Hygrophila Polysperma (Zeytin)
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Afganistan ve Pakistan'dan Hindistan ve Sri Lanka'ya, oradan Güneydoğu Asya, Güney Çin ve Tayvan'a kadar yayılır. ABD, Meksika, Japonya, Almanya ve Polonya'da doğaya karışmıştır.
Bataklıklarda, çeltik tarlası kenarlarında, hendeklerde ve yavaş akan dere kıyılarında yetişir. Yılın bir bölümünü su altında, kurak mevsimi ıslak çamurda su üstü formuyla geçirir.
ABD'de federal zararlı ot listesinde olan istilacı bir türdür; budama artıklarını kurutup çöpe atın, asla dereye, göle ya da lavaboya dökmeyin. Türkiye'de ülkeye girişi yasak olan karantina organizmaları listesindedir (2026).
Haritadaki noktalar GBIF'teki 1.054 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Hygrophila polysperma, bitkili akvaryuma yeni başlayanların gözü kapalı alabileceği hızlı büyüyen bir sap bitkisidir. Karbondioksit (CO2) sistemi istemez, standart akvaryum lambası ona yeter ve sert ya da yumuşak şebeke suyunda aynı rahatlıkla büyür. Yeri akvaryumun arka ya da orta bölgesidir. Demet hâlinde gelen gövdeler ayrılır, alttaki yaprakları alınır ve her gövde kuma tek tek dikilir. Bakımındaki asıl iş budamadır, çünkü iyi koşullarda birkaç hafta içinde su yüzeyine ulaşır.
Bu hızın bir bedeli de vardır. Sık budanmayan bitki yukarıda yoğunlaşır, aşağıda kalan yapraklar ışık alamaz ve dökülür. Hızla büyüdüğü için sudaki nitrat ve fosfatı yosundan önce tüketir. Yeni kurulan akvaryumda yosunla yarışan ilk bitki olarak bu yüzden çok sevilir. Yumuşak yapraklarını japon balıkları ve otçul cikletler kemirir; bitki çoğu zaman kaybını büyüyerek kapatır, ama her akvaryumda ayakta kalamaz.
Türkiye’de akvaryumcularda “Hygrophila polysperma” ve kısaca “zeytin” adıyla satılır. Yaprakları kahverengimsi olan ‘Ceylon’ formu da aynı adla, çoğu zaman “zeytin” olarak gelir. Bitkiyi İskoç botanikçi William Roxburgh Justicia polysperma adıyla tanımladı, Thomas Anderson ise 1867’de onu Hygrophila cinsine aldı. “Hygrophila” nemi seven, “polysperma” ise çok tohumlu demektir. Bitki Amerika’ya 1945’te akvaryum ticaretiyle girdi ve bugün orada en çok uğraştıran yabancı su bitkilerinden biridir; bu yüzden kesilen parçaları asla dereye, göle ya da lavaboya atmayın.

Nasıl Tanınır
Hygrophila polysperma dik büyüyen, ince ve kolay kırılan bir gövde taşır. Yaprakları gövdeye karşılıklı ikişer ikişer dizilir ve her yaprak çifti bir öncekine çapraz durur. Yaprak ayası uzunca ve mızrak biçimlidir, ucu sivridir, kenarı düzdür ve 3–4 cm uzunluğa ulaşır. Rengi açık yeşildir. Güçlü ışık altında sürgün uçlarındaki genç yapraklar bakır, pembe ya da kahverengi bir ton alır. Gövde boğumlarından kolayca beyaz kökler çıkar ve bu kökler kopan bir parçanın bile tutunmasını sağlar.
Akvaryumda 20–50 cm boylanır ve budanmazsa yüzeye ulaştıktan sonra suyun üstünde yatay ilerler. Tek bir gövde fazla yer kaplamaz, ama budanan her gövde iki yeni dal verdiği için grup kısa sürede sık bir çalıya dönüşür. Güçlü ışıkta gövdeler kimi zaman yukarı değil tabana paralel büyür; bu bir hastalık değil, ışığa verilen bir tepkidir.
Akvaryumcuya gelen bitki çoğunlukla serada, su üstünde yetiştirilmiştir. Su üstü formunun yaprakları daha küçük, daha koyu ve hafif tüylüdür; yaprak yüzeyinde zararsız küçük kabarcıklar da görülebilir. Bu yapraklar su altında bir süre sonra dökülür ve yerine daha ince, daha açık renkli su altı yaprakları çıkar. Su üstünde kalan bitki yaprak koltuklarında açık mavi ya da beyaz, küçük ve iki dudaklı çiçekler açar. Su altında ise çiçek açmaz.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Akvaryumcularda türün yeşil formundan başka üç form görülür. Hepsinin bakımı aynıdır. Aralarındaki fark yaprak renginde ve büyüme hızındadır.
- ‘Rosanervig’ (‘Sunset’) Danimarkalı bir üretim serasında ortaya çıkmış bir formdur. Avrupa’da ‘Rosanervig’, başka yerlerde ‘Sunset’ adıyla satılır, ‘Marmor’ adı da kullanılır. Yaprak damarları beyaz ya da pembedir ve yaprağa mermer gibi bir desen verir. Bu desen besin eksikliğinin değil, büyük olasılıkla yalnızca bu forma yerleşmiş bir virüsün işaretidir. Virüs akvaryumdaki öteki bitkilere geçmez. Pembe renk orta ya da güçlü ışıkta ve suda yeterli demir varken belirginleşir; zayıf ışıkta damarlar beyaz kalır. Desenini kaybedip düz yeşile dönen gövdeler sıradan polysperma gibi büyür. Formu korumak için yalnızca desenli gövdeleri çoğaltın.
- ‘Ceylon’ formunun kökeni Sri Lanka’dır. Yaprakları yeşil formdan daha kahverengimsi ve zeytin rengidir. Türkiye’de “zeytin” adıyla en sık satılan form budur.
- ‘White’ yine Danimarka’daki bir serada seçilmiş, beyaz-açık yeşil alacalı yapraklı bir formdur. Su üstünde açık yeşil görünür, deseni su altında belirginleşir. Yeşil formdan yavaş büyür ve desenini korumak için iyi ışık ister.
Doğada Nerede Yetişir
Hygrophila polysperma’nın vatanı Güney ve Güneydoğu Asya’dır. Afganistan ve Pakistan’dan Hindistan, Nepal, Bangladeş ve Sri Lanka’ya, oradan Myanmar, Tayland, Malezya, Vietnam, Güney Çin ve Tayvan’a kadar yayılır. Bataklıklarda, çeltik tarlalarının kenarlarında, hendeklerde ve yavaş akan dere kıyılarında yetişir. Yılın bir bölümünü su altında, kurak mevsimi ıslak çamurda su üstü formuyla geçirir. Akvaryumda suyun sertliğine, sıcaklığa ve ışığa bu kadar az aldırmasının nedeni budur.
Bitki doğal alanında yaygındır ve uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Asıl konuşulan yanı, vatanı dışında yarattığı sorundur. Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk yabani topluluğu 1965’te Florida’da bulundu. Florida’daki bir gölde kapladığı alan bir yıl içinde yüz katına çıktı. Bitki orada kanalları ve sulama hatlarını tıkar, suyun dibine ışık geçirmeyen sık örtüler kurar ve yerli bitkileri bastırır. Bu yüzden ABD’de federal zararlı ot listesindedir; bitki izinsiz olarak ülkeye sokulamaz ve eyaletten eyalete taşınamaz. Birçok eyalet satışını da yasaklar. Bitki Meksika, Japonya, Almanya ve Polonya’da da doğaya karışmıştır. Avrupa Birliği’nin istilacı türler listesinde ise yer almaz.
Türkiye’de 6 Mayıs 2026’da yayımlanan ve 4 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren Bitki Karantinası Yönetmeliği, bu türü ülkeye girişi yasak olan karantinaya tabi zararlı organizmalar arasında sayar; yani bitki yurt dışından getirilemez. Bu yönetmelik bitkilerin ülkeye giriş ve çıkışını düzenler, ülke içindeki satış ve bulundurma hakkında hüküm içermez. Budamadan arta kalan parçaları kurutup çöpe atın; kopan tek bir gövde parçası bile yeni bir bitki olur.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
En iyi yeri akvaryumun arka bölgesidir. 60 cm’den yüksek akvaryumlarda orta bölgede de güzel durur, ama orada sık budanması gerekir. Bitkiyi tek gövde olarak değil, beş on gövdelik bir grup olarak dikin; grup hâlinde sık ve dolgun görünür. Demet ya da saksı hâlinde gelen bitki şu sırayla dikilir:
- Demeti bir arada tutan kurşun bandı, lastiği ya da süngeri çıkarın. Bandın altında ezilmiş ya da çürümüş gövde kısmını keskin bir makasla kesip atın. Saksılı bitkide gövdeleri saksıdan çıkarın ve köklerdeki taş yününü ayıklayın.
- Gövdeleri birbirinden ayırın. Her gövdenin dibinden iki üç yaprak çiftini koparın, çünkü kuma gömülen yaprak çürür.
- Her gövdeyi uzun bir bitki cımbızıyla dibinden tutun ve 3–5 cm derinliğe tek tek dikin. Gövdeler arasında 2–3 cm boşluk bırakın.
- Gövdeler kök salana kadar birkaç gün yüzeye çıkabilir. Çıkanı yeniden ve biraz daha derine dikin.
En sık yapılan hata, demeti bağıyla birlikte tek parça olarak gömmektir. Kurşun ya da lastik gövdeyi sıkar, demetin ortasındaki gövdeler ışık ve su alamaz ve dipten çürür. Bir diğer hata gövdeleri çok sık dikmektir. Sık dikilen grupta alttaki yapraklar gölgede kalır ve kısa sürede dökülür. Bitkiyi suda yüzer hâlde bırakmak da uygun değildir. Yüzen gövde yaşar ama zayıf ve dağınık büyür.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Az ışık ona yeter. Akvaryumla birlikte gelen standart lamba, günde 8 saat yandığında sağlıklı büyümesine yeter. Zayıf ışıkta yaprakları küçülür, boğum araları uzar ve büyüme yavaşlar. Güçlü ışıkta bitki sıklaşır, sürgün uçları kızarır ve büyüme o kadar hızlanır ki budamaya yetişmek zorlaşır. ‘Rosanervig’ ve ‘White’ formlarının deseni ancak orta ya da güçlü ışıkta belirgin olur.
Karbondioksit sistemi gerekmez. Bitki sudaki düşük karbondioksitle de fotosentez yapabildiği için CO2’siz akvaryumda başka bitkilerden önde gider. Karbondioksit verilen akvaryumda daha sık ve daha renkli büyür, ama bu fark onun için ayrıca bir sistem kurmaya değmez.
Besinini hem sudan hem de köklerinden alır. Balıklı ve kalabalık olmayan bir akvaryumda haftada bir verilen sıvı gübre çoğu zaman yeter. Bitki potasyum ve demiri hızla tüketir. Potasyum eksik olduğunda yaşlı yapraklar delinir, demir eksik olduğunda yeni yapraklar soluk ve sarımsı çıkar. Besinli taban ya da gövdelerin dibine gömülen kök tableti büyümeyi belirgin biçimde hızlandırır, ama sade kumda da yaşar.
Su Değerleri
Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve asidik sudan sert ve bazik suya kadar geniş bir aralıkta büyür; Türkiye’deki şebeke sularının hemen hepsi ona uyar. En iyi 22–28 °C’de büyür. Isıtıcısız bir salon akvaryumunda da yaşar; su 18 °C’nin altına indiğinde büyümesi yavaşlar, su ısınınca hızlanır. Düzenli su değişimi yapılan akvaryumda daha sağlıklı ve daha dolgun büyür.
Budama ve Bakım
Bitkiyi iki üç haftada bir budayın. Gövdeyi bir yaprak çiftinin hemen üstünden keskin bir makasla kesin. Kesilen yerin altındaki yaprak koltuklarından iki yeni dal çıkar. Bu yüzden sık budanan grup her seferinde daha sık ve daha dolgun hâle gelir. Gövdeleri farklı yüksekliklerden kesmek grubun önünü de dolu tutar.
Kesilen uç parçayı atmayın. Dibindeki iki üç yaprak çiftini koparıp boşalan yere dikin; birkaç gün içinde kök salar. Grup yaşlandıkça gövdelerin alt kısmı çıplaklaşır. Bu durumda tepeyi kesmek alttaki çıplak gövdeyi kurtarmaz. Çıplak gövdeleri söküp atın, sağlıklı tepe parçalarını yeniden dikin.
Yüzeye ulaşıp suyun üstünde yatan gövdeler alttaki bitkileri gölgede bırakır. Bu gövdeleri beklemeden kesin. Dökülen yaprakları da su değişimi sırasında tabandan toplayın.
Çoğaltma
Hygrophila polysperma sap çeliğiyle çoğaltılır ve bu iş akvaryumdaki en kolay çoğaltmalardandır.
- En az 10–15 cm boyundaki sağlıklı bir gövdenin tepesinden 8–10 cm’lik bir parça kesin.
- Parçanın dibinden iki üç yaprak çiftini koparın. Çıplak kalan boğumlar kök verir.
- Parçayı kuma 3–5 cm derinliğe dikin. Kökler birkaç gün içinde görünür.
Ana gövdeden ayrılan yan dallar da aynı biçimde dikilir. Kopup suda yüzen parçalar ve hatta tek yapraklar bile bir süre sonra kök ve sürgün verir. Bu kolaylık akvaryumda bir avantajdır, doğada ise bitkiyi bu kadar tehlikeli yapan özelliktir.
Sık Görülen Sorunlar
Alt yapraklar dökülüyor
Grubun alt kısmındaki yapraklar önce sararır, sonra kopup tabana düşer ve gövde dipten çıplaklaşır. En sık nedeni gölgedir. Sık büyüyen tepe ve yüzeye yayılan gövdeler alttaki yaprakların ışığını keser. Gövdeleri çok sık dikmek de aynı sonucu verir. Potasyum ve azot eksikliğinde bitki bu besinleri yaşlı yapraklardan çekip uçtaki genç yapraklara aktarır ve yaşlı yapraklar yine dökülür. Bitkiyi düzenli budayın, yüzeye yatan gövdeleri kesin ve gübre veriyorsanız potasyum içeren bir sıvı gübreye geçin. Çıplaklaşmış gövdeleri söküp tepelerini yeniden dikin.
Yeni alınan bitkinin yaprakları dökülüyor
Su üstünde yetiştirilmiş bitki akvaryumdaki ilk iki üç haftada eski yapraklarının bir kısmını döker. Bu durum olağandır. Gövdenin ucundan yeni ve daha ince yapraklar çıkıyorsa bitki suya alışıyordur. Dökülen yaprakları toplayın ve bitkiyi yerinden oynatmayın.
Yapraklarda delik var
Yaşlı yapraklarda önce küçük sarı noktalar, sonra delikler belirir. Bu, potasyum eksikliğinin en bilinen işaretidir. Potasyum içeren bir sıvı gübre yeni yaprakları korur; delikli eski yaprakları dipten koparın. Yaprak kenarı düzensiz yenmiş görünüyorsa sorun gübre değil balıktır. Japon balıkları, otçul cikletler ve gümüş dolarlar yaprağı kemirir.
Yeni yapraklar soluk ya da sarı
Uçtaki genç yaprakların açık sarı, damarlarının ise yeşil kalması demir eksikliğini gösterir. Demir içeren bir sıvı gübre birkaç hafta içinde yeni yaprakları düzeltir. ‘Rosanervig’ formunda demir eksikliği pembe rengi de soldurur.
Gövdeler tabana yatıyor
Güçlü ışıkta gövdeler dik büyümek yerine tabana paralel uzar. Bitki önce yayılır, sonra yeniden yukarı döner. Daha düzenli bir görünüm istiyorsanız gövdeleri daha sık dikin ya da ışık süresini biraz kısaltın.
Hangi Akvaryuma Uyar
Hygrophila polysperma, lepistes, tetra, rasbora ve gurami gibi balıkların yaşadığı topluluk akvaryumlarına en iyi uyan bitkilerden biridir. Karides akvaryumunda da sorunsuz yaşar. Gübre ve karbondioksit istemediği için karides akvaryumunun sade düzenine uyar, sık dalları da yavru karideslere saklanacak yer sağlar.
Japon balığı akvaryumunda durum daha karışıktır. Bitki serin suya dayanır, ama japon balıkları yumuşak yapraklarını kemirir ve kuma dikili gövdeleri eşeleyerek söker. Kalabalık olmayan bir japon balığı akvaryumunda bitki hızıyla kaybını çoğu zaman kapatır. Kalabalık bir akvaryumda ise kısa sürede çıplak gövdelere döner. Malavi cikletlerinin büyük kısmı ve gümüş dolarlar yaprağı yer, iri cikletler de bitkiyi söker. Bu akvaryumlarda bu bitki yerine sert yapraklı ve taşa bağlanan Anubias nana ya da Java eğreltisi seçin.
30 litrenin altındaki akvaryumlarda bitki birkaç gün içinde yüzeye çıkar ve sürekli budama ister. Beta akvaryumunda da yaşar, ama küçük bir beta akvaryumunda bu budama yükü çoğu kişiyi yorar.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Lepistes, tetra, rasbora ve gurami gibi topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; sık gruplar yavrulara saklanma yeri olur. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Gübresiz düzende yaşar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Beta balığı | Uyumlu | Bitkiye dokunmaz; küçük akvaryumda sık budama gerekir. |
| Ancistrus ve öteki vantuzlu balıklar | Uyumlu | Yaprağa genellikle zarar vermezler. |
| Japon balığı | Dikkat | Yumuşak yaprağı kemirir ve dikili gövdeyi söker; bitki ancak az balıklı akvaryumda ayakta kalır. |
| Malavi cikletleri | Uyumsuz | Otçul türlerin çoğu yaprakları yer. |
| Astronot balığı ve öteki iri cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazar ve gövdeleri söker. |
| Gümüş dolar ve öteki iri otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yaprakları kısa sürede yer. |
| Kerevitler | Uyumsuz | Gövdeleri kıskaçlarıyla keser ve yer. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda iki biçimde satılır. En yaygın biçim, kurşun bantla ya da lastikle bağlanmış beş on gövdelik demettir. Bazı akvaryumcular bitkiyi taş yününe köklenmiş hâlde saksıyla da satar. Bitki her akvaryumcuda kolayca bulunur.
Sağlıklı gövde sert ve yeşildir, boğumlarında beyaz kök uçları görünür. Gövdenin dibi yumuşak, kahverengi ya da şeffaf görünüyorsa o kısım çürümüştür. Yaprakların sıkı, deliksiz ve canlı yeşil olmasına bakın. Bant altındaki gövdeleri de kontrol edin, çünkü çürüme genellikle orada başlar. Birbirine karışmış ve kahverengileşmiş yapraklı uzun demetleri almayın.
Demetler ve saksılar salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında gövde gövde yıkayın. İthal bitkilerde böcek ilacı kalıntısı da bulunabilir ve bu kalıntı karidesleri öldürür. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.
İlk haftalarda bitkinin bazı yapraklarını dökmesi olağandır. Gövde uçlarından yeni yapraklar çıkmaya başladığında bitki akvaryuma alışmıştır. Bundan sonra büyüme hızla artar ve ilk budama çoğu zaman bir ay içinde gelir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En sık karıştırıldığı bitki Ludwigia repens‘tir. İki bitkinin de yaprakları karşılıklıdır ve genç gövdeleri birbirine çok benzer. Ludwigia repens‘in yaprakları daha yuvarlak ve parlaktır, alt yüzleri çoğu zaman kırmızıdır. Hygrophila polysperma’nın yaprakları ise daha uzun ve sivri uçludur. Bu iki bitki Amerika’daki bazı derelerde yan yana yetişir ve orada bile çoğu zaman birbirine karıştırılır.
Akvaryumcularda “limon” adıyla satılan Hygrophila corymbosa aynı cinstendir ve aynı biçimde budanır. Yaprakları çok daha iri ve geniştir. Gövdesi de daha kalındır ve bitki daha iri bir çalıya dönüşür.
Hygrophila difformis ise su altında derin dilimli, eğreltiotunu andıran yapraklarıyla kolayca ayrılır. Yalnızca su üstü formunun yaprakları polysperma’ya benzer biçimde düz kenarlı olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hygrophila polysperma CO2 ister mi?
Hygrophila polysperma karbondioksit sistemi istemez. Standart lamba altında ve haftada bir sıvı gübre verilen akvaryumda hızla büyür. Karbondioksit verilirse yalnızca daha sık ve daha renkli büyür.
Demet bitki nasıl dikilir?
Demeti tutan kurşun bant ya da lastik çıkarılır ve ezilmiş gövde dipleri kesilir. Gövdeler birbirinden ayrılır, her birinin dibinden iki üç yaprak çifti koparılır. Her gövde cımbızla 3–5 cm derinliğe tek tek dikilir ve gövdeler arasında 2–3 cm boşluk bırakılır.
Hygrophila polysperma nereden kesilir?
Gövde bir yaprak çiftinin hemen üstünden keskin bir makasla kesilir. Kalan gövde o noktadan iki yeni dal verir. Kesilen uç parçanın dibindeki yapraklar koparılır ve parça yeniden dikilir.
Zeytin bitkisinin alt yaprakları neden dökülür?
Alt yaprakların dökülmesinin en sık nedeni gölgedir; sık büyüyen tepe ve yüzeye yatan gövdeler alttaki yaprakların ışığını keser. Potasyum ve azot eksikliği de yaşlı yaprakları döktürür. Bitkiyi düzenli budayın, gövdeleri seyrek dikin ve çıplaklaşan gövdelerin tepesini kesip yeniden dikin.
Japon balığı Hygrophila polysperma yer mi?
Japon balığı bu bitkinin yumuşak yapraklarını kemirir ve dikili gövdeleri söker. Az balıklı bir akvaryumda bitki hızla büyüyerek kaybını kapatır, kalabalık bir akvaryumda ise ayakta kalamaz. Otçul cikletler ve gümüş dolarlar ise yaprakları kısa sürede yer.
Hygrophila Rosanervig neden pembe olmuyor?
‘Rosanervig’ formunun damarları zayıf ışıkta beyaz kalır. Pembe renk orta ya da güçlü ışıkta ve suda yeterli demir bulunduğunda belirginleşir. Desenini tamamen kaybeden gövdeler düz yeşil büyür; formu korumak için yalnızca desenli gövdeleri çoğaltın.
Kaynakça
- Anderson, T. (1867). An enumeration of the Indian species of Acanthaceae. Journal of the Linnean Society, Botany, 9, 456.
- Doyle, R. D., Francis, M. D. & Smart, R. M. (2003). Interference competition between Ludwigia repens and Hygrophila polysperma: two morphologically similar aquatic plant species. Aquatic Botany, 77, 223–234.
- Fast, B. J., Gray, C. J., Ferrell, J. A., MacDonald, G. E. & Fishel, F. M. (2008). Water regimen and depth affect hygrophila growth and establishment. Journal of Aquatic Plant Management, 46, 97–99.
- Spencer, W. & Bowes, G. (1985). Limnophila and Hygrophila: a review and physiological assessment of their weed potential in Florida. Journal of Aquatic Plant Management, 23, 7–16.
- Wisconsin Department of Natural Resources (2012). Hygrophila polysperma: Aquatic Invasive Species Literature Review.
- United States Code of Federal Regulations, 7 CFR § 360.200 (a). Designation of noxious weeds: aquatic and wetland weeds.
- Commission Implementing Regulation (EU) 2016/1141, consolidated text of 7 August 2025. List of invasive alien species of Union concern.
- IUCN (2010). Hygrophila polysperma. The IUCN Red List of Threatened Species: 168988.
- POWO (2026). Hygrophila polysperma (Roxb.) T.Anderson. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Hygrophila polysperma (Roxb.) T.Anderson. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Hygrophila polysperma (050) ve Hygrophila polysperma ‘White’, bitki veri sayfaları. tropica.com.
- Flowgrow (2026). Hygrophila polysperma; Hygrophila polysperma ‘Sunset’ / ‘Rosanervig’. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Tarım ve Orman Bakanlığı (2026). Bitki Karantinası Yönetmeliği. Resmî Gazete, 6 Mayıs 2026, sayı 33245.
💬 Yorum Yaz