🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Cichlidler › Afrika Cichlidleri › Kenyi Ciklet
Afrika Cichlidleri

Kenyi Ciklet

📅 16 Kas 2026
Kenyi Ciklet (Maylandia lombardoi)
Fotoğraf: Toby Hudson · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Maylandia lombardoi (Burgess, 1977) Diğer bilimsel adlar: Pseudotropheus lombardoi, Metriaclima lombardoi
Takım Cichliformes Familya Cichlidae Alt familya Pseudocrenilabrinae Cins Maylandia IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de kenyi · kenyi ciklet · lombardoi · kenyi balığı İngilizce Kenyi cichlid · Kennyi mbuna · lombardoi mbuna

Bir bakışta

Boy13 cm (en fazla 15 cm)
Minimum akvaryum200 L / 120 cm uzunluk
GrupEn az 4 birey (harem)
Sıcaklık24–27 °C
pH7,8–8,6
Sertlik10–20 °dGH
ZorlukOrta · dayanıklı
MizaçAgresif · bölgesel
KatmanAlt · gündüz
BeslenmeYosun/aufwuchs
ÜremeAğız kuluçkası · kolay
AkvaryumculardaYaygın · 4–6 cm
BitkilerYer / söker

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Afrika
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
Malavi (endemik)
Sonradan yayıldığı ülkeler (2)
Hong Kongİsrail
Göller
Malawi

Malawi Gölü'ne endemik; yalnızca Mbenji Adaları ve Benga yakınındaki Nkhomo Resifi. Göl içinde Namalenje Adası'na taşınmış.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 9 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Doğada pH7,7–8,6
Doğada sertlik4–5 °dGH

Kayalığın kuma döndüğü, tortusu bol ara bölge: kayaların arasında kum ve çamur cepleri; en kalabalık olduğu derinlik 10 m civarı.

Aynı sularda yaşayan türler

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Malawi akvaryumuna giren çoğu kişi Kenyi’yi ilk sıralarda alır. Akvaryumcularda 4–6 cm’lik yavrular açık mavi gövdeleri ve koyu dikey bantlarıyla satılır; ucuzdur, her yerde bulunur, dayanıklıdır. Birkaç ay sonra bu mavi balıkların bir kısmı sapsarı olur ve akvaryumun bütün düzeni değişir. Kenyi’yi ilginç yapan da bu: Mbuna’ların çoğunda erkek renklidir, dişi sönüktür. Burada tersi geçerlidir. Erkek sarıya döner, dişi ve yavru mavi-bantlı kalır.

Türkiye’de hemen herkes “Kenyi” der; “Kenyi Ciklet”, “Kenyi balığı” ve tür adından gelen “Lombardoi” da kullanılır. Bilimsel adı sık değişti: Pseudotropheus lombardoi olarak tanımlandı, sonra Metriaclima ve Maylandia arasında gidip geldi. Etiketlerde üçünü de görürsünüz; hepsi aynı balıktır.

Ucuz ve yaygın olması yanıltmasın: Kenyi en kavgacı mbuna’lardan biridir. Yeni başlayan biri için uygun değildir. Baştan doğru kurulan, kalabalık bir mbuna akvaryumunda ise uzun yıllar sorunsuz yaşar. Türü 1977’de Warren Burgess tanımladı; tür adı, balığı ona ilk getiren süs balığı ithalatçısı John Lombardo’yu anar. Burgess tanımı yaparken balığın ters renk düzenini de başlığa koymuştu.

Kenyi Ciklet – Dişi Kenyi: mavi zemin üzerinde koyu dikey bantlar
Dişi Kenyi: mavi zemin üzerinde koyu dikey bantlar — Fotoğraf: Voytikof · Public domain · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Gövdesi tipik bir mbuna gövdesidir: uzunca, torpido biçimli, ağzı hafif aşağıdadır. Dişleri kayadaki yosunu taramaya yarayan iki uçlu küçük dişlerdir. Yetişkin erkek akvaryumda 12–13 cm olur; 15 cm’yi bulan erkek nadirdir. Dişi bir iki santim küçük kalır.

Yavru ve dişi açık mavi ya da gök mavisidir; gövdede beş altı koyu mavi-siyah dikey bant bulunur. Baskın erkek olgunlaştıkça sarı-turuncuya döner, bantlar silikleşir ya da kaybolur. Erkeğin anal yüzgecinde tek, iri, sarı-turuncu bir yumurta beneği bulunur; bu tek benek türün imzasıdır.

Renk kesin cinsiyet işareti değildir. Akvaryumda baskın olmayan erkekler uzun süre mavi kalabilir; baskın erkek çıkarılınca bunlardan biri sarıya döner. Ağzında yumurta taşıyan dişiler de bazen sarımsı bir ton alır. Cinsiyeti anlamak için renkten çok davranışa ve alttan bakışta genital papillaya bakın: erkeğinki daha sivri, dişininki daha geniş ve yuvarlaktır. Birkaç aylık mavi yavruların cinsiyetini kimse kesin söyleyemez.

Doğada Nerede Yaşar

Malawi Gölü’ne endemiktir ve çok dar bir alanda yaşar: gölün orta kesimindeki Mbenji Adaları ile batı kıyısında Benga yakınlarındaki Nkhomo Resifi. Gölde başka bir adaya, Namalenje’ye de taşınmıştır. Tipik mbuna’ların yaşadığı temiz kaya yığınlarında değil, kayalığın kuma döndüğü, tortusu bol ara bölgede yaşar. Kayaların arasındaki kum ve çamur cepleri onun yeridir; en kalabalık olduğu derinlik 10 metre civarıdır.

Doğada kayalardaki gevşek yosun örtüsünü süpürerek ve açık suda plankton toplayarak beslenir. Erkekler kumda kazdıkları çukurların çevresinde bölge kurar; dişiler, yavrular ve bölgesi olmayan erkekler tek tek ya da küçük gruplar hâlinde dolaşır. Koruma durumu “Düşük Endişe”; dar yayılışına rağmen yaşadığı alanda sayısı bol, ticari toplama baskı yaratmıyor. Satılan balıkların büyük kısmı üretimdir.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Bir erkek ve üç dört dişilik tek tür akvaryum için en az 120 cm uzunluk ve 200 litre gerekir. Başka mbuna’larla birlikte bakacaksanız 150 cm ve 300 litreden aşağı inmeyin. Bu balık için litre kadar taban uzunluğu da önemlidir: Kovalanan balığın kaçacak yeri olmalı.

Düzen bol kayalı olsun. Tabana kadar inen kaya yığınları kurun, arada mağaralar ve görüş hattını kesen duvarlar bırakın. Kayaları önce tabana yerleştirin, kumu sonra dökün; Kenyi kazar ve kumun üstündeki kayayı devirebilir. Kayaların arasında açık kum alanı bırakın; erkek orada çukur kazıp bölge kurar. Kum için aragonit ya da mercan kırığı karışımı pH’ı sabit tutmaya yardım eder.

Bitki yer ve söker. Anubias ve Microsorum gibi sert yapraklı, kayaya bağlanan bitkiler bir süre dayanır; ince yapraklı bitki koymayın. Taşlarda biraz yosun büyümesine izin verin; balık gün boyu oraları kazır. Filtre güçlü olmalı, saatte dört beş devir idealdir. Mbuna akvaryumu kalabalık tutulduğu için atık yükü yüksektir. Genel kurulum için Malawi ciklet akvaryumu kurulum rehberine bakabilirsiniz.

Su Değerleri

Sert ve alkali su ister: pH 7,8–8,6, 24–27 °C, GH 10–20 dGH. Malawi Gölü’nün suyu aslında çok sert değildir ama pH’ı yüksektir ve hiç oynamaz; akvaryumda da önemli olan pH’ı karbonat sertliğiyle sabit tutmaktır. Yumuşak su veren bölgelerde mercan kırığı, aragonit ya da Malawi tuzu kullanın. Haftada %30–50 su değişimi yapın; nitrat birikmesi bu balıkta önce hırçınlığı, sonra hastalığı artırır.

Beslenme

Doğada yosun ve plankton yer; sindirim sistemi bitkisel yeme göredir. Temel yem spirulinalı ya da bitkisel ağırlıklı mbuna granülü veya pul yem olsun. Haşlanmış ıspanak, bezelye ve nori ara öğün olarak verilebilir. Haftada bir iki kez dondurulmuş artemia ya da mysis yeter.

Kan kurdu, sığır yüreği ve yüksek proteinli etçil yemleri vermeyin. Bu yemler Malawi şişkinliğinin en sık nedenidir. Az ve sık besleyin: günde iki öğün, birkaç dakikada bitecek kadar. Aç bırakılan mbuna akvaryumunda kavga artar.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Kenyi gün boyu aktif, sürekli hareket hâlinde bir balıktır. Erkek bir parça kum ya da bir kaya yüzeyini kendi bölgesi ilan eder ve oraya yaklaşan her balığı kovalar. En sert davrandığı balıklar kendi türünün erkekleri, sonra da kendine benzeyen renkteki balıklardır: sarı erkekler ve mavi-bantlı dişiler. Dişiler de birbirine karşı sert olabilir.

Doğru düzen bir erkek ve en az üç dört dişidir; tek dişi kovalanmaktan ölür. Çok büyük akvaryum yoksa iki erkek koymayın. Kenyi’yi sakinleştirmenin bilinen yolu, mbuna akvaryumunu biraz kalabalık tutmak ve başka türlerle saldırganlığı dağıtmaktır. Bölge kurmaya alan bulamayan erkek tek bir hedefe kilitlenmez.

Tank arkadaşı seçerken iki kural yeter. Birincisi, aynı derecede sert, benzer boyda mbuna’lar seçin ve onların renkleri Kenyi’ye benzemesin. İkincisi, sakin Malawi türlerini (tavuskuşları, utaka’lar, kum ciklet’leri) bu balıkla aynı akvaryuma koymayın. Örneğin Sarı İmparator gibi bir Aulonocara hem rengi hem sakinliği yüzünden Kenyi erkeğinin hedefi olur.

Tür Adı Bilimsel Ad Uyumluluk Notu
Auratus Melanochromis auratus Kendisi de kavgacı; boy ve sertlik dengesi iyi, kalabalık akvaryumda
Estherae Maylandia estherae Sertlik dengesi iyi; ancak yakın akraba, melezleşme riski var
Trewavasae Labeotropheus trewavasae Sert, kayaya bağlı mbuna; renk çatışması az
Synodontis Synodontis lucipinnis Alkali suya uyumlu, gece aktif taban balığı
Uyumsuz: Sarı Prenses Labidochromis caeruleus Sakin ve sarı; Kenyi erkeği sürekli kovalar
Uyumsuz: Tavuskuşları Aulonocara spp. Sakin kum ciklet’leri; ezilir, rengini kaybeder
Uyumsuz: Demasoni Pseudotropheus demasoni Küçük ve mavi-bantlı; hedef olur
Uyumsuz: Topluluk balıkları – Küçük tetra, lepistes ve barbları yer ya da öldürür

Üretim

Akvaryumda kolay ürer; çoğu zaman siz hiçbir şey yapmadan dişilerden biri ağzı dolu dolaşmaya başlar. Anasal ağız kuluçkacısıdır: Dişi yumurtaları ağzında taşır, erkek yalnızca döller.

  1. Damızlık için bir erkek ve üç dört dişi kullanın. Yetişkin balıklar pahalı ve sert olduğundan altı sekiz yavruyla başlayıp birlikte büyütmek en kolay yoldur.
  2. Su pH 8,0–8,5, sıcaklık 25–26 °C olsun. Bitkisel ağırlıklı ama bol yemle dişileri kondisyona getirin.
  3. Erkek düz bir kayanın yanında ya da kumda kazdığı çukurda bölge kurar, sarı rengini koyulaştırıp dişiyi çağırır.
  4. Dişi yumurtaları bırakır ve hemen ağzına alır. Erkek anal yüzgecindeki beneği gösterir; dişi bu beneği yumurta sanıp toplamaya çalışırken erkek spermi bırakır, döllenme dişinin ağzında olur. Dişiler tek ve iri beneği olan erkekleri tercih eder.
  5. Kuluçka yaklaşık üç hafta sürer. Bu sürede dişi yemek yemez, çenesi şişkin görünür. Rahatsız edilen dişi yavruları tükürür ya da yutar; ağzı dolu dişiyi kovalamayın, gerekiyorsa ilk birkaç gün beklemeden kalın bir ağla ayrı akvaryuma alın.
  6. Serbest kalan yavrular hemen yeni çıkmış artemia, mikro solucan ve ezilmiş pul yem yer. Dişiyi yavruları bıraktıktan sonra birkaç gün dinlendirip ana akvaryuma geri koyun.

Deneyimli üreticiler yavruları iki hafta civarında dişinin ağzından alıp yapay kuluçkaya koyar. Bu yöntem verimi artırır ama dişiye zarar verebilir; acemi işi değildir.

Hastalıklar ve Korunma

Kenyi dayanıklı bir balıktır; asıl iki sorun beslenmeden ve kavgadan çıkar. Birincisi Malawi şişkinliğidir: karın şişer, balık yemi reddeder, dışkı beyaz ve ipliksi olur, birkaç günde ölüm gelebilir. Nedeni çoğunlukla etçil yem, stres ve kötü sudur. Bitkisel yem ve düzenli su değişimi en iyi korunmadır.

İkincisi kavga yaralarıdır. Yırtık yüzgeç ve kaybolan pullar yaranın enfeksiyona dönmesine yol açar. Sürekli kovalanan bir balık varsa ya akvaryumun düzenini değiştirin ya da balığı çıkarın. Beyaz benek, yüzgeç çürümesi ve kolumnaris gibi genel hastalıklar diğer ciklet’lerdeki gibi seyreder; yeni balıkları iki üç hafta karantinada tutun.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Kenyi Türkiye’de yaygındır; akvaryumcularda genellikle 4–6 cm’lik yavrular, çoğu zaman cinsiyetsiz olarak satılır. Bu boyda hepsi mavi-bantlıdır. Sağlıklı yavrunun bantları net, gövdesi dolgun, yüzgeçleri açıktır; ezik ve bantları silik balıklar o akvaryumun hedef balığıdır.

Altı sekiz yavru alıp büyütmek ve ortaya çıkan fazla erkekleri sonradan vermek en güvenli yoldur. Akvaryumu yeni kuruyorsanız Kenyi’yi diğer mbuna’larla aynı anda ya da en son ekleyin; önce gelen Kenyi akvaryumu sahiplenir, sonra gelenleri kabul etmez. Ekleme sırasında kayaların yerini değiştirmek mevcut bölgeleri bozar ve yeni gelenin işini kolaylaştırır.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

Mbuna’larda melezleşme ciddi bir sorundur ve Kenyi de bu sorunun içindedir. Aynı cinsin türleriyle, özellikle Estherae ve mavi zebra formlarıyla verimli melez verir. Akvaryumcularda satılan Kenyi’lerin bir kısmı saf değildir. Saf Kenyi erkeğinin rengi temiz sarıdır ve anal yüzgecinde tek iri benek vardır; turuncuya kaçan, lekeli, çok benekli erkekler ve bantları düzensiz dişiler şüphelidir. Üretim yapacaksanız saf damızlığı güvendiğiniz üreticiden alın ve akrabası olan Maylandia türleriyle aynı akvaryumda üretmeyin.

Karıştırılan türlerin başında Sarı Prenses gelir: o da sarıdır ama sırt yüzgecinde siyah bir şerit ve karın yüzgeçlerinde siyah kenar vardır, dişisi de sarıdır. Pseudotropheus saulosi ise Kenyi’nin ayna görüntüsüdür: erkeği mavi-bantlı, dişisi sarıdır. Kenyi dişileri ve yavruları Demasoni ile ya da mavi zebralarla karıştırılabilir; Demasoni daha küçük kalır ve gövdesi koyu laciverttir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kenyi ciklet erkek mi dişi mi nasıl anlaşılır?

Baskın erkek sarı-turuncu olur, dişi ve yavru mavi zemin üzerinde koyu dikey bantlıdır. Ancak baskın olmayan erkekler de mavi kalabilir, ağzı dolu dişiler sarımsı olabilir. Kesin ayrım için davranışa ve genital papillaya bakılır; erkeğin anal yüzgecinde tek iri yumurta beneği bulunur.

Kenyi kaç litrelik akvaryumda bakılır?

Bir erkek ve üç dört dişi için en az 120 cm uzunluk ve 200 litre gerekir. Başka mbuna türleriyle birlikte bakılacaksa 150 cm ve 300 litre daha doğrudur.

Kenyi ciklet saldırgan mı?

Evet, en saldırgan mbuna’lardan biridir. Özellikle kendi türünün erkeklerine ve sarı ya da mavi-bantlı balıklara saldırır. Bir erkek ve birkaç dişiyle, bol kayalı ve biraz kalabalık bir mbuna akvaryumunda bakılmalıdır. Sakin Malawi türleri ve topluluk balıklarıyla bakılmaz.

Kenyi ne yer?

Doğada yosun ve plankton yer. Akvaryumda spirulinalı ya da bitkisel ağırlıklı mbuna yemi temel olmalı; haftada bir iki kez artemia ya da mysis verilebilir. Kan kurdu ve sığır yüreği gibi etçil yemler Malawi şişkinliğine yol açar.

Kenyi nasıl ürer?

Anasal ağız kuluçkacısıdır. Dişi yumurtaları ağzına alır, döllenme ağızda olur. Kuluçka yaklaşık üç hafta sürer ve dişi bu sürede yemek yemez. Serbest kalan yavrular yeni çıkmış artemia ile beslenir.

Kenyi Sarı Prenses ile aynı akvaryumda yaşar mı?

Önerilmez. Sarı Prenses sakin bir mbuna’dır ve sarı rengi yüzünden Kenyi erkeğinin hedefi olur. Kenyi’yi Auratus, Estherae ve Trewavasae gibi aynı sertlikte ve farklı renkte mbuna’larla bakın.

Kaynakça

  1. Burgess, W. E. (1977). Studies on the family Cichlidae: 8. Pseudotropheus lombardoi, a new species of Lake Malawi mbuna with reversed sexual coloration (Pisces: Cichlidae). Tropical Fish Hobbyist, 26(2), 63–67.
  2. Ribbink, A. J., Marsh, B. A., Marsh, A. C., Ribbink, A. C. & Sharp, B. J. (1983). A preliminary survey of the cichlid fishes of rocky habitats in Lake Malawi. South African Journal of Zoology, 18(3), 149–310.
  3. Stauffer, J. R. Jr., Bowers, N. J., Kellogg, K. A. & McKaye, K. R. (1997). A revision of the blue-black Pseudotropheus zebra (Teleostei: Cichlidae) complex from Lake Malawi, Africa, with a description of a new genus and ten new species. Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia, 148, 189–230.
  4. Couldridge, V. C. K. (2002). Experimental manipulation of male eggspots demonstrates female preference for one large spot in Pseudotropheus lombardoi. Journal of Fish Biology, 60(3), 726–730.
  5. Talling, J. F. & Talling, I. B. (1965). The chemical composition of African lake waters. Internationale Revue der gesamten Hydrobiologie, 50(3), 421–463.
  6. Konings, A. (2018). Metriaclima lombardoi. The IUCN Red List of Threatened Species 2018: e.T61146A47237074.
  7. Froese, R. & Pauly, D. (Eds.) (2025). FishBase. Maylandia lombardoi (Burgess, 1977). www.fishbase.se.
  8. Seriously Fish (2025). Maylandia lombardoi – Kennyi. www.seriouslyfish.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia