🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Cichlidler › Afrika Cichlidleri › Azureus Ciklet
Afrika Cichlidleri

Azureus Ciklet

📅 20 Kas 2026
Azureus Ciklet (Copadichromis azureus)
Fotoğraf: Greg Hume · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Copadichromis azureus Konings, 1990 Diğer bilimsel adlar: Haplochromis chrysonotus "Mbenji" (ticari ad), Haplochromis chrysonotus "Maleri" (ticari ad)
Takım Cichliformes Familya Cichlidae Alt familya Pseudocrenilabrinae Cins Copadichromis IUCN NT · Tehdide yakın
Türkiye'de azureus · azureus ciklet İngilizce Azureus cichlid · Azureus · Mbenji blue

Bir bakışta

Boy14 cm (en fazla 16 cm)
Minimum akvaryum300 L / 150 cm uzunluk
GrupEn az 4 birey (harem)
Sıcaklık25–28 °C
pH7,8–8,5
Sertlik10–20 °dGH
ZorlukOrta · dayanıklı
MizaçBarışçıl · bölgesel
KatmanOrta · gündüz
BeslenmePlanktonivor
ÜremeAğız kuluçkası · orta
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · 5–8 cm
KapakŞart
BitkilerZarar vermez

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Afrika
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
Malavi (endemik)
Göller
Malawi

Malawi Gölü'ne endemik; gölün güney yarısında Mbenji Adaları, Nakantenga (Maleri), Benga yakınındaki Nkhomo Resifi ve doğu kıyısında Eccles Resifi.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 10 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Güney Malawi'de ada ve resiflerin kayalık kenarının kumla buluştuğu yerde, 15–30 m derinlikte açık suda büyük sürüler; berrak, alkali göl suyu.

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Azureus, Malawi Gölü’nün açık suda yaşayan ve plankton toplayan cikletlerinden, gölün kıyısındaki balıkçıların “utaka” dediği gruptandır. Olgun erkek baştan kuyruğa koyu kobalt mavisidir; ışık altında pulları metal gibi parlar. Dişiler ve gençler ise gümüşi grimsi olur, yanlarında üç koyu leke taşır. Akvaryumda 13–15 cm olur ve Malawi’nin sakin haplochromin cikletleri arasında en uysallarından sayılır.

Türk hobisinde bilimsel adının ikinci kelimesiyle, “Azureus” diye anılır; yerleşmiş bir Türkçe adı yoktur. Sitedeki Malawi cikletlerinin adlandırmasına uyarak burada Azureus Ciklet diyoruz. Akvaryumcularda ithalatçılar üzerinden ara sıra 5–8 cm’lik gençler hâlinde gelir. Bu boyda balıklar henüz gümüşidir ve mavisi ancak birkaç ay sonra çıkar.

Balık uzun yıllar ticarette Haplochromis chrysonotus adıyla, yanına “Mbenji” ya da “Maleri” gibi yer adları eklenerek satıldı. Türü 1990’da Ad Konings tanımladı ve tür adını “gök mavisi” anlamına gelen azureus koydu. Eski ticari ad bugün hâlâ karışıklık yaratır, çünkü Copadichromis chrysonotus ayrı ve geçerli bir türdür.

Nasıl Tanınır

Gövde uzunca ve yanlardan basık, sırt hafif kavislidir. Gözler büyük, ağız uçta ve ileri doğru uzayabilir; bu yapı suyun içinden küçük canlıları emerek yakalamaya göre gelişmiştir. Akvaryumda 13–15 cm olur, iyi bakılan erkekler 16 cm’yi bulur. Erkek dişiden belirgin şekilde büyüktür.

Olgun erkek koyu mavi, göğsü de mavidir. Ruh hâline göre yanlarda koyu dikey bantlar belirip kaybolur. Sırt yüzgecinin kenarında ince açık bir şerit, anal yüzgecinde az sayıda yumurta lekesi vardır. Sırt ve anal yüzgeçleri uzun ve sivri uçludur.

Dişi gümüşi gri ya da grimsi kahverengidir; yan çizgi boyunca sıralanmış üç koyu leke taşır. Gençler de dişi gibi görünür. Erkekler büyüdükçe önce baştan başlayarak maviye döner; tam renk ancak olgunlukta oturur. Bu yüzden genç grupta cinsiyeti ancak ilk mavileşen bireylerden anlarsınız.

Renk Formları ve Varyeteler

Gölde farklı ada ve resiflerdeki populasyonlar arasında ton farkları vardır; satıcılar bunları toplandıkları yerin adıyla satar: “Mbenji”, “Maleri”, “Nkhomo Reef” gibi. Mavinin koyuluğu, yüzgeç kenarlarındaki açık şerit ve dikey bantların belirginliği populasyona göre değişir. Ticarette “White Blaze” adıyla satılan formlar da dolaşır. Lokasyon adıyla alınan balıkları başka lokasyonla karıştırmayın; saf hattı korumak isteyen üreticiler için bu önemlidir.

Doğada Nerede Yaşar

Malawi Gölü’ne endemiktir ve gölün güney yarısında yaşar. Mbenji Adaları, Maleri grubundaki Nakantenga Adası, Benga yakınındaki Nkhomo Resifi ve doğu kıyısındaki Eccles Resifi bilinen yerleridir. Kayalık adaların ve resiflerin kumla buluştuğu kenarda, çoğunlukla 15–30 metre derinlikte, açık suda büyük sürüler hâlinde yüzer. Bu sürülerde başka utaka türleri de bulunur.

Göl suyu berrak, ılık ve alkalidir. IUCN türü 2018’de “Tehdide Yakın” sınıfına aldı; yayılış alanı dar olduğu için yerel bir bozulma bütün türü etkileyebilir. Akvaryumcularda satılan balıkların büyük kısmı üretimdir.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Bu balık açık suda sürü hâlinde yüzer ve uzun bir akvaryum ister. Bir erkek ve üç dişi için en az 150 cm uzunluk ve 300 litre verin. Birden fazla erkek düşünüyorsanız 180–200 cm’lik akvaryuma çıkın.

Düzende önemli olan serbest yüzme alanıdır. Arka ve yan tarafa kaya öbekleri kurun, ön ve orta kısmı boş bırakın. Taban ince kum olsun; erkek kayanın dibinde kumu kazıp yuva çukuru açar. Kapak kullanın, ürken balık sudan sıçrayabilir. Filtre güçlü ve oksijen yüksek olsun, ama akıntı balığı sürekli zorlayacak kadar sert olmasın.

Bitkileri çoğunlukla rahat bırakır. Vallisneria, Anubias ve Sagittaria gibi sert suya dayanıklı türler bu akvaryumda yaşar; Anubias’ı kayaya bağlayın, Vallisneria’yı arka köşelere dikin.

Su Değerleri

Hedef pH 7,8–8,5, sıcaklık 25–28 °C ve genel sertlik 10–20 °dGH’dir. Asıl mesele pH’ı yüksek ve sabit tutmaktır; filtreye mercan kırığı ya da aragonit koymak çoğu şebeke suyunda yeterlidir. Haftada %30–40 su değişimi yapın, nitratı düşük tutun.

Beslenme

Doğada zooplankton ve tabana yakın küçük omurgasızlarla beslenir. Akvaryumda seçici değildir; temel yem küçük taneli, yüzen ya da yavaş batan kaliteli bir ciklet granülü ya da pul olsun. Haftada birkaç kez dondurulmuş artemia, mysis, dafniya ve kopepod verin. Spirulina içerikli pul da yemin bir kısmını oluştursun.

Günde iki üç küçük öğün verin; birkaç dakikada bitecek kadar. Dana yüreği gibi memeli etleri ve yağlı, yüksek proteinli yemler Malawi şişkinliğini tetikler; bu balığa hiç vermeyin. Kırmızı sivrisinek larvasını da seyrek kullanın. Doymak bilmez görünür, ama aşırı beslenen utaka hızla yağlanır.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Gündüz aktiftir ve orta katmanda, açık suda yüzer. Malawi haplochrominleri arasında bile sakin bir türdür. Erkek yumurtlama zamanı kayanın dibindeki küçük bir alanı korur, ama bunun dışında başka türlere pek karışmaz. Kendi türünün erkeklerine ve kendisine benzeyen mavi erkeklere karşı serttir.

Doğru grup bir erkek ve üç ya da daha fazla dişidir. Tek dişi sürekli kovalanır. Büyük akvaryumda iki üç erkek, her biri birkaç dişiyle tutulabilir. Arkadaş olarak tavuskuşları (Aulonocara), Protomelas ve Placidochromis türleri ve Yunus Ciklet gibi sakin haplar uygundur. Mbuna’lar bu akvaryuma uygun değildir: hızlı, sert ve bölgecidirler; Azureus yem yarışını kaybeder ve sürekli strese girer.

Başka Copadichromis türlerini aynı akvaryuma koymayın; dişiler birbirine çok benzer ve kolayca melezleşirler.

Tür Adı Bilimsel Ad Uyumluluk Notu
Sarı İmparator Aulonocara baenschi Sakin kum türü; sarı rengi Azureus’un mavisiyle çakışmaz
Tavuskuşu ciklet türleri Aulonocara spp. Benzer mizaç ve su; mavi tavuskuşu erkekleri rakip görülebilir, kırmızı ve sarı formlar daha uygun
Yunus Ciklet Cyrtocara moorii Sakin büyük hap; açık su ve kum tabanı paylaşır
Protomelas türleri Protomelas spp. Benzer boy ve mizaç; büyük akvaryumda iyi gider
Placidochromis türleri Placidochromis spp. Sakin kum ve açık su türleri
Synodontis Synodontis multipunctatus Alkali suya uyumlu taban balığı
Uyumsuz: mbuna’lar Maylandia, Pseudotropheus, Melanochromis spp. Sert ve hızlıdırlar; Azureus’u yemden ve alandan uzaklaştırırlar
Uyumsuz: diğer utaka’lar Copadichromis spp. Melezleşme riski yüksek
Dikkat: Ahli Ciklet Sciaenochromis fryeri Mavi erkekler birbirini rakip görür; yalnızca büyük akvaryumda

Üretim

Azureus Ciklet – Malawi Gölü'nde kum tabanda kazılmış bir utaka yuva çukuru
Malawi Gölü'nde kum tabanda kazılmış bir utaka yuva çukuru — Fotoğraf: Hans Hillewaert · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Azureus anasal ağız kuluçkacısıdır. Doğru grupta ve sakin bir akvaryumda düzenli ürer; asıl iş dişiyi kuluçka boyunca rahat bırakmaktır.

  1. Grup: Bir erkeğe en az üç dişi. En iyi sonuç yalnızca bu türün olduğu bir akvaryumda alınır; karma akvaryumda da ürer, ama yavruların çoğu yenir.
  2. Düzen: İnce kum tabanı ve birkaç düz taş. Erkek bir kayanın dibinde ya da yanında kumu kazıp sığ bir çukur açar.
  3. Kondisyon: İki üç hafta granülün yanında dondurulmuş artemia ve mysis verin. Sıcaklığı 25–26,5 °C’de, pH’ı 8,0–8,5’te tutun.
  4. Yumurtlama: Erkek koyulaşır, çukurun başında titreşerek dişiyi çağırır. Dişi yumurtaları birkaç parti hâlinde bırakıp hemen ağzına alır, ardından erkeğin anal yüzgecindeki lekeleri gagalar. Döllenme dişinin ağzında olur.
  5. Kuluçka: Dişi yavruları üç dört hafta ağzında taşır ve bu sürede yemez. Şişkin çene altından kuluçkada olduğu anlaşılır. Strese giren dişi yavruları erken tükürür ya da yutar; onu gereksiz yere taşımayın. Uzun süre ayrı tutulan dişi gruptaki yerini kaybeder.
  6. Yavru: Yavrular ilk günden yeni çıkmış artemia ve ince ezilmiş pul alır.

Bazı üreticiler yavruları iki haftalıkken dişinin ağzından alıp kendileri büyütür. Bu yöntemle daha çok yavru kalır ve dişi çabuk toparlanır.

Hastalıklar ve Korunma

Doğru suda dayanıklı bir balıktır. En büyük tehlike Malawi şişkinliğidir: iştah kaybı, köşeye çekilme, beyaz ipliksi dışkı ve birkaç gün içinde karnın şişmesi. Yağlı ve yüksek proteinli yem, yüksek nitrat ve stres bir araya gelince ortaya çıkar. Erken evrede büyük su değişimi, birkaç gün açlık ve metronidazol işe yarar; karın şiştikten sonra kurtarmak zordur.

İkinci sorun mbuna’larla ya da dar akvaryumda tutulan bireylerde görülür: sürekli saklanan, rengi solan, yüzgeçleri yırtılan balık. Bu stres zamanla bakteri ve mantar enfeksiyonlarına kapı açar. Beyaz benek ve solungaç kurdu gibi genel hastalıklar çoğunlukla karantinasız eklenen yeni balıkla gelir.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda çoğunlukla 5–8 cm’lik gümüşi gençler satılır; bu boyda cinsiyet belli olmaz. Bir erkek ve birkaç dişi elde etmek için altı sekiz genç alın, erkekler mavileşince fazlalarını ayırın. Yüzgeçleri sağlam, karnı dolgun, açıkta rahat yüzen bireyleri seçin. Satıcıya lokasyon adını sorun; “Mbenji” ya da “Maleri” gibi bir ad saf bir hattın işaretidir.

Azureus’u sakin bir hap akvaryumuna ekleyin. pH farkı büyükse balığı damla yöntemiyle yavaşça alıştırın. İlk günlerde yemi ön camdan uzağa, açık suya verin ki çekingen yeni gelenler de yiyebilsin.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

En sık karışan tür Borleyi Kadango Ciklettir (Copadichromis borleyi). Kadango erkeğinin başı ve sırtı mavidir, ama yüzgeçleri ve karnı turuncu-kırmızıdır; Azureus erkeği ise baştan sona mavidir. Dişileri neredeyse aynıdır; iki tür aynı akvaryumda melezleşir.

İkinci karışıklık adla ilgilidir. Copadichromis chrysonotus ayrı bir türdür; erkeği koyu mavi-siyah olup sırtı ve sırt yüzgeci açık renklidir. Azureus yıllarca bu adla satıldığı için eski kayıtlarda iki tür birbirine karışır. Copadichromis trewavasae ve “Fire Crest” adıyla satılan Copadichromis formları da genç ve dişi hâlde Azureus’tan zor ayrılır.

Mavi erkekler yüzünden Ahli Ciklet de karıştırılabilir. Ahli avcı bir türdür; ağzı daha büyük, burnu daha sivridir. Dişisi de Azureus dişisindeki gibi üç belirgin leke taşımaz. Saf hat istiyorsanız dişileri de görerek ve lokasyon adıyla alın.

Sıkça Sorulan Sorular

Azureus kaç litrelik akvaryumda bakılır?

Bir erkek ve üç dişi için en az 150 cm uzunluk ve 300 litre verin. Açık suda yüzen bir türdür; ön ve orta kısmı boş bırakın, kayaları arkaya kurun.

Azureus mbuna’larla birlikte tutulur mu?

Hayır. Mbuna’lar hızlı ve serttir; Azureus yem yarışını kaybeder, saklanır ve rengi solar. Tavuskuşları, Protomelas, Placidochromis ve Yunus Ciklet gibi sakin haplarla tutun.

Azureus’un erkeği dişisi nasıl anlaşılır?

Olgun erkek koyu mavidir ve dişiden büyüktür. Dişi gümüşi gridir, yanında üç koyu leke taşır. Gençler dişi gibi görünür; erkekler büyüdükçe mavileşir.

Azureus ne yer?

Doğada plankton yer. Akvaryumda küçük taneli ciklet granülü, spirulinalı pul ve dondurulmuş artemia, mysis, dafniya verin. Memeli etleri ve yağlı yemler Malawi şişkinliğine yol açar.

Azureus ile Borleyi Kadango arasındaki fark nedir?

Azureus erkeği baştan sona mavidir. Kadango erkeğinin başı mavi, yüzgeçleri ve karnı turuncu-kırmızıdır. Dişiler çok benzer ve iki tür aynı akvaryumda melezleşir.

Azureus dişisi yavruları ne kadar ağzında taşır?

Üç dört hafta sürer. Dişi bu sürede yemez ve saklanır. Rahatsız edilirse yavruları erken tükürebilir ya da yutabilir.

Kaynakça

  1. Konings, A. (1990). Description of six new Malawi cichlids. Tropical Fish Hobbyist, 38(11), 110–129.
  2. Eccles, D. H. & Trewavas, E. (1989). Malawian cichlid fishes: the classification of some haplochromine genera. Lake Fish Movies, Herten.
  3. York, R. A., Patil, C., Hulsey, C. D., Anoruo, O., Streelman, J. T. & Fernald, R. D. (2015). Evolution of bower building in Lake Malawi cichlid fish: phylogeny, morphology, and behavior. Frontiers in Ecology and Evolution, 3, 18.
  4. IUCN (2018). Copadichromis azureus. The IUCN Red List of Threatened Species 2018 (NT).
  5. Froese, R. & Pauly, D. (Eds.) (2025). FishBase. Copadichromis azureus Konings, 1990. www.fishbase.se.
  6. Seriously Fish (2025). Copadichromis azureus. www.seriouslyfish.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia