Blue Acara

Nasıl Tanınır

Gövde oval, yandan basık, baş iri ve küt. Doğal renkli balıkta zemin gri-kahverengi ya da yeşilimsi gridir; gövdede silik koyu dikey bantlar ve ortada koyu bir leke vardır. Yanakta ve solungaç kapağında parlak mavi-yeşil eğik çizgiler, gövdenin ön yarısında sıra sıra mavi benekler bulunur. Sırt yüzgecinin kenarı ince sarı ya da turuncu bir çizgiyle çevrilidir. Ruh hâline göre renk hızla değişir: korkan ya da ezilen balık koyulaşır, bantları belirginleşir.

Erkek biraz daha iri olur, sırt ve anal yüzgecinin uçları sivri ve uzundur. Dişi daha tıknaz, yüzgeçleri yuvarlaktır. Ense kamburu yapmaz; bu, green terrordan ayırmanın en kolay işaretidir. Gençlerde cinsiyet ayrımı güvenilir değildir. En kesin ipucu yumurtlama zamanı görünen yumurtlama borusudur: dişininki kalın ve küt, erkeğinki ince ve sivridir.

Renk Formları ve Varyeteler

Electric blue acara (EBA), hobideki tek yaygın formdur. Gövdenin tamamı metalik açık mavi, yüzgeç kenarları sarı-turuncu olur; koyu bantlar çok silik kalır. Renk yaşla yoğunlaşır, 4–5 cm’lik yavrular solgundur. Form ilk kez Asya’daki bir üretim çiftliğinde ortaya çıktı; kim tarafından ve nasıl elde edildiği açıklanmadı.

Kökeni tartışmalıdır. Bir görüş EBA’nın blue acara ile ramirezi (Mikrogeophagus ramirezi) melezlemesinden geldiğini savunur. Diğer görüş bunun saf blue acara hattında seçilimle sabitlenmiş bir renk mutasyonu olduğunu söyler. İki cinsin birbirinden uzaklığı melez iddiasını zayıflatır, ama soruyu kapatan bir genetik çalışma yoktur. Pratik sonuç şudur: EBA, doğal renkli balıktan daha küçük kalır. Erkekler çoğunlukla 12 cm civarında, dişiler 8–10 cm’de durur. Çene, solungaç kapağı ve omurga bozuklukları da bu hatta daha sık görülür. Normal renkli blue acara ile EBA’yı aynı akvaryumda üretmeyin, hatları ayrı tutun.

Doğada Nerede Yaşar

Trinidad adasının ve karşısındaki Venezuela kıyısının balığıdır. Venezuela’nın kuzeyinde ve Orinoco ovasında, Apure gibi kollarda da yaşar; Trinidad’da Nariva bataklığından adanın kuzeyindeki dağlardan inen derelerin alt kesimlerine kadar yaşar. Kolombiya’nın Karayip kıyısında “cocobolo” denen balık da zaman zaman bu adla anılır. Ancak oradaki balıklar çoğunlukla yakın akrabası A. latifrons sayılır; kesin yerli alan Trinidad ve Venezuela’dır.

Seçici değildir: bulanık, durgun bataklık sularında da, berrak ve akan derelerde de yaşar. Trinidad’ın derelerinde lepistesle aynı suyu paylaşır ve onun avcılarından biridir. Asıl besini dipteki omurgasızlardır, balığı fırsat buldukça yer. Dünya Doğayı Koruma Birliği türü “Asgari Endişe” sayar; geniş ve dayanıklı popülasyonları vardır.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Bir çift için 120 cm uzunluğunda, 200 litrelik bir akvaryum alt sınırdır. Tek başına bakılan genç bir balık 100 litrede bir süre idare eder, ama çift kurulduğunda yer ister. Topluluk akvaryumunda 250 litre ve üzerini düşünün.

Kazar, ama green terror kadar değil. Taban ince kum olsun. Yassı taşlar yumurtlama zemini olur, kökler ve taş grupları görüş engeli kurar. Kökleri tabana gömülü bitkiler yumurtlama döneminde sökülür; kök ve taşa bağlanan anubias ve Java eğreltisi, ayrıca yüzen bitkiler tutunur. Yüzen bitkiler ışığı kırar, balık daha rahat eder ve rengini daha iyi gösterir. Hafif akıntı yeter; filtre güçlü ama akıntısı yumuşak olsun.

Su Değerleri

Geniş bir aralığa uyar: 22–27 °C, pH 6,5–8,0 ve yumuşaktan orta serte su. Türkiye’deki şebeke suların çoğu doğrudan uygundur. Sıcaklığa değil, su kalitesine hassastır. Nitrat yükseldiğinde ilk sorun çıkaran balıklardan biridir. Haftada %25–30 su değişimi yapın, tabanı sifonlayın.

Beslenme

Doğada solucan, kabuklu ve böcek yiyen, ağırlıklı olarak etçil bir balıktır. Akvaryumda kolayca yeme alışır. Temel yem kaliteli batan ciklit peleti ya da granülü olsun. Haftada birkaç kez dondurulmuş kan kurdu, artemia, doğranmış midye ve karides, temiz kaynaktan toprak solucanı verin. Spirulinalı bir yemle bitkisel pay ekleyin.

Günde iki öğün, birkaç dakikada bitecek kadar yeter. Fazla yem dipte çürür ve hassas olduğu su kalitesini bozar. Kırmızı et ve dana yüreği vermeyin.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Boyuna göre barışçıl bir ciklittir. Alt ve orta katmanda dolaşır, gün boyu aktiftir. Yumurtlamanın dışında başka balıklarla pek uğraşmaz. Çift kurup yumurtladığında ise yuvasının çevresini savunur; bu dönemde yaklaşan balığı kovalar. Nadiren bir çift, sığınaksız küçük bir akvaryumda diğer balıkları sürekli rahatsız edebilir. Bunu görürseniz çifti ayırın.

Kural basit: ağzına sığmayan ve onu ezmeyecek kadar sakin balıklarla yaşar. 5 cm’nin altındaki balıklar, karidesler ve yavrular yemdir. Green terror, oskar ya da iri Orta Amerika ciklitleriyle koymayın; blue acara bu balıkların yanında ezilir, yemden geri kalır.

Üretim

Substrata yumurtlayan ciklitlerin en kolay üretilenlerinden biridir. Tek zor kısım çifti bulmaktır; balık eşini kendisi seçer ve rastgele bir araya konan iki yetişkin her zaman anlaşmaz. En sağlam yol altı kadar yavru alıp birlikte büyütmek, eşleşen çifti bırakıp kalanları vermektir. Çift kurulduktan sonra yıllarca birlikte kalır ve düzenli yumurtlar.

1. Kondisyon: İki hafta boyunca günde iki öğün dondurulmuş kan kurdu, artemia, karides ve kaliteli pelet verin.
2. Akvaryum: Çift genellikle topluluk akvaryumunda da yumurtlar, ama yavru almak için ayrı bir 100–150 litrelik akvaryum daha iyidir. 25–28 °C, pH 6,5–7,0 ve hafif yumuşak su uygundur. Yavruları çekmemesi için havalı sünger filtre kullanın. Bir iki yassı taş koyun.
3. Yumurtlama: Çift seçtiği taşı birkaç gün temizler, yakınına çukurlar kazar. Dişi yumurtaları sıra sıra bırakır, erkek arkasından döller. Bir yumurtlamada genellikle 200’e kadar yumurta çıkar.
4. Kuluçka: Yumurtalar sıcaklığa göre 2–3 günde açılır. Dişi yumurtaları yelpazeler ve temizler, erkek çevreyi korur; roller zaman zaman değişir.
5. Larvalar: Ebeveynler larvaları ağızlarında taşıyarak kumda kazdıkları çukurlara aktarır. Yaklaşık 3 gün sonra yavrular serbest yüzer.
6. Yavru yemi: Yeni çıkmış artemia ve mikro kurt; birkaç gün sonra toz yem. Günde dört beş küçük öğün ve sık, küçük su değişimi yapın.
7. Ayırma: Ebeveynler yavruya yaklaşık iki hafta bakar. Ardından yeniden yumurtlamaya hazırlanırlar; yavruları bu noktada ayırın.

İlk birkaç yumurtlamanın yenmesi ya da mantar tutması olağandır; genç çiftler zamanla öğrenir. Çift yaklaşık iki haftada bir yumurtlayabilir; dişiyi yormamak için yavruları alıp çifte biraz dinlenme verin.

Hastalıklar ve Korunma

Dayanıklı bir balıktır, zayıf noktası kötü sudur. Nitratın yükseldiği, artık yemin biriktiği akvaryumda kafada delik hastalığı görülür: baş ve yanal çizgi boyunca küçük çukurlar. Çözüm su kalitesini düzeltmek, diyeti çeşitlendirmek ve gerekirse veteriner hekim kontrolünde metronidazol kullanmaktır.

Electric blue hatlarında doğuştan gelen sorunlara dikkat edin. Çenesi kaymış ya da kapanmayan, solungaç kapağı tam örtmeyen, omurgası eğri bireyler sık çıkar. Bazı EBA’lar bol yemle de kilo almakta zorlanır. Satın alırken bu kusurlara bakın. Beyaz benek, yüzgeç çürümesi ve bakteriyel enfeksiyonlar diğer ciklitlerdeki gibi seyreder. Her yeni balığa 3–4 hafta karantina uygulayın.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda çoğunlukla 4–7 cm’lik, cinsiyeti belirsiz EBA yavruları satılır. Doğal renkli blue acara daha seyrektir, ithalatçılarda zaman zaman görülür. Bazı ilanlarda EBA ile green terror aynı başlık altında satılır; bilimsel adını sorun.

Çenesi düzgün, solungaç kapakları tam kapanan, omurgası düz, yüzgeçleri açık ve karnı dolu bireyleri seçin. EBA’da bu kontrol daha da önemlidir. Çift istiyorsanız beş altı yavru alın, eşleşen ikili kalınca diğerlerini verin. Karışık akvaryuma diğer balıklar yerleştikten sonra ekleyin. İlk günlerde koyu renkte ve saklanarak durması normaldir.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

En sık karışıklık green terrorladır (Andinoacara rivulatus). İki türün yavruları akvaryumcuların satış akvaryumunda neredeyse aynı görünür. Green terror 20–25 cm’yi bulur, erkeği ense kamburu yapar, sırt ve kuyruk yüzgecinde geniş turuncu bir kenar taşır ve çok daha kavgacıdır. Blue acara 15 cm civarında kalır, kambur yapmaz, yüzgeç kenarı ince ve soluktur. Bu fark yalnızca kâğıt üstünde değildir: yanlış balığı alan hobici bir yıl sonra topluluk akvaryumunda 20 cm’lik bir kavgacıyla kalır. Ayrıntılar için green terror sayfasına bakın.

Kolombiya ve Panama’nın Karayip tarafındaki A. latifrons ile Kosta Rika ve Panama’daki A. coeruleopunctatus blue acaraya çok benzer. Eski kaynaklarda bu balıklar sık sık birbirine karıştırılmıştır; bazı Türkçe kaynaklarda blue acaranın yayılış alanına Panama ve Kolombiya’nın yazılması bundandır. Ticarette ikisi de nadirdir. Electric blue jack dempsey (Rocio octofasciata) ve cüce akara (Nannacara anomala) da adı ya da rengi yüzünden EBA ile karıştırılır; ilki çok daha iri ve sert, ikincisi 8 cm’yi geçmeyen bir cüce ciklittir.