🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Sap Bitkileri › Rotala H’ra
Sap Bitkileri

Rotala H’ra

📅 18 Kas 2026
Bilimsel ad Rotala rotundifolia 'H'ra' Diğer bilimsel adlar: Rotala sp. 'H'ra', Rotala sp. 'Gia Lai', Rotala 'Vietnam H'ra'
Familya Lythraceae Cins Rotala Grup Sap bitkisi IUCN LC · Asgari endişe (ana tür)
Türkiye'de Rotala H'ra · Rotala Hra · Rotala Vietnam H'ra Red · Rotala Gia Lai İngilizce Rotala H'ra · Rotala 'Gia Lai'

Bir bakışta

ZorlukOrta
IşıkOrta ışık
KarbondioksitFaydalı, şart değil
Büyüme hızıHızlı
Boy10–50 cm · genişlik 2–5 cm
Akvaryumdaki yeriOrta, arka
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten ve sudan · besinli taban faydalı
Sıcaklık22–28 °C
pH5–7,5
Karbonat sertliği0–14 °dKH
ÇoğaltmaSap çeliği
Su üstündeYetişir
AkvaryumculardaYaygın · doku kültürü, saksı, demet

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
Vietnam

Bu form Vietnam'ın orta yaylalarındaki Gia Lai ilinden, H'Ra yerleşimi yakınından hobiye getirilmiştir; haritadaki noktalar Hindistan'dan Japonya'ya yayılan ana tür Rotala rotundifolia'ya aittir.

Doğada yetiştiği yer

Formun bulunduğu yerin koşulları yayımlanmamıştır; ana tür bataklıklarda, dere kıyılarında ve pirinç tarlalarında, yılın bir bölümünü su üstünde geçirerek yetişir.

Ana tür Rotala rotundifolia ABD'nin güneyinde istilacı hâle gelmiştir; budama artıkları ve fazla bitki dereye, göle ya da kanalizasyona atılmaz.

Haritadaki noktalar ana türün (Rotala rotundifolia) GBIF'teki 1.751 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Rotala H’ra, Rotala rotundifolia türünün dar yapraklı, turuncuya çalan bir formudur ve bakımı orta zorluktadır. Karbondioksit (CO2) sistemi olmayan akvaryumda da yaşar, ama orada çoğunlukla açık yeşil ya da soluk turuncu kalır ve sapları seyrek uzar. Sıcak turuncu rengini ve sık dokusunu güçlü ışık, düzenli gübre ve karbondioksit birlikte verildiğinde alır. Yeri akvaryumun orta ve arka alanıdır. Saplar tek tek, birkaç santim arayla tabana dikilir.

Dikim, budama, çoğaltma ve su değerleri konusunda Rotala Rotundifolia sayfasında yazılanların hepsi bu forma da uyar. Bu sayfa iki bitkiyi ayıran konuları anlatır. Bunlar daha dar yaprak, daha kolay gelen turuncu renk, sarkarak ve yana yatarak büyüme ile ışık ve gübre isteğindeki farktır. H’ra, standart formdan daha az ışıkta renk vermeye başlar. Buna karşılık sapları dik durmaz ve öbeği düzgün tutmak daha çok budama ister.

Türkiye’de akvaryumcularda “Rotala H’ra” adıyla satılır; kesme işareti düşürülerek “Rotala Hra” diye de yazılır. Bazı satıcılar aynı bitkiyi “Rotala Vietnam H’ra Red” adıyla sunar. Ad, bitkinin hobiye girdiği yerden gelir. Bitki Vietnam’ın orta yaylalarındaki Gia Lai ilinde, H’Ra adlı bir yerleşimin yakınında bulunmuştur ve bu yüzden ‘Gia Lai’ adıyla da anılır. İlk girişinde “Rotala sp.” diye satılmıştır. Güncel bitki listeleri bu formu ayrı bir tür ya da varyete saymaz, Rotala rotundifolia türünün içinde değerlendirir.

Nasıl Tanınır

Rotala H’ra, ana tür gibi ince saplıdır ve her boğumda karşılıklı iki yaprak taşır. Su altı yaprakları ana türdekilerden belirgin biçimde dardır, uzun ve ince bir şerit gibi görünür. Bu dar yapraklar öbeğe narin ve tüylü bir doku verir.

Rengi ışığa göre değişir. Zayıf ışıkta bitki açık yeşil kalır, yalnızca sürgün uçları hafifçe turuncuya çalar. Orta ışıkta ve düzenli gübrede yeşille turuncu karışık bir renk alır. Güçlü ışık, bol demir ve karbondioksit altında sürgünler sıcak bir turuncuya, kimi zaman pembe-kırmızıya döner. Aynı koşullarda büyütülen ‘Colorata’ formuna göre rengi daha turuncu, yaprakları daha dar ve açık renklidir.

Bitkiyi asıl ele veren, büyüme biçimidir. Saplar dik başlar, ama kısa süre sonra uçlarından eğilip sarkar ya da tabana paralel uzar. Güçlü ışık ve karbondioksit altında bitki neredeyse tamamen yatay büyür. Bu huy ‘Green’ formunda da vardır; H’ra ondan esas olarak turuncu rengiyle ayrılır. Dik bırakılan saplar akvaryumda yarım metreyi bulabilir, ama bitki çoğunlukla 10–30 cm yükseklikte, alçak bir öbek olarak tutulur.

Doku kültürü kabından çıkan bitki, kısa ve yeşil sürgünlerden oluşan küçük bir öbektir. Serada su üstünde yetişmiş saksılı bitkinin yaprakları ise daha kısa, yuvarlağa yakın ve koyu yeşildir. İki durumda da turuncu renk, bitki akvaryumda su altı yapraklarını çıkardıktan sonra gelir.

Varyeteler ve Ticari Formlar

Rotala H’ra ile ‘Gia Lai’ aynı bitkinin iki adıdır. “Vietnam H’ra” ve “H’ra Red” etiketleri de aynı forma verilir. “Red” eki bitkinin akvaryumda kendiliğinden kırmızı olacağını göstermez; renk yine ışığa ve gübreye bağlıdır.

Adında yalnızca “Vietnam” geçen “Rotala Vietnam” ise ayrı bir bitkidir ve bu formla karıştırılmamalıdır. Farkı aşağıdaki benzer bitkiler bölümünde anlatılmıştır. Ana türün öteki formları, yani ‘Green’, ‘Colorata’, ‘Orange Juice’ ve ‘Blood Red’, Rotala Rotundifolia sayfasında tanıtılır.

Doğada Nerede Yetişir

Bu form, Vietnam’ın orta yaylalarındaki Gia Lai ilinden akvaryum hobisine getirilmiştir. Bulunduğu yerin bitki örtüsü ya da su koşulları hakkında yayımlanmış bir bilgi yoktur. Ana tür Rotala rotundifolia ise Hindistan’dan Güneydoğu Asya’ya, Güney Çin’e ve Güney Japonya’ya kadar yayılır ve Vietnam da bu alanın içindedir. Ana tür bataklıklarda, dere kıyılarında ve pirinç tarlalarında, yılın bir bölümünü su altında, bir bölümünü ıslak çamurda geçirerek yaşar. Karttaki haritada görülen gözlem noktaları ana türe aittir.

Ana tür, uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Buna karşılık ABD’nin güneyinde akvaryumdan kaçıp kanalları tıkayan istilacı bir bitkiye dönüşmüştür. Budama artıklarını dereye, göle ya da kanalizasyona atmayın.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Rotala H’ra en iyi orta alanda, kökün ya da taşın önünde alçak ve renkli bir öbek olarak durur. Sarkan sapları nedeniyle dik ve düzgün bir arka plan duvarı kurmaya pek uygun değildir. Arkaya konacaksa sık dikilmeli ve sık budanmalıdır. Güçlü ışık ve karbondioksit verilen akvaryumlarda yatay büyümesinden yararlanılarak orta alanda turuncu bir yastık, hatta ön alanda alışılmadık bir turuncu halı kurulabilir. Bu kullanım ışığı zayıf bir akvaryumda başarılı olmaz.

Dikimi ana türden farksızdır. Saksı yününü ya da kurşun şeridi çıkarın, alt boğumların yapraklarını sıyırın ve sapları tek tek, iki üç santim arayla dikin. Doku kültürü kabındaki öbeği ılık suda yıkayıp jelden tamamen arındırın. Sonra öbeği iki üç sürgünlük küçük parçalara bölün ve her parçayı cımbızla tabana iyice gömün. Bitki ilk haftalarda yana yatmaya meyillidir. Sapları sığ dikerseniz kökleninceye kadar yüzeye kalkarlar.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Rotala H’ra için orta güçte bir LED yeterlidir; bitki bu ışıkta sağlıklı büyür ve yeşille turuncu arasında bir renk alır. Ana türün kırmızı formlarına göre daha az ışıkta renk vermeye başlaması, bu formun en çok sevilen yanıdır. Sıradan ve zayıf bir akvaryum lambası altında ise sapları seyrekleşir ve renk açık yeşilde kalır. Lambayı günde 7–8 saat açık tutun.

Karbondioksit şart değildir, ama bu formda farkı açıkça görülür. Karbondioksitsiz akvaryumda bitki daha yavaş büyür, daha yeşil kalır ve daha dik durur. Karbondioksit güçlü ışıkla birleşince büyüme hızlanır, sürgünler sıklaşır, renk turuncuya döner ve bitki yataylaşır.

Besinini hem sudan hem kökten alır. Haftada bir, demir ve iz element içeren bir sıvı gübre verin; turuncu renk, sudaki demir yeterli ve nitrat düşük olduğunda belirginleşir. Bu formun makro besin isteği ‘Green’ formundan daha düşüktür; besini kıt bir akvaryumda ‘Green’ yapraklarını dökmeye başladığında H’ra çoğu zaman büyümesini sürdürür. Yine de uzun süre gübresiz kalan bitkide eksiklik belirtileri çıkar. Besinli taban ya da grubun dibine gömülen kök tableti büyümeyi destekler.

Su Değerleri

Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak sudan orta sertlikteki suya kadar rahat büyür ve Türkiye’deki şebeke sularının çoğu ona uyar. En iyi 22–28 °C’de büyür. Isıtıcısız akvaryumun serin suyunda yaşar, ama büyümesi ve rengi belirgin biçimde geriler.

Budama ve Bakım

Budama mantığı ana türle aynıdır. Kesilen her boğumun altından iki ya da daha fazla yan sürgün çıkar ve öbek sıklaşır. Rotala H’ra hızlı büyüdüğü için bu işi iki haftada bir yapmak gerekir. Bu formda budamanın asıl amacı, yana yatan sapları düzende tutmaktır. Ön alana ya da komşu bitkilerin üstüne doğru uzayan yatay sapları dipten ya da öbeğin sınırından kesin. Alçak bir yastık istiyorsanız sapları sık ve kısa kesin; yatay büyüme bu şekilde öbeği kendiliğinden sıklaştırır. Kesilen sağlıklı uçları öbeğin boşluklarına dikin.

Çoğaltma

Rotala H’ra sap çeliğiyle, ana tür gibi kolayca çoğaltılır. Sağlıklı bir sapın ucundan 5–8 cm’lik bir parça kesin, alt iki boğumunun yapraklarını sıyırıp tabana dikin. Boğumlarda bir iki hafta içinde kök çıkar. Tabana paralel uzayan saplar boğumlarından kendiliğinden kök salabilir. Bu kökler tutunduğunda sapı aradan kesip iki ayrı bitki elde edersiniz.

Sık Görülen Sorunlar

Bitki turuncu olmuyor, yeşil kalıyor

Bu formun yeşil kalmasının başlıca nedeni ışığın yetersiz olmasıdır. Sudaki demirin az, nitratın yüksek olması da rengi soldurur. Önce ışığı güçlendirin, sonra demir içeren bir gübre ekleyin ve su değişimiyle nitratı düşük tutun. Karbondioksitsiz ve orta ışıklı bir akvaryumda yeşille turuncu arası bir rengin olağan olduğunu baştan bilin.

Saplar yana yatıyor, öbek dağılıyor

Yatarak büyüme bu formun doğal huyudur ve bir hastalık değildir. Güçlü ışık ve karbondioksit bu huyu artırır. Dik bir görünüm istiyorsanız sapları sık dikin ve sık budayın. Yatan sapları kesip dik olarak yeniden dikebilirsiniz. Yatay büyümeyi istemiyorsanız ‘Colorata’ gibi dik büyüyen bir formu seçmek daha doğrudur.

Yapraklar soluk, sürgün uçları küçük ve bükük çıkıyor

Yeni yaprakları soluk sarı ya da beyaza yakın çıkan bitkide çoğunlukla demir eksiktir. Yaşlı yapraklarda delikler ve sararma görülürken sürgün uçları cılız kalıyorsa potasyum ve fosfat eksikliği akla gelir. Bu formun hızlı büyüyen bir bitki olduğunu unutmayın. Güçlü ışık ve karbondioksit verildiğinde besin ihtiyacı da artar. Sıvı gübreyi düzenli verin ve dozu bitkinin büyümesine göre ayarlayın.

Alt yapraklar dökülüyor

Sık öbeğin tepesi alt kısmı gölgeler ve ışık almayan alt yapraklar dökülür. Yatay büyüyen saplar bu gölgeyi daha da artırır. Öbeği farklı yüksekliklerden budayın ve altı çıplak kalmış sapları dipten yenileyin. Yeni alınan bitkinin ilk haftalarda alt yapraklarını dökmesi ise su üstünden su altı formuna geçişten kaynaklanır.

Hangi Akvaryuma Uyar

Rotala H’ra, ışığı yeterli olan bir bitkili akvaryuma ve küçük balıklı topluluk akvaryumuna uyar. Asıl yeri, rengin önemli olduğu ve karbondioksit verilen düzenlerdir. Küçük balıklar ve karidesler bitkiye dokunmaz. Japon balığı, iri cikletler ve otçul balıklar ise yumuşak sapları kemirir ya da söker. Saplar hızla uzayıp yana yattığı için 30 litrenin altındaki akvaryumlarda sık budama ister ve ölçeği zor tutar.

Balık / canlı Durum Not
Lepistes, tetra, rasbora gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar.
Cüce karidesler Uyumlu Sık sürgünler arasında otlarlar. Saksılı bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Beta balığı Uyumlu Sık öbekte dinlenir; akvaryumun ışığı bitkiye yetecek kadar güçlü olmalıdır.
Corydoras ve küçük vatoz balıkları Uyumlu Bitkiye zarar vermezler; yeni dikilen sapların etrafını eşeleyebilirler.
Japon balığı Uyumsuz Yumuşak sürgünleri kemirir ve dikili sapları söker.
Astronot balığı ve öteki iri cikletler Uyumsuz Tabanı kazar ve ince sapları söker.
Gümüş dolar gibi otçul balıklar Uyumsuz Yumuşak yapraklı sap bitkilerini yerler.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Türkiye’de birçok akvaryumcuda bulunur, ama her zaman stokta olmaz. En sık doku kültürü kabında satılır. Saksılı olarak ve tek tek sap hâlinde satan akvaryumcular da vardır. Doku kültürü kabındaki bitki salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz. Küçük olduğu için öbeğe dönüşmesi birkaç hafta sürer. Saksılı bitkiyi akan suyun altında yıkayın ve salyangoz yumurtası olup olmadığına bakın.

“Rotala Vietnam” etiketli bir bitki alırken dikkatli olun. Bu ad hem H’ra için hem de iğne yapraklı ayrı bir bitki için kullanılır. Yaprakları dar şerit biçimli ve sürgün uçları turuncuya çalan bitki H’ra’dır. Saksıdaki serada yetişmiş bitkinin yaprakları yuvarlağa yakın olduğu için ayrım akvaryumda, ilk su altı yaprakları çıktığında kesinleşir.

İlk haftalarda bitki bazı eski yapraklarını döker ve rengini kaybedebilir. Sürgün uçlarında dar yapraklı yeni sürgünler çıktığında bitki su altına alışmış demektir. Turuncu renk, akvaryumun ışığına göre birkaç hafta içinde gelir.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

En çok karıştırıldığı bitki, adı benzeyen “Rotala Vietnam”dır. Bu bitkinin kimliği henüz kesinleşmemiştir. Yaprakları iğne gibi incedir, sapları dik büyür ve görünüşü Rotala wallichii‘yi andırır. Işık ve karbondioksit isteği de daha yüksektir; karbondioksitsiz akvaryumda iyi büyümez. H’ra’nın yaprakları ise iğne değil dar bir şerit biçimindedir ve sapları sarkar ya da yana yatar.

Ana türün ‘Colorata’ formu da H’ra’ya çok benzer. Aynı koşullarda ‘Colorata’ daha geniş ve daha koyu kırmızı yapraklıdır, sapları da daha dik büyür. ‘Green’ formu H’ra ile aynı sarkık büyüme biçimini taşır, ama güçlü ışıkta bile açık yeşil kalır. Turuncu yapraklı ‘Orange Juice’ formu ise dik büyür ve daha geniş yapraklıdır. Bu formların hepsi aynı türün içindedir ve bakımları birbirine çok yakındır.

Sıkça Sorulan Sorular

Rotala H’ra CO2 ister mi?

Rotala H’ra karbondioksit sistemi olmayan akvaryumda da yaşar ve büyür, ama orada çoğunlukla yeşil kalır. Turuncu rengi, sık dokusu ve yatay büyümesi güçlü ışık ve karbondioksit birlikte verildiğinde ortaya çıkar.

Rotala H’ra neden turuncu olmuyor?

Rotala H’ra’nın rengi ışığa ve demire bağlıdır. Zayıf ışıkta ve demiri az olan suda yeşil kalır. Işığı güçlendirin, demir içeren bir sıvı gübre verin ve nitratı su değişimiyle düşük tutun.

Rotala H’ra neden yana yatıyor?

Sarkarak ve yana yatarak büyümek Rotala H’ra’nın doğal huyudur. Güçlü ışık ve karbondioksit bu huyu artırır. Dik bir öbek için sapları sık dikin ve düzenli budayın.

Rotala H’ra ile Rotala Vietnam aynı bitki mi?

Rotala Vietnam, iğne gibi ince yapraklı, dik büyüyen ve kimliği kesinleşmemiş ayrı bir bitkidir. Rotala H’ra ise dar şerit yapraklı, sarkık büyüyen bir Rotala rotundifolia formudur. Bazı satıcılar H’ra’yı “Rotala Vietnam H’ra” adıyla sattığı için iki ad karışır.

Rotala H’ra halı yapar mı?

Rotala H’ra güçlü ışık, iyi gübre ve karbondioksit altında neredeyse tamamen yatay büyür ve orta alanda alçak bir yastık, hatta ön alanda turuncu bir halı oluşturabilir. Işığı zayıf ve karbondioksitsiz bir akvaryumda bu kullanım başarılı olmaz.

Rotala H’ra nasıl dikilir?

Doku kültürü kabındaki öbek jelden yıkanır, iki üç sürgünlük parçalara bölünür ve her parça cımbızla tabana gömülür. Saksılı bitkinin yünü temizlenir, saplar tek tek ayrılıp iki üç santim arayla dikilir.

Kaynakça

  1. Cook, C. D. K. (1979). A revision of the genus Rotala (Lythraceae). Boissiera, 29, 1–156.
  2. Della Torre, C. J., Gettys, L. A., Haller, W. T., Ferrell, J. A. & Leon, R. (2017). Efficacy of aquatic herbicides on dwarf rotala (Rotala rotundifolia). Journal of Aquatic Plant Management, 55, 13–18.
  3. Prasanth, A. R., Sharma, O. A. & Sardesai, M. M. (2021). New distributional record of Rotala juniperina (Lythraceae) for Asia with typification of three names. Phytotaxa, 514(2), 167–172.
  4. POWO (2026). Rotala rotundifolia (Buch.-Ham. ex Roxb.) Koehne. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  5. GBIF Secretariat (2026). Rotala rotundifolia (Buch.-Ham. ex Roxb.) Koehne. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  6. IUCN (2026). Rotala rotundifolia. The IUCN Red List of Threatened Species: 168764.
  7. Tropica Aquarium Plants (2026). Rotala rotundifolia ‘H’ra’, bitki veri sayfası. tropica.com.
  8. Flowgrow (2026). Rotala rotundifolia “H’Ra” (“Gia Lai”); Rotala sp. ‘Vietnam’. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  9. Aquasabi (2026). Rotala rotundifolia “Gia Lai” / “H’Ra”, bitki veri sayfası. www.aquasabi.de.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia