Ludwigia Sedioides
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Meksika'nın güneyinden Orta Amerika ve Karayipler üzerinden Bolivya, Paraguay ve Brezilya'nın kuzeyine kadar yayılır. Sri Lanka ve Tayland'da doğaya yerleşmiştir; Küçük Sunda Adaları'nda da sonradan yerleşmiş olarak kayıtlıdır.
Sığ lagünlerde, taşkın ovası göllerinde ve baraj göllerinin rüzgârdan korunan, 30–80 cm derinlikteki koylarında tabana köklü, rozetleri yüzeyde yaşar. Kuru mevsimde ıslak çamurun üstünde örtü yapar.
Sri Lanka'da doğaya kaçıp yayılmış olası istilacı bir türdür; 1 cm'lik gövde parçası bile kök saldığı için budama artıkları doğaya, dereye ya da göle dökülmez.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 357 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Ludwigia sedioides, suyun yüzeyine elmas biçimli küçük yapraklardan oluşan yuvarlak rozetler seren, tabana köklü bir bitkidir. Kolay bir bitki değildir. Karbondioksit (CO2) sistemi istemez, çünkü yüzen yaprakları ihtiyacı olan karbondioksiti doğrudan havadan alır. Buna karşılık çok güçlü ışık, ılık su ve besinli bir taban ister. Yeri akvaryumun yüzeyidir. Kökleri tabana dikilir, ince ve uzun gövdesi yüzeye kadar yükselir, rozet de suyun üstüne yatar. Bu yüzden ancak kapaksız, açık üstlü ve geniş yüzeyli bir akvaryumda ya da ılık bir havuzda yetişir.
Bitkinin asıl zorluğu ışıktır. Kapaklı bir akvaryumun standart lambası altında rozetleri küçülür, gövdesi uzayıp kırılganlaşır ve bitki birkaç hafta içinde geriler. Güçlü bir LED’in altında ya da yaz aylarında güneş alan bir havuzda ise hızlı büyür, yaprak kenarları kızarır ve sarı çiçekler açar. Yaprak rozetleri her akşam kapanır ve sabah yeniden açılır; bu hareket bitkinin hastalandığını göstermez.
Türkiye’de akvaryumcularda “Ludwigia sedioides” adıyla satılır; kimi satıcılar adı “Ludwigia sediodes” diye yazar. İngilizce adı “mosaic plant”tir, ama bu adın Türkçe karşılığı akvaryumcular arasında yerleşmemiştir. Bitki her akvaryumcuda bulunmaz. Birkaç satıcı onu saksıyla ya da ön siparişle gelen ithal demetlerle getirir. Fransız botanikçi Aimé Bonpland türü 1805’te, Alexander von Humboldt ile Güney Amerika yolculuğundan getirdiği örneklere bakarak Jussiaea sedioides adıyla tanımladı. Japon botanikçi Hiroshi Hara 1953’te onu Ludwigia cinsine aktardı. Tür adı, yaprakları kayaya yapışan dam koruğu (Sedum) bitkilerininkine benzediği için verilmiştir. Hobide “sedoides” yazımı da sık geçer.

Nasıl Tanınır
Ludwigia sedioides’in en belirgin işareti, suyun yüzeyinde düz yatan yuvarlak yaprak rozetidir. Rozetin çapı çoğunlukla 7–12 cm’dir ve iyi koşullarda 15 cm’yi bulur. Bir rozette elli ile seksen arasında yaprak bulunur. Yapraklar baklava ya da elmas biçimlidir, kalındır ve üst yüzleri parlaktır. Ayanın üst yarısının kenarı ince dişlidir. Her yaprak 1–9 cm uzunluğunda, yassı ve çoğu zaman kırmızımsı bir sapın ucunda durur. Sapların boyu rozetin dışına doğru uzar; böylece yapraklar birbirini örtmez ve yüzeyde düzgün bir mozaik deseni oluşur.
Yaprakların rengi yeşildir ve kenarları kırmızıdır. Güçlü ışık altında rozetin ortasındaki ve yaşlı yapraklardaki kızıllık artar. Zayıf ışıkta bitki düz yeşil kalır ve rozetleri küçülür. Rozeti taşıyan gövde 3–4 mm kalınlığındadır, su altında çıplak ve uzun durur, boğumlarından da kök verir. Gövdenin ve yaprak saplarının içi havayla dolu süngerimsi bir dokudan oluşur. Bu doku bitkiyi yüzeyde tutar ama gövdeyi kolay kırılır hâle getirir.
Rozetler gün batımında kapanır. Akşam yaprak sapları rozetin ortasına doğru eğilir, ortadaki yapraklar hafifçe suya batar ve yapraklar üst üste biner. Sabahın ilk ışığıyla rozet yeniden açılır. Kapanma da açılma da iki üç saat sürer. Bitki bu ritmi kendi iç saatiyle yürütür. Gece lamba yakılsa bile rozet açılmaz.
Çiçekleri parlak sarıdır ve yaprak koltuklarından tek tek çıkar. Dört taç yaprağı vardır, her biri 1–1,3 cm uzunluğundadır. Çiçek, iyi beslenen ve güçlü ışık alan bitkide yıl boyunca açabilir. Meyvesi, olgunlaşınca patlayarak tohumlarını saçan dört köşeli küçük bir kapsüldür.
Yüzeyde durduğu için su altı ve su üstü formu arasında belirgin bir fark yoktur. Doğada kuru mevsimde su çekildiğinde rozetler ıslak çamurun üstünde sık bir örtü hâlinde yaşamaya devam eder.
Doğada Nerede Yetişir
Ludwigia sedioides, Meksika’nın güneyinden Orta Amerika’ya, Küba ve Jamaika’ya, oradan da Kolombiya, Venezuela, Guyana, Ekvador, Bolivya, Paraguay ve Brezilya’nın kuzeyine kadar yayılır. Durgun ya da çok yavaş akan sularda yaşar. Sığ lagünlerde, taşkın ovalarındaki göllerde, nehir ve göl kıyılarında rüzgârdan korunan koylarda yetişir. Brezilya’daki büyük bir baraj gölünde yapılan bir çalışma, bitkinin en çok 30–80 cm derinlikteki, kıyısı yavaş eğimli ve dalgaya kapalı köşeleri kapladığını gösterdi.
Bu bilgi akvaryumdaki bakımını da açıklar. Bitki sakin bir yüzey ve tam güneş alan sığ bir su ister; akıntı altında ya da gölgede kalan rozetleri geriler. Doğada yıl boyunca yeşil kalır ve tropik sıcaklığa alışkındır.
Tür, uluslararası koruma listesinde değerlendirilmemiştir. Süs bitkisi olarak taşındığı Sri Lanka’da doğaya kaçmıştır. Bitki orada 2006’da tek bir su birikintisinde fark edildi, birkaç yıl içinde ülkenin yağışlı bölgesinde 36 ayrı gölete, hendeğe ve su kütlesine yayıldı. Orada artık olası istilacı bir tür sayılır. Tayland’da ve Endonezya’nın Küçük Sunda Adaları’nda da doğaya yerleşmiştir. Gövdesinden kopan 1 cm’lik bir parça bile yeni bir bitki verebilir. Budama artıklarını bu yüzden asla dereye, göle ya da havuz dışındaki bir suya dökmeyin.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Ludwigia sedioides’in yeri suyun yüzeyidir. Bitki için akvaryumun kapaksız ve üstünün açık olması gerekir, çünkü rozetin yaprakları havayla temas etmeden sağlıklı kalmaz. Akvaryum derin olmak zorunda değildir; gövde, suyun derinliğine göre kendini uzatır. Yine de geniş bir yüzey ister. Rozetler zamanla yüzeyi kaplar ve altlarındaki bitkileri gölgede bırakır. Bitkiyi filtre çıkışından uzak, suyun sakin kaldığı bir köşeye dikin. Akıntının rozeti suyun altına itmesi bitkiye zarar verir.
Bitkinin gövdesi kırılgan olduğu için dikim dikkat ister ve şu sırayla yapılır:
- Demet hâlinde geldiyse gövdeyi saran kurşun şeridi ve süngeri dikkatle çıkarın. Saksılı bitkide saksıyı kesip taş yününü köklerden parça parça ayıklayın.
- Gövdeyi rozetin altından değil, köklü alt ucundan tutun. Rozetle kök arasındaki uzun gövdeyi bükmeyin.
- Gövdenin köklü alt ucunu bir cımbızla besinli tabana 3–5 cm gömün.
- Rozeti elinizle suyun yüzeyine taşıyın ve yapraklar düz yatacak biçimde bırakın. Gövde dikey durmalı, rozet de kendi kendine yüzeyde kalmalıdır.
Birden fazla bitki dikecekseniz aralarında bir rozet çapı kadar boşluk bırakın. Gövde tabanda tutunana kadar birkaç gün yerinden çıkabilir. Böyle olursa yeniden dikin ya da gövdenin dibine küçük bir taş koyun. Bitkinin dikilmeden yüzeyde serbest bırakılması önerilmez; rozet bir süre yaşasa da köksüz bitki zayıf kalır.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Işık bu bitkinin bütün bakımını belirler. Güçlü bir akvaryum LED’i bile onun için ancak yeterli olur; doğrudan güneş alan bir havuz daha iyidir. Bu yüzden birçok hobici bitkiyi yazın balkonda ya da bahçede, güneş alan geniş bir kapta yetiştirir. Az ışıkta gövde uzar ve kırılganlaşır, rozetler küçülür ve yeşil kalır, çiçek açmaz. Akvaryumla birlikte gelen standart lamba bu bitki için yetmez.
Karbondioksit sistemi gerekmez. Yaprakları suyun üstünde durduğu için bitki karbondioksiti havadan alır. Su altına verilen karbondioksit bu bitkiye çok az katkı yapar.
Besin ihtiyacı yüksektir. Besinini hem kökleriyle tabandan hem de su altındaki gövdesiyle sudan alır. Besinli bir taban ve köklerin yanına üç dört ayda bir gömülen kök tableti büyümeyi destekler. Bunun yanında haftada bir, demir ve potasyum içeren bir sıvı gübre verin. Yeni yapraklar soluk, küçük ya da sarımsı çıkıyorsa gübre yetersizdir.
Su Değerleri
Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve hafif asidik sudan orta sert ve hafif bazik suya kadar geniş bir aralıkta yaşar; Türkiye’deki şebeke sularının çoğu ona uyar. Sıcaklık ise önemlidir. Bitki ılık suyu sever ve 22 °C’nin altında gerilemeye başlar. Isıtıcısız bir akvaryumda ya da kışın soğuyan bir havuzda yaşamaz. Bahçede yetiştirilen bitkiyi sonbaharda, su 20 °C’nin altına inmeden önce içeriye alın.
Budama ve Bakım
İyi koşullarda hızlı büyür ve yeni rozetler verir. Rozetler yüzeyi kapladığında altındaki bitkiler ışıksız kalır. Bu noktada fazla rozetleri gövdelerinden keserek ayırın. Bir rozeti, altındaki 5–6 cm’lik gövde parçasıyla birlikte keskin bir makasla kesin. Kesilen rozet yeni bir bitki olarak dikilebilir. Yerinde kalan gövde de kısa süre sonra yeni bir rozet verir.
Rozetin dış halkasındaki yaşlı yapraklar zamanla sararır. Sararan yaprağı sapının dibinden alın. Gövdeden kopan küçük parçaları sudan toplayın; bu parçalar akvaryumun her yerinde yeniden kök salabilir. Su değişimi sırasında yüzeydeki rozetlere dokunmamaya ve onları suyun altına bastırmamaya dikkat edin.
Çoğaltma
Ludwigia sedioides, rozet ve gövde çelikleriyle kolayca çoğalır.
- Sağlıklı bir rozeti, altında 5–6 cm’lik gövde kalacak biçimde kesin.
- Kesilen parçanın alt ucunu besinli tabana dikin ve rozeti yüzeye yatırın. Gövdenin boğumlarından kısa sürede kök çıkar.
- Ana bitkinin yerinde kalan gövdesini kesmeyin. Bu gövde kısa sürede yandan yeni bir sürgün ve yeni bir rozet verir.
Gövde boğumlarından çıkan yan sürgünler de ayrılıp dikilebilir. Bitki tohum bağlayabilir ama akvaryumda tohumla üretim yapılmaz.
Sık Görülen Sorunlar
Yeni bitki yapraklarını döküyor
Bu bitki taşıma sırasında yapraklarının bir kısmını ya da tamamını kaybetmeye çok yatkındır. Yapraksız gelen bitki ölmüş sayılmaz. Gövdesi sert ve yeşilse bitkiyi dikin, güçlü ışık altına alın ve birkaç hafta bekleyin. Sağlıklı gövde, yerine alıştıktan sonra uçtan yeni bir rozet verir. Gövdesi yumuşamış ve kahverengileşmiş bitki ise kurtulmaz.
Rozetler küçülüyor, yapraklar yeşil kalıyor
Bunun nedeni ışık yetersizliğidir. Gövde yüzeye ulaşmak için uzar, rozetler giderek küçülür ve kırmızı renk kaybolur. Aydınlatmayı güçlendirin ya da bitkiyi güneş alan bir havuza taşıyın. Yaprakların sararması ise çoğunlukla besin eksikliğini gösterir; kök tableti ve sıvı gübre ekleyin.
Rozet suya batıyor ve çürüyor
Rozeti filtre çıkışının itmesi, kapağın üstüne basması ya da balıkların çekiştirmesi yaprakları suyun altına sokar. Uzun süre batık kalan yapraklar çürür. Bitkiyi sakin bir köşeye alın ve rozetin üstünde boşluk bırakın. Kapalı bir akvaryumda lambanın yakınında kalan yapraklar da kurur ve yanar.
Gövdeler kopuyor
Gövde süngerimsi ve kırılgan olduğu için iri ve hareketli balıklar onu kolayca koparır. Kopan rozet bir süre yüzer ama köksüz kaldığı için zayıflar. Kopan parçayı yeniden dikin ve gövdeleri didikleyen balıkları bu bitkiyle bir arada tutmayın.
Rozetler akşam kapanıyor
Bu durum bir sorun değildir. Rozetler her akşam kapanır ve sabah açılır. Rozetler gündüz de kapalı kalıyorsa ışık çok zayıftır.
Hangi Akvaryuma Uyar
Ludwigia sedioides için en uygun yer kapaksız, geniş yüzeyli ve güçlü aydınlatmalı bir akvaryumdur. Yaz aylarında güneş alan ılık bir havuz ya da bahçedeki geniş bir kap da ona uyar. Kapaklı akvaryumlar, ısıtıcısız akvaryumlar ve 30 litrenin altındaki küçük akvaryumlar bu bitkiye uygun değildir.
Balıklarla ilgili asıl sorun, kırılgan gövdelerin koparılmasıdır. Küçük ve sakin balıklar bitkiye dokunmaz. Japon balıkları, iri cikletler ve otçul balıklar ise gövdeleri koparır ve yaprakları yer. Akvaryumun üstü açık olacağı için zıplayan balıklar da kaçabilir. Bu bitkiyle tutacağınız balıkları buna göre seçin.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Tetra, rasbora ve küçük sürü balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; rozetlerin gölgesinde rahat ederler. |
| Lepistes, moli ve plati | Uyumlu | Yüzeye yakın yüzerler ama gövdelere zarar vermezler. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Gövdelerdeki biyofilmi otlarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| Beta balığı | Dikkat | Yüzeydeki yapraklarda dinlenir. Ancak bitki, beta için kurulan küçük akvaryuma sığmaz ve güçlü ışık ister. |
| Baltalı balıklar ve killi balıkları gibi zıplayan balıklar | Dikkat | Bitki kapaksız akvaryum istediği için bu balıklar akvaryumdan atlayabilir. |
| Büyük salyangozlar | Dikkat | İri elma salyangozları yumuşak yaprakları ve gövdeleri kemirebilir. |
| Japon balığı ve koi | Uyumsuz | Gövdeleri koparır, yaprakları yer ve tabanı eşeler; serin suları da bitkiye uymaz. |
| Astronot balığı ve öteki iri cikletler | Uyumsuz | Bitkiyi söker ve gövdeleri parçalar. |
| Gümüş dolar ve öteki otçul balıklar | Uyumsuz | Yaprakları ve taze sürgünleri yer. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Türkiye’de nadir bulunur. Birkaç akvaryumcu onu saksıyla satar, bazıları da yurt dışından ön siparişle gelen demetlerle getirir. Bitki yolda çok yaprak kaybedebildiği için mümkünse elden ya da kısa bir kargo yolculuğuyla almaya çalışın.
Sağlıklı bitkinin gövdesi sert, yeşil ya da kırmızımsıdır ve bükülmemiştir. Rozetin ortası canlı yeşildir, yapraklar düz ve parlak durur. Gövdesi yumuşamış, ezilmiş ya da kahverengileşmiş bitkiyi almayın. Yaprak kaybetmiş ama gövdesi sağlam bir bitki, iyi koşullarda kendini toparlar.
Saksılı ve demet bitkiler salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Akvaryuma koymadan önce bitkiyi gövdesini kırmadan akan suyun altında yıkayın. İthal bitkilerde böcek ilacı kalıntısı da bulunabilir ve bu kalıntı karidesleri öldürür. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.
İlk haftalarda yaprak dökmesi olağandır. Bitki önce kök salar, ardından gövdenin ucundan yeni bir rozet verir. Yeni rozetin yüzeyde açılması, bitkinin yerine alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En çok karıştırıldığı bitki su kestanesidir (Trapa natans). Su kestanesi de yüzeyde elmas yapraklı rozetler yapar ve uzaktan neredeyse aynı görünür. Ancak yaprakları daha büyük ve kaba dişlidir, yaprak sapları şişkin bir hava kesesi taşır. Su kestanesi tek yıllıktır ve dikenli, sert meyveler verir. Çiçekleri beyazdır. Ludwigia sedioides ise çok yıllıktır, yaprak sapları ince ve kırmızımsıdır, çiçekleri sarıdır.
Ludwigia helminthorrhiza da yüzeyde yaşayan bir Ludwigia türüdür. Yaprakları rozet yapmaz, sürünen bir gövde boyunca dizilir. Boğumlarından suya beyaz, süngerimsi hava kökleri sarkıtır ve çiçekleri beyazdır.
Sarı çiçekli ve yüzeyde sürünen Ludwigia peploides ile Ludwigia grandiflora da bazen bu türle karıştırılır. Bu iki bitkinin yaprakları uzunca, oval ya da mızrak biçimlidir, rozet oluşturmaz, çiçeklerinde beş taç yaprağı bulunur. İkisi de birçok ülkede istilacıdır. Türkiye’nin Bitki Karantinası Yönetmeliği bu iki türü ülkeye girişi yasak olan zararlı organizmalar arasında sayar.
Akvaryumda daha kolay yetişen yüzey bitkisi arayanlar için Limnobium laevigatum ve Salvinia natans iyi seçeneklerdir. Bu bitkiler tabana dikilmez, kapaklı akvaryumda da yaşar ve güçlü ışık istemez. Yüzeyde benzer bir rozet kuran yerli bitki Su Kestanesi ayrı sayfada anlatılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ludwigia sedioides CO2 ister mi?
Ludwigia sedioides karbondioksit sistemi istemez. Yaprakları suyun yüzeyinde durduğu için karbondioksiti havadan alır. Bu bitki için asıl gerekenler çok güçlü ışık, ılık su ve besinli bir tabandır.
Ludwigia sedioides kapaklı akvaryumda yaşar mı?
Ludwigia sedioides kapaklı akvaryumda uzun süre yaşamaz. Rozetleri havayla temas etmeli ve güçlü ışık almalıdır. Kapağa değen ya da lambaya yakın kalan yapraklar kurur ve yanar. Bu bitki kapaksız, açık üstlü bir akvaryum ister.
Ludwigia sedioides nasıl dikilir?
Gövdenin köklü alt ucu cımbızla besinli tabana 3–5 cm gömülür. Rozet yüzeye taşınır ve yapraklar düz yatacak biçimde bırakılır. Gövde kırılgan olduğu için onu bükmeden, alt ucundan tutarak dikin.
Ludwigia sedioides neden yaprak döker?
Yeni gelen bitki taşıma sırasında yapraklarını sık sık döker. Gövdesi sağlamsa birkaç hafta içinde yeni bir rozet verir. Yerleşmiş bir bitkinin yaprak dökmesi ise çoğunlukla zayıf ışıktan, soğuk sudan ya da rozetin suyun altında kalmasından kaynaklanır.
Ludwigia sedioides havuzda yetişir mi?
Ludwigia sedioides güneş alan ılık bir havuzda akvaryumdakinden daha iyi yetişir ve çiçek açar. Ancak soğuğa dayanmaz. Su 20 °C’nin altına inmeden önce bitkiyi içeriye, ısıtıcılı ve güçlü aydınlatmalı bir akvaryuma alın.
Ludwigia sedioides geceleri neden kapanıyor?
Ludwigia sedioides’in rozetleri her akşam kapanır ve sabah yeniden açılır. Bitki bu hareketi kendi iç saatiyle yapar ve bu durum bir hastalık belirtisi değildir. Rozetler gündüz de kapalı kalıyorsa ışık yetersizdir.
Kaynakça
- Heyder, K., Neinhuis, C. & Lautenschläger, T. (2023). Morphology, anatomy and sleep movements of Ludwigia sedoides. The Science of Nature, 110(3), 18.
- Barbosa, M. V. M., Kobayashi, J. T. & Pelicice, F. M. (2014). Morphometric and biotic variables as potential predictors of Ludwigia sedoides (Humb. & Bonpl.) Hara in a large Amazonian reservoir. Annales de Limnologie – International Journal of Limnology, 50, 163–171.
- Debarawatta, D., Yakandawala, K. & Attanayake, T. (2016). Regeneration ability of fragments of Ludwigia sedioides (Humb. & Bonpl.) H. Hara: a potential invasive plant in Sri Lanka. Pakistan Journal of Weed Science Research, 22(4), 499–510.
- Munz, P. A. (1959). Flora of Panama. Part VII. Fascicle IV (Onagraceae). Annals of the Missouri Botanical Garden, 46(3), 195–256.
- U.S. Fish & Wildlife Service (2021). Mosaic Plant (Ludwigia sedioides) Ecological Risk Screening Summary.
- POWO (2026). Ludwigia sedioides (Bonpl.) H.Hara. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Ludwigia sedioides (Humb. & Bonpl.) H.Hara. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- National Parks Board Singapore (2026). Ludwigia sedioides. Flora & Fauna Web. www.nparks.gov.sg.
- Flowgrow (2026). Ludwigia sedoides. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Buce Plant (2026). Ludwigia sedioides, bitki veri sayfası. buceplant.com.
💬 Yorum Yaz