🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Cichlidler › Afrika Cichlidleri › Kobalt Mavisi Ciklet
Afrika Cichlidleri

Kobalt Mavisi Ciklet

📅 18 Kas 2026
Kobalt Mavisi Ciklet (Maylandia callainos)
Dişi; erkek daha koyu mavidir — Fotoğraf: Maha Dinesh · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Maylandia callainos (Stauffer & Hert, 1992) Diğer bilimsel adlar: Pseudotropheus callainos, Metriaclima callainos
Takım Cichliformes Familya Cichlidae Alt familya Pseudocrenilabrinae Cins Maylandia IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de Kobalt Mavisi Ciklet · Kobalt Mavi Ciklet · Mavi Zebra · İnci Zebra (beyaz form) İngilizce Cobalt blue zebra · Cobalt zebra · Cobalt blue mbuna · Pearl zebra (white form)

Bir bakışta

Boy12 cm (en fazla 15 cm)
Minimum akvaryum200 L / 120 cm uzunluk
GrupEn az 4 birey (harem)
Sıcaklık24–27 °C
pH7,8–8,6
Sertlik10–20 °dGH
ZorlukKolay · dayanıklı
MizaçAgresif · bölgesel
KatmanAlt · gündüz
BeslenmeYosun/aufwuchs
ÜremeAğız kuluçkası · kolay
AkvaryumculardaYaygın · 5–9 cm
KapakŞart
BitkilerYer / söker

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Afrika
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
Malavi
Göller
Malawi

Malawi Gölü'ne endemik; doğal yayılışı kuzeybatı kıyısında Nkhata Bay çevresi (Kande Adası'ndan Ngara'ya). Thumbi West, Namalenje ve Likoma adalarına insan eliyle taşınmış.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 53 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Sığ (3–4 m), yosunlu kayalık kıyılar. Berrak, ılık, alkali göl suyu.

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Kobalt Mavisi Ciklet, Malawi Gölü’nün kayalık kıyılarından gelen, baştan kuyruğa düz mavi bir mbuna’dır. Gövdesinde çizgi yoktur; erkek de dişi de mavidir, dişi yalnızca daha soluktur. Akvaryumda 12–14 cm’ye ulaşır, bölgesini sert savunur ve tek erkekle birkaç dişiden oluşan bir grupla bakılır. Bakımı kolay, üretimi kolay ve dayanıklı olduğu için mbuna’ya başlayanların en çok aldığı türlerden biridir.

Türkiye’de “Kobalt Mavisi Ciklet” ve “Kobalt Mavi Ciklet” adlarıyla satılır; bazı yerlerde “Mavi Zebra” diye de geçer. Akvaryumcularda çoğunlukla 5–9 cm’lik yerli ya da Uzak Doğu üretimi balıklar bulunur, zaman zaman 12 cm’yi geçmiş yetişkinler de gelir. Etiketlerde Pseudotropheus callainos, Metriaclima callainos ya da Maylandia callainos yazabilir; üçü de aynı balıktır. Ad, Orta Amerika’dan gelen Zebra Ciklet (Convict) ile karıştırılmamalı.

Balık uzun yıllar Pseudotropheus zebra “cobalt” adıyla, çizgili Malawi zebrasının bir formu sayılarak ihraç edildi. Jay Stauffer ve Eric Hert türü 1992’de Pseudotropheus callainos adıyla tanımladı; tip yeri Malawi’nin kuzeybatı kıyısındaki Nkhata Bay’dir. Tür adı Yunanca “mavi-yeşil” anlamına gelen bir kelimeden türetilmiştir. Bugün çoğu katalog türü Maylandia cinsinde tutar; 1997’de aynı grup için önerilen Metriaclima adı hâlâ yaygın kullanılır.

Kobalt Mavisi Ciklet – İnci Zebra olarak satılan açık renkli form
İnci Zebra olarak satılan açık renkli form — Fotoğraf: Alexandra Tyers · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Gövde uzunca, torpido biçimlidir; alın yuvarlak, dudaklar kalındır. Ağız kayaya dik bastırılıp yosun taramaya uygun yapıdadır. Türü tanıtan iki şey vardır: gövdede hiçbir dikey bant bulunmaz ve renk her iki cinsiyette de mavidir. Sırt yüzgecinin kenarı açık mavi, neredeyse beyaz parlar; yüzgeçlerde siyah ya da turuncu şerit yoktur.

Erkek koyu ve parlak kobalt mavisidir, kur yaparken renk daha da koyulaşır. Anal yüzgecinde birkaç sarı-turuncu yumurta lekesi taşır. Dişi daha gri-mavi ve daha küçüktür; lekeleri yoksa da çok silik olur. Erkek akvaryumda 13–14 cm’yi bulur, dişi 10–11 cm’de kalır. Gençler 4–5 cm’de bile mavidir; cinsiyet 6–7 cm’den sonra renk koyuluğundan ve alın dolgunluğundan anlaşılır.

Renk Formları ve Varyeteler

  • Kobalt mavisi (B): Klasik form; erkek koyu mavi, dişi soluk mavi. Akvaryumda satılan balıkların çoğu, rengi koyulaştırılmak için uzun yıllar seçilerek üretilmiş hatlardır.
  • İnci Zebra (beyaz form): İngilizce “pearl zebra” diye bilinen, sedef beyazı, hafif mavi parıltılı bireyler. Türün tanımında dişilerin mavi ve beyaz iki rengi olduğu yazılır; doğada bazı popülasyonlarda erkek mavi, dişi beyazdır. Akvaryumda hem erkeği hem dişisi beyaz hatlar kurulmuştur.
  • OB (turuncu benekli): Turuncu ya da pembemsi zemin üzerinde siyah lekeler; hemen hep dişilerde görülür.
  • Albino: Kırmızı gözlü, beyaz-pembe bireyler ara sıra satılır.

Beyaz ve OB formlar başka Maylandia türlerinde de görüldüğü için bu bireylerin saf olup olmadığı yalnız görünüşten anlaşılmaz. Kaynağı belli, aynı hattan gelen balıkları tercih edin.

Doğada Nerede Yaşar

Malawi Gölü’ne endemiktir. Doğal yayılışı Malawi’nin kuzeybatı kıyısıdır: Nkhata Bay çevresinden kuzeyde Ngara’ya, güneyde Kande Adası’na kadar uzanır. Tip örnekleri 3–4 metre derinlikten toplanmıştır; tür sığ, kayalık kıyıda, kayaların üstündeki yosun tabakasını tarayarak yaşar. Erkekler kayaların arasında küçük bölgeler savunur.

Tür bugün yalnız doğal alanında değildir. Gölün güneyindeki Thumbi West ve Namalenje adalarına, ayrıca gölün ortasındaki Likoma Adası’na insan eliyle taşınmış ve buralarda yerleşmiştir. Türün tanımını yapan çalışma, taşınan popülasyonların kısa sürede doğal popülasyondan biçim olarak ayrıştığını gösterir. IUCN türü “Asgari Endişe” sınıfında tutar.

Göl suyu berrak, ılık ve alkalidir; pH 8 civarında, sertlik ise orta düzeydedir.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Bir erkek ve üç dört dişi için en az 120 cm uzunluk ve 200 litre verin. Başka mbuna türleriyle birlikte bakacaksanız 150 cm ve üstü kavgayı belirgin şekilde azaltır. Bu balık için yükseklikten çok taban alanı önemlidir.

Düzen kayadır. Kayaları önce cama oturtun, kumu sonra dökün; balık kazdığı için kumun üstüne konan kaya oyulup devrilebilir. Aralarında oyuklar, mağaralar ve birbirini görmeyen birkaç ayrı yığın bırakın; kovalanan dişi ancak böyle saklanır. Kayalarda biraz yosun büyümesine izin verin, balık gün boyu tarar. Taban ince kum ya da mercan kumu olsun.

Filtre güçlü olmalı; mbuna akvaryumu kalabalık tutulur ve çok atık üretir. Bitkilerin çoğunu yer ya da söker; şansı olanlar kayaya bağlanmış Anubias ve sert yapraklı Vallisneria‘dır. Kapak kullanın, kovalanan balık dışarı atlayabilir.

Su Değerleri

Hedef değerler pH 7,8–8,6, sıcaklık 24–27 °C ve genel sertlik 10–20 °dGH olmalıdır. Asıl mesele pH’ı yüksek ve sabit tutmaktır. Türkiye’deki şebeke sularının çoğu buna yakındır; filtreye mercan kırığı ya da aragonit koymak pH’ı 8’in üstünde tutar. Haftada %30–50 su değişimi yapın ve nitratı düşük tutun.

Beslenme

Doğada kayaların üzerindeki yosun tabakasını ve içindeki küçük canlıları yer. Akvaryumda temel yem spirulina ya da başka bitkisel içerikli pul veya granül olmalıdır. Haftada bir iki kez haşlanmış ıspanak, kabak ya da nori verin. Hayvansal katkı olarak ara sıra dondurulmuş artemia ve mysis yeterlidir.

Dana yüreği, kıyma ve kırmızı sivrisinek larvası vermeyin. Ağır proteinli yem ve fazla yem bu türde Malawi şişkinliğinin en sık nedenidir. Günde iki üç kez, birkaç dakikada bitecek kadar yem verin.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Gündüz aktif, sürekli kayaların çevresinde dolaşan bir balıktır. Erkek bölgesini sert savunur; en çok kendi türünden ve kendine benzeyen mavi balıklardan rahatsız olur. Tek erkek ve en az üç dişiyle bakın. Tek dişi ölesiye kovalanır; iki erkek ancak çok büyük ve kayası bol akvaryumda birlikte yaşayabilir.

Mbuna akvaryumunda biraz kalabalık tutmak saldırganlığı dağıtır: erkek tek bir hedefe yoğunlaşamaz. Bu yöntem ancak güçlü filtre ve sık su değişimiyle işe yarar. Tank arkadaşlarını renge göre seçin: sarı, turuncu ya da siyah-beyaz çizgili mbuna’lar kobalt mavisi erkeği az kışkırtır, mavi ve çizgisiz balıklar sürekli kavga çıkarır.

Tür Adı Bilimsel Ad Uyumluluk Notu
Sarı Prenses Labidochromis caeruleus Sakin mbuna; sarı rengi mavi erkeği kışkırtmaz
Yellow Tail Acei Pseudotropheus sp. “acei” Orta katmanda grup hâlinde yüzer, az kavga eder
Paslı Ciklet Iodotropheus sprengerae Küçük ve kahverengi; bol kayalı akvaryumda uyumlu
Labeotropheus Labeotropheus trewavasae Benzer boyda yosun tarayıcı; mavi erkekli formlarından kaçının
Synodontis Synodontis lucipinnis Alkali suya uyumlu, gece aktif taban balığı
Uyumsuz: Kırmızı Zebra Maylandia estherae Mavi erkekleri çok benzer; kolayca melezleşir
Uyumsuz: Malawi Zebra, Ice Blue Zebra, Kenyi Maylandia zebra, M. greshakei, M. lombardoi Aynı cins; melezleşir ve dişileri ayırt edilemez
Uyumsuz: Demasoni Pseudotropheus demasoni Mavi-siyah çizgili, çok kavgacı; sürekli çatışma çıkar
Uyumsuz: Sarı İmparator ve diğer İmparatorlar Aulonocara spp. Çok sakin; mbuna baskısı altında solar ve ezilir
Uyumsuz: Auratus Melanochromis auratus Daha kavgacı; dişileri sürekli hedef olur

Üretim

Anasal ağız kuluçkacısıdır ve kolay ürer; uygun koşulda karma akvaryumda bile kendiliğinden yavru verir. Adımlar şunlardır:

  1. Bir erkek ve en az üç dişi kurun. Dişileri bitkisel ağırlıklı yemle iyi besleyin.
  2. Sıcaklığı 25–26 °C, pH’ı 8,2–8,5 civarında tutun. Akvaryumda düz kayalar ve açık kum alanı bulunsun.
  3. Erkek düz bir kayayı ya da kumda sığ bir çukuru temizler, rengini koyulaştırır ve dişiyi oraya çağırır. Dişi yumurtaları bırakıp hemen ağzına alır. Erkeğin anal yüzgecindeki lekeleri yumurta sanıp toplamaya çalışırken ağzındaki yumurtalar döllenir.
  4. Dişi yumurtaları üç dört hafta ağzında taşır ve bu sürede yemez; çenesinin altı dolgun görünür.
  5. Kuluçkadaki dişiyi rahatsız etmeyin; strese giren dişi kümeyi tükürür ya da yutar. Kalabalık akvaryumda yavruları korumak için dişiyi kuluçkanın ikinci haftasında ayrı bir akvaryuma alın. Dişiyi gruptan çok uzun süre ayırırsanız döndüğünde yerini kaybedebilir; yavrular serbest kalınca hemen geri koyun.
  6. Yavrular serbest kaldıkları an yeni çıkmış artemia, mikro solucan ve ezilmiş pul yemi kabul eder.

Kobalt Mavisi’ni başka zebralarla eşleştirmeyin ve melez çıkan yavruları saf diye vermeyin. Bu türde melez sorunu, akvaryum hobisinin kendi ürettiği bir sorundur.

Hastalıklar ve Korunma

Bu türün zayıf noktası sindirimdir. Malawi şişkinliği karında şişme, iştahsızlık, beyaz ve ipliksi dışkıyla başlar; çoğunlukla ağır proteinli yem, fazla yem ve yüksek nitratla tetiklenir. Erken fark edilmezse ölümle biter. Bitkisel temel yem, ölçülü öğün ve düzenli su değişimi en iyi korumadır.

İkinci sorun kavga yaralarıdır: yırtık yüzgeçler, dökük pullar, kayaların arasından çıkmayan dişiler. Böyle bir birey görürseniz dişi sayısını ve kaya düzenini gözden geçirin. Ich ve bakteriyel enfeksiyonlar gibi genel hastalıklar için yeni balığı iki hafta karantinada tutmak yeterli önlemdir.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Sağlıklı birey aktif yüzer, yüzgeçlerini açık tutar ve kayaların çevresinde yem arar. Karnı içe çökmüş, kenarda hareketsiz duran ya da beyaz ipliksi dışkı bırakan balığı almayın. Erkekte mavi soluk ve lekeliyse stres ya da kötü beslenme vardır.

Saflığa dikkat edin. Gövdede hafif de olsa koyu bant izi, sarı ya da turuncuya kaçan sırt yüzgeci ve kırmızımsı dişiler melez belirtisidir. Ticarette en çok melezlenen mbuna’lardan biri bu türdür; özellikle Kırmızı Zebra’nın mavi erkekleriyle ve Ice Blue Zebra’yla karışmış gruplar sık görülür. Aynı akvaryumda bu türler birlikte satılıyorsa o akvaryumdan almayın.

Küçük yavrularda cinsiyet anlaşılmaz. En pratik yol 5–6 yavru alıp büyütmek ve fazla erkekleri sonra çıkarmaktır. Mbuna akvaryumunda bütün balıkları mümkünse aynı anda ekleyin; sonradan gelen balık yerleşik bölge sahiplerinin hedefi olur. Ekleme sırasında kaya düzenini biraz değiştirmek eski bölgeleri bozar.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

  • Malawi Zebra (Maylandia zebra): Erkeği açık mavi zemin üzerinde koyu mavi-siyah dikey bantlar taşır. Kobalt Mavisi’nde hiç bant yoktur.
  • Kırmızı Zebra (Maylandia estherae): Mavi erkekleri Kobalt Mavisi’ne çok benzer, ama daha açık pudra mavisidir ve sırt yüzgecinin arkasında sarı halkalı benekler taşır. Dişileri turuncudur. İki tür birbirine en çok karışan zebralardır.
  • Ice Blue Zebra (Maylandia greshakei): Açık mavi gövdeli erkeğin sırt yüzgeci turuncu-kırmızıdır.
  • Socolofi (Pseudotropheus socolofi): Açık pudra mavisidir ve sırt yüzgecinde siyah bir şerit taşır; Kobalt Mavisi’nin yüzgeçlerinde siyah yoktur.
  • Kenyi (Maylandia lombardoi): Gençleri ve dişileri mavidir ama koyu bantlıdır; erkek büyüdükçe sarıya döner.

Mavi, çizgisiz bir mbuna aldığınızda üç şeye bakın: gövdede bant izi var mı, sırt yüzgecinde sarı-turuncu var mı, dişiler mavi mi. Bantsız gövde, mavi kenarlı sırt yüzgeci ve soluk mavi dişiler Kobalt Mavisi’ni gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kobalt Mavisi Ciklet kaç litrelik akvaryumda bakılır?

Bir erkek ve üç dört dişi için en az 120 cm uzunluk ve 200 litre gerekir. Başka mbuna türleriyle birlikte bakılacaksa 150 cm ve üstü bir akvaryum kavgayı belirgin şekilde azaltır.

Kobalt Mavisi’nin erkeği ve dişisi nasıl ayırt edilir?

İkisi de mavidir. Erkek koyu ve parlak kobalt mavisi, daha iri ve alnı daha dolgundur; anal yüzgecinde sarı-turuncu yumurta lekeleri taşır. Dişi gri-mavi, daha küçük ve lekesizdir. Fark 6–7 cm’den sonra netleşir.

İnci Zebra ile Kobalt Mavisi aynı balık mı?

Evet, İnci Zebra aynı türün sedef beyazı formudur. Doğada bazı popülasyonlarda dişiler beyazdır; akvaryumda hem erkeği hem dişisi beyaz hatlar üretilmiştir. Bakımı mavi formla aynıdır.

Kobalt Mavisi başka zebralarla aynı akvaryumda yaşar mı?

Önerilmez. Kırmızı Zebra, Malawi Zebra, Ice Blue Zebra ve Kenyi gibi Maylandia türleriyle kolayca melezleşir ve dişileri ayırt etmek zorlaşır. Sarı Prenses, Yellow Tail Acei ve Paslı Ciklet daha güvenli arkadaşlardır.

Kobalt Mavisi ne yer?

Doğada kayalardaki yosunu tarar. Akvaryumda spirulina ağırlıklı bitkisel pul ya da granül temel yem olmalı; haftada bir iki kez ıspanak ya da nori, ara sıra artemia ve mysis verilebilir. Memeli eti ve kırmızı sivrisinek larvası Malawi şişkinliğine yol açabilir.

Kobalt Mavisi yavrularını ne kadar ağzında taşır?

Dişi yumurtaları üç dört hafta ağzında taşır ve bu sürede yemez. Serbest kalan yavrular hemen yeni çıkmış artemia ve ezilmiş pul yemi kabul eder.

Kaynakça

  1. Stauffer, J. R. Jr. & Hert, E. (1992). Pseudotropheus callainos, a new species of mbuna (Cichlidae), with analyses of changes associated with two intra-lacustrine transplantations in Lake Malawi, Africa. Ichthyological Exploration of Freshwaters, 3(3), 253–264.
  2. Stauffer, J. R. Jr., Bowers, N. J., Kellogg, K. A. & McKaye, K. R. (1997). A revision of the blue-black Pseudotropheus zebra (Teleostei: Cichlidae) complex from Lake Malawi, Africa, with a description of a new genus and ten new species. Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia, 148, 189–230.
  3. Meyer, M. K. & Foerster, W. (1984). Un nouveau Pseudotropheus du lac Malawi avec des remarques sur le complexe Pseudotropheus–Tropheops et Pseudotropheus–Maylandia n. sg. Revue française d’Aquariologie Herpétologie, 10(4), 107–112.
  4. Condé, B. & Géry, J. (1999). Maylandia Meyer et Foerster, 1984, un nom générique disponible (Teleostei, Perciformes, Cichlidae). Revue française d’Aquariologie Herpétologie, 26(1–2), 21–22.
  5. Talling, J. F. & Talling, I. B. (1965). The chemical composition of African lake waters. Internationale Revue der gesamten Hydrobiologie, 50(3), 421–463.
  6. IUCN (2018). Maylandia callainos. The IUCN Red List of Threatened Species, değerlendirme tarihi 20.06.2018: Asgari Endişe (LC).
  7. Froese, R. & Pauly, D. (Eds.) (2025). FishBase. Maylandia callainos (Stauffer & Hert, 1992). www.fishbase.se.
  8. Seriously Fish (2025). Maylandia callainos – Cobalt Zebra. www.seriouslyfish.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia