaş akan derelerin, hendeklerin ve en çok da çeltik tarlalarının bitkisidir. Sürünen gövdeleri suyun hemen altında uzanır, sürgün uçları sudan çıkar. Doğada en fazla birkaç santimetre derinlikteki suda yaşar. Akvaryumda tamamen su altında büyüyebilmesi, bitkinin uyum yeteneğinin bir sonucudur.

Bitki Amerika Birleşik Devletleri’ne büyük olasılıkla çeltik tarımıyla geldi. İlk kayıtları 1920’lerin sonuna ve 1930’ların ortasına, Louisiana ile Güney Carolina’ya aittir. Bugün ülkenin güneydoğusundan Washington ve Oregon’a kadar pek çok eyalette yerleşmiştir. Kırsal sulak alanlarda yoğun örtüler kurarak yerli bitkileri bastırır ve bir metrekarede on binlerce tohum üretir. Tohumlarını yiyen ördekler bitkiyi uzak sulak alanlara taşır. ABD’nin balık ve yaban hayatı kurumu yaptığı risk değerlendirmesinde türü yüksek riskli sınıfına koymuştur. Kuzey İtalya’da da 1974’ten beri bilinir ve çeltik tarlalarında yabancı ot olarak savaşılan bir bitkidir. Türün koruma durumu uluslararası listede değerlendirilmemiştir.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Bu bitki akvaryumun arka alanına ve orta alanın arka kısmına yakışır. Tek dal seyrek durur. Etkisini ancak sık dikilmiş bir grup hâlinde gösterir. Açık yeşil rengi, koyu yapraklı bitkilerin ve kökün önünde iyi bir zıtlık kurar. Dikimi şu sırayla yapın:

  1. Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü dikkatle ayıklayın. Saksı açıldığında içinden birkaç ayrı dal çıkar.
  2. Doku kültürü kabıyla gelen bitkinin besin jelini ılık suyla iyice yıkayın; jel akvaryumda kalırsa bulanıklık yapar.
  3. Dalları birbirinden ayırın. Ezilmiş ve sararmış yaprakları koparın, tabana girecek kısmın alt yapraklarını temizleyin.
  4. Her dalı ayrı ayrı, cımbızla 3–4 cm derinliğe dikin. Dalların arasında 2–3 cm boşluk bırakın.

En sık yapılan hata, saksıyı ya da demeti olduğu gibi kuma gömmektir. Sıkışan dalların dipleri ışık ve su alamaz ve çürür. Bitki kuma da çakıla da kök salar, ama besinli tabanda çok daha iyi büyür.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Orta güçte bir ışık ister. Akvaryumla gelen zayıf bir lamba altında yaşar, ama boğum aralıkları uzar ve grup seyrekleşir. Güçlü LED altında gövdeler sık yaprak verir ve uçları pembeleşir. Lambanın günde 8 saat yanması yeterlidir.

Karbondioksit sistemi olmadan da büyür. Karbondioksit verilen akvaryumda ise daha hızlı, daha dolgun ve daha renkli büyür. Hızlı büyüyen bir sap bitkisi olduğu için besine açtır. Besinli bir taban ve azot, fosfor ve potasyum içeren düzenli sıvı gübre büyümesini belirgin biçimde iyileştirir. Yeni yaprakların beyazımsı çıkması besin eksikliğinin ilk işaretidir. Kökleri güçlüdür; besinsiz kumda büyüyen grubun dibine konan kök tableti de işe yarar.

Su Değerleri

Yumuşak ve orta sertlikteki suyu sever. Hafif asidik ile nötr arasındaki su ona en uygun olanıdır. Çok sert ve bazik suda yaşar ama yavaşlar. Sıcaklıkta geniş bir aralığa dayanır ve 30 °C’ye kadar sorunsuz büyür. Alt sınırı 18 °C’dir; bitkiyi bundan daha serin bir akvaryuma koymayın.

Budama ve Bakım

Hızlı büyür ve boyu kısa sürede yüzeye ulaşır. Uzayan dalları düzenli olarak kesin. Kesilen gövde, kesimin hemen altındaki boğumlardan yan dal verir ve grup sıklaşır. Kesilen tepe parçalarını atmayın; grubun önüne ya da boş kalan yerlere yeniden dikin.

Gövdeler yüzeyde yatarak büyümeye bırakılırsa alttaki yapraklar ışık alamaz ve dökülür. Bu yüzden dalların yüzeye yayılmasına izin vermeyin. Dibi çıplaklaşmış eski gövdeleri sökün ve yerlerine taze tepe parçalarını dikin.

