🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Epifit Bitkiler › Anubias › Anubias Gracilis
Anubias

Anubias Gracilis

📅 21 Kas 2026
Anubias Gracilis
Fotoğraf: Aureonatal · CC0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Anubias gracilis A.Chev. ex Hutch.
Familya Araceae Cins Anubias Grup Epifit IUCN VU · Hassas
Türkiye'de Anubias gracilis İngilizce Slender anubias · Spade-leaf anubias

Bir bakışta

ZorlukKolay
IşıkAz ışık yeter
KarbondioksitGerekmez
Büyüme hızıYavaş
Boy10–30 cm
Akvaryumdaki yeriTaş-kök üstü, orta, arka
Dikim şekliTaşa-köke bağlanır
BeslenmeSudan beslenir · taban önemsiz
Sıcaklık20–30 °C
pH5–7
Sertlik0–30 °dGH
ÇoğaltmaRizom bölme, yan sürgün
Su üstündeYetişir · paludaryuma uygun
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · saksı

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Afrika
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
GineLiberyaSierra Leone

Yalnızca Batı Afrika'da, Gine, Sierra Leone ve Liberya'da yetişir. Yayılışı dar olan, botanik açıdan az tanınan bir türdür.

Doğada yetiştiği yer

Orman içindeki ıslak yerlerde, dere kıyılarında ve kimi zaman dere yatağının içinde yetişir.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 30 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Anubias gracilis, uzun saplar üzerinde taşıdığı üçgen yapraklarıyla anubiasların en zarif görünen türlerinden biridir ve bakımı kolaydır. Karbondioksit (CO2) sistemi istemez, standart akvaryum lambasının ışığı ona yeter. Yeri bir taşın ya da kökün üstüdür; kalın rizomu iple ya da yapıştırıcıyla bağlanır ve hiçbir zaman kuma gömülmez. Akvaryumda orta ve arka alana yakışır. Tek ciddi kusuru sabır istemesidir. Su altında çok yavaş büyür, yeni yerine alışması aylar sürer ve su altında kalan bitki su üstündekinden belirgin biçimde küçük kalır.

Bitki yalnızca akvaryumda değil, su üstünde de yetişir. Kökleri suda, yaprakları nemli havada duran bir paludaryumda çok daha iri ve hızlı bir öbeğe dönüşür. Akvaryumda tutacaksanız onu gölgeli bir köşeye yerleştirin ve ilk aylarda yeni yaprak beklemeyin.

Türkiye’de akvaryumcularda bilimsel adıyla, “Anubias gracilis” olarak satılır. Her akvaryumcuda bulunmaz; bitki daha çok saksılı olarak, bazı akvaryumcuların bitki stoklarına girdiği dönemlerde gelir. “Gracilis” Latincede ince, zarif demektir ve adı ince uzun yaprak saplarından alır. Fransız botanikçi Auguste Chevalier bitkiye 1920’de bu adı verdi, ama bir tanım yazmadı. Türün geçerli tanımını İngiliz botanikçi John Hutchinson 1939’da, Chevalier’nin Gine’den topladığı örneğe dayanarak yaptı.

Nasıl Tanınır

Anubias gracilisin en belirgin işareti üçgen biçimli yaprak ayasıdır. Ayanın dibi iki yana doğru hafifçe genişler ve yaprağa sığ bir üç loblu görünüm verir. Ayanın boyu, dip kısmındaki eninden pek farklı değildir. Bu yüzden yaprak uzun bir mızrağa değil, kısa ve geniş bir üçgene benzer. Yaprağın ucu küttür, kenarı düzdür. Dokusu kalın ve derimsidir, rengi orta yeşildir. Yan damarlar belirgindir ve kenara yakın yerde birbirine bağlanır.

Yaprak sapı ayanın bir iki katı uzunluğundadır. Doğadaki bitkilerde sap 30 cm’yi aşar, aya da 7–12 cm boyunda olur. Akvaryumda su altında büyüyen yaprakların ayası çoğunlukla 5–10 cm’de kalır. Sapın ayaya bağlandığı yerde kısa ve kalın bir boğum bulunur. Rizom yatay sürünür ve zamanla 1–1,5 cm kalınlığa ulaşır.

Akvaryumcuya gelen saksılı bitki çoğunlukla serada, yaprakları su üstünde yetiştirilmiştir. Bu yapraklar su altına alındıktan sonra çıkan yapraklardan daha iri ve daha uzun saplıdır. Bitki su altında küçük ama aynı biçimli yapraklar vermeye devam eder. Çiçeği, küçük bir kın yaprağın sardığı kısa bir koçandır; kın yaprak en fazla 3 cm boyundadır.

Doğada Nerede Yetişir

Anubias gracilis yalnızca Batı Afrika’da, Gine, Sierra Leone ve Liberya’da yetişir. Bütün anubiaslar içinde yayılışı en dar türlerden biridir. Ormanın içindeki ıslak yerlerde, dere kıyılarında ve kimi zaman doğrudan dere yatağında büyür. Doğada şubat ile mayıs arasında çiçek açar.

Botanik açıdan az tanınan bir türdür. Cinsi 1979’da baştan inceleyen Wim Crusio, gracilise ait yalnızca altı müze örneği görebildiğini yazdı ve bitkinin iri yapraklı Anubias gigantea‘ya çok yakın olduğunu belirtti. Türü akrabalarından ayıran asıl özellikler çiçekteki erkek organların sayısı ve yaprağın biçimidir.

Tür, uluslararası koruma listesinde “Hassas” sınıfındadır. Bu sınıf, küçük bir alanda yaşayan türün yaşam alanı daraldıkça tehlikeye girebileceğini anlatır. Akvaryumcularda satılan bitkiler üretim seralarında çoğaltılır.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Anubias gracilis için en iyi yer, akvaryumun orta ya da arka alanındaki bir kök ya da taştır. Uzun yaprak sapları yüzünden alçak ve küçük bir akvaryuma uymaz. Kökün üst dallarına bağlanan bitkinin yaprakları suyun ortasında yelpaze gibi açılır ve bu görüntü bitkiye en çok yakışan düzendir. Bitkiyi lambanın tam altına değil, kökün ya da uzun bitkilerin gölgesine yerleştirin.

Bağlama işi öteki anubiaslardaki gibi yapılır. Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü tamamen ayıklayın. Rizomu kökün ya da taşın üstüne yatırın, misinayla birkaç tur sarın ya da jel kıvamlı akvaryum yapıştırıcısıyla köklerinden tutturun. Adım adım anlatımı Anubias nana sayfasında bulabilirsiniz. Bu türün kökleri tabana gömülmek yerine suda serbest sarktığında daha iyi büyür. Bu yüzden onu tabandan biraz yükseğe bağlamak, kuma oturtmaktan daha iyi sonuç verir.

En sık yapılan hata, rizomu kuma gömmektir. Gömülen rizom çürür ve bitki ölür. Bitkiyi tabana koymak istiyorsanız yalnızca kökleri gömün, rizomu tamamen açıkta bırakın. İkinci hata sabırsızlıktır. Bitki yeni yerine aylar içinde alışır; bu sürede onu yerinden oynatmayın.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Az ışık ona yeter. Standart bir akvaryum lambası, günde 6–8 saat yandığında sağlıklı büyümesi için yeterlidir. Güçlü ışık bitkiyi hızlandırmaz, yalnızca yaşlı yapraklarının üzerinde yosun birikmesine yol açar. Güçlü aydınlatmalı bir akvaryumda onu kökün altına ya da yüzen bitkilerin gölgesine yerleştirin.

Karbondioksit sistemi gerekmez. Karbondioksit verilen akvaryumda da büyümesi yavaş kalır; bu bitki için ayrı bir sistem kurmaya değmez.

Besinini çoğunlukla sudan alır. Balık sayısı yerinde bir akvaryumda ek gübre çoğu zaman gerekmez. Yeni yaprakları soluk çıkarsa haftada bir, şişede yazan dozun yarısı kadar demirli sıvı gübre verin.

Su Değerleri

Yumuşak ve hafif asidik suyu sever, ama orta sert şebeke sularında da yaşar. En iyi 22–26 °C’de büyür ve 30 °C’ye kadar dayanır. Soğuk suya kısa süre katlansa da ısıtıcısız bir akvaryumun kışın soğuyan suyunda büyümesi durur. Onu ısıtıcılı bir akvaryumda tutun.

Budama ve Bakım

Bu bitki budanmaz, yalnızca ayıklanır. Sararan, yırtılan ya da yosunla kaplanan yaprağı, sapının rizoma birleştiği yerden keskin bir makasla kesin. Yaprağı ortasından kesmeyin, çünkü geride kalan sap çürür. Bitki yeni yaprağı seyrek verdiği için bir seferde birden fazla yaprak almayın. Yaprak yüzeyindeki tortuyu su değişimi sırasında yumuşak bir fırçayla silebilirsiniz.

Çoğaltma

Anubias gracilis rizomu bölünerek çoğaltılır. Yan dal vermiş, en az altı yedi yapraklı yaşlı bir bitki seçin. Rizomu temiz ve keskin bir bıçakla tek hamlede kesin; her parçada en az üç yaprak ve birkaç sağlam kök kalsın. Rizomdan kendi kökleriyle ayrılmış bir yan sürgün varsa onu ana gövdeden ayırmak en kolay yoldur. Yeni parçayı ayrı bir taşa ya da köke bağlayın.

Su altındaki bitkiden yavru almak yıllar sürebilir. Su üstünde yetişen bitki ise rizomunu çok daha hızlı uzatır ve yan dal verir. Çoğaltmak istiyorsanız paludaryumdaki bir bitkiden parça almak daha hızlı sonuç verir.

Sık Görülen Sorunlar

Bitki büyümüyor

Akvaryuma yeni konan gracilis aylarca yeni yaprak vermeyebilir. Bu durumun nedeni türün kendisidir; bitki su altında çok yavaş büyür ve yeni ortamına geç alışır. Bitkiyi yerinden oynatmayın ve ışığı artırmayın. Rizomun gömülü olmadığından ve suyun soğumadığından emin olun. Rizomun ucunda beliren açık yeşil yaprak, bitkinin yerine alıştığını gösterir.

Serada yetişmiş yapraklar bozuluyor

Su üstünde yetiştirilmiş iri yapraklar su altında birkaç hafta içinde sararıp bozulabilir. Bitki bu sırada su üstü yapraklarının bir kısmını bırakır. Rizom sert ve yeşil kaldıkça endişe etmeyin. Bozulan yaprağı sapının dibinden kesin ve yeni çıkacak su altı yaprağını bekleyin.

Rizom çürüyor

Çürüyen rizom yumuşar, kararır ve kötü kokar; yapraklar sapından kolayca kopar. En sık nedeni rizomun kuma gömülmesidir. Bitkiyi sudan çıkarın, yumuşamış kısmı sert ve yeşil dokuya kadar kesip atın, sağlam parçayı bir taşa bağlayın.

Yapraklar yosun tutuyor

Yaşlı yapraklarda koyu yeşil noktalar ya da kenarlarda siyah tüyler belirir. Nedeni, uzun ömürlü yaprağın güçlü ışık altında durmasıdır. Aydınlatma süresini kısaltın, bitkiyi gölgeye alın ve tamamen kaplanmış yaprağı dipten kesin.

Hangi Akvaryuma Uyar

Anubias gracilis, az ışıklı ve orta büyüklükte ya da büyük bir akvaryumun orta ve arka alanına uyar. Sert yaprakları ciklet akvaryumunda da ayakta kalır. Taşa bağlı durduğu için kazılan kumdan etkilenmez. Bununla birlikte bazı ciklet bireyleri taze yaprakları didikleyebilir; yavaş büyüyen bu bitki o kaybı uzun sürede telafi eder. Diskus akvaryumunun sıcak ve yumuşak suyunda da yaşar, uzun saplı yaprakları balıklara gölge verir. Paludaryumda ise su çizgisinin hemen üstüne bağlandığında en iri hâline ulaşır.

Japon balığı akvaryumunun serin suyunda büyümez. Uzun yaprak sapları yüzünden nano akvaryuma da uygun değildir.

Balık / canlı Durum Not
Diskus Uyumlu Sıcak ve yumuşak suya dayanır, yaprakları gölge verir.
Frontosa ve öteki iri cikletler Uyumlu Sert yaprağı çoğunlukla bırakırlar. Bitkiyi ağır bir taşa bağlayın.
Akaralar ve öteki Güney Amerika cikletleri Dikkat Bazı bireyler taze yaprakları koparabilir.
Astronot balığı Dikkat Yaprağı yemez ama bitkiyi yerinden çekebilir. Yapıştırıcıyla sabitleyin.
Tetra, rasbora ve öteki topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Cüce karidesler Uyumlu Yapraktaki biyofilmi otlarlar. Yeni bitkiyi birkaç gün ayrı suda bekletin.
Ancistrus ve öteki vantuzlu balıklar Dikkat Aç kaldıklarında yaprak yüzeyini kazırlar; ek yem verin.
Japon balıkları Uyumsuz Yaprağı yemezler, ama bitki serin suda büyümez.
Kerevitler Uyumsuz Kıskaçlarıyla yaprak saplarını keserler.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Türkiye’de çoğunlukla taş yününe köklenmiş saksılı bitki olarak satılır. Saksıdaki bitki serada su üstünde yetiştirildiği için yaprakları iri ve sapları uzundur. Akvaryuma alındığında bu yaprakların bir kısmını bırakması ve sonra daha küçük yapraklar vermesi olağandır.

Sağlıklı bitkinin rizomu sert ve yeşildir. Yumuşak, kararmış ya da kötü kokan rizomlu bitkiyi almayın. Rizomun ucunda açılmakta olan açık yeşil bir yaprak, bitkinin canlı olduğunu gösterir. Saksılı bitki salyangoz ve başka küçük canlılar taşıyabilir. Bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yaprak yaprak yıkayın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

En çok karıştırıldığı bitki Anubias hastifolia‘dır. İki türün de yaprak sapı uzundur ve yaprak dibi iki yana açılır. Hastifolia ise her bakımdan daha iridir. Yaprak ayası 30 cm’yi bulur, ana lobu uzun ve sivri uçludur, dipteki iki yan lobu da belirgin bir ok ucu biçiminde yana açılır. Gracilisin ayası ise kısa ve geniş bir üçgendir, ucu küttür ve yan lobları yalnızca hafifçe belirgindir. Su altında gracilis daha küçük bir bitki olarak kalır ve orta büyüklükteki akvaryuma hastifoliadan daha kolay sığar.

Anubias gigantea da uzun saplı ve ok biçimli yapraklıdır. Bu türe botanik açıdan çok yakındır, ama çiçeğinin kın yaprağı daha uzundur. Anubias barteri türünün caladiifolia varyetesinin yaprak dibi kalp biçimine yaklaşır, ancak ayası üçgen değil yumurta biçimlidir. Anubias heterophylla ise uzun, dalgalı kenarlı ve lobsuz yapraklarıyla kolayca ayrılır. Bu türlerin hepsinin bakımı benzerdir; karışıklık bitkinin yetiştirilmesini etkilemez, yalnızca beklediğiniz boyu değiştirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Anubias gracilis su altında yaşar mı?

Anubias gracilis su altında yıllarca yaşar ve gerçek bir akvaryum bitkisidir. Su altında küçük kalır ve çok yavaş büyür. Su üstünde, bir paludaryumda ise çok daha iri bir bitkiye dönüşür.

Anubias gracilis CO2 ister mi?

Anubias gracilis karbondioksit sistemi istemez. Standart akvaryum lambasının altında, balıklı bir akvaryumda sağlıklı büyür. Karbondioksit verilse de büyümesi belirgin biçimde hızlanmaz.

Anubias gracilis nasıl dikilir?

Anubias gracilis kuma dikilmez, bir taşa ya da köke bağlanır. Köklerdeki taş yünü temizlenir, rizom misinayla ya da akvaryum yapıştırıcısıyla tutturulur. Tabana konacaksa yalnızca kökleri gömülür; rizomu gömülen bitki çürür.

Anubias gracilis neden büyümüyor?

Anubias gracilis su altında çok yavaş büyür ve yeni akvaryumuna aylar içinde alışır. Bu sürede yeni yaprak vermemesi olağandır. Uzun süre hiç büyümüyorsa rizomun gömülü olmadığına ve suyun soğumadığına bakın.

Anubias gracilis ile hastifolia arasındaki fark nedir?

İki türün de yaprak sapı uzundur. Gracilisin yaprağı kısa ve geniş bir üçgendir, ucu küttür. Hastifolianın yaprağı ise çok daha iridir, ucu sivridir ve dipteki iki lobu ok ucu gibi yana açılır. Su altında gracilis daha küçük kalır.

Anubias gracilis ciklet akvaryumuna konur mu?

Anubias gracilisin sert yaprakları çoğu ciklet akvaryumunda ayakta kalır. Bitkiyi ağır bir taşa ya da köke bağlayın ki balıklar onu sökemesin. Bazı cikletler taze yaprağı koparabilir; bitki yavaş büyüdüğü için bu kaybı geç telafi eder.

Kaynakça

  1. Crusio, W. (1979). A revision of Anubias Schott (Araceae) (Primitiae Africanae XII). Mededelingen Landbouwhogeschool Wageningen, 79(14), 1–48.
  2. Hooper, O., Cheek, M. & Couch, C. (2021). Anubias gracilis. The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T85730257A85730276.
  3. POWO (2026). Anubias gracilis A.Chev. ex Hutch. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  4. GBIF Secretariat (2026). Anubias gracilis A.Chev. ex Hutch. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  5. Tropica Aquarium Plants (2026). Anubias gracilis (101D), bitki veri sayfası. tropica.com.
  6. Flowgrow (2026). Anubias gracilis. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  7. Aquasabi (2026). Anubias gracilis, bitki veri sayfası. www.aquasabi.de.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia