Ludwigia Palustris (Ludwigia Green)
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Kuzey ve Orta Amerika'da, Karayipler'de, Kolombiya ve Venezuela'da, Avrupa'da (Türkiye dahil), Kuzey ve Güney Afrika'da ve İran'a kadar Batı Asya'da yerlidir; Avustralya'nın güneydoğusuna, Yeni Zelanda'ya, Hawaii'ye ve Bermuda'ya sonradan yerleşmiştir. Avrupa'nın birçok ülkesinde azalmış ya da yok olmuştur.
Göl, gölet, hendek ve yavaş derelerin su seviyesi mevsimle değişen çamurlu kıyılarında yetişir. Sudan çıkınca çamurda sürünür, su altında kalınca dalları yüzeye doğru yükselir.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 25.090 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Ludwigia palustris, karbondioksit (CO2) sistemi olmayan bir akvaryumda da rahatça büyüyen kolay bir sap bitkisidir. Ona orta düzeyde bir ışık yeter; iyi bir LED akvaryum lambasının altında dolgun ve sık kalır. Karbondioksit verilirse daha hızlı büyür, ama sistem şart değildir. Akvaryumun orta ya da arka bölümüne konur ve dalları tek tek tabana dikilir. Serin suya da dayanır; ısıtıcısız bir akvaryumda kışın yavaşlar ama ölmez.
Türkiye’de akvaryumcularda çoğunlukla “Ludwigia Palustris Green” adıyla saksıda satılır. Kimi satıcılar onu yalnızca “Ludwigia Green” diye, demet hâlinde satar. Bu yeşil bitki, aynı türün kırmızı formu olan Ludwigia Super Red ile aynı biçimde büyür ve aynı bakımı ister. Aradaki tek fark renktir. Super Red koyu kırmızıya döner, yeşil form ise açık ve parlak yeşil kalır. Yeşil form, kırmızı bitkilerin arasında açık renkli bir zemin kurmak için seçilir.
Bitkinin ilginç bir yanı da Türkiye’nin yerli bitkisi olmasıdır. Türün yabani hâli Anadolu’da ve Trakya’da bataklıkların, hendeklerin ve dere kıyılarının çamurunda yetişir. Botanikçiler ona “su toynakotu” der, ama akvaryumcular bu adı kullanmaz. Avrupa’da kendiliğinden yetişen tek Ludwigia türü budur. Buna karşın birçok Avrupa ülkesinde yok olmuş ya da çok azalmıştır. Akvaryumcularda satılan bitkiler üretim seralarında çoğaltılır.

Nasıl Tanınır
Ludwigia palustris, gövde boyunca karşılıklı dizilen küçük, parlak ve yumurta biçimli yapraklarıyla tanınır. Her boğumdan iki yaprak çıkar ve yaprak çiftleri birbirine çapraz durur. Yaprakların ucu sivridir, dibi kısa bir sapa doğru daralır. Gövde ince ve etlidir; yabani bitkide çoğu zaman kırmızımsı olur. Bitki kolayca dallanır ve boğumlarından beyaz kökler çıkarır.
Akvaryumda satılan yeşil formun yaprakları açık ve parlak yeşildir. Bitki sıradan bir aydınlatma altında bu rengi korur. Yabani bitkinin rengi ise ışığa göre değişir. Gölgede yeşil kalır, güçlü güneşte ya da güçlü ışıkta yaprak kenarları, orta damarı ve gövdesi kızarır, yaprak bronz-kırmızı bir renk alır.
Akvaryumda 10–40 cm boylanır. Akrabası Ludwigia repens ile karşılaştırıldığında yaprakları daha küçüktür, bitki daha kısa kalır ve daha sık bir öbek kurar. Akvaryumcuya gelen bitki çoğunlukla serada, su üstünde yetiştirilmiştir. Su üstü yaprakları daha yuvarlak ve daha sert olur. Bitki akvaryuma girdikten birkaç hafta sonra daha ince ve daha yumuşak su altı yapraklarını çıkarır.
Çiçeği çok küçüktür ve yalnızca su üstünde açar. Yaprak koltuğunda tek başına duran, sapsız ve yeşil bir çiçektir; taç yaprağı yoktur. Bu özellik onu sarı taç yapraklı akrabalarından ayırır.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Türkiye’de bu türden iki ticari form satılır. Bakımları aynıdır, aralarındaki fark yalnızca renktedir.
- ‘Green’ formu, Super Red’den seçilmiş yeşil bir formdur. Biçimi ve boyu Super Red ile aynıdır, ama yaprakları açık yeşil kalır. Türkiye’de “Ludwigia Palustris Green” ve “Ludwigia Green” adlarıyla satılan bitki budur.
- ‘Super Red’ formu, aynı türün koyu kırmızı ticari formudur. Karbondioksit verilmeyen akvaryumda da kırmızı kalır. Ayrıntılı bakımı Ludwigia Super Red sayfasında anlatılır.
İki form aynı grupta yan yana dikildiğinde kırmızı ile açık yeşil birbirini öne çıkarır. Yabani Ludwigia palustris ise ayrı bir ad altında pek satılmaz.
Doğada Nerede Yetişir
Ludwigia palustris çok geniş bir alana yayılmıştır. Kuzey Amerika’nın büyük bölümünde, Meksika’da, Orta Amerika’da ve Karayipler’de, Kolombiya ve Venezuela’da, Avrupa’da, Kuzey ve Güney Afrika’da, Kafkasya’da ve İran’a kadar Batı Asya’da yerlidir. Türkiye de bu alanın içindedir. Avustralya’nın güneydoğusuna, Yeni Zelanda’ya, Hawaii’ye ve Bermuda’ya sonradan yerleşmiştir.
Yetiştiği yerler göllerin, göletlerin, hendeklerin ve yavaş akan derelerin kıyılarıdır. Bu yerlerde su seviyesi mevsimle iner ve çıkar. Bitki sudan çıkınca çamurun üstünde sürünür, boğumlarından kök salarak halı gibi yayılır. Su altında kalınca dalları yüzeye doğru yükselir. Bitkinin akvaryumda budandıkça yan dal vermesi ve suyun yüzeyine varınca yana yatması bu yaşam biçiminden gelir. Soğuk kışları olan yerlerde de yetiştiği için düşük sıcaklığa dayanıklıdır.
Tür, uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Avrupa’nın birçok yerinde ise durum farklıdır. Çayır sulama ve bataklık alanları ortadan kalktıkça Almanya’nın çoğu eyaletinde yok olmuş, başka Avrupa ülkelerinde de tehlike altına girmiştir. Bu yüzden yabani bitkiyi dere kıyısından toplamayın. Doğadan alınan bitki akvaryuma salyangoz, böcek larvası ve parazit de taşır. Akvaryumda kullanacağınız bitkiyi akvaryumculardan alın.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
En iyi yeri akvaryumun orta bölümüdür. Büyük akvaryumda arka bölümün önüne de yakışır. Bitkiyi lambanın ışığını doğrudan alan bir yere dikin. Uzun bitkilerin gölgesinde kalan dallar seyrekleşir ve alttan yaprak döker. Dikim şu sırayla yapılır:
- Saksıyı kesip açın ve dalları taş yününden tek tek ayırın. Köklere dolanmış lifleri parmakla ya da cımbızla temizleyin.
- Bitki demet hâlinde geldiyse lastiği ya da kurşun şeridi çıkarın. Altında ezilen gövde kısmını keskin bir makasla kesip atın.
- Her dalın tabana girecek alt 2–3 cm’lik kısmındaki yaprakları koparın.
- Dalları tek tek, birbirinden 2–3 cm aralıkla ve 3–4 cm derinliğe dikin. İnce gövdeyi tabana itmek için cımbız kullanın.
En sık yapılan hata, saksıdan çıkan öbeği taş yünüyle birlikte gömmektir. Sıkışık gövdeler kök salamaz, ortadaki dallar ışık almaz ve öbek dipten çürür. Bir saksıdan çoğu zaman yedi ile on iki dal çıkar ve bu dallar ayrı ayrı dikildiğinde dolgun bir grup olur. İnce kum ya da küçük taneli çakıl dikimi kolaylaştırır. Yeni dikilen dal yerinden kalkarsa onu biraz daha derine yeniden dikin.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Orta düzeyde ışık sağlıklı büyümesine yeter. İyi bir LED akvaryum lambası günde 7–8 saat yandığında bitki sık ve dolgun kalır. Zayıf ışıkta bitki ölmez, ama boğumların arası açılır, gövde ince bir çubuk gibi uzar ve alt yapraklar dökülür. Güçlü ışıkta bitki daha sık dallanır ve yana doğru yayılır.
Karbondioksit sistemi gerekmez. Sistem kurulu bir akvaryumda bitki daha hızlı büyür ve daha gürbüz olur. Tüpsüz bir akvaryumda ise daha ağır büyür ama sağlıklı kalır.
Besinini hem sudan hem kökten alır. Balıklı bir akvaryumda haftada bir verilen tam içerikli sıvı gübre ona yeter. Yeni yapraklar soluk ya da sarımsı çıkıyorsa suda demir azalmıştır ve demirli bir sıvı gübre bunu düzeltir. Besinli taban şart değildir, ama gövdelerin dibine gömülen kök tableti büyümeyi hızlandırır.
Su Değerleri
Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve asidik sudan sert ve bazik suya kadar geniş bir aralıkta büyür; Türkiye’deki şebeke sularının hemen hepsi ona uyar. En iyi 22–26 °C’de gelişir ve 28 °C’ye kadar dayanır. Isıtıcısız bir akvaryumda su 15 °C’ye indiğinde büyümesi yavaşlar, su ısınınca bitki kaldığı yerden devam eder.
Budama ve Bakım
Tüpsüz bir akvaryumda üç dört haftada bir, karbondioksitli bir akvaryumda iki haftada bir budama gerekir. Sürgünleri su yüzeyine varmadan budayın, çünkü yüzeye varan uçlar yana yatar ve alttaki yaprakların ışığını keser.
Budamanın iki yolu vardır. Birinci yolda dalın tepesinden 5–10 cm’lik parçayı kesip yeniden dikersiniz, alttan çıplaklaşmış eski gövdeyi de söküp atarsınız. İkinci yolda gövdeyi bir yaprak çiftinin hemen üstünden kısaltırsınız. Kesilen yerin altından yeni yan dallar çıkar ve grup sıklaşır. Boğumlardan çıkan beyaz kökler olağandır; görüntüyü bozuyorsa onları kesebilirsiniz.
Çoğaltma
Ludwigia palustris, sap çeliğiyle kolayca çoğalır ve her budama aynı zamanda bir çoğaltmadır.
- Sağlıklı bir dalın tepesinden, üzerinde en az üç yaprak çifti bulunan 5–8 cm’lik bir parça kesin.
- Parçanın en alttaki yaprak çiftini koparın.
- Çeliği yapraksız kalan kısmından tabana dikin. Birkaç gün içinde boğumlardan kök çıkar.
Birkaç santimetre uzamış yan dallar da ana gövdeden ayrılıp aynı biçimde dikilebilir. Yabani bitki doğada tohumla da çoğalır, ama akvaryumda tohumla üretim yapılmaz.
Sık Görülen Sorunlar
Alt yapraklar dökülüyor
Gövdenin dibi çıplaklaşır ve yapraklar yalnızca tepede kalır. Nedeni çoğunlukla ışığın gövdenin alt kısmına ulaşmamasıdır. Dalları sık dikmek, yüzeye yayılan uçlar ve öndeki uzun bitkiler alt yaprakları gölgede bırakır. Dalları seyreltin, yüzeye ulaşan uçları kesin ve çıplak gövdeleri tepe çelikleriyle yenileyin.
Gövdeler ince uzuyor
Boğumların arası açılır, yapraklar küçülür ve dal ince bir çubuk gibi yukarı uzar. Bu, ışığın bitkiye yetmediğini gösterir. Aydınlatma süresini günde 7–8 saate çıkarın ya da bitkiyi lambanın tam altına taşıyın.
Yeni yapraklar soluk çıkıyor
Tepedeki genç yaprakların damar araları açılır ve yaprak sarımsı bir renk alır. Nedeni demir eksikliğidir. Demir içeren bir sıvı gübreyi şişede yazan dozla vermeye başlayın.
Yeni bitki yaprak döküyor
Akvaryuma yeni giren bitki ilk iki üç hafta içinde su üstünde yetişmiş eski yapraklarının bir kısmını döker. Bu bir hastalık değildir. Tepeden yeni yaprak çiftleri gelmeye başladığında bitki tutmuş demektir. Gövdenin dibi kararıp yumuşuyorsa dallar öbek hâlinde gömülmüş olabilir. Çürüyen kısmı sağlam dokuya kadar kesin ve sağlam tepe parçalarını tek tek yeniden dikin.
Hangi Akvaryuma Uyar
Ludwigia palustris, karbondioksit sistemi olmayan bir topluluk akvaryumunun en kolay sap bitkilerinden biridir. Lepistes, moli, plati, tetra ve rasbora gibi bitkiye dokunmayan balıklarla sorunsuz yaşar. Sert ve bazik suya dayandığı için canlı doğuranların akvaryumuna da uyar. Karidesler yaprak yüzeyini otlar ve bitkiye zarar vermez.
Serin suya dayanıklı olması onu ısıtıcısız akvaryumlar için de değerli kılar. Ancak japon balıkları ve iri cikletler yumuşak sap bitkilerini kemirir ve kumu eşeleyerek söker; bitki bu akvaryumlarda uzun süre ayakta kalmaz. Diskus suyunun sıcaklığı ise bitkinin üst sınırının üstündedir.
Yabani bir bataklık bitkisi olduğu için su üstünde de kalıcı olarak büyür. Paludaryumun ıslak kıyı bölümünde ya da bahçe havuzunun sığ kenarında çamura dikildiğinde yere yayılan bir örtü kurar. Ilıman iklimdeki bahçelerde kışı dışarıda geçirebilir.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Lepistes, moli, plati ve kılıçkuyruk | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; bitki sert ve bazik suya dayanır. |
| Tetra, rasbora ve gurami gibi topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. |
| Beta balığı | Uyumlu | Bitki iyi ışık ister ve küçük akvaryumda sık budanmalıdır. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Yaprakları otlarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Salyangozlar | Uyumlu | Sağlıklı yaprağa zarar vermezler, dökülen yaprakları temizlerler. |
| Japon balığı | Dikkat | Bitki serin suya dayanır, ama japon balığı yumuşak sürgünleri kemirir ve dikili dalları eşeleyip söker. |
| Diskus | Uyumsuz | Diskus suyunun sıcaklığı bitkinin dayanabildiği üst sınırın üstündedir. |
| Astronot balığı ve öteki iri cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazar, ince dalları söker. |
| Gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yapraklı sap bitkilerini yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Türkiye’de akvaryumcularda ve çevrimiçi bitki satıcılarında bulunur. Çoğunlukla taş yünlü saksıda, bir saksıda yedi ile on iki dal olarak satılır. Bazı satıcılar bitkiyi beş altı dallık demetler hâlinde gönderir, bazıları da saksı taşımada zarar görmesin diye bitkiyi saksısından çıkarıp dal olarak yollar. Yerli seralarda üretilen saksılar da vardır.
Sağlıklı bitkinin gövdeleri sert, yaprakları sık ve tepe sürgünleri canlıdır. Dibi kararmış, yumuşamış ya da yaprakları dökülmüş dalları almayın. Serada yetişmiş bitkinin yaprakları daha yuvarlak ve sert olur; bu bir sorun değildir.
Saksılı bitkiler salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Dalları akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yıkayın. İthal bitkilerde böcek ilacı kalıntısı da bulunabilir ve bu kalıntı karidesleri öldürür. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin. İlk iki üç haftada bitki su altına alışır, eski yapraklarının bir kısmını döker ve tepeden su altı yapraklarını çıkarır.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En çok karıştırıldığı bitki Ludwigia repens‘tir. Repensin yaprakları daha iridir, üst yüzleri zeytin yeşili ile bakır arasında bir renk alır ve alt yüzleri kırmızıdır. Bitki daha uzun boylanır ve daha hızlı uzar. Su üstünde açan çiçek iki türü kesin olarak ayırır. Repens çiçeğinin dört sarı taç yaprağı vardır, Ludwigia palustris çiçeğinde ise taç yaprak yoktur. İki türün melezi de ticarette dolaşır ve “kırmızı ludwigia” adıyla satılan bitkilerin bir kısmı bu melezdir.
Ludwigia ovalis da yeşil ve küçük yapraklıdır. Ancak onun her boğumundan iki değil tek yaprak çıkar ve yapraklar gövde boyunca sırayla dizilir. Ludwigia palustris’te ise yapraklar her zaman karşılıklıdır.
Lysimachia nummularia da serin suya dayanan, yeşil ve karşılıklı yapraklı bir bitkidir. Yaprakları ise yuvarlak ya da geniş yumurta biçimlidir ve ucu sivri değildir.
Su kıyısında görülen ve iri sarı çiçekler açan Ludwigia grandiflora ile Ludwigia peploides bambaşka bitkilerdir. Bunlar Avrupa’da göl ve kanalları kaplayan istilacı türlerdir. Bitki Karantinası Yönetmeliği bu iki türü ülkeye girişi yasak olan karantinaya tabi zararlı organizmalar arasında sayar; yani bu bitkiler yurt dışından getirilemez.
Sıkça Sorulan Sorular
Ludwigia palustris CO2 ister mi?
Ludwigia palustris karbondioksit sistemi istemez. İyi bir LED lambanın ışığı altında, tüpsüz akvaryumda da sağlıklı büyür. Karbondioksit verilirse daha hızlı büyür ve daha gürbüz olur.
Ludwigia Green nasıl dikilir?
Saksıdaki dallar taş yününden ayrılır ve alt yaprakları koparılır. Her dal cımbızla, birbirinden 2–3 cm aralıkla ve 3–4 cm derinliğe tek tek tabana dikilir. Saksıdan çıkan öbek taş yünüyle birlikte gömülmez.
Ludwigia palustris ısıtıcısız akvaryumda yaşar mı?
Ludwigia palustris ısıtıcısız akvaryumda yaşar. Yabani hâli soğuk kışları olan yerlerde de yetişir. Su 15 °C’ye indiğinde büyümesi yavaşlar, su ısınınca bitki yeniden büyümeye başlar.
Ludwigia palustris ile Ludwigia Super Red arasındaki fark nedir?
Super Red, Ludwigia palustris türünün koyu kırmızı ticari formudur. “Ludwigia Palustris Green” adıyla satılan bitki ise aynı türün açık yeşil formudur. İkisinin biçimi, boyu ve bakımı aynıdır.
Ludwigia alt yaprakları neden döküyor?
Ludwigia en çok ışık gövdenin dibine ulaşmadığında alt yapraklarını döker. Dalları seyrek dikin, yüzeye ulaşan uçları kesin ve çıplaklaşan gövdeleri tepe çelikleriyle yenileyin. Yeni alınan bitkinin ilk haftalarda eski yapraklarını dökmesi olağandır.
Ludwigia palustris havuzda yaşar mı?
Ludwigia palustris bir bataklık bitkisidir ve bahçe havuzunun sığ kenarında çamura dikildiğinde yere yayılarak büyür. Ilıman iklimde kışı dışarıda geçirebilir. Japon balıklarının bulunduğu havuzda ise sürgünleri kemirilebilir.
Kaynakça
- Wagner, W. L., Hoch, P. C. & Raven, P. H. (2007). Revised classification of the Onagraceae. Systematic Botany Monographs, 83, 1–240.
- Liu, S.-H., Yang, H.-A., Kono, Y., Hoch, P. C., Barber, J. C., Peng, C.-I. & Chung, K.-F. (2020). Disentangling reticulate evolution of North Temperate haplostemonous Ludwigia (Onagraceae). Annals of the Missouri Botanical Garden, 105(2), 163–182. doi:10.3417/2020479.
- Dunkel, F.-G., Amarell, U. & Kleinsteuber, A. (2007). Ludwigia x kentiana E. J. Clement – eine verkannte Ludwigia-Hybride seit über 20 Jahren am Oberrhein. Carolinea, 65, 55–58.
- Lansdown, R. V. (2013). Ludwigia palustris. The IUCN Red List of Threatened Species 2013: e.T164352A13565290.
- POWO (2026). Ludwigia palustris (L.) Elliott. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Ludwigia palustris (L.) Elliott. GBIF Backbone Taxonomy ve World Checklist of Vascular Plants veri kümesi. www.gbif.org.
- Royal Horticultural Society (2026). Ludwigia palustris, bitki ayrıntıları. www.rhs.org.uk.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Ludwigia palustris ‘Green’ ve ‘Super Red’, bitki veri sayfaları. tropica.com.
- Dennerle Plants (2026). Ludwigia palustris ‘Green’, bitki veri sayfası. dennerleplants.com.
- Flowgrow (2026). Ludwigia palustris. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
💬 Yorum Yaz