Çoğaltma

Çoğaltmanın en kolay yolu sap çeliğidir. Sağlıklı bir dalın tepesinden 8–10 cm’lik bir parça kesin. Alttaki iki üç yaprağı koparın ve parçayı tabana dikin. Boğumlardan kısa sürede kök çıkar. Gövde boğumlarından kolayca kök saldığı için suyun yüzeyinde serbest kalan bir parça da birkaç hafta içinde kök verir.

Su üstünde yetiştirilen bitki çiçek açar ve tohum bağlar. Akvaryum için bu yol gereksizdir; sap çeliği hem daha hızlıdır hem daha güvenlidir.

Sık Görülen Sorunlar

Yeni yapraklar beyazımsı çıkıyor

Bu belirti besin eksikliğinden gelir. Bitki hızlı büyüdüğü için sudaki besini çabuk tüketir. Düzenli olarak tam içerikli sıvı gübre verin ve gübresiz tabanda grubun dibine kök tableti gömün.

İlk haftalarda yaprak döküyor

Saksıda gelen bitki çoğunlukla su üstünde yetiştirilmiştir. Su altına geçerken eski yaprakların bir kısmını bırakır. Gövde canlı ve sert kaldığı sürece endişelenmeyin; yeni su altı yaprakları birkaç hafta içinde gelir. Dibi yumuşayan ve kararan dalları ise hemen çıkarın.

Gövdeler seyrekleşiyor ve alt kısım çıplaklaşıyor

Bu genellikle ışığın zayıf kaldığını ya da dalların çok sık dikildiğini gösterir. Grubu seyreltin, ışığı artırın ve çıplak gövdeleri tepe parçalarıyla değiştirin.

Hangi Akvaryuma Uyar

Murdannia keisak, karbondioksitli ya da en azından iyi aydınlatılmış ve düzenli gübrelenen bir bitkili akvaryumun arka alanına uyar. Tetra, rasbora, gurami ve barbus gibi bitkiye dokunmayan balıklarla sorunsuz yaşar. 30 °C’ye dayanması ve yumuşak-asidik suyu sevmesi onu diskus akvaryumunun kullanılabilecek sap bitkilerinden biri yapar.

Su üstünde de iyi büyür. Paludaryumun ıslak kıyı bölümünde yere yayılan, boğumlarından kök salan açık yeşil bir örtü kurar ve çiçek açar. Bu kullanımda da bitkinin hiçbir parçası dışarıya çıkmamalıdır.

Balık / canlı Durum Not
Tetra, rasbora, gurami ve barbus gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Diskus Uyumlu Bitki diskus suyunun sıcaklığına ve yumuşak suyuna dayanır.
Beta balığı Uyumlu Beta bitkiye dokunmaz; ancak küçük akvaryumda bitki sık budama ister.
Cüce karidesler Uyumlu Yaprakları otlar, bitkiye zarar vermezler. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Lepistes, moli, plati ve kılıçkuyruk Dikkat Balıklar bitkiye dokunmaz, ama bitki çok sert ve bazik suda yavaşlar.
Japon balığı Uyumsuz Yumuşak sürgünleri kemirir ve dikili dalları söker. Isıtıcısız akvaryumun serin suyu da bitkinin alt sınırının altına iner.
Astronot balığı ve öteki iri cikletler Uyumsuz Tabanı kazar ve ince dalları söker.
Gümüş dolar gibi otçul balıklar Uyumsuz Yumuşak yapraklı sap bitkilerini yerler.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Türkiye’de bazı çevrimiçi bitki satıcılarında bulunur, ama stoğu çoğu zaman sınırlıdır ve ön siparişle gelir. Taş yünlü saksıda, demet hâlinde ve doku kültürü kabında satılır. Saksıdan genellikle yedi ile on arasında dal çıkar.

Doku kültürü kabındaki bitki salyangozsuz ve yosunsuz gelir; ancak küçüktür ve grubu kurmak zaman alır. Saksıdaki bitki daha iridir. Saksı ya da demet alırken gövdelerin sert ve açık yeşil olmasına dikkat edin. Dibi kararmış, yumuşamış ya da yaprakları dökülmüş dalları almayın. Saksı ve demetle salyangoz yumurtası ve yosun gelebilir; bitkiyi akvaryuma koymadan önce iyice yıkayın ve gözden geçirin.

İlk haftalarda su üstü yapraklarının bir kısmının dökülmesi normaldir. Yerleşen bitki birkaç hafta içinde hızlanır.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Dar ve uzun yapraklı Heteranthera zosterifolia da ot görünüşlü bir sap bitkisidir. Yaprakları daha ince ve şerit gibidir, iki sıra hâlinde dizilmez ve gövdesi bambu boğumları göstermez. Aynı aileden Floscopa scandens de akvaryumda zaman zaman görülür; yaprakları daha geniş ve koyu yeşildir. Hygrophila angustifolia ise söğüt yaprağını andıran dar yapraklarıyla uzaktan benzer, ama yaprakları gövdede karşılıklı çiftler hâlinde çıkar.

Bazı kaynaklarda Murdannia triquetra adıyla ayrı tutulan Asya bitkisi, güncel bitki listelerinde bu türün içinde değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Murdannia keisak CO2 ister mi?

Murdannia keisak karbondioksit sistemi olmadan da yaşar ve büyür. Ancak karbondioksit verilen akvaryumda daha hızlı ve daha gür büyür, gövde uçları da pembeleşir. Karbondioksitsiz akvaryumda besinli taban ve düzenli gübre daha da önemlidir.

Murdannia keisak nasıl dikilir?

Saksıdaki dallar taş yününden ayrılır, alt yaprakları koparılır ve her dal 2–3 cm aralıkla tabana dikilir. Saksıyı ya da demeti olduğu gibi gömmeyin; sıkışan dallar dipten çürür.

Murdannia keisak yaprakları neden beyazlıyor?

Beyazımsı açılan yeni yapraklar besin eksikliğini gösterir. Bitki hızlı büyüdüğü için besini çabuk tüketir. Tam içerikli sıvı gübreyi düzenli verin ve tabana kök tableti gömün.

Murdannia keisak bir ot mu?

Murdannia keisak ot görünüşlüdür, ama buğdaygillerden değildir. Telgraf çiçeğinin de girdiği aileye aittir. Bambuya benzeyen görünüşünü belirgin boğumlu gövdesi ve iki sıra hâlinde dizilen yaprakları verir.

Murdannia keisak paludaryumda yetişir mi?

Murdannia keisak bir bataklık bitkisidir ve su üstünde de iyi büyür. Paludaryumun ıslak kıyısında yere yayılan bir örtü kurar, boğumlarından kök salar ve küçük pembe-lila çiçekler açar.

Murdannia keisak istilacı mı?

Murdannia keisak, Amerika Birleşik Devletleri’nde ve İtalya’da doğaya yerleşmiş, sulak alanlarda ve çeltik tarlalarında sorun çıkaran bir bitkidir. Budama artıklarını ve fazla bitkiyi dereye, göle ya da havuza atmayın; kurutup çöpe verin.

Kaynakça

  1. Dunn, C. P. & Sharitz, R. R. (1990). The history of Murdannia keisak (Commelinaceae) in the southeastern United States. Castanea, 55(2).
  2. Dunn, C. P. & Sharitz, R. R. (1990). The relationship of light and plant geometry to self-thinning of an aquatic annual herb, Murdannia keisak (Commelinaceae). New Phytologist, 115(3), 559–565.
  3. Dunn, C. P. & Sharitz, R. R. (1991). Population structure, biomass allocation, and phenotypic plasticity in Murdannia keisak (Commelinaceae). American Journal of Botany, 78(12), 1712–1723.
  4. Ferrero, A., Tesio, F., Tabacchi, M. & Vidotto, F. (2012). The effects of water management, timing and the rate of several herbicides on the growth of Murdannia keisak (Hassk.) Handel-Mazz. Crop Protection, 38, 53–56.
  5. U.S. Fish and Wildlife Service (2022, gözden geçirilmiş 2023). Marsh Dewflower (Murdannia keisak) Ecological Risk Screening Summary.
  6. POWO (2026). Murdannia keisak (Hassk.) Hand.-Mazz. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  7. GBIF Secretariat (2026). Murdannia keisak (Hassk.) Hand.-Mazz. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  8. Tropica Aquarium Plants (2026). Murdannia keisak (135), bitki veri sayfası. tropica.com.
  9. Flowgrow (2026). Murdannia keisak. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  10. Aquasabi (2026). Murdannia keisak, bitki veri sayfası. www.aquasabi.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia