Java Fern Windelov
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Bu form Danimarka'daki bir üretim serasında seçilmiş bir kültivardır ve doğada bilinen bir yaşam alanı yoktur. Harita ata tür Java eğreltisinin Hindistan'dan Güney Çin'e ve Yeni Gine'ye uzanan yayılışını gösterir.
Ata tür Java eğreltisi, ormanlık alanlardaki derelerin kıyısında kayalara ve ağaç gövdelerine tutunarak, yılın bir bölümünü su üstünde geçirerek yetişir.
Haritadaki noktalar ana türün (Leptochilus pteropus) GBIF'teki 495 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Java Fern Windelov, Java eğreltisinin yaprak uçları dantel gibi çatallanan formudur ve bakımı ana bitki kadar kolaydır. Karbondioksit (CO2) sistemi istemez, standart akvaryum lambasının ışığı ona yeter ve gübre verilmeyen balıklı bir akvaryumda da yaşar. Yeri kum değil, bir taşın ya da kökün üstüdür. Bitki iplikle veya yapıştırıcıyla bağlanır ve rizomu kuma gömülmez. Boyu çoğunlukla 15–20 cm’de kaldığı için akvaryumun orta alanına ve kök düzenlerinin üst kısmına yakışır.
Bu formun bakımında ana türden farklı bir kural yoktur. Işık, su, bağlama, çoğaltma ve sorunlar konusunda Java Eğreltisi sayfasında yazılanlar ona da aynen uyar. Bu sayfa iki bitkiyi ayıran konuları anlatır: çatallı yaprak ucunu, biraz daha küçük kalan boyunu, kökenini ve satıldığı adları.
Türkiye’de akvaryumcularda “Windelov Java Fern”, “Java Fern Windelov” ve “Microsorum Pteropus Windelov” adlarıyla satılır; kimi satıcılar onu “dantelli Java fern” diye tanıtır. Adı, Danimarka’daki büyük bir akvaryum bitkisi üretim serasının kurucusu Holger Windeløv’den gelir. Üretici sera bitkiyi kendi tescilli çeşidi olarak tanıtır; bitki doğadan toplanmaz. Güncel bitki listeleri bu formu ayrı bir tür saymaz. Form, bugün Leptochilus pteropus adıyla kabul edilen Java eğreltisinin bir kültivarıdır; etiketlerdeki Microsorum pteropus adı da aynı türün eski adıdır.
Nasıl Tanınır
Windelov’u ana bitkiden ayıran işaret yaprağın ucudur. Yaprak dipte ve ortada sıradan bir Java eğreltisi yaprağına benzer; koyu yeşil, derimsi ve mızrak biçimlidir. Uca doğru yaprak ikiye ayrılır, bu iki kol yeniden çatallanır ve ucun tamamı ince, kıvrık parmaklardan oluşan bir püskül görünümü alır. Ana bitkinin yaprağı ise tek bir sivri uçla biter.
Bu çatallanma rastgele bir bozulma değildir. Eğreltinin yaprağı yalnızca ucundaki küçük bir büyüme noktasından uzar. Windelov’da bu büyüme noktası zaman zaman ikiye bölünür ve her parça ayrı bir uç olarak büyümeye devam eder. Bu yüzden yeni açılan genç yaprakta çatallar henüz azdır. Yaprak uzadıkça çatal sayısı artar ve püskül belirginleşir. Yaprak damarı her çatala eşlik etmeyebilir; bu nedenle bazı ince uçlar damarsız ve yarı saydam görünür.
Yaprakları ana bitkininkinden biraz daha kısadır. Bitki akvaryumda 15–20 cm boylanır ve aşağı yukarı boyu kadar yana yayılır. Rizomu, kökleri ve yaprak altındaki kahverengi spor keseleri ana bitkiyle aynıdır.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Java eğreltisinin dar, çatallı ve loplu birçok formu satılır. Hepsinin bakımı aynıdır. Aşağıdaki tablo Windelov’u Türkiye’de en sık karşılaşılan öteki formlarla karşılaştırır.
| Form | Görünüş | Boy | Büyüme | Not |
|---|---|---|---|---|
| ‘Windeløv’ | Yaprak ucu ikiye, sonra yeniden çatallanır ve püskül gibi dağılır. | 15–20 cm | Yavaş | Türkiye’de en kolay bulunan formdur. |
| Olağan Java eğreltisi | Yaprak tek parçadır ve sivri bir uçla biter; yaşlı yaprakta dipte iki kısa lop çıkar. | 15–30 cm | Yavaş | Formların en irisidir. |
| ‘Trident’ | Dar yaprağın iki yanında birkaç ince lop bulunur, yaprak ucu çatallanmaz. | 15–20 cm | Yavaş | Lopları yanlardadır; Windelov ile karıştırılmaz. |
| ‘Narrow’ | Yaprağı 2 cm’den dardır ve rizomdan dik çıkar. | 10–20 cm | Yavaş | Küçük akvaryumlara daha iyi uyar. |
| “Needle Leaf” | Yaprağı birkaç milimetre enindedir. | 10 cm altı | Çok yavaş | Daha çok hobiciler arasında elden ele dolaşır. |
Yurt dışında aynı bitki zaman zaman ‘Crisped Leaves’ adıyla da satılır. Bu ad ayrı bir form değil, Windelov’un öteki ticari adıdır.
Doğada Nerede Yetişir
Windelov bir üretim formudur ve doğada bilinen bir yaşam alanı yoktur. Kartta görünen harita ve ülke listesi ata bitkinin, yani Java eğreltisinin yayılışını gösterir. Bu tür Hindistan’dan Güney Çin’e ve Yeni Gine’ye kadar Asya’nın tropik ormanlarında, derelerin kıyısındaki kayalara ve ağaç gövdelerine tutunarak yetişir. Ana tür uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Akvaryumculardaki bütün Windelov bitkileri seradan ya da doku kültürü laboratuvarından gelir.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Windelov’un yeri bir kökün ya da taşın üstüdür. Orta alanda, kökün dallarına bağlanmış birkaç bitki püskül uçlarıyla düzene yumuşak bir doku verir. Çatallı uçları en iyi, arkasında koyu bir zemin ya da sade yapraklı bitkiler olduğunda görünür. Bağlama, ana bitkide olduğu gibi yapılır. Saksının taş yününü köklerden ayıklayın, rizomu taşa ya da köke yatırın ve pamuk ipliğiyle, misinayla veya bir iki damla jel yapıştırıcıyla tutturun. İpi rizomu ezecek kadar sıkmayın.
Windelov’a özgü tek incelik, yaprak uçlarının kırılganlığıdır. İnce çatallar ezilince kararır. Bitkiyi bağlarken yapraklardan değil rizomdan tutun. Bitkiyi kuvvetli bir filtre çıkışının tam önüne de koymayın, çünkü sürekli çarpan su püskül uçlarını yıpratır.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Işık, karbondioksit ve gübre konusunda ana bitkinin ihtiyaçları aynen geçerlidir. Az ışık yeter ve karbondioksit sistemi gerekmez. Besinini sudan alır; bu yüzden kök tableti işe yaramaz. Yeni yapraklar soluk çıkarsa haftada bir yarım doz sıvı gübre yeter. Güçlü ışık altında ince yaprak uçları kolayca yosun tutar ve çatalların arası yosunla dolunca püskül görünümü kaybolur. Bitkiyi bu yüzden lambanın tam altına değil, kökün gölgesine yakın bir yere yerleştirin.
Su Değerleri
Su değerlerinde ana bitki kadar hoşgörülüdür. Yumuşak sudan sert suya kadar geniş bir aralıkta yaşar ve en iyi 20–28 °C’de büyür. Isıtıcısız akvaryumun serin suyuna da dayanır, ancak serin suda büyümesi iyice yavaşlar.
Budama ve Bakım
Windelov az budama ister. Kararmış ya da yosunla kaplanmış yaprağı, sapının rizoma birleştiği yerden kesin. Yalnızca çatallı ucu kararmış bir yaprağın ucunu kırpmayın; kesilen uç yeniden çatallanmaz ve yaprak küt bir görünüm alır. Böyle bir yaprağı ya olduğu gibi bırakın ya da dibinden alın. Yaşlı yapraklarda çıkan yavru bitkiler öbeği zamanla sıklaştırır. Öbek fazla sıklaştığında yavru taşıyan yaşlı yaprakları ayıklayın.
Çoğaltma