🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Rozet Bitkiler › Rorippa Aquatica
Rozet Bitkiler

Rorippa Aquatica

📅 21 Kas 2026
Rorippa Aquatica
Fotoğraf: Dominic · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Rorippa aquatica (Eaton) E.J.Palmer & Steyerm. Diğer bilimsel adlar: Armoracia aquatica, Neobeckia aquatica, Armoracia lacustris
Familya Brassicaceae Cins Rorippa Grup Rozet bitki
Türkiye'de Rorippa aquatica İngilizce Lake cress · Lake yellow-cress

Bir bakışta

ZorlukOrta
IşıkOrta ışık
KarbondioksitFaydalı, şart değil
Büyüme hızıYavaş
Boy5–10 cm
Akvaryumdaki yeriÖn, orta
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten beslenir · besinli taban faydalı
Sıcaklık4–27 °C · ısıtıcısız olur
pH6–7,5
Karbonat sertliği2–14 °dKH
ÇoğaltmaYavru bitki, sap çeliği
Su üstündeYetişir · paludaryuma uygun
AkvaryumculardaNadir · saksı

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Kuzey Amerika
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
ABDKanada

Kanada'nın güneydoğusundan (Ontario, Québec) ABD'nin orta ve doğu eyaletlerine, güneyde Teksas ve Florida'ya kadar yayılır. Yayılış alanı boyunca nadirdir; bazı kuzeydoğu eyaletlerinde koruma altındadır.

Doğada yetiştiği yer

Göl, havuz, kaynak ve yavaş akan derelerin kıyısında, çamurda ya da sığ suda yetişir. Su seviyesi mevsime göre değiştiği için yılın bir bölümünü su altında, bir bölümünü su üstünde geçirir.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 429 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Rorippa aquatica, serin suyu seven ve çok yavaş büyüyen alçak bir rozet bitkisidir. Bakımı zor değildir, ama her akvaryuma uymaz. Karbondioksit (CO2) sistemi olmadan yaşar; karbondioksit verilen akvaryumda daha düzgün ve sık büyür. Orta kuvvette bir aydınlatma ve besinli bir taban ister. Ön alana ya da orta alanın önüne, kökleri tabana gömülerek dikilir. Asıl sınırı sıcaklıktır: en iyi 20–25 °C’de büyür ve sürekli 26–28 °C’de tutulan tropikal akvaryumlarda zamanla geriler. Isıtıcısız bir oda akvaryumu ona sıcak bir akvaryumdan daha iyi gelir.

Bitkiyi ilginç yapan, yapraklarının koşullara göre biçim değiştirmesidir. Su altında ve serin suda ince parçalı, tüy gibi yaprak açar. Su üstünde ve sıcakta ise yaprakları bütün ve kenarları dişli olur. Kopan bir yaprağın sapının dibinden yeni bir bitki çıkar; bitki doğada da akvaryumda da çoğunlukla böyle çoğalır.

Türkiye’de akvaryumcularda bilimsel adıyla, “Rorippa Aquatica” diye satılır ve az sayıda satıcıda, zaman zaman bulunur. Eski adları olan Armoracia aquatica ve Neobeckia aquatica bazı satıcıların etiketlerinde hâlâ geçer. Bitki turpgillerdendir; su teresiyle ve mutfaktaki yaban turpuyla aynı ailededir. İngilizce adı “lake cress”, yani göl teresidir. Türü ilk kez 1822’de Amos Eaton yaban turpunun suda yaşayan bir varyetesi olarak tanımladı. Bugünkü adını 1935’te Ernest Jesse Palmer ve Julian Steyermark verdi. Cins adı o zamandan beri birkaç kez değişti; güncel bitki listeleri onu yeniden Rorippa cinsinde sayar. Bitki bugün yaprak biçiminin çevreye göre nasıl değiştiğini araştıran laboratuvarların gözde model bitkilerinden biridir.

Rorippa Aquatica – Su üstünde bütün ve dişli yapraklı rozet
Su üstünde bütün ve dişli yapraklı rozet — Fotoğraf: Ryan Sorrells · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Rorippa aquatica, tek bir noktadan çıkan yapraklarıyla alçak bir rozet oluşturur. Kimi bitkiler kısa, dik bir gövde de yapar ve yapraklar bu gövdeye sırayla dizilir. Su altında açan yapraklar derin parçalıdır. Orta damarın iki yanından ince, tarak dişi gibi dilimler çıkar; dilimler de kimi zaman yeniden çatallanır ve yaprak bir eğrelti yaprağını andırır. Su üstündeki yapraklar ise bütün, uzunca ve kenarları kaba dişlidir. Aynı bitkinin üzerinde bu iki biçimin arasındaki geçiş yaprakları da görülür.

Yapraklarının biçimini yalnızca suyun altında ya da üstünde olması belirlemez; sıcaklık da belirler. 20 °C’de yetişen bitki derin parçalı yapraklar açar. 25–30 °C’de yetişen bitkinin yaprakları daha sade ve daha az parçalı olur. Aydınlatmanın gücü ve rengi de yaprak biçimini etkiler. Akvaryumda gördüğünüz yaprak bu yüzden satıcının fotoğrafındakine tam benzemeyebilir.

Akvaryumda 5–10 cm boyda kalır. Yaprakları sert ama kırılgandır ve tutulduğunda kolay kopar. Su üstünde yetişen bitki 70 cm’yi bulan bir çiçek sapı çıkarır ve dört taç yapraklı beyaz çiçekler açar. Akvaryumcuya gelen bitki çoğunlukla serada, su üstü formunda yetiştirilmiştir. Su altına girdikten sonra eski yapraklarını yavaş yavaş bırakır ve yerine ince parçalı yeni yapraklar açar.

Doğada Nerede Yetişir

Rorippa aquatica, Kuzey Amerika’ya özgüdür. Kanada’nın güneydoğusunda Ontario ve Québec’ten başlayıp ABD’nin orta ve doğu eyaletlerine, güneyde Teksas ve Florida’ya kadar yayılır. Göllerin, havuzların, kaynakların, hendeklerin ve yavaş akan derelerin kıyısında, çamurda ya da sığ suda yetişir. Temiz ve ağır akan suyu sever ve çoğunlukla kireçli zeminli sularda bulunur. Su seviyesi mevsime göre iner çıkar; bitki bu yüzden yılın bir bölümünü su altında, bir bölümünü su üstünde geçirir. Yaprak biçimini değiştirme yeteneği de bu yaşama uyumdur.

Bitki doğada nadirdir. Yayılış alanının kuzeydoğu ucundaki bazı eyaletlerde çok az yerde kalmıştır ve koruma altındadır. Suların aşırı besin yüklenmesi ve istilacı bitkiler kalan toplulukları tehdit eder. Tür uluslararası koruma listesinde henüz değerlendirilmemiştir. Doğada tohum bağladığı çok seyrek görülür; asıl çoğalma yolu kopup suda sürüklenen yapraklardır. Akvaryumculardaki bitkiler ise üretim seralarında çoğaltılır.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Rorippa aquatica, ön alanda ya da orta alanın önünde, tek başına ya da birkaç bitkilik küçük bir grup olarak yakışır. İnce parçalı yaprakları iri yapraklı bitkilerin önünde iyi bir doku farkı yaratır. Yavaş büyüdüğü için öbür bitkilerin gölgesinde kalmayacağı bir yere koyun. Dikim şu sırayla yapılır:

  1. Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü dikkatle ayıklayın. Yapraklar kırılgan olduğu için bitkiyi yapraklarından değil, rozetin dibinden tutun.
  2. Ezilmiş ya da kahverengileşmiş yaprakları sapının dibinden kesin. Saksıda birkaç bitki varsa onları kökleri koparmadan birbirinden ayırın.
  3. Kökleri cımbızla besinli tabana gömün. Yaprakların çıktığı rozet merkezi tabanın üstünde kalmalıdır.
  4. Dik gövdeli bitkileri bir sap bitkisi gibi, gövdenin alt birkaç santimetresini gömerek dikin.

Bitkiler arasında birkaç santimetre boşluk bırakın. Kumu sık eşeleyen balıkların akvaryumunda kökleri tutunana kadar dibine küçük bir taş koymak bitkinin yerinden çıkmasını önler. Rozet merkezini gömmek, bu bitkide de en sık yapılan dikim hatasıdır; gömülen merkez çürür.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Orta kuvvette bir aydınlatma ister. Günde 8 saat yanan iyi bir LED ona yeter. Zayıf ışıkta yeni yapraklar seyrek ve cılız çıkar. Güçlü ışık, yavaş büyüyen yaprakların üzerinde yosun tutmasına yol açabilir.

Karbondioksit sistemi şart değildir. Bitki karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar, ama büyümesi iyice ağırlaşır. Karbondioksit verilen akvaryumda rozet daha dolgun ve daha düzgün olur. İyi koşullarda bile çok yavaş büyüdüğünü baştan bilin; karbondioksit bu hızı ancak biraz artırır.

Besinli bir taban ona iyi gelir. Kum ya da çakıl tabanda kök bölgesine birkaç ayda bir kök tableti gömün. Haftalık su değişiminden sonra demir ve potasyum içeren bir sıvı gübre vermek yeni yaprakların rengini korur.

Su Değerleri

Yumuşaktan orta serte kadar çoğu suya uyar ve hafif asidik ya da nötr suda iyi büyür. Türkiye’deki şebeke sularının çoğu ona uygundur. Asıl dikkat edilecek değer sıcaklıktır. En iyi 20–25 °C’de büyür ve serin suya çok dayanıklıdır; ısıtıcısız akvaryumda, kışın 10 °C’nin altına inen suda bile yaşar. Su sürekli 26 °C’nin üstünde kalırsa yaprakları sadeleşir, küçülür ve bitki zamanla geriler.

Budama ve Bakım

Budama ihtiyacı çok azdır. Sararan, yosun tutan ya da kırılan yaprağı sapının dibinden kesin. Kestiğiniz sağlam bir yaprağı atmayın, çünkü o yaprak yeni bir bitki verebilir. Dik gövde yapan bitkiler zamanla uzarsa gövdeyi kesip üst kısmı yeniden dikebilirsiniz.

Su değişimi sırasında yapraklara sert dokunmayın. Kopan yapraklar yüzeyde ya da filtrenin emişinde birikir; onları toplayıp çoğaltma için ayırın ya da atın.

Çoğaltma

Rorippa aquatica, yapraktan çoğalır. Sapından kopan ya da kesilen bir yaprağın kesik ucunda kök ve yeni bir sürgün oluşur. Bitkinin doğadaki asıl çoğalma yolu da budur.

  1. Sağlam, olgun bir yaprağı sapının dibinden temiz bir makasla kesin.
  2. Yaprağı akvaryumun yüzeyinde serbest bırakın ya da sığ bir kapta, suyun üstünde yüzdürün. Yaprağı nemli toprağın üstüne yatırmak da işe yarar.
  3. Birkaç hafta içinde sapın kesik ucunda beyaz kökler ve küçük bir rozet belirir.
  4. Yavru bitki birkaç yaprak ve birkaç santimetrelik kök yaptığında onu eski yapraktan ayırın ve tabana dikin.

Dik gövde yapan bitkiler sap çeliğiyle de çoğaltılır. Akvaryumda tohumla üretim yapılmaz.

Sık Görülen Sorunlar

Yeni gelen bitkinin yaprakları eriyor

Serada su üstünde yetişen bitkinin bütün ve dişli yaprakları su altında yaşayamaz. Bu yapraklar ilk haftalarda yumuşar, kararır ve çürür. Bu durum bir hastalık değil, bitkinin su altına geçişidir. Çürüyen yaprakları dipten kesin ve rozet merkezinden çıkacak ince parçalı yeni yaprakları bekleyin. Merkez sağlam ve yeşil kaldıkça bitki toparlanır.

Yapraklar küçülüyor, bitki seyreliyor

En sık neden sıcak sudur. 26–28 °C’de tutulan akvaryumda yapraklar sadeleşir ve küçülür, bitki birkaç ay içinde gerileyip yok olur. Bitkiyi daha serin bir akvaryuma taşıyın ya da sıcaklığı 25 °C’nin altına indirin. Zayıf ışık ve besinsiz taban da aynı gerilemeye yol açar.

Yaprakların üzeri yosun tutuyor

Çok yavaş büyüyen yaprak güçlü ışık altında uzun süre kaldığında üzerinde yosun birikir. Aydınlatma süresini kısaltın ve yosun tutmuş yaprakları dipten kesin. İnce parçalı yaprak silinmeye dayanmaz.

Yapraklar kopup yüzeyde yüzüyor

Yapraklar kırılgandır; dikim sırasında, su değişiminde ya da balıklar dokundukça kopabilirler. Kopan yaprak bitkiye zarar vermez ve yeni bir bitki verebilir. Yaprak sürekli kopuyorsa akvaryumdaki balıkların ya da salyangozların bitkiyi kemirip kemirmediğine bakın.

Hangi Akvaryuma Uyar

Rorippa aquatica’nın asıl yeri serin sulu, ısıtıcısız akvaryumlardır. Beyaz bulut balığı, medaka ve oda sıcaklığında tutulan zebra danyo akvaryumlarında rahat yaşar. Küçük boyu sayesinde 30 litrenin altındaki akvaryumlarda da ölçeği bozmaz. Cüce karidesler bitkiye dokunmaz. Paludaryumda da kullanılır, çünkü su üstünde nemli toprakta dişli yapraklı bir rozet yapar ve çiçek açar.

Beta, diskus ve öteki sıcak su balıklarının akvaryumunda bitki sıcaklık yüzünden geriler. Kumu eşeleyen iri balıklar ve otçul balıklar ise kırılgan yaprakları koparır.

Balık / canlı Durum Not
Beyaz bulut balığı Uyumlu Isıtıcısız akvaryumu paylaşırlar; balık bitkiye dokunmaz.
Medaka Uyumlu Serin suyu paylaşırlar.
Zebra danyo Uyumlu Oda sıcaklığındaki akvaryumda sorunsuzdur.
Cüce karidesler Uyumlu Bitkiye dokunmazlar; yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Japon balıkları Dikkat Serin suyu paylaşırlar, ama tabanı eşeleyip küçük rozetleri söker ve yaprakları koparabilirler.
Beta balığı Uyumsuz Betanın istediği 26–28 °C’de bitki zamanla geriler.
Lepistes, moli ve plati Dikkat Balıklar bitkiye dokunmaz, ama akvaryum 25 °C’nin üstündeyse bitki küçülür.
Diskus ve öteki sıcak su balıkları Uyumsuz 28–30 °C’lik suda uzun süre yaşamaz.
Otçul cikletler ve iri kerevitler Uyumsuz Kırılgan yaprakları koparır, rozeti sökerler.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Türkiye’de nadir bulunan bir bitkidir. Birkaç akvaryumcuda saksıyla ya da tek tek köklü bitki olarak satılır ve stoğu sık tükenir. Gelen bitki çoğunlukla su üstü formundadır; yaprakları bütün ve dişlidir.

Sağlıklı bitkinin rozet merkezi sert ve yeşildir, kökleri beyazdır. Merkezi yumuşamış ya da kararmış bitkiyi almayın. Su altında yetiştirilmiş bitkilerle salyangoz ve başka küçük canlılar da gelebilir. Bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yıkayın ve yaprak aralarına bakın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.

İlk haftalarda eski yaprakların çürümesini olağan karşılayın. Rozetin ortasından çıkan ilk ince parçalı yaprak, bitkinin su altına alıştığını gösterir.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Cardamine lyrata da turpgillerden, serin su isteyen bir akvaryum bitkisidir. Onun yaprakları ise yuvarlak ve küçüktür, ince sapların üzerinde dizilir. İki bitki aynı serin akvaryumda birlikte yaşar.

Proserpinaca palustris de Kuzey Amerika kökenlidir ve su altında tarak gibi parçalı yapraklar açar. Bu bitki uzun gövdeli bir sap bitkisidir ve yaprakları gövde boyunca sık dizilir; Rorippa aquatica ise alçak bir rozet olarak kalır.

Su teresi (Nasturtium officinale) aynı aileden, kıyıda ve sığ suda yetişen bir bitkidir. Yaprakları bileşik ve yuvarlak yaprakçıklıdır; akvaryumda su altında uzun süre yaşamaz. Avrupa ve Asya’da yetişen Rorippa amphibia da su kıyısında yaşar; çiçekleri beyaz değil sarıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Rorippa aquatica CO2 ister mi?

Rorippa aquatica karbondioksit sistemi olmadan da yaşar. Karbondioksit verilen akvaryumda daha dolgun ve düzgün büyür. Bitki her koşulda çok yavaş büyür.

Rorippa aquatica ısıtıcısız akvaryumda yaşar mı?

Rorippa aquatica ısıtıcısız akvaryumda yaşar ve serin suyu sıcak sudan daha çok sever. En iyi 20–25 °C’de büyür. Sürekli 26 °C’nin üstünde tutulan akvaryumda zamanla geriler.

Rorippa aquatica nasıl dikilir?

Bitki saksısından çıkarılır ve köklerindeki taş yünü temizlenir. Kökler cımbızla besinli tabana gömülür, rozet merkezi tabanın üstünde bırakılır. Yapraklar kırılgan olduğu için bitki rozetin dibinden tutulur.

Rorippa aquatica yapraktan nasıl çoğaltılır?

Sağlam bir yaprak sapının dibinden kesilir ve suyun yüzeyinde serbest bırakılır. Birkaç hafta içinde sapın kesik ucunda kökler ve küçük bir rozet çıkar. Yavru bitki birkaç yaprak yapınca ayrılıp tabana dikilir.

Rorippa aquatica yaprakları neden değişiyor?

Bitki yaprağının biçimini çevreye göre değiştirir. Su altında ve serin suda ince parçalı, su üstünde ve sıcak suda bütün ve dişli yaprak açar. Yeni alınan bitkinin su üstü yaprakları bu yüzden akvaryumda çürür ve yerine ince yapraklar çıkar.

Rorippa aquatica neden büyümüyor?

Rorippa aquatica iyi koşullarda bile çok yavaş büyür. Yeni yaprak hiç çıkmıyorsa su fazla sıcak, ışık zayıf ya da taban besinsiz olabilir. Sıcaklığı 25 °C’nin altına indirin ve köklerin yanına kök tableti gömün.

Kaynakça

  1. Nakayama, H., Nakayama, N., Seiki, S., Kojima, M., Sakakibara, H., Sinha, N. & Kimura, S. (2014). Regulation of the KNOX-GA gene module induces heterophyllic alteration in North American lake cress. The Plant Cell, 26(12), 4733–4748.
  2. Amano, R., Nakayama, H., Morohoshi, Y., Kawakatsu, Y., Ferjani, A. & Kimura, S. (2015). A decrease in ambient temperature induces post-mitotic enlargement of palisade cells in North American lake cress. PLoS ONE, 10(11), e0141247.
  3. Nakayama, H. & Kimura, S. (2015). Leaves may function as temperature sensors in the heterophylly of Rorippa aquatica (Brassicaceae). Plant Signaling & Behavior, 10(12), e1091909.
  4. Amano, R., Nakayama, H., Momoi, R. ve ark. (2020). Molecular basis for natural vegetative propagation via regeneration in North American lake cress, Rorippa aquatica (Brassicaceae). Plant and Cell Physiology, 61(2), 353–369.
  5. Sakamoto, T., Ikematsu, S., Nakayama, H. ve ark. (2024). A chromosome-level genome assembly for the amphibious plant Rorippa aquatica reveals its allotetraploid origin and mechanisms of heterophylly upon submergence. Communications Biology, 7, 431.
  6. POWO (2026). Rorippa aquatica (Eaton) E.J.Palmer & Steyerm. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  7. GBIF Secretariat (2026). Rorippa aquatica (Eaton) E.J.Palmer & Steyerm. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  8. Native Plant Trust (2026). Rorippa aquatica, lake yellow-cress. Go Botany. gobotany.nativeplanttrust.org.
  9. Flowgrow (2026). Rorippa aquatica. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  10. Aquasabi (2026). Rorippa aquatica, bitki veri sayfası. aquasabi.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia