🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Cichlidler › Orta Amerika Cichlidleri › Red Devil
Orta Amerika Cichlidleri

Red Devil

📅 20 Kas 2026
Red Devil (Amphilophus labiatus)
Fotoğraf: AtelierMonpli · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · kırpıldı
Bilimsel ad Amphilophus labiatus (Günther, 1864) Diğer bilimsel adlar: Heros labiatus, Heros lobochilus, Cichlasoma labiatum, Cichlasoma dorsatum
Takım Cichliformes Familya Cichlidae Alt familya Cichlinae Cins Amphilophus IUCN NE · Değerlendirilmemiş
Türkiye'de Red Devil · kırmızı şeytan · labiatus İngilizce Red devil · Red devil cichlid

Bir bakışta

Boy25 cm (en fazla 30 cm)
Ömür10–12 yıl
Minimum akvaryum400 L / 150 cm uzunluk
GrupTek birey (tek)
Sıcaklık24–28 °C
pH7–8
Sertlik8–20 °dGH
ZorlukOrta · dayanıklı
MizaçAgresif · bölgesel
KatmanHer katman · gündüz
BeslenmeHepçil
ÜremeSubstrat yumurtlayıcı · orta
AkvaryumculardaAra sıra bulunur
KapakŞart
BitkilerYer / söker

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Orta Amerika
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
Nikaragua (endemik)
Sonradan yayıldığı ülkeler (4)
AvustralyaHong KongPorto RikoSingapur
Havzalar
San Juan
Nehirler
Tipitapa
Göller
Lago de NicaraguaLago de Managua

Nikaragua endemiği: Nikaragua ve Managua gölleri ile ikisini bağlayan Tipitapa Nehri; krater göllerinde yok. Avustralya (Queensland), Hawaii, Porto Riko, Hong Kong ve Singapur'a akvaryumdan taşınmış.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 332 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Doğada sıcaklık28–33 °C

Büyük göllerin kayalık kıyıları; su altındaki kaya yığınlarının çatlakları ve mağaraları. Ilık, hafif bazik göl suyu; nehirlere nadiren girer.

Aynı sularda yaşayan türler
Amphilophus citrinellusParachromis managuensisParachromis doviiHypsophrys nicaraguensisArchocentrus centrarchus

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Kalın, etli dudakları, sivri bir burnu ve akvaryumun önünden geçen her hareketi izleyen bir bakışı vardır. Red devil, Orta Amerika cikletleri arasında huysuzluğuyla ün yapmış iri bir balıktır. Akvaryumda 25–30 cm’yi bulur, sahibini tanır, elden yem alır ve camın önüne gelip dilenir. Aynı balık ısıtıcıyı kırar, taşları yerinden oynatır, akvaryuma uzanan eli ısırır ve çoğu komşusunu öldürür. Bu yüzden İngilizce konuşan hobiciler ona “ıslak evcil hayvan” der: bir köpek gibi kişilik sahibidir, ama akvaryumu paylaşmayı sevmez.

Türkiye’de İngilizce adıyla, “Red Devil” diye bilinir; bazen “kırmızı şeytan” diye çevrilir. Bu ad ticarette tek bir türe ait değildir. Turuncu ya da kırmızı renkli, iri, alnı tümsekli Orta Amerika cikletlerinin çoğu bu adla satılır; bunların bir kısmı kardeş tür Midas ciklet, önemli bir kısmı da iki türün melezidir. Saf red devil, yani gerçek Amphilophus labiatus, sanıldığından daha az bulunur.

Türü 1864’te Albert Günther, Nikaragua’dan gelen örneklerle Heros labiatus adıyla tanımladı. Tür adı Latince “dudaklı” anlamına gelir ve bu balığın kalın dudaklarına gönderme yapar. Uzun yıllar Cichlasoma labiatum adıyla anıldı; hobide “labiatus” diye kısaltılması da buradan kalmadır. Bugün Midas ciklet ve Nikaragua krater göllerinin genç türleriyle birlikte “Midas ciklet kompleksi” adı verilen grubun bir üyesi sayılır.

Nasıl Tanınır

Gövde uzunca, yanlardan basıktır; Midas’tan belirgin biçimde incedir. Burun sivri, alın yatık bir çizgiyle yükselir. Ağız iri ve öne doğru açılır. Türü en iyi ele veren işaret dudaklardır: doğadaki yetişkinlerin dudakları kalın, etli, kimi bireyde neredeyse sarkık loblar hâlindedir. Sırt ve anal yüzgeçlerin arka uçları sivri uzar, kuyruk yüzgeci yuvarlağa yakındır.

Dudak kalınlığı kısmen genetik, kısmen beslenmeye bağlıdır. Doğada kaya çatlaklarına ağzını sürterek yem toplayan balığın dudakları büyür. Akvaryumda yemini su ortasından alan bireylerde dudaklar belirgin biçimde küçük kalır. Akvaryumda büyümüş ince dudaklı bir red devil bu yüzden hâlâ saf olabilir; tersine kalın dudak tek başına türün kanıtı değildir.

Erkek daha iri, daha kalın gövdeli ve sırt-anal yüzgeçleri daha uzundur. Yaşlı erkeklerin alnında yağ dokusundan oluşan bir tümsek gelişir. Doğada bu tümsek üreme döneminde şişer, akvaryumda çoğu erkekte kalıcıdır; yine de Midas erkeklerindeki kadar iri olmaz. Kesin cinsiyet ayrımı üreme döneminde görünen üreme borusuyla yapılır: erkeğinki ince ve sivri, dişininki kalın ve küttür.

Renk Formları ve Varyeteler

Red devil de Midas gibi çok renkli bir türdür. Doğadaki bireylerin çoğu gri, kahverengi ya da yeşilimsi kalır; gövdede koyu dikey bantlar ve yan çizgi üzerinde koyu lekeler taşır. Bir kısmı ise büyüdükçe koyu pigment hücrelerini kaybeder ve altın, turuncu, kırmızı ya da beyaz renge döner. Değişim parça parça ilerler; bu dönemde balık lekeli görünür. Nikaragua’nın büyük göllerinde yapılan genetik çalışmalar, gri ve renkli red devil’lerin eşlerini çoğunlukla kendi renginden seçtiğini ve renk formları arasında hafif bir genetik ayrışmanın başladığını gösterdi.

Akvaryum ticaretindeki red devil’lerin büyük bölümü bu renkli bireylerden seçilerek üretilmiştir: düz turuncu, koyu kırmızı, sarı, beyaz ve alacalı formlar. Bantlı gri yaban formu nadiren gelir. Hepsi aynı türdür; renk bakımı ya da mizacı değiştirmez. Bütün yavrular, sonunda hangi renge dönecek olursa olsun, gri ve bantlı doğar.

Red devil, iki tanınmış yapay melezin ataları arasında anılır. Flowerhorn 1990’larda Güneydoğu Asya’da red devil, Midas, trimac ve başka Orta Amerika cikletlerinin çaprazlanmasıyla ortaya çıktı. Papağan balığının (kan papağanı) bir ebeveyni ise Midas ya da red devil hattından gelir. Bu melezlerin yaygınlaşması, saf red devil ile melezini ayırmayı daha da zorlaştırdı.

Doğada Nerede Yaşar

Red devil yalnızca Nikaragua’da, ülkenin iki büyük gölünde yaşar: Nikaragua Gölü ve Managua Gölü ile bu ikisini birleştiren Tipitapa Nehri. Midas’tan farklı olarak çevredeki krater göllerine yayılmamıştır. Göllerin kayalık kıyılarında, su altındaki kaya yığınlarının çatlakları ve mağaraları arasında yaşar; kalın dudaklarıyla taşların arasına sokulup salyangoz, böcek larvası ve küçük omurgasızları toplar. Nehirlere nadiren girer.

Göl suyu ılık ve hafif baziktir; Managua Gölü yıllardır başkentin atık sularıyla kirlenmiştir, ama red devil orada da yaşamayı sürdürür. Tür Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından henüz değerlendirilmemiştir. Akvaryumdan kaçan ya da salınan red devil’ler Hawaii, Porto Riko, Hong Kong ve Singapur’un sularına karışmış, Avustralya’nın Queensland eyaletinde yabani nüfus kurmuştur. Bu balığı asla doğaya bırakmayın.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Tek bir yetişkin red devil için en az 150 cm uzunluğunda, 45–50 cm derinliğinde, yaklaşık 400 litrelik bir akvaryum gerekir. Bir çift tutacaksanız 180–200 cm ve 600 litre altına inmeyin. Saldırganlık ancak 1000 litreyi aşan akvaryumlarda gözle görülür biçimde azalır.

Taban kum olsun. Red devil her gün kazar, kumu bir köşeden ötekine taşır ve dekoru yeniden düzenler. Büyük kayaları doğrudan akvaryum tabanına oturtun, üst üste dizdiklerinizi yapıştırın; devrilen bir taş camı kırabilir. Birkaç mağara ve görüş engeli kurun, ama ortada geniş yüzme alanı bırakın.

Isıtıcı bu balığın en sık kırdığı ekipmandır. Cam ısıtıcıyı mutlaka koruma kafesine alın ya da filtre hattına bağlanan dış ısıtıcı kullanın. Filtre borularını sabitleyin, hava taşlarını gizleyin. Kapak ağır ve sağlam olmalı: red devil zıplar. Bitkiler sökülür; yeşillik isterseniz kayaya bağlanmış Anubias ve Java eğrelti otu ya da yüzen bitkiler deneyin. Balık çok yer ve çok kirletir; akvaryum hacminin en az üç dört katını saatte dolaştıran güçlü bir dış filtre ve iyi havalandırma şarttır.

Su Değerleri

Red devil sert ve hafif bazik suyu sever; 24–28 °C, pH 7–8 arası ve orta-sert su idealdir. Yumuşak ve asidik suya da uyum sağlar, ama değerlerden çok suyun temizliği önemlidir. Nitrat birikmesi bu iri balıkta kafada delik hastalığına ve renk solmasına yol açar. Haftada bir %30–50 su değişimi yapın.

Beslenme

Doğada hepçildir: salyangoz, böcek larvası, kurt, küçük balık ve taşlardan kazıdığı yosun ve döküntüyle beslenir. Akvaryumda temel yem kaliteli bir ciklet peleti ya da çubuk yem olsun. Haftada birkaç kez kabuklu karides, midye, solucan ve dondurulmuş yemlerle zenginleştirin; kabuklu karides ve karotenli yemler turuncu ve kırmızı rengi canlı tutar.

Bitkisel yemi ihmal etmeyin: haşlanmış bezelye, ıspanak ve kabak düzenli verilmelidir. Dana yüreği ve kırmızı et sindirim sorunlarına yol açar, vermeyin. Canlı yem balığı beslenmeye katkı sağlamaz, hastalık getirir. Kalın dudakları korumak istiyorsanız yemin bir kısmını taşa sürülmüş jel yem olarak verin ya da kum üstüne serpin. Yetişkinlere günde bir, gençlere iki üç küçük öğün yeter.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Red devil, hobide tutulan en saldırgan cikletlerden biridir. Akvaryumun bir köşesini değil, çoğunlukla tamamını kendi bölgesi sayar. Sahibine bağlanır, onu tanır, cama yaklaşınca heyecanlanır; aynı balık camı silen ele saldırır ve akvaryuma yeni konan her şeyi tehdit sayar. Bazı bireyler hiçbir komşuya katlanmaz. En sorunsuz düzen akvaryumda tek bir red devil tutmaktır.

Çift tutmak daha zordur. Yetişkin bir erkek tanımadığı dişiyi kısa sürede öldürebilir; birlikte büyümüş bir çiftte bile erkek üreme dönemi dışında dişiye saldırabilir. Akvaryumun büyüklüğü ne olursa olsun yalnızca bir erkek tutun. Başka balık eklenecekse yalnızca çok büyük akvaryumda, denk boyda ve sağlam yapılı türleri seçin. Midas, papağan ve flowerhorn ile birlikte tutmayın: kavgaya ek olarak kolayca melezlenir.

Tür Bilimsel Ad Uyum Not
İri vatoz kedi balıkları Pterygoplichthys, Panaque Uyumlu Zırhlı ve iri; tabanda kendi mağarası olmalı
Silver köpek balığı Balantiocheilos melanopterus Dikkatli Hızlı ve iri; yalnızca çok büyük akvaryumda, sürü hâlinde
Tinfoil barb Barbonymus schwanenfeldii Dikkatli Üst katmanda hızlı; 1000 litre üzeri
Jaguar ciklet Parachromis managuensis Dikkatli Aynı göllerden; denk boy ve mizaç, ağır kavga riski
Texas ciklet Herichthys cyanoguttatus Dikkatli Sert huylu; bölgeler iyi ayrılmalı
Midas ciklet Amphilophus citrinellus Uyumsuz Kolayca melezlenir; iki tür birbirini yaralar
Papağan balığı, flowerhorn melez Uyumsuz Melez yavrular verir; papağan kavgada ezilir
Astronot balığı (oskar) Astronotus ocellatus Uyumsuz Daha sakin ve yavaş; hırpalanır
Melek balığı, diskus Pterophyllum, Symphysodon Uyumsuz Yavaş ve narin; ölümcül yaralanır
Küçük balıklar, karides — Uyumsuz Ağzına sığan her canlı yem olur

Üretim

Red devil’i üretmek zor değildir; zor olan, dişiyi sağ tutacak bir çift oluşturmaktır. En güvenli yol altı sekiz genç balığı birlikte büyütmek ve çiftin kendiliğinden oluşmasını beklemektir. Çift belli olunca diğerlerini hemen çıkarın. Yetişkin bir erkekle dişiyi doğrudan aynı akvaryuma koymayın; önce delikli bir bölmeyle ayırın, birbirlerini görerek alışsınlar.

  1. Akvaryum: 180 cm ve üzeri; düz yüzeyli büyük kayalar, kaya mağaraları ya da yan yatırılmış iri saksılar. Sıcaklık 26–28 °C.
  2. Kondisyon: İki üç hafta zengin ve çeşitli yem, sık su değişimi. Erkeğin tümseği şişer, renkler koyulaşır.
  3. Kur: Uzun ve sert geçer. Çift ağız ağıza itişir, kuyruk çırpar, taban kazar ve bir taşı temizler. Dişi hazır değilse erkek ona ağır zarar verebilir; dişinin saklanacak yeri olsun, bölmeyi elinizin altında tutun.
  4. Yumurtlama: Yumurtalar mağara içine, dik bir kaya yüzeyine ya da temizlenmiş bir taşa bırakılır. İri bir dişi 600–700 yumurta verir. Dişi yumurtaları yelpazeler, erkek çevreyi korur.
  5. Açılma: 26–28 °C’de yumurtalar 2–3 günde açılır. Ebeveynler larvaları kumda kazdıkları çukurlara taşır.
  6. Serbest yüzme: 5–7 gün sonra yavrular yüzmeye başlar. İlk haftalarda anne babanın gövdesine sürtünerek derilerindeki mukusu yerler.
  7. İlk yem: Yeni çıkmış artemia ve ince toz yem; sonra ezilmiş pul ve mikro pelet. Sık ve az besleyin, her gün küçük bir su değişimi yapın.
  8. Ayırma: Ebeveyn bakımı birkaç hafta sürer. Erkek yeni yumurtlamaya hazırlanınca hem yavrulara hem dişiye sertleşir; yavruları 3–4 haftalık olunca ayrı akvaryuma alın.

Yavrular gri ve bantlı büyür; renkli hattan gelenlerde renk değişimi 5–6 cm civarında başlar. Bir yumurtlamadan yüzlerce yavru çıkar ve bu balığın yavrularına alıcı bulmak kolay değildir. Sayıyı buna göre planlayın. Saf hat istiyorsanız damızlıkların gerçekten red devil olduğundan emin olun; Midas ya da melezle eşleşen bir red devil’in yavruları da melezdir.

Hastalıklar ve Korunma

Red devil çok dayanıklı bir balıktır; kötü koşullarda bile uzun süre direnir. Sorunların çoğu iki yerden gelir: kavga yaraları ve kirli su. Yırtılmış yüzgeç, dökülen pul ve dudak yaraları mantar ve bakteriye kapı açar. Kırık ısıtıcıdan kaynaklanan yanıklar da bu türde sık görülür. Yaralı balığı temiz suda ayrı tutmak çoğu zaman yeter.

İri cikletlerin tipik sorunu kafada delik hastalığıdır: baş ve yan çizgi boyunca küçük çukurlar açılır. Yüksek nitrat, aktif karbonun aşırı kullanımı ve tek düze yem başlıca nedenlerdir; su değişimini artırın, yemi çeşitlendirin. Kırmızı etle beslenen balıklarda şişkinlik ve bağırsak sorunları görülür. Beyaz benek ve yüzgeç çürümesi diğer akvaryum balıklarındaki gibi tedavi edilir.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda red devil çoğunlukla küçük yavru olarak, çoğu zaman da Midas ya da melezlerle aynı akvaryumda satılır. Bu boyda türleri ayırmak neredeyse imkânsızdır. Saf red devil istiyorsanız ebeveynlerini görebileceğiniz bir üreticiden ya da türü tanıyan bir ithalatçıdan alın. Gövdesi uzunca, burnu sivri, yüzgeçleri tam ve hareketli bireyleri seçin; solgun, kısık yüzgeçli ve köşede duran balıklardan uzak durun.

Tek balık tutacaksanız bir tane alın. Çift istiyorsanız altı sekiz yavru alıp birlikte büyütün ve fazlalıkları teslim edebileceğiniz bir yeri önceden ayarlayın. Red devil’i akvaryuma en son ekleyin; önce gelen balık bölge kurar. Eklemeden önce dekoru yeniden düzenleyin ve ışıklar kapalıyken bırakın.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

Asıl karışıklık Midas ciklet (Amphilophus citrinellus) ile yaşanır. İki tür aynı büyük göllerde yaşar, aynı renk formlarını taşır ve ticarette ikisi de “red devil” diye satılır. Saf red devil’i ayıran işaretler şunlardır:

  • Dudak: Doğadan gelen red devil’in dudakları çok kalın ve etlidir; Midas’ın dudakları ince ya da orta kalınlıktadır. Akvaryumda büyüyen red devil’de dudaklar küçülebildiği için bu işaret tek başına yetmez.
  • Baş ve burun: Red devil’in burnu daha sivri, alnı daha yatık ve uzundur. Midas’ın alnı dik yükselir, başı daha kısa ve yuvarlaktır.
  • Gövde: Red devil daha uzun ve incedir. Midas daha yüksek ve tıknazdır.
  • Tümsek: Midas erkeklerinin alın tümseği çok daha iridir. Red devil erkeğinde tümsek vardır ama daha küçük kalır.
  • Yurt: Red devil yalnızca Nikaragua ve Managua gölleri ile Tipitapa Nehri’nde yaşar. Midas bu göllerin yanı sıra krater göllerinde ve Kosta Rika’ya uzanan San Juan havzasında da bulunur.

İki tür akvaryumda kolayca melezlenir ve melezler de verimlidir. Bu yüzden satılan “red devil”lerin önemli bir kısmı ara form taşır: orta kalınlıkta dudak, orta yükseklikte gövde. Hangisi olursa olsun bakımı aynıdır, ama üretim yapacaksanız saf hat önemlidir.

Flowerhorn erken yaşta çok iri bir alın tümseği geliştirir ve gövdesinde inci benekli, koyu lekeli bir desen taşır. Papağan balığının ağzı tam kapanmaz, gövdesi yuvarlaktır ve boyu 20 cm civarında kalır. Apoyo Gölü’nün ok cikleti A. zaliosus çok daha ince ve uzun gövdelidir, akvaryumlarda nadiren görülür. Trimac (A. trimaculatus) gövdesindeki koyu lekelerle ayrılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Red devil kaç litrelik akvaryumda bakılır?

Tek bir yetişkin için en az 150 cm uzunluğunda, yaklaşık 400 litrelik bir akvaryum gerekir. Bir çift için 180–200 cm ve 600 litre altına inmeyin. Akvaryumda 25–30 cm’yi bulur.

Red devil ile Midas ciklet arasındaki fark nedir?

İkisi ayrı türdür. Red devil’in gövdesi daha uzun ve ince, burnu sivri, alnı yatıktır; doğadan gelen bireylerin dudakları çok kalındır. Midas daha yüksek ve tıknazdır, alnı dik yükselir ve erkeğin tümseği daha iridir. Ticarette ikisi de “red devil” adıyla satılır ve melezleri yaygındır.

Red devil’in dudakları akvaryumda neden incelir?

Dudak büyüklüğü kısmen beslenme biçimine bağlıdır. Doğada kaya çatlaklarından yem toplarken dudaklar büyür; akvaryumda yemi su ortasından alan balıkta küçük kalır. İnce dudaklı bir red devil bu yüzden saf olabilir.

Red devil başka balıklarla yaşar mı?

Çoğu zaman yaşamaz. Küçük balıkları yer, iri balıklara saldırır ve kendi türünü de yaralar. En sorunsuz düzen tek bir red devil’dir. Çok büyük akvaryumlarda iri vatozlar, silver köpek balığı ya da tinfoil barb gibi hızlı ve iri balıklarla denenebilir; bazı bireyler yine de hiçbir komşuya katlanmaz.

Red devil ısıtıcıyı neden kırar?

Bölgesini sürekli yeniden düzenler, nesneleri iter, ısırır ve kazar. Cam ısıtıcı bu sırada kırılır ve balık yanabilir. Isıtıcıyı koruma kafesine alın ya da filtre hattına bağlanan dış ısıtıcı kullanın.

Flowerhorn red devil’den mi geliyor?

Kısmen. Flowerhorn, red devil, Midas, trimac ve başka Orta Amerika cikletlerinin çaprazlanmasıyla Güneydoğu Asya’da üretilmiş yapay bir melezdir. Doğada bulunmaz ve ayrı bir tür değildir.

Kaynakça

  1. Günther, A. (1864). Report of a collection of fishes made by Messrs. Dow, Godman, and Salvin in Guatemala. Proceedings of the Zoological Society of London, 1864(1), 144–154.
  2. Barlow, G. W. & Munsey, J. W. (1976). The red devil–Midas–arrow cichlid species complex in Nicaragua. İçinde: Thorson, T. B. (ed.), Investigations of the Ichthyofauna of Nicaraguan Lakes, 359–369. University of Nebraska-Lincoln.
  3. Barluenga, M. & Meyer, A. (2004). The Midas cichlid species complex: incipient sympatric speciation in Nicaraguan cichlid fishes? Molecular Ecology, 13(7), 2061–2076.
  4. Barluenga, M. & Meyer, A. (2010). Phylogeography, colonization and population history of the Midas cichlid species complex (Amphilophus spp.) in the Nicaraguan crater lakes. BMC Evolutionary Biology, 10, 326.
  5. Machado-Schiaffino, G., Henning, F. & Meyer, A. (2014). Species-specific differences in adaptive phenotypic plasticity in an ecologically relevant trophic trait: hypertrophic lips in Midas cichlid fishes. Evolution, 68(7), 2086–2091.
  6. Machado-Schiaffino, G., Kautt, A. F., Torres-Dowdall, J., Baumgarten, L., Henning, F. & Meyer, A. (2017). Incipient speciation driven by hypertrophied lips in Midas cichlid fishes? Molecular Ecology, 26(8), 2348–2362.
  7. Colombo, M., Diepeveen, E. T., Muschick, M., Santos, M. E., Indermaur, A., Boileau, N., Barluenga, M. & Salzburger, W. (2013). The ecological and genetic basis of convergent thick-lipped phenotypes in cichlid fishes. Molecular Ecology, 22(3), 670–684.
  8. Sari, D. W. K., Achmad, H., Rahman, H. & Bimasuci, H. (2023). Molecular identification of several morphologically distinct flowerhorn fish using mitochondrial COI gene marker. Journal of Tropical Biodiversity and Biotechnology, 8(2), jtbb78459.
  9. Froese, R. & Pauly, D. (Eds.) (2025). FishBase: Amphilophus labiatus (Günther, 1864). www.fishbase.se.
  10. Seriously Fish (2025). Amphilophus labiatus – Red Devil Cichlid. www.seriouslyfish.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia