🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Sap Bitkileri › Myriophyllum Tuberculatum
Sap Bitkileri

Myriophyllum Tuberculatum

📅 18 Kas 2026
Bilimsel ad Myriophyllum tuberculatum Roxb. Diğer bilimsel adlar: Myriophyllum spathulatum
Familya Haloragaceae Cins Myriophyllum Grup Sap bitkisi IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de Myriophyllum tuberculatum · Kırmızı Myriophyllum İngilizce Red milfoil · Red watermilfoil · Red myriophyllum

Bir bakışta

ZorlukZor
IşıkGüçlü ışık ister
KarbondioksitŞart
Büyüme hızıHızlı
Boy20–60 cm · genişlik 4–10 cm
Akvaryumdaki yeriArka, orta
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeSudan beslenir · besinli taban faydalı
Sıcaklık20–28 °C
pH5–7
Karbonat sertliği0–8 °dKH
ÇoğaltmaSap çeliği
Su üstündeYetişir
AkvaryumculardaYaygın · saksı, doku kültürü, demet

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
BangladeşHindistanMalezyaMyanmarÇin

Hindistan, Bangladeş, Myanmar, Güney Çin (Guangdong) ve Malay Yarımadası'nın yerlisidir; Borneo ve Endonezya adalarından da toplanmıştır. Kuzey Avustralya kayıtları yanlış tanımlama olarak düzeltilmiştir.

Doğada yetiştiği yer

Yavaş akan ya da durgun sularda, göletlerde ve hendeklerde su altında yetişir. Su çekildiğinde kıyıda kalan saplar su üstü formuna geçip çiçek açar.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 80 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Myriophyllum tuberculatum, kırmızı ve pas rengi tüy yapraklarıyla arka plana konan, hızlı büyüyen bir sap bitkisidir. Bakımı zordur ve yeni başlayan biri için uygun bir bitki değildir. Güçlü ışık ve karbondioksit (CO2) sistemi ister; bunlar olmadan rengini kaybeder, küçülür ve birkaç hafta içinde geriler. Demir ve iz element ihtiyacı da çoğu sap bitkisinden yüksektir. Saplar tek tek, aralıklı olarak kuma dikilir.

Bu bitki doğru kurulmuş bir akvaryumda yeşil bitkiler arasında turuncuya çalan kızıl bir öbek kurar. İnce yaprakları akıntıda kıpırdar ve uzaktan yumuşak bir kuyruk gibi görünür. Karşılığında sık budama, düzenli gübre ve dengeli bir ışık–karbondioksit düzeni ister. Işığı ve CO2’si olan, düzenli gübre veren biri için bitkinin kendisi zor değildir. Zorluk, bu düzeni kurmaktadır.

Türkiye’de akvaryumcularda bilimsel adıyla, “Myriophyllum tuberculatum” diye satılır; bazı satıcılar ona kısaca kırmızı Myriophyllum der. Bitki yaklaşık yirmi yıl boyunca Avrupa’da yanlış olarak Myriophyllum mattogrossense ve Myriophyllum pinnatum adlarıyla dolaştı. 1990’da gerçek yeşil Myriophyllum mattogrossense Güney Amerika’dan getirilince ad karışıklığı ortaya çıktı. Kırmızı bitkinin Asya kökenli Myriophyllum tuberculatum olduğu 1994’te anlaşıldı. Bazı Türk satıcılar onu bugün hâlâ “Myriophyllum mattogrossense Red” adıyla da satar. Türü William Roxburgh 1820’de Hindistan’dan tanımladı. Adındaki “tuberculatum”, meyvesinin üzerindeki sivri kabarcıkları anlatır.

Nasıl Tanınır

Myriophyllum tuberculatum, gövdenin çevresinde halka hâlinde dizilen kırmızı tüy yapraklarıyla tanınır. Her boğumda dört ya da beş yaprak bulunur. Her yaprak bir orta eksenin iki yanına dizilmiş çok sayıda iplik inceliğinde dilimden oluşur. Dilim sayısı yeşil kardeşine göre fazladır ve yaprak daha dolgun görünür. İyi koşullarda yaprak halkası 10 cm genişliğe ulaşır, sap ise 3–4 cm genişlikte bir sütun gibi durur.

Rengi koşullara çok bağlıdır. Güçlü ışık altında yapraklar kızıl ve turuncumsu kırmızı olur, besin dengesi iyiyse pas rengine döner. Işık zayıfsa ya da besin eksikse bitki yeşilimsi, sarımsı ya da koyu kahverengi kalır. Gövde de çoğu zaman kızıldır.

Su üstünde yetişen form bambaşka görünür. Alt yaprakları su altındakilere benzer ama küçüktür; üst yapraklar ise tek tek dizilir, dilimleri azalır ve en üsttekiler küçük kaşık biçimli tam yapraklara dönüşür. Çiçekler bu üst yaprakların dibinde açar ve birkaç milimetre boyundadır. Akvaryumcuya gelen bitki çoğu zaman su altında yetiştirilmiş formdur.

Doğada Nerede Yetişir

Tür, tropikal ve subtropikal Asya’nın yerlisidir. Hindistan, Bangladeş, Myanmar, Güney Çin’in Guangdong bölgesi ve Malay Yarımadası’nda yetişir; Borneo ve Endonezya adalarından da toplanmıştır. Yavaş akan ya da durgun sularda, göletlerde, hendeklerde ve çeltik kanallarında su altında yaşar. Su çekildiğinde kıyıda kalan saplar su üstü formuna geçer ve çiçek açar.

Eski kaynaklarda kuzey Avustralya’dan da kaydı vardır, ama bu kayıtlar sonradan yanlış tanımlama olarak düzeltilmiştir. Uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” kategorisindedir; yani doğada tehlike altında değildir.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

En iyi yeri arka plan ve yan köşelerdir. Kırmızı rengi yeşil bitkilerin önünde ya da arasında bir vurgu noktası olarak kullanılır. Sık budanırsa orta alanda alçak bir öbek olarak da durur. Bitkiyi lambanın en güçlü vurduğu yere dikin; gölgede kalan sap rengini hemen kaybeder. Dikim şu sırayla yapılır:

  1. Saksılı bitkiyi saksısından çıkarın, köklerin arasındaki taş yününü dikkatle ayıklayın. Doku kültürü kabından çıkan bitkinin jelini ılık suda yıkayın. Demetle gelen bitkinin kurşun şeridini ya da lastiğini çıkarın.
  2. Öbeği tek tek saplara ayırın ve ezilmiş sap uçlarını keskin bir makasla kesin.
  3. Her sapın en alttaki iki üç yaprak halkasını sıyırın. Kum altında kalan yaprak çürür.
  4. Sapları cımbızla 3–5 cm derine, aralarında 3–4 cm boşluk bırakarak tek tek dikin.

Bu bitkide aralık, yeşil kardeşinden de önemlidir. Yaprak halkaları geniş olduğu için sık dikilen saplar birbirini gölgeler ve alt yapraklar ışık alamayıp dökülür. Sapları ilk başta seyrek dikin; bitki yan dal verdikçe öbek kendiliğinden sıklaşır.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Güçlü ışık ister. Standart bir akvaryum lambası bu bitki için yetmez; akvaryumun dibine kadar kuvvetle işleyen güçlü bir LED gerekir. Işık günde 8 saat yanmalıdır. Zayıf ışıkta bitki yeşilleşir, boğum araları açılır ve alt yaprakları dökülür.

Karbondioksit şarttır. CO2 verilmeyen akvaryumda bitki birkaç hafta yaşar, ama küçülür, rengini kaybeder ve sonunda tepesinden geriler. Güçlü ışık verip karbondioksiti eksik bırakmak da işe yaramaz; o zaman ince yapraklar hızla yosun tutar. Işık, karbondioksit ve gübre birlikte artırılmalıdır.

Besinini büyük ölçüde sudan alır, bu yüzden düzenli sıvı gübre ister. Demir ve iz element ihtiyacı çoğu sap bitkisinden yüksektir. Bunlar eksik kalırsa saplar koyulaşır, küçülür ve tepe sürgünü ölebilir. Nitrat ve fosfat da hiçbir zaman sıfıra inmemelidir; inerse büyüme durur. Nitratın biraz düşük tutulması kırmızı rengi koyulaştırır, ama tamamen tükenmesi bitkiyi durdurur. Besinli taban faydalıdır, çünkü bitki güçlü kök salar.

Su Değerleri

Yumuşak ve hafif asidik suda en iyi gelişir. Karbonat sertliği düşük suda karbondioksit de daha etkili çalışır. Çok sert ve bazik şebeke suyunda bitki küçük kalır ve rengi solar; böyle bir suda arıtılmış suyla karıştırmak gerekir. Isıtıcılı tropikal akvaryumun olağan sıcaklığında iyi büyür; 28 °C’yi aşan suda zorlanır.

Budama ve Bakım

Hızlı büyür ve kısa sürede yüzeye ulaşır. Yüzeyde yatay yayılır ve alttaki bitkilerin ışığını keser. Sapları yüzeye varmadan, bir yaprak halkasının hemen üstünden keskin bir makasla kesin. Kesilen yerin altından yan dallar çıkar ve bitki çalılaşır.

Bu türün kesilen alt kısmı yavaş toparlanır. Bu yüzden daha iyi bir yol, eski sapı dipten söküp güçlü tepe parçasını yerine yeniden dikmektir. Tepe parçaları birkaç gün içinde kök salar ve öbek renkli ve dolgun kalır.

Yaprak dilimlerine takılan tortuyu su değişimi sırasında sifonla alın ve dalları elinizle hafifçe sallayın. Filtre akıntısının bitkinin üstünden yavaşça geçmesi tortu birikmesini azaltır.

Çoğaltma

Myriophyllum tuberculatum sap çeliğiyle çoğaltılır.

  1. Sağlıklı bir sapın ya da yan dalın 10–15 cm’lik tepe kısmını, bir yaprak halkasının üstünden kesin.
  2. Alttaki iki yaprak halkasını sıyırın.
  3. Parçayı ana öbeğin yanına, 3–5 cm derine dikin.

Yan dalları koparıp dikmek de aynı sonucu verir. Çelik güçlü ışık ve karbondioksit altında birkaç gün içinde boğumlarından kök salar.

Sık Görülen Sorunlar

Bitki kırmızı değil, yeşil ya da sarımsı

Yeni yapraklar soluk yeşil ya da sarımsı çıkar. En sık nedeni ışığın yetersiz olmasıdır. Besin eksikliği de rengi soldurur. Aydınlatmayı güçlendirin, bitkiyi lambanın tam altına alın ve demirli gübreyi düzenli verin.

Saplar koyulaşıyor, küçülüyor ve tepesi ölüyor

Yaprak halkaları küçülür, renk koyu kahverengiye döner ve sonunda tepe sürgünü kurur. Bu belirti demir ve iz element eksikliğine işaret eder. Bu tür, diğer sap bitkilerinden önce bu eksikliği gösterir. Demirli sıvı gübreyi artırın, ölen tepeleri kesin ve sağlıklı yan dalları yeniden dikin.

Büyüme durdu ve yapraklar yosun tuttu

Bitki büyümeyi bırakır, ince dilimler arası tortu ve iplik yosunuyla dolar. Neden çoğu zaman karbondioksitin ya da nitrat ve fosfatın tükenmesidir. CO2 düzeyini kontrol edin ve besinleri sıfıra düşürmeyin. Kaplanmış sapları kesip atın, temiz tepeleri yeniden dikin.

Alt yapraklar dökülüyor

Sapın alt kısmı çıplak kalır. Neden çoğunlukla sapların sık dikilmesi ya da yüzeyde yayılan dalların alttakini gölgelemesidir. Sapları seyreltin ve yüzeye ulaşan dalları budayın. Çıplak kalan sapın tepesini kesip yeniden dikin.

Hangi Akvaryuma Uyar

Güçlü ışıklı, karbondioksit verilen ve düzenli gübrelenen bitkili akvaryumlara uyar. Kırmızı bir vurgu arayan Hollanda tarzı düzenlerde ve doğa akvaryumlarında sık kullanılır. Küçük tetralar, rasboralar ve küçük topluluk balıkları bitkiye dokunmaz ve sık dallar arasında saklanır.

Cüce karidesler bitkiye zarar vermez, ama karbondioksit düzeyindeki ani dalgalanmalara duyarlıdır. CO2 düzeni dengeli olmayan bir karides akvaryumu için bu bitki iyi bir seçim değildir. Japon balığı akvaryumu, ciklet akvaryumu ve küçük, loş bir beta akvaryumu da bu bitkiye uymaz.

Balık / canlı Durum Not
Tetra, rasbora gibi küçük topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar ve sık dallar arasında saklanırlar.
Amano karidesi ve otocinclus Uyumlu İnce yapraklardaki yosunu temizlemeye yardım ederler.
Cüce karidesler Dikkat Bitkiye zarar vermezler. CO2 düzeyindeki dalgalanmalar karidesi etkiler.
Beta balığı Dikkat Balık bitkiye dokunmaz. Küçük ve loş beta akvaryumunda bitki geriler.
Japon balığı Uyumsuz Yumuşak yaprakları didikler, sapları söker.
Astronot balığı ve öteki iri cikletler Uyumsuz Tabanı kazar ve sapları söker.
Gümüş dolar ve öteki otçul balıklar Uyumsuz İnce yaprakları kısa sürede yerler.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda saksılı, doku kültürü kabında ve ithal demet hâlinde satılır. Saksılı bitkide taş yününe köklenmiş birkaç sap bulunur. Doku kültürü kabındaki bitki küçük ve sık bir öbektir; salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz. Demetle gelen sapların çoğu köksüzdür ve dikildikten sonra kök salar.

Sağlıklı bitkinin sapı sağlamdır ve yaprak halkaları dibine kadar doludur. Tepeleri koyulaşmış, yaprakları küçülmüş ya da alt kısmı çıplak sapları almayın. Akvaryumcuda yeşilimsi görünen bitki çoğu zaman yalnızca ışıksız beklemiştir ve iyi koşulda kızarır.

Saksılı ve demet bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suda yıkayın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin. İlk haftalarda bitki birkaç alt yaprağını dökebilir. Sapların tepesinde yeni ve kızıl yaprak halkaları belirdiğinde bitki yerine alışmıştır.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Myriophyllum mattogrossense bu bitkinin yeşil akrabasıdır ve yıllarca onunla aynı adı taşıdı. Yaprakları açık yeşildir, daha az dilimlidir ve bitki CO2’siz akvaryumda da yaşar. Etikette “mattogrossense red” yazan kırmızı bitki ise aslında bu sayfanın türüdür.

Myriophyllum heterophyllum Kuzey Amerika kökenlidir ve bazı ülkelerde “red myrio” ya da kırmızı Myriophyllum adıyla satılır. Rengi daha donuk bir kızıl kahverengidir. Bu tür birçok ülkede istilacıdır. Türkiye’de 2026’da yürürlüğe giren Bitki Karantinası Yönetmeliği, bu türü ülkeye girişi yasak olan karantinaya tabi zararlı organizmalar arasında sayar; yani bitki yurt dışından getirilemez. Bu yönetmelik ülke içindeki satış ve bulundurma hakkında hüküm içermez.

Rotala wallichii da halka hâlinde dizilen ince kırmızı yapraklara sahiptir ve uzaktan bu bitkiye benzer. Onun yaprakları dilimlere ayrılmaz, her biri tek bir iğne gibidir. Tilki kuyruğu ise yeşildir, kökü yoktur ve kolay bir bitkidir; yalnızca adı karışabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Myriophyllum tuberculatum CO2 ister mi?

Myriophyllum tuberculatum karbondioksit sistemi olmadan uzun süre yaşamaz. CO2 verilmeyen akvaryumda küçülür, rengini kaybeder ve geriler. Güçlü ışık, karbondioksit ve düzenli gübre birlikte verilmelidir.

Myriophyllum tuberculatum neden kızarmıyor?

Bitkinin kızarmamasının en sık nedeni yetersiz ışıktır. Demir ve iz element eksikliği de rengi soldurur. Bitkiyi güçlü bir lambanın tam altına alın, demirli gübreyi düzenli verin ve karbondioksiti eksik bırakmayın.

Myriophyllum tuberculatum nasıl dikilir?

Saksıdaki taş yünü temizlenir ve bitki tek tek saplara ayrılır. Her sapın alttaki iki üç yaprak halkası sıyrılır. Saplar cımbızla 3–5 cm derine ve 3–4 cm arayla kuma dikilir. Geniş yaprak halkaları birbirini gölgelemesin diye saplar seyrek dikilir.

Myriophyllum tuberculatum ile mattogrossense aynı bitki mi?

İki bitki ayrı türlerdir. Myriophyllum tuberculatum Asya kökenlidir ve kırmızıdır; Myriophyllum mattogrossense ise Güney Amerika kökenlidir ve yeşildir. Kırmızı bitki yıllarca mattogrossense adıyla satıldığı için iki ad hâlâ karışır.

Myriophyllum tuberculatum tepesi neden ölür?

Tepe sürgününün koyulaşıp ölmesi çoğu zaman demir ve iz element eksikliğinden olur. Bu bitkinin demir ihtiyacı çoğu sap bitkisinden yüksektir. Demirli sıvı gübreyi artırın, ölen tepeleri kesin ve sağlıklı yan dalları yeniden dikin.

Myriophyllum tuberculatum yeni başlayana uygun mu?

Myriophyllum tuberculatum yeni başlayan biri için uygun değildir. Güçlü ışık, karbondioksit sistemi ve düzenli demirli gübre ister. Kolay bir Myriophyllum arayan biri yeşil Myriophyllum mattogrossense ile başlamalıdır.

Kaynakça

  1. Roxburgh, W. (1820). Flora Indica, ed. Carey & Wallich, 1: 471. Serampore.
  2. Yu, D., Wang, D., Li, Z.-Y. & Funston, A. M. (2002). Taxonomic revision of the genus Myriophyllum (Haloragaceae) in China. Rhodora, 104(920), 396–421.
  3. Bitki Karantinası Yönetmeliği (2026). Resmî Gazete, 6 Mayıs 2026, sayı 33245.
  4. POWO (2026). Myriophyllum tuberculatum Roxb. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  5. GBIF Secretariat (2026). Myriophyllum tuberculatum Roxb. GBIF Backbone Taxonomy ve WCVP kontrol listesi. www.gbif.org.
  6. IUCN (2026). Myriophyllum tuberculatum. The IUCN Red List of Threatened Species, kategori LC.
  7. Aquasabi (2026). Myriophyllum tuberculatum, bitki veri sayfası. aquasabi.de.
  8. Flowgrow (2026). Myriophyllum tuberculatum. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia