Bacopa Salzmannii
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Güney Meksika'dan Kuzey Arjantin'e kadar Orta ve Güney Amerika'da, deniz seviyesinden 1.000 metreye kadar yetişir. Hobideki 'Araguaia' formunun Brezilya'daki Araguaia Nehri havzasından geldiği düşünülür.
Göl ve gölet kıyılarında, yavaş akan derelerin kenarında ve ıslak taşlı zeminlerde yarı suda, yere yatarak yetişir.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 813 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Bacopa salzmannii, koyu mor yapraklarıyla bitkili akvaryumun orta alanına renk katan bir sap bitkisidir. Bakımı orta zorluktadır. Standart lamba altında yaşar ama yeşil ve seyrek kalır; adını taşıdığı mor rengi ancak orta-güçlü ışık, düzenli gübre ve tercihen karbondioksit (CO2) verilen akvaryumda gösterir. Karbondioksit sistemi şart değildir, ama rengi ve sık görünüşü için çok işe yarar. Bitki sap sap besinli tabana dikilir ve 25 cm civarında tutulacak biçimde budanır.
Bu bitki, bitkili akvaryumlarda çok bilinen Bacopa caroliniana‘nın yakın akrabasıdır ve onunla aynı koşullarda yetişir. Ondan daha küçük yapraklıdır, gövdesi tüylüdür ve rengi çok daha koyudur. Caroliniana kadar dayanıklı değildir. Az ışıkta ve besinsiz suda yavaşlar, rengini kaybeder ve alt yapraklarını döker. Doğası gereği ısıtıcılı tropik akvaryumun bitkisidir.
Türkiye’de akvaryumcularda “Bacopa Salzmannii Purple” ve “Bacopa salzmannii sp. Araguaia” adlarıyla satılır; kısaca “mor bacopa” diyenler de vardır. İki ad aynı türün iki farklı ticari formunu anlatır. Önce Brezilya’daki Araguaia Nehri havzasından geldiği düşünülen yeşil-kırmızımsı form “Bacopa sp. Araguaia” adıyla hobiye girdi; koyu mor yapraklı ‘Purple’ formu piyasaya daha sonra çıktı. Türü 1836’da George Bentham, Bahia’da toplanmış örneklere dayanarak Herpestis salzmannii adıyla tanımladı. Bugünkü adını, bitkiyi Bacopa cinsine aktaran 1897 tarihli yayından alır.
Nasıl Tanınır
Bacopa salzmannii dik büyüyen, kalın ve açık yeşil gövdeli bir sap bitkisidir. Yapraklar gövdede karşılıklı çiftler hâlinde dizilir, sapsızdır ve tabanıyla gövdeyi hafifçe sarar. Su altı yaprağı ovaldir, ucu küttür ve en fazla 2 cm uzunluğa, 1,5 cm genişliğe ulaşır. ‘Purple’ formunun yaprakları iyi koşullarda koyu kırmızı-mordur ve orta damarla yan damarlar yaprağın geri kalanından daha koyu görünür. Gövde akvaryumda 30 cm’yi bulur, az dallanır ve tek bir gövde 4 cm kadar yer kaplar.
Bitkiyi akrabalarından ayıran en kolay işaret gövdesindeki tüylerdir. Gövde hem su altında hem su üstünde sık ve kaba tüylerle kaplıdır. Yaprak kenarları ve yaprağın alt yüzündeki damarlar da tüylüdür. Caroliniananın su altında çıkan gövdesi ise tüysüz ya da çok az tüylüdür.
Akvaryumcuya gelen bitki çoğunlukla serada, su üstünde yetiştirilmiştir ve o hâliyle bambaşka görünür. Su üstü formu yere yatarak yayılır, gövdesi kalın, tüylü ve kahverengimsidir, yaprakları koyu yeşildir. Yaprak koltuklarından çıkan uzun saplı küçük çiçekleri mor-lila ya da açık mavi renktedir. Bu bitki su altına girince yeşil yapraklarını yavaş yavaş bırakır ve tepeden mor yapraklı yeni sürgün verir.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Türün hobide iki formu satılır. İkisinin bakımı aynıdır; aralarındaki fark renktedir. Bazı satıcılar iki adı birbirinin yerine kullanır, bu yüzden aldığınız bitkinin hangi form olduğunu yaprak renginden anlayabilirsiniz.
- ‘Araguaia’ hobiye ilk giren formdur ve “Bacopa sp. Araguaia” adıyla tanındı. Yaprakları açık yeşildir; orta damarı çoğu zaman belirgin kırmızımsı bir çizgi taşır. Işığı ve demir gibi iz elementleri az olan akvaryumda tamamen yeşile döner. Görünüşü Bacopa caroliniananın küçük yapraklı bir hâline benzer.
- ‘Purple’ daha sonra piyasaya çıkan koyu renkli formdur ve bugün Türkiye’de en sık satılan odur. Su altı yaprakları koyu mor ya da kırmızı-mordur. Rengi ışık arttıkça koyulaşır; az ışıkta yeni yapraklar yeşilimsi çıkar. Bu form Araguaia’dan biraz daha yavaş büyür.
Doğada Nerede Yetişir
Bacopa salzmannii, güney Meksika’dan Kuzey Arjantin’e kadar Orta ve Güney Amerika’nın geniş bir bölümünde yetişir. En çok kaydı Brezilya’dandır; Kolombiya, Paraguay, Bolivya ve Kosta Rika’dan da çok sayıda kaydı vardır. Deniz seviyesinden 1.000 metre yüksekliğe kadar çıkar.
Doğada tam su altında yaşayan bir bitki değildir. Göl ve gölet kıyılarında, yavaş akan derelerin kenarında ve ıslak, taşlı zeminlerde yarı yarıya suda yetişir. Bu sırada yere yatarak yayılır ve yaz boyunca çiçek açar. Kimi bölgelerde tek yıllık bir ot gibi yaşar. Akvaryumda gördüğümüz dik ve mor yapraklı biçim, bitkinin su altına alışmış hâlidir. Bitki bu yüzden su üstünde de rahatça yetişir. Tür, uluslararası koruma listesinde henüz değerlendirilmemiştir.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
En iyi yeri orta alandır. Açık yeşil bitkilerin önünde ya da arasında küçük bir mor öbek olarak durduğunda en güzel görünür. Büyük akvaryumda arka alanın önüne de yakışır. Lambanın altında, ışığı başka bitkilerin kesmediği bir noktaya dikin. Dikim şu sırayla yapılır:
- Saksılı bitkiyi saksısından çıkarın ve gövdelerin arasındaki taş yününü ayıklayın. Sapları tek tek ayırın.
- Demet hâlinde gelen bitkinin kurşun ya da lastik bağını çıkarın. Bağın ezdiği gövde kısmını keskin bir makasla kesip atın.
- Her sapın en alttaki iki üç yaprak çiftini koparın; yapraksız kalan bu kısım tabana girecektir.
- Sapları cımbızla tek tek 3–4 cm derinliğe dikin. Aralarında 2–3 cm boşluk bırakın, çünkü sık dikilen sapların alt yaprakları ışık alamaz ve dökülür.
Doku kültürü kabında gelen bitki küçük ve çok saplı bir öbektir. Jelini akan suda yıkayın, öbeği üç dört parçaya bölün ve parçaları birbirinden birkaç santim uzağa dikin. Gövdeleri boylandıkça tepelerini kesip yeniden dikerek öbeği büyütürsünüz.
En sık yapılan hata, demeti bağıyla birlikte dikmektir. Bağın altındaki gövde birkaç gün içinde çürür ve bütün demet yüzeye kalkar.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Orta ve güçlü ışığı sever. Standart akvaryum lambası altında yaşar ama yeşil kalır, boğumları uzar ve alt yaprakları zamanla dökülür. Mor rengi görmek istiyorsanız iyi bir LED ve günde 7–8 saat aydınlatma gerekir. Işık arttıkça yapraklar koyulaşır ve gövde daha sık yapraklı büyür.
Karbondioksit sistemi şart değildir, ama faydası açıktır. Karbondioksit verilmeyen akvaryumda bitki yavaşlar ve rengi solar. Karbondioksit verilen akvaryumda yaprakları daha iri ve koyu çıkar, yan sürgünleri de daha sık olur.
Besinini hem kökten hem sudan alır. Besinli taban ya da sapların dibine gömülen kök tabletleri ona iyi gelir. Su kolonunda da düzenli gübre ister; demir ve öteki iz elementleri eksik olduğunda yeni yapraklar soluk ve yeşilimsi çıkar. Haftalık sıvı gübre ile beslenen bir akvaryumda rengini en iyi hâliyle korur.
Su Değerleri
Yumuşak ve hafif asidik suyu tercih eder, orta sertlikteki suda da sorunsuz yaşar. Türkiye’deki şebeke sularının çoğunda yetişir; çok sert ve bazik suda rengi biraz donuklaşabilir. Tropik bir bitkidir ve 22–28 °C arasında en iyi büyür. 30 °C’ye kadar dayanır. Su 18 °C’nin altına indiğinde gerilemeye başlar; bu yüzden ısıtıcısız akvaryuma uygun değildir.
Budama ve Bakım
Gövde 30 cm’yi geçtiğinde alt kısmı yapraksız kalmaya başlar. Bu yüzden öbeği 25 cm civarında tutmak en iyisidir. Uzayan gövdeyi tepeden 8–10 cm aşağıdan, bir yaprak çiftinin hemen üstünden kesin. Kesilen tepe, alt yaprakları ayıklanarak yeniden dikilir.
Kesilen gövde, kesimin altındaki yaprak koltuklarından bir iki yan sürgün verir ve öbek böylece sıklaşır. Gövdenin alt kısmı çıplaklaştığında yaşlı gövdeleri dibinden söküp yerlerine taze tepe çelikleri dikin. Bir seferde öbeğin tamamını değil, yarısını yenilemek görünüşü bozmaz.
Çoğaltma
Bacopa salzmannii sap çeliğiyle kolayca çoğalır. Bitki budandıktan sonra da kendiliğinden de bol yan sürgün verir.
- Sağlıklı bir gövdeden en az 8–10 cm uzunluğunda bir tepe ya da yan sürgün kesin.
- Çeliğin en alttaki iki yaprak çiftini koparın.
- Çeliği 3–4 cm derinliğe, ışık alan bir noktaya dikin.
Çelik bir iki hafta içinde kök salar ve büyümeye başlar. Geride kalan ana gövde de yan sürgün vererek dallanır. Bitki su üstünde, nemli bir kapta da çelikle üretilebilir.
Sık Görülen Sorunlar
Yapraklar yeşile dönüyor
Yeni yapraklar morluğunu kaybedip yeşilimsi çıkıyorsa bitki yeterince ışık ya da besin almıyordur. Aydınlatmanın gücünü ya da süresini artırın, demir içeren bir sıvı gübreyi düzenli verin. Bitkinin üstünü yüzen bitkiler ya da uzun sap bitkileri kapatıyorsa önünü açın. Sararmış eski yapraklar yeniden renk kazanmaz; renk yeni çıkan yapraklarda düzelir.
Alt yapraklar dökülüyor
Gövdenin dibinden başlayıp yukarı doğru yaprak dökmesi bu bitkide sık görülür. En sık nedeni, uzun gövdenin ve sık dikilen sapların alt yaprakları gölgede bırakmasıdır. Öbeği 25 cm civarında tutun, sapların arasında boşluk bırakın ve çıplak kalan gövdeleri tepe çelikleriyle yenileyin.
Yeni alınan bitki yaprak döküyor
Serada su üstünde yetişmiş bitki, su altına girdiğinde yeşil su üstü yapraklarının bir kısmını bırakabilir. Gövde sağlam ve tepe sürgünü canlıysa endişe etmeyin. Birkaç hafta içinde tepeden su altı yaprakları çıkar. Gövdesi yumuşayıp kararan sapı ise sökün, sağlam tepesini kesip yeniden dikin.
Tepe sürgünleri küçülüyor ya da büyüme duruyor
Tepe yaprakları küçük, kıvrık ya da soluk çıkıyorsa suda bir besin eksiktir. Bu durum çoğunlukla güçlü ışık altında gübre yetersiz kaldığında görülür. Işığa uygun bir gübre düzeni kurun ve tabandaki kök tabletlerini yenileyin.
Hangi Akvaryuma Uyar
Bacopa salzmannii en iyi, ışığı ve gübresi düzenli bir tropik bitkili akvaryumda yetişir. Küçük ve sakin topluluk balıklarıyla sorunsuz yaşar. Sık öbekleri karideslere saklanacak yer olur. Sıcak suya dayandığı ve yumuşak, asidik suyu sevdiği için diskus akvaryumunda da kullanılabilir. Bu akvaryumda da ışığın yeterli olmasına dikkat edin.
Isıtıcısız akvaryum, japon balığı ve kazıcı cikletler bu bitkiye uymaz. Gövdesi tabana kökleriyle tutunur; eşelenen kumda kolayca sökülür.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Tetra, rasbora ve küçük topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; mor öbek bu balıklarla güzel bir zıtlık kurar. |
| Lepistes, plati ve öteki canlı doğuranlar | Uyumlu | Bitkiye zarar vermezler. Bitki karbondioksitsiz ve gübresiz canlı doğuran akvaryumunda ise yeşil ve seyrek kalır. |
| Diskus | Uyumlu | Bitki 30 °C’ye kadar dayanır ve yumuşak, asidik suyu sever. |
| Beta balığı | Uyumlu | Bitkiye dokunmaz. Bitkinin rengi için akvaryumun ışığı yeterli olmalıdır. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Sık öbekte saklanırlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Bitki serin suda geriler; japon balığı yumuşak sürgünleri didikler ve sapları söker. |
| Kazıcı cikletler | Uyumsuz | Tabanı eşeleyip sapları sökerler. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak sap bitkilerini yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda üç biçimde satılır. Saksılı bitki taş yününe köklenmiş birkaç sap olarak gelir. Doku kültürü kabındaki bitki, jelin içinde büyümüş çok sayıda küçük sürgündür. Demet ise kesilmiş ve dipten bağlanmış birkaç gövdedir. Bitki her akvaryumcuda bulunmaz; daha çok bitki satan akvaryumcularda ve internet satıcılarında bulunur.
Sağlıklı bitkinin gövdesi sert ve diridir, tepe sürgünü taze ve sık yapraklıdır. Gövdesi yumuşamış, dibi kararmış ya da yaprakları delik deşik olan bitkiyi almayın. Serada yetişmiş saksılı bitkinin yaprakları yeşil olabilir; bu bir kusur değildir ve renk su altı yapraklarıyla gelir.
Saksılı bitki ve demet, salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Akvaryuma koymadan önce onları akan suyun altında yıkayın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin. Doku kültürü kabındaki bitki bu risklerin hiçbirini taşımaz. İlk haftalarda bitki yerine alışırken bir kısım eski yaprağını dökebilir. Tepeden çıkan ilk koyu renkli yapraklar, bitkinin yerine alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En çok karıştırıldığı bitki Bacopa caroliniana‘dır. Onun da gövdesi kalın, yaprakları karşılıklı ve sapsızdır. Ama caroliniananın yaprakları daha iri ve limon yeşilidir, su altındaki gövdesi de tüysüzdür. Güçlü ışık altında bronz ya da pembeye çalan kırmızımsı formu, mor bacopa sanılarak alınabilir. Salzmanniiyi gövdesindeki sık tüylerden tanıyabilirsiniz.
Bacopa monnieri küçük, dar ve parlak yeşil yapraklıdır. Hiç mora dönmez ve iki bitki yan yana konduğunda kolayca ayrılır.
Mor-kırmızı renkli öteki sap bitkileri de aynı amaçla kullanılır. Alternanthera reineckii‘nin yaprakları daha uzun ve sivri uçludur, alt yüzleri parlak kırmızıdır. Ludwigia Super Red‘in yaprakları da daha uzundur ve gövdesi tüysüzdür.
Sıkça Sorulan Sorular
Bacopa salzmannii CO2 ister mi?
Bacopa salzmannii için karbondioksit sistemi şart değildir, ama çok faydalıdır. Karbondioksitsiz akvaryumda bitki yaşar, fakat yavaş büyür ve rengi yeşile döner. Mor renk için orta-güçlü ışık, düzenli gübre ve karbondioksit birlikte gerekir.
Bacopa salzmannii neden mor olmuyor?
Bacopa salzmannii az ışıkta ve demir gibi iz elementleri eksik olan suda yeşil kalır. Aydınlatmayı güçlendirin, demir içeren sıvı gübre verin ve bitkinin üstünü kapatan bitkileri kesin. Serada yetişmiş bitkinin su üstü yaprakları zaten yeşildir; mor yapraklar su altında yeni çıkan sürgünlerde görülür.
Bacopa Purple ile Bacopa Araguaia aynı bitki mi?
Bacopa Purple ve Bacopa Araguaia aynı türün, Bacopa salzmanniinin iki ticari formudur. Araguaia formu açık yeşil, orta damarı kırmızımsı yapraklıdır. Purple formu ise koyu mor yapraklıdır. Bakımları aynıdır ve bazı satıcılar iki adı birbirinin yerine kullanır.
Bacopa salzmannii nasıl dikilir?
Bacopa salzmannii sapları tek tek ayrılarak dikilir. Her sapın en alttaki iki üç yaprak çifti koparılır ve gövde cımbızla 3–4 cm derinliğe gömülür. Saplar arasında 2–3 cm boşluk bırakılır. Demetin bağı mutlaka çıkarılmalıdır.
Bacopa salzmannii yaprakları neden dökülüyor?
Bacopa salzmanniinin alt yaprakları çoğunlukla gölgede kaldığı için dökülür. Gövde 30 cm’yi geçtiğinde ya da saplar çok sık dikildiğinde dipteki yapraklar ışık alamaz. Yeni alınan bitki de su altına alışırken eski yapraklarını bırakabilir.
Bacopa salzmannii ısıtıcısız akvaryumda yaşar mı?
Bacopa salzmannii tropik bir bitkidir ve 22–28 °C arasında en iyi büyür. Su 18 °C’nin altına indiğinde geriler. Isıtıcısız bir akvaryum için Bacopa caroliniana daha dayanıklı bir seçimdir.
Kaynakça
- Sosa, M. de las M., Moroni, P. & O’Leary, N. (2018). A taxonomic revision of the genus Bacopa (Gratioleae, Plantaginaceae) in Argentina. Phytotaxa, 336(1), 1–27.
- POWO (2026). Bacopa salzmannii (Benth.) Edwall. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew (WCVP). powo.science.kew.org.
- IPNI (2026). Bacopa salzmannii (Benth.) Wettst. ex Edwall, 1179290-2. International Plant Names Index. www.ipni.org.
- GBIF Secretariat (2026). Bacopa salzmannii (Benth.) Wettst. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Flowgrow (2026). Bacopa salzmannii. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Dennerle Plants (2026). Bacopa salzmannii ‘Purple’, bitki veri sayfası. dennerleplants.com.
- Aquasabi (2026). Bacopa salzmannii ‘Purple’, bitki veri sayfası. aquasabi.de.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Bacopa salzmannii ‘Purple’. tropica.com.
💬 Yorum Yaz