Auratus Ciklet
Bir bakışta
Köken ve dağılım
Malawi Gölü'ne endemik; gölün güney yarısı: batı kıyısında Jalo Resifi'nden Crocodile Rocks'a, güney uç ve doğu kıyının en güneyi. Tip yeri Monkey Bay.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 91 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.
Doğal yaşam alanı
Güney Malawi Gölü'nün kayalık kıyıları, resifleri ve ada çevreleri: üstü yosun örtüsüyle kaplı iri kaya blokları; berrak, yüksek pH'lı, iyi tamponlu göl suyu.
Bakım notları ve ilgili türler
Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).
Gövdesi altın sarısıdır, boydan boya uzanan iki siyah şerit ve aralarında ince beyaz çizgiler vardır. Akvaryumcularda gördüğünüz Auratus’ların neredeyse hepsi böyledir. Eve getirip birkaç hafta beklediğinizde içlerinden biri değişmeye başlar: sarı kararır, siyah şeritlerin yerini açık mavi-beyaz bantlar alır. Erkek, dişinin renk deseninin negatifine dönüşür. Ciklet dünyasında bu kadar keskin bir renk tersine dönmesi az bulunur ve Auratus’u tanımanın ilk anahtarı budur.
Türk hobisinde kısaca “Auratus” denir; ilanlarda ve ansiklopedi girdilerinde Melanochromis auratus (Auratus) diye geçer. Japon balığının bilimsel adı da Carassius auratus olduğu için aramalarda karışabilir; bu yazı Malawi Gölü’nün çizgili mbunası hakkındadır. Akvaryumcularda 3–5 cm’lik yavrular olarak yaygın satılır, çoğu yerli üretimdir. Ucuz ve göz alıcıdır, ama mbuna’ların en kavgacılarından biridir. Yeni başlayana önerilmez.
Türü 1897’de George Albert Boulenger, Malawi Gölü’nün güneyindeki Monkey Bay’den gelen tek bir örnekle Chromis auratus adıyla tanımladı. Bilime kazandırılan ilk mbuna’lardan biridir. Uzun süre Pseudotropheus auratus adıyla satıldı; eski kitaplarda bu adı görürseniz aynı balıktır. Tür adı Latince “altın” demektir ve dişinin rengini anlatır.

Nasıl Tanınır
Gövde uzunca torpido biçiminde, yanlardan hafif basıktır; ağız küçük ve uçtadır. Mbuna’ların çoğu dikey bant taşır, Auratus’ta ise desen yataydır. Bu tek başına iyi bir ayırt edici özelliktir.
Dişi ve gençler parlak altın sarısıdır. Sırttan kuyruğa iki siyah şerit uzanır, şeritlerin kenarı beyaz ya da gümüşidir. Sırt yüzgeci sarı zemin üstünde siyah bir bant taşır. Kuyruk yüzgecinin üst yarısında siyah benekler vardır.
Baskın erkek bu deseni tersine çevirir. Sarı alanlar koyu kahverengi ya da siyaha döner; dişide siyah olan şeritlerin yeri açık mavi, beyaz ya da sarımsı bir bant olur. Anal yüzgeçte birkaç sarı yumurta lekesi belirir. Dönüşüm yaklaşık iki hafta sürer. Erkek akvaryumda 10–11 cm olur, dişi biraz daha küçük kalır.
Renk cinsiyetten çok sosyal sırayı gösterir. Bir grupta yalnız baskın erkek koyulaşır, alt sıradaki erkekler sarı kalır. Baskın erkek çıkarılırsa sıradaki erkek birkaç hafta içinde renk değiştirir. Strese giren ya da yenilen erkek yeniden sarıya dönebilir. Dişiler de kuralın dışında kalabilir: Erkeksiz tutulan dişi gruplarında bir dişi çoğu zaman erkek rengine bürünür ve grubun başına geçer. Yaşlı dişiler de zamanla koyulaşır. Yani koyu renkli her Auratus erkek, sarı olan her Auratus dişi değildir. Cinsiyet için en güvenilir işaret davranıştır: kayanın yanında titreşerek dişi çağıran, yumurta lekeli balık erkektir.
Doğada Nerede Yaşar
Malawi Gölü’ne endemiktir ve gölün güney yarısında yaşar. Batı kıyısında Jalo Resifi’nden güneye, Crocodile Rocks’a kadar bütün kıyı boyunca, gölün güney ucunda ve doğu kıyısının en güneyinde yaygındır. Kayalık kıyılarda, resiflerde ve adaların çevresinde, güneş alan sığ sularda bulunur.
Taban iri kaya bloklarından oluşur; kayaların üstü yosun ve mikroorganizmalardan oluşan bir örtüyle kaplıdır. Auratus bu örtüyü didikleyerek beslenir. Göl suyu berrak, pH’ı yüksek ve iyi tamponludur, ama sertliği orta düzeydedir. IUCN türü 2018’de “Düşük Endişe” sınıfında değerlendirdi; geniş bir kıyı şeridinde bol bulunur ve belirgin bir tehdit altında değildir.
Akvaryum Nasıl Olmalı
Bir erkek ve üç beş dişi için en az 120 cm uzunluk ve 200 litre verin. Bu, kavgacı bir balık için alt sınırdır; karma mbuna akvaryumunda 150 cm ve 300 litre çok daha rahattır. Küçük akvaryumda erkek dişileri öldürene kadar kovalar.
Düzenin özü kayadır. Kayaları tabana kadar oturtup üst üste dizin, içinde çok sayıda mağara ve geçit bırakın. Dişilerin erkeğin görüş hattından çıkabileceği sığınaklar hayati önem taşır. Kaya öbeklerinin arasında küçük açık kum alanları olsun. Taban ince kum ya da mercan kumu olabilir. Kayaları kumdan önce yerleştirin; mbuna’lar kayanın altını kazar ve gevşek dizilmiş taşlar devrilebilir.
Filtre güçlü, oksijen yüksek olsun. Bitki şart değildir; Auratus yumuşak bitkileri yolar ve yer. Denemek isterseniz Anubias ve Microsorum gibi sert yapraklı bitkileri kayaya bağlayın.
Su Değerleri
Hedef pH 7,8–8,6, sıcaklık 24–27 °C ve genel sertlik 10–20 °dGH’dir. Önemli olan pH’ı yüksek ve sabit tutmaktır; bunu karbonat sertliği sağlar. Filtreye mercan kırığı ya da aragonit koymak çoğu şebeke suyunda yeterlidir. Haftada %30–50 su değişimi yapın ve nitratı düşük tutun.
Beslenme
Doğada kaya yüzeyindeki yosun örtüsünü ve içindeki küçük omurgasızları yer. Akvaryumda her yemi kabul eder, ama sindirim sistemi bitkisel ağırlıklı beslenmeye göre kuruludur. Temel yem spirulina ya da yosun içerikli pul veya küçük granül olsun. Haftada birkaç kez haşlanmış ıspanak, yosun tableti ya da dondurulmuş mysis ve artemia verin.
Günde iki üç küçük öğün yeterlidir; balıkların birkaç dakikada bitirebileceği kadar verin. Kırmızı sivrisinek larvası, dana yüreği ve yüksek proteinli ciklet yemleri Malawi şişkinliğini tetikler. Bu yemleri ya hiç vermeyin ya da seyrek bir ödül olarak kullanın.
Davranış ve Tank Arkadaşları
Gündüz aktiftir, kayalar arasında orta ve alt katmanda yaşar. Mbuna’ların en saldırgan türlerinden biridir. Baskın erkek kendine bir kaya bölgesi seçer ve oraya giren her balığı kovalar. Diğer erkekleri ve yumurtlamaya hazır olmayan dişileri öldürene kadar hırpalayabilir. Akvaryumda tek erkek kuralı geçerlidir. İkinci bir erkeği ancak çok büyük, kayalarla bölünmüş bir akvaryumda deneyin; alt sıradaki erkek çoğu zaman yaşamaz.
Doğru grup bir erkek ve dört beş dişidir. Tek ya da iki dişi sürekli hedef olur. Dişiler de birbirine ve akraba türlerin dişilerine karşı hoşgörüsüzdür; bu, mbuna’lar arasında az görülen bir özelliktir. Saldırganlığı dağıtmanın mbuna’lardaki klasik yolu burada da geçerlidir: akvaryumu bol kayalı ve biraz kalabalık kurup farklı renk desenli başka mbuna’larla doldurmak. Tek bir balığa yönelen öfke böylece paylaşılır.
Tavuskuşları ve utaka’lar gibi sakin Malawi cikletlerini Auratus’la birlikte koymayın. Sarı İmparator gibi kum bölgesinin sakin türleri bu balığın yanında stresle solar ve yem alamaz. Aynı nedenle Sarı Prenses de riskli bir arkadaştır. Başka Melanochromis türlerini hiç koymayın; birbirleriyle kolayca melezleşirler.
| Tür Adı | Bilimsel Ad | Uyumluluk Notu |
|---|---|---|
| Kenyi | Maylandia lombardoi | Dikey bantlı, kendisi de sert bir mbuna; büyük akvaryumda dengeli rakip |
| Demasoni | Chindongo demasoni | Küçük ama sert; grup hâlinde ve kalabalık mbuna akvaryumunda |
| Mavi Prenses | Chindongo socolofi | Mavi renkli, dikey desenli; renk çatışması yok |
| Paslı Ciklet | Iodotropheus sprengerae | Kahverengi-mor mbuna; kalabalık düzende uyum sağlar |
| Trewavasae | Labeotropheus trewavasae | Kaya yosunu kazıyıcısı, dayanıklı ve sert |
| Synodontis | Synodontis multipunctatus | Alkali suya uyumlu, gece aktif taban balığı |
| Riskli: Sarı Prenses | Labidochromis caeruleus | Çok sakin; yalnız büyük ve kalabalık akvaryumda |
| Uyumsuz: Tavuskuşları ve utaka’lar | Aulonocara, Copadichromis spp. | Sakin kum ve açık su türleri; ezilir |
| Uyumsuz: Johanni ve diğer Melanochromis | Melanochromis spp. | Melezleşir ve şiddetli kavga eder |
Üretim
Auratus anasal ağız kuluçkacısıdır ve doğru grupta kendiliğinden ürer. Asıl iş, dişiyi kuluçka boyunca güvende tutmaktır.
- Grup: Bir erkeğe en az üç, tercihen dört beş dişi. Akvaryum en az 120 cm olmalı.
- Kondisyon: İki üç hafta yosunlu pulun yanında dondurulmuş artemia ve mysis verin. Sıcaklığı 25–26 °C’de tutun, pH’ı 8,2–8,5 civarında sabitleyin.
- Yumurtlama: Erkek koyulaşır, bir kayanın yanında ya da yassı bir taşın üstünde titreşerek dişiyi çağırır. Dişi birkaç yumurta bırakıp hemen ağzına alır, ardından erkeğin anal yüzgecindeki sarı lekeleri gagalar. Erkek bu sırada sperm bırakır; döllenme dişinin ağzında olur. Küme 40 yumurtaya kadar çıkar, genç dişilerde daha azdır.
- Kuluçka: Dişi yumurtaları ve yavruları yaklaşık üç hafta ağzında taşır. Ağzı belirgin biçimde şişer, bu sürede yemez ve saklanır. Ana akvaryumda erkek onu rahatsız etmeye devam eder; dişiyi ayırmak verimi artırır. Ayıracaksanız ilk iki gün içinde ya da üçüncü haftanın sonunda yapın, kepçe yerine bir kapla alın.
- Yavru: Serbest kalan yavruları dişi yaklaşık bir hafta daha korur, tehlikede ağzına geri alır. Sonra dişiyi ana akvaryuma döndürün. Yavrular ilk günden yeni çıkmış artemia ve ince ezilmiş pul alır.
Bazı üreticiler yavruları iki haftalıkken dişinin ağzından alıp kendileri büyütür; dişi böylece daha çabuk toparlanır ve daha fazla yavru elde edilir. Yavruların hepsi sarı desenlidir; erkekler ancak cinsel olgunluğa yaklaşıp grupta sıra kurulunca koyulaşır.
Hastalıklar ve Korunma
Dayanıklı bir balıktır. Türe özgü iki zayıf noktası vardır. Birincisi Malawi şişkinliğidir: iştah kaybı, köşeye çekilme, beyaz ipliksi dışkı ve birkaç gün içinde karnın şişmesi. Yosun yiyen mbuna’larda yüksek proteinli yem, yüksek nitrat ve stres bir araya gelince ortaya çıkar. Erken evrede büyük su değişimi, birkaç gün açlık ve metronidazol işe yarar; karın şiştikten sonra kurtarmak zordur.
İkincisi kavga yaralarıdır. Yırtık yüzgeçler ve dökülmüş pullar mantar ve bakteri enfeksiyonlarına kapı açar. Sürekli kovalanan bir balık görürseniz sorunu kayaları yeniden düzenleyerek ya da balığı çıkararak çözün; ilaç bunun yerini tutmaz. Beyaz benek ve solungaç kurdu gibi genel hastalıklar çoğunlukla karantinasız eklenen yeni balıkla gelir.
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Akvaryumcularda genellikle 3–5 cm’lik yavrular satılır. Bu boyda hepsi sarıdır ve cinsiyet belli olmaz. Saf hat için şeritlere bakın: iki siyah şerit düzgün ve kesintisiz olmalı, sarı tonu turuncuya ya da maviye kaçmamalıdır. Şeritleri kırık, deseni dağınık bireyler Melanochromis melezi olabilir.
Bir erkek ve birkaç dişi elde etmek için altı yedi yavru alın, erkekler renk açınca fazlalarını ayırın. Auratus’u mbuna akvaryumuna en son ekleyin; önce gelen balıklar bölgelerini kurmuş olur ve yeni erkek tek başına her yeri sahiplenemez. Eklemeden önce kayaların yerini değiştirmek mevcut bölgeleri bozar ve kavgayı azaltır. pH farkı büyükse balığı damla yöntemiyle yavaşça alıştırın, akvaryuma ışıklar kapalıyken bırakın.
Benzer Türler ve Karıştırılma Riski
En yakın benzeri Melanochromis dialeptos‘tur. Desen neredeyse aynıdır; dialeptos’ta dişinin alttaki siyah şeridi belirgin biçimde testere dişli, kuyruk benekleri ise yüzgecin tamamına dağılmıştır. Auratus’ta alt şerit daha düzgündür ve benekler kuyruğun üst yarısında toplanır. Melanochromis chipokae dişileri de çizgili ve sarımsıdır; erkekleri mavi-siyah olur.
Ticarette asıl risk melezlerdir. “Johanni” adıyla satılan Melanochromis johannii ve M. cyaneorhabdos (“Maingano”), Auratus’la aynı akvaryumda kolayca çaprazlanır. Maingano’nun mavi-siyah çizgili deseni koyulaşmış Auratus erkeğine benzer, ama Maingano’da her iki cinsiyet de mavidir. Adını paylaşan Zebra Ciklet ve Malawi’nin dikey bantlı zebra mbuna’ları ise bambaşka balıklardır.
Sıkça Sorulan Sorular
Auratus’un erkeği dişisi nasıl anlaşılır?
Baskın erkek koyu kahverengi-siyah gövdeli ve açık mavi bantlıdır; dişi ve gençler altın sarısı, iki siyah şeritlidir. Ama renk sosyal sırayı gösterir: alt sıradaki erkekler sarı kalabilir, erkeksiz gruplarda bir dişi erkek rengine dönebilir. En güvenilir işaret davranış ve anal yüzgeçteki yumurta lekeleridir.
Auratus neden renk değiştiriyor?
Gruptaki baskın erkek yaklaşık iki haftada sarı desenden koyu desene geçer; deri hücrelerindeki pigment dağılımı ve sinir bağlantıları değişir. Baskın erkek çıkarılırsa sıradaki erkek koyulaşır, yenilen ya da strese giren erkek yeniden sarıya dönebilir.
Auratus kaç litrelik akvaryumda bakılır?
Bir erkek ve üç beş dişi için en az 120 cm uzunluk ve 200 litre gerekir. Başka mbuna’larla karma akvaryumda 150 cm ve 300 litre daha güvenlidir. Bol kayalı, mağaralı bir düzen şarttır.
Aynı akvaryumda iki erkek Auratus olur mu?
Olmaz. Baskın erkek diğer erkeği sürekli kovalar ve çoğu zaman öldürür. Tek erkek ve dört beş dişi tutun; fazla erkekleri renk açtıklarında ayırın.
Auratus hangi balıklarla birlikte bakılır?
Kenyi, Demasoni, Mavi Prenses, Paslı Ciklet ve Trewavasae gibi farklı renk desenli, kendisi de sert mbuna’larla kalabalık bir kaya akvaryumunda bakılır. Tavuskuşları ve utaka’lar gibi sakin türlerle, ayrıca başka Melanochromis türleriyle konmamalıdır.
Auratus dişisi yumurtaları ne kadar ağzında taşır?
Yaklaşık üç hafta sürer. Dişi bu sürede yemez ve saklanır. Küme 40 yumurtaya kadar çıkar. Serbest kalan yavruları bir hafta kadar daha korur; yavrular ilk günden yeni çıkmış artemia yer.
Kaynakça
- Boulenger, G. A. (1897). Description of a new fish from Lake Nyassa. Annals and Magazine of Natural History (Series 6), 19, 155.
- Bowers, N. & Stauffer, J. R. Jr. (1997). Eight new species of rock-dwelling cichlids of the genus Melanochromis (Teleostei: Cichlidae) from Lake Malawi, Africa. Ichthyological Exploration of Freshwaters, 8(1), 49–70.
- Hale, E. A., Stauffer, J. R. Jr. & Mahaffy, M. D. (1998). Exceptions to color being a sexually dimorphic character in Melanochromis auratus (Teleostei: Cichlidae). Ichthyological Exploration of Freshwaters, 9, 263–266.
- Liang, Y., Meyer, A. & Kratochwil, C. F. (2020). Neural innervation as a potential trigger of morphological color change and sexual dimorphism in cichlid fish. Scientific Reports, 10, 12329.
- Talling, J. F. & Talling, I. B. (1965). The chemical composition of African lake waters. Internationale Revue der gesamten Hydrobiologie, 50(3), 421–463.
- Konings, A. & Kazembe, J. (2018). Melanochromis auratus. The IUCN Red List of Threatened Species 2018.
- Froese, R. & Pauly, D. (Eds.) (2025). FishBase. Melanochromis auratus (Boulenger, 1897). www.fishbase.se.
- Seriously Fish (2025). Melanochromis auratus – Golden Mbuna. www.seriouslyfish.com.
💬 Yorum Yaz