🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Epifit Bitkiler › Java Fern Çeşitleri (Trident, Philippine, Thor’s Hammer, Bent Wing)
Epifit Bitkiler

Java Fern Çeşitleri (Trident, Philippine, Thor’s Hammer, Bent Wing)

📅 22 Kas 2026
Java Fern Trident (Leptochilus pteropus 'Trident') akvaryumda
Fotoğraf: Yercaud-elango · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Leptochilus pteropus (ticari formlar) Diğer bilimsel adlar: Microsorum pteropus 'Trident', Microsorum pteropus 'Philippine', Microsorum pteropus 'Thor's Hammer', Microsorum pteropus 'Bent Wing'
Familya Polypodiaceae Cins Leptochilus Grup Epifit IUCN LC · Asgari endişe (ana tür)
Türkiye'de Java Fern Trident · Trident Fern · Philippine Fern · Java Fern Thor's Hammer · Java Fern Bent Wing İngilizce Trident java fern · Philippine java fern · Thor's Hammer java fern · Bent Wing java fern

Bir bakışta

ZorlukKolay
IşıkAz ışık yeter
KarbondioksitGerekmez
Büyüme hızıYavaş
Boy15–40 cm
Akvaryumdaki yeriTaş-kök üstü, orta, arka
Dikim şekliTaşa-köke bağlanır
BeslenmeSudan beslenir · taban önemsiz
Sıcaklık20–28 °C
pH5–8
Karbonat sertliği0–14 °dKH
ÇoğaltmaYavru bitki, rizom bölme
Balıklara dayanımBalıklar yemez
Su üstündeYetişir · paludaryuma uygun
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · demet, porsiyon, saksı

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
AsyaAvustralya ve Okyanusya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler (18)
BangladeşBhutanBruneiEndonezyaFilipinlerHindistanJaponyaLaosMalezyaMyanmarNepalPapua Yeni GineSingapurSri LankaTaylandTayvanVietnamÇin

Bu formlar ata tür Java eğreltisinin içindedir; Trident'in Borneo'nun Sarawak bölgesinden, Philippine'in Filipinler'deki Panay adasından geldiği bilinir, öteki iki formun kaynağı bilinmez. Harita ata türün Hindistan'dan Güney Çin'e ve Yeni Gine'ye uzanan yayılışını gösterir.

Doğada yetiştiği yer

Ata tür, ormanlık alanlardaki derelerin kıyısında kayalara ve ağaç gövdelerine tutunarak yetişir; Philippine formu Panay'da acı su karışan derelerde de bulunur.

Haritadaki noktalar ana türün (Leptochilus pteropus) GBIF'teki 497 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Java fernin Trident, Philippine, Thor’s Hammer ve Bent Wing formları, ata bitki kadar kolay yaşayan ama yaprak biçimiyle ondan ayrılan seçimlerdir. Hiçbiri karbondioksit (CO2) sistemi istemez ve hepsi standart akvaryum lambasıyla yetinir. Bu bitkiler kuma dikilmez. Bir taşa ya da köke iplikle veya yapıştırıcıyla bağlanır; rizomları gömülürse ata bitkide olduğu gibi çürür. Aralarında bakımı en çok farklılaşan form Philippine’dir. Bu form çok yumuşak ve asidik suda yaprak karartır, orta sert ya da sert suda ise sorunsuz büyür.

Bu formların bağlanması, budanması ve çoğaltılması Java Eğreltisi sayfasında anlatıldığı gibidir. Bu sayfa her formu tanıtır ve yalnızca farklı olan konuları anlatır. Bu farklar yaprağın biçimi ve boyu, hangi formun hangi akvaryuma yakıştığı ve satıldıkları adların karmaşasıdır. Türkiye’de en sık görülen iki form ayrı sayfalarda anlatılır. Dantel uçlu form Java Fern Windelov, dar yapraklı form ise Java Fern Narrow başlığı altındadır.

Türkiye’de akvaryumcular bu bitkileri çoğunlukla eski bilimsel adıyla, “Microsorum pteropus Trident” ya da “Microsorum pteropus Thor’s Hammer” gibi form adını ekleyerek satar. Hepsi Leptochilus pteropus türünün içindedir. Güncel bitki listeleri bu formları ayrı birer tür ya da varyete saymaz; aradaki fark yalnızca yaprağın biçimindedir. Bu yüzden karttaki harita ve koruma durumu ata türe aittir.

Nasıl Tanınır

Bütün formlarda bitkinin yapısı ata bitkiyle aynıdır. Kahverengi pullu ince bir rizom taşın ya da kökün üstünde sürünerek ilerler. Yapraklar rizomun üst yüzünden çıkar, tutunmaya yarayan kökler alt yüzünden iner. Yaprak koyu yeşil ve derimsidir, yaşlı yapraklarda yavru bitkiler belirir.

Formları birbirinden ayıran şey yaprağın eni, loplanması ve yüzeyidir. Trident’te dar yaprağın iki yanından ince loplar çıkar. Thor’s Hammer aynı biçimde loplanır ama yaprakları çok daha geniştir. Philippine’in yaprağı tek parçadır ve yüzeyi dövülmüş metal gibi buruşuktur. Bent Wing ise kıvrılan ve uçta bükülen yapraklarıyla tanınır.

Yaprak biçimi aynı bitkide de değişir. Genç bitkinin ve yeni bağlanmış parçanın yaprakları çoğu zaman tek parça çıkar; loplar bitki yerleştikçe ve iriledikçe belirginleşir. Serada su üstünde yetişmiş bitkinin yaprakları da akvaryumda çıkacak yapraklardan biraz farklıdır.

Varyeteler ve Ticari Formlar

Aşağıdaki dört form Türkiye’de akvaryumcuların listelerinde yer alır. Kimi demet ya da yaprak sayısıyla porsiyon olarak, kimi saksıyla, kimi de ön siparişle gelir. Bu formlar sık sık tükenir ve stoka düzensiz girer.

Java Fern Trident

Trident, dar yapraklı ve küçük boylu bir formdur. Yaprağın her iki yanında iki ile beş arasında ince lop bulunur. Orta lop da yan loplar da çok dardır ve yaprak bir çatala ya da kuş tüyüne benzer. Adı da yaprağın üç parçalı görünüşünden gelir. Aynı bitkide tek parçalı ve çok parçalı yapraklar bir arada görülebilir. Akvaryumda 15–20 cm boylanır, yıllanmış öbekte biraz daha uzar.

Formun Borneo’nun Sarawak bölgesinden geldiği sanılır. Yavaş büyür ve az ışıkta sağlıklı kalır. Ölçeği küçük olduğu için 30 litrenin altındaki akvaryumlarda da kullanılır; dört formun içinde nano akvaryuma uyan tek form budur. Akvaryumcularda “Microsorum pteropus Trident” ya da “Trident Fern” adıyla demet, porsiyon ve saksı olarak satılır.

Java Fern Philippine

Philippine’in yaprakları tek parçalı, mızrak biçimli ve ata bitkininkinden biraz daha açık yeşildir. İnce damarlar yaprak yüzeyinde oluk gibi çöker ve yaprağa buruşuk, dövülmüş gibi bir doku verir. Bu doku formu öteki Java fernlerden kolayca ayırır. Yetişkin bitki 30 cm’yi bulur ve geçebilir. Bu yüzden onu orta ya da arka alana yerleştirin.

Bu form Filipinler’in Panay adasından gelir ve orada çoğu zaman acı su karışan derelerde yetişir. Bakımını öteki formlardan ayıran özellik buradan gelir. Philippine çok yumuşak ve asidik suyu sevmez; böyle suda yaprakları siyah lekelenir ve delinir. Genel sertliği 10 °dGH’nin ve pH’ı 6,6’nın üstünde olan suda sorunsuz büyür. Türkiye’deki şebeke sularının çoğu bu ölçüyü karşılar. Az ışıkta ve gübre verilmeden de yaşar; ışık ve gübre artınca rengi parlaklaşır ve bitki daha hızlı büyür. Akvaryumcularda “Microsorum pteropus Philippine” ya da “Philippine Fern” adıyla saksılı ve demet olarak satılır, ama çoğu zaman tükenmiştir.

Java Fern Thor’s Hammer

Thor’s Hammer, büyüme biçimiyle Trident’e benzer, ama yaprakları çok daha geniştir. Yaprağın ucu ve yan lopları çatallanır; kalın ve toplu yaprak ucu çekice ya da Y harfine benzer. Bu çatallanma bitki yaşlandıkça belirginleşir. Bu formu hobiye ilk kez Roland Strößner getirdi; adını da o koydu ve bitkiyi o yaydı.

Dört form içinde en iri olanı budur. Akvaryumda 40 cm’ye kadar uzar ve arka alana yakışır. Yavaş ya da orta hızda büyür, az ve orta ışıkta yaşar. Akvaryumcularda “Microsorum pteropus thor’s hammer” adıyla 10–15 yapraklık porsiyonlar, demet ve saksı olarak satılır.

Java Fern Bent Wing

Bent Wing yeni ve az tanınan bir ticari formdur. Yaprakları ata bitkininkinden dardır, yaprak boyunca kıvrılır ve uca doğru bükülür. Kimi bitkilerde yaprak ucu dalgalanır ve el gibi dallanır. Bu forma ait bir yetiştirici veri sayfası yoktur ve satıcıların tanımları birbirini tutmaz. Kimi ilanlarda Trident’in tanımı bu forma da kopyalanmıştır. Bent Wing etiketli bitkiyi yaprağına bakarak seçin.

Bakımı ata bitkiyle aynıdır ve az ışıkta yaşar. Türkiye’de “Microsorum pteropus bent wing” adıyla ithal saksı, demet ve tek bitki olarak listelenir. Bu ilanlar çoğu zaman stokta değildir.

Form Görünüş Boy Büyüme Not
Trident Dar yaprağın iki yanında 2–5 ince lop 15–20 cm Yavaş Nano akvaryuma uyan tek form; demet ve porsiyonla gelir.
Philippine Tek parça, buruşuk yüzeyli açık yeşil yaprak 20–30 cm Yavaş Çok yumuşak ve asidik suda yaprak karartır; orta sert su ister.
Thor’s Hammer Geniş, ucu çekiç gibi çatallanan yaprak 30–40 cm Yavaş, orta En iri form; arka alana yakışır.
Bent Wing Dar, kıvrılan, ucu bükülen yaprak Belirsiz Yavaş Tanımı satıcıdan satıcıya değişir; çoğu zaman tükenmiştir.
Windeløv Ucu ince ince çatallanan dantelli yaprak 15–20 cm Yavaş Türkiye’de en kolay bulunan form; ayrı sayfada anlatılır.
Narrow Eni 2 cm’yi geçmeyen şerit yaprak 10–20 cm Yavaş Küçük akvaryumlara uyar; ayrı sayfada anlatılır.

Doğada Nerede Yetişir

Bu formlar, ata türün Asya’daki geniş yayılışı içinde farklı yerlerden toplanmış ya da serada seçilmiş bitkilerdir. Trident’in Borneo’dan, Philippine’in Filipinler’deki Panay adasından geldiği bilinir. Thor’s Hammer ve Bent Wing’in doğadaki kaynağı bilinmez. Ata tür ormanlık derelerin kıyısında, kayalara ve ağaç gövdelerine tutunarak yetişir. Karttaki harita ve koruma durumu ata türe aittir; ayrıntısı Java Eğreltisi sayfasındadır.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Bütün formlar taşa ya da köke pamuk ipliğiyle, misinayla veya jel kıvamlı akvaryum yapıştırıcısıyla bağlanır. Saksıdan çıkarma, taş yünü temizliği ve bağlama sırası ata bitkiyle aynıdır. Rizomu kuma gömmeyin; tabanda duracak bitkinin yalnızca kökleri kuma girebilir.

Formu boyuna göre yerleştirin. Trident küçük bir taşın ya da ince bir kökün üstünde ön ve orta alanda durur, nano akvaryumda da ölçeği bozmaz. Philippine orta alana, Thor’s Hammer ise kökün arkasına ya da arka alana yakışır. Demet ya da porsiyon olarak gelen bitki çoğu zaman birkaç ayrı rizom parçasından oluşur. Bu parçaları tek tek değil, üç dört parçalık gruplar hâlinde bağlarsanız öbek daha çabuk dolar.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Bütün formlar az ışıkla yetinir. Standart akvaryum lambası, günde 6–8 saat yandığında, sağlıklı büyümeleri için yeter. Güçlü ışık altında da yaşarlar, ama yavaş büyüyen yaprakları fazla ışıkta yosun tutar. Trident’in ince lopları yosunu çabuk gösterir.

Karbondioksit sistemi hiçbirine gerekmez. Besinlerini sudan alırlar ve kök tableti onlara ulaşmaz. Balıklı bir akvaryumda haftada bir, şişede yazan dozun yarısı kadar sıvı gübre yeni yaprakları sağlam tutar. Philippine ışık, karbondioksit ve gübre verildiğinde belirgin biçimde hızlanır ve rengi parlaklaşır.

Su Değerleri

Trident, Thor’s Hammer ve Bent Wing su değerlerinde ata bitki kadar geniş bir aralığa uyar. Yumuşak sudan sert suya kadar yaşarlar ve 20–28 °C’de en iyi büyürler. Philippine bu konuda ayrılır. Genel sertliği 10 °dGH’nin altındaki çok yumuşak ve asidik suya onu koymayın. Bu form, ata bitki gibi hafif tuzlu suya da dayanır. Bu formlar için ısıtıcılı akvaryum daha güvenlidir; serin suda zaten yavaş olan büyümeleri durur.

Budama ve Bakım

Budama ata bitkideki gibi yapılır. Kararan, yırtılan ya da yosunla kaplanan yaprağı sapının rizoma birleştiği yerden kesin. Philippine ve Thor’s Hammer yaşlandıkça 30 cm’yi geçer. Bu formlarda en uzun yaprakları düzenli olarak dipten alın. Yapraklarda biriken yavru bitkileri de zaman zaman ayıklayın, çünkü öbeğin biçimini bozarlar.

Çoğaltma

Bütün formlar yapraklarda çıkan yavru bitkilerle ve rizom bölünerek çoğaltılır; yöntem ata bitkiyle aynıdır. Yavru bitkiler ana bitkinin yaprak biçimini taşır, ama genç yaprakları ilk aylarda tek parçalı çıkabilir. Loplu yapraklar yavru büyüdükçe belirir. Rizomu bölerken her parçada en az üç dört yaprak bırakın.

Sık Görülen Sorunlar

Philippine’in yaprakları siyah lekelenip deliniyor

Philippine’in yaprağında siyah lekeler ve delikler belirir. Bu sorunun en sık nedeni suyun çok yumuşak ve asidik olmasıdır. Ters ozmoz suyu ya da yumuşatılmış suyla kurulmuş akvaryumda bu form sağlıklı kalmaz. Suyun sertliğini ölçün; sertlik düşükse bitkiyi daha sert sulu bir akvaryuma taşıyın. Lekeli yaprak iyileşmez, onu dipten kesin.

Trident’in yaprakları loplanmıyor

Yeni bağlanmış ya da yavru bitkiden gelen Trident ilk aylarda tek parçalı, düz yapraklar verebilir. Bu bir bozulma değildir. Bitki yerleşip iriledikçe yan loplar belirir. Aylar geçtiği hâlde loplu yaprak çıkmıyorsa bitki büyük olasılıkla Narrow ya da başka bir dar yapraklı formdur.

Yapraklar kararıyor ya da yosun tutuyor

Bu iki sorun ata bitkide nasılsa bu formlarda da öyledir. Kararmanın nedeni çoğu zaman durgun su ve besin kıtlığıdır. Yosun ise yavaş büyüyen yaprağın uzun süre güçlü ışıkta kalmasından gelir. Nedenleri ve çözümleri Java Eğreltisi sayfasında anlatılır.

Hangi Akvaryuma Uyar

Bu formlar ata bitkinin uyduğu akvaryumların çoğuna uyar. Sert ve derimsi yaprakları otçul balıklara ata bitki kadar dayanıklıdır. Trident en çok nano, karides ve beta akvaryumlarında kullanılır. Philippine sert ve bazik suyu sevdiği için Malavi ve Tanganyika ciklet akvaryumlarına iyi uyar. Bu formlar seyrek bulunur ve yavaş büyür. Isıtıcısız japon balığı akvaryumuna onların yerine ata bitkiyi koyun.

Balık / canlı Durum Not
Cüce karidesler Uyumlu Yaprakta biyofilm otlarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Beta balığı Uyumlu Trident küçük beta akvaryumunun ölçeğine uyar.
Lepistes, tetra ve rasbora gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Moli ve hafif tuzlu su balıkları Uyumlu Philippine sert ve hafif tuzlu suya dayanır.
Malavi ve Tanganyika cikletleri Uyumlu Bitki sert suya dayanır; yapıştırıcıyla kayaya tutturun.
Diskus Dikkat Yumuşak ve asidik su Philippine’e uymaz; bu formlar sürekli 30 °C’de de zorlanır.
Japon balığı Dikkat Yaprağı yemez, ama gevşek bitkiyi söker ve serin su bu formların büyümesini durdurur.
Astronot balığı ve öteki iri cikletler Dikkat Yaprağı yemezler ama bitkiyi sökerler. Ağır bir taşa yapıştırın.
İri kerevitler Uyumsuz Bitkileri kıskaçlarıyla keser ve söker.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Bu formlar Türkiye’de ara sıra bulunur. Trident ve Thor’s Hammer çoğunlukla demet ya da 10–15 yapraklık porsiyon olarak, saksılı olanları da ön siparişle gelir. Philippine ve Bent Wing daha seyrek görülür ve ilanları çoğu zaman tükenmiştir. Bu yüzden istediğiniz formu gördüğünüzde etiketine değil yaprağına bakarak alın.

Sağlıklı bitkinin rizomu serttir, yaprakları koyu yeşil ve diridir. Demet ve porsiyonlarda rizom parçaları yolda ezilebilir. Yumuşamış ya da kararmış parçaları bağlamadan önce kesip atın. İthal bitki salyangoz yumurtası, yosun ve ilaç kalıntısı taşıyabilir. Bitkiyi akan suyun altında yaprak yaprak yıkayın; karides akvaryumuna girecekse birkaç gün ayrı bir kapta bekletin.

İlk haftalarda büyüme beklemeyin. Serada su üstünde yetişmiş bitki bir iki eski yaprağını karartıp bırakabilir. Rizomun ucundan çıkan ilk yeni yaprak, bitkinin yerine alıştığını gösterir.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Bu formlar en çok birbiriyle karışır. Genç ve henüz loplanmamış Trident, Narrow formuna çok benzer. Thor’s Hammer’ı Trident’ten ayırmanın yolu yaprağın enidir; Thor’s Hammer’ın yaprakları birkaç kat geniştir. Windeløv’ün yaprak ucu ise ince ince dallanır ve dantel gibi görünür; Thor’s Hammer’ın ucu daha kalın ve topludur.

Java fernlere benzeyen başka bir su eğreltisi Bolbitis heudelotii‘dir. O da taşa bağlanır, ama yaprakları yarı saydamdır ve derin dilimlidir. Ayrıca yumuşak suda ve karbondioksitle daha iyi büyür. Taşa bağlanan rizomlu çiçekli bitkiler olan anubiaslar ve Bucephalandra türleri aynı koşullarda yaşar, ama yaprakları kısadır ve üzerlerinde yavru bitki çıkmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Java fern Trident CO2 ister mi?

Java fern Trident karbondioksit sistemi istemez. Standart lamba altında, balıklı bir akvaryumda yavaş ama sağlıklı büyür. Haftada bir yarım doz sıvı gübre yeni yapraklarını sağlam tutar.

Java fern Trident nano akvaryuma uyar mı?

Trident 15–20 cm boyda kalan dar yapraklı bir formdur ve 30 litrenin altındaki akvaryumlarda da kullanılır. Onu küçük bir taşa ya da ince bir köke bağlayın. Philippine ve Thor’s Hammer ise nano akvaryum için fazla iridir.

Java fern Philippine yaprakları neden kararıyor?

Philippine çok yumuşak ve asidik suda yaprak karartır ve yaprakları delinir. Bu form genel sertliği 10 °dGH’nin ve pH’ı 6,6’nın üstünde olan suda sağlıklı büyür. Lekeli yaprak iyileşmez, onu dipten kesin.

Thor’s Hammer ile Trident arasındaki fark nedir?

İki form da loplu yapraklıdır ve benzer biçimde büyür. Thor’s Hammer’ın yaprakları çok daha geniştir, ucu çekiç gibi çatallanır ve bitki 40 cm’ye kadar uzar. Trident’in lopları ince ve dardır, bitki de 15–20 cm’de kalır.

Java fern çeşitleri kuma dikilir mi?

Java fern çeşitlerinin rizomu kuma gömülmez, gömülen rizom çürür. Bitkiyi bir taşa ya da köke iplikle veya yapıştırıcıyla bağlayın. Tabanda duracaksa yalnızca köklerini kuma sokun.

Java fern Bent Wing nasıl bir bitki?

Bent Wing, dar yaprakları kıvrılan ve ucu bükülen yeni bir ticari Java fern formudur. Bakımı ata bitkiyle aynıdır ve az ışıkta yaşar. Satıcıların tanımları birbirini tutmadığı için bitkiyi yaprağına bakarak seçin.

Kaynakça

  1. Zhang, L., Lu, N. T., Zhou, X.-M., Chen, D.-K., Knapp, R., Zhou, L., Guo, L., Luong, T. T., Sun, H., Gao, X.-F. & Zhang, L.-B. (2019). A plastid phylogeny of the Old World fern genus Leptochilus (Polypodiaceae): Implications for cryptic speciation and progressive colonization from lower to higher latitudes. Molecular Phylogenetics and Evolution, 134, 311–322.
  2. Petchsri, S. & Boonkerd, T. (2014). The genera Microsorum and Phymatosorus (Polypodiaceae) in Thailand. Tropical Natural History, 14(2), 45–74.
  3. Suwannamali, W., Wang, K.-T., Su, C.-C., Kantha, P., Tzean, Y. & Wu, T.-M. (2024). Optimizing green globular body induction for micropropagation of Microsorum pteropus ‘Windeløv’. Horticulturae, 10(7), 673.
  4. Lansdown, R. V. (2011). Leptochilus pteropus. The IUCN Red List of Threatened Species 2011: e.T199682A9116734.
  5. POWO (2026). Leptochilus pteropus (Blume) Fraser-Jenk. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  6. GBIF Secretariat (2026). Leptochilus pteropus (Blume) Fraser-Jenk. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  7. Flowgrow (2026). Microsorum pteropus ‘Trident’; ‘Philippine’; “Thors Hammer”. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  8. Tropica Aquarium Plants (2026). Microsorum pteropus ‘Trident’ (008G), bitki veri sayfası. tropica.com.
  9. Dennerle Plants (2026). Microsorum pteropus ‘Thor’s Hammer’ (30448), bitki veri sayfası. dennerleplants.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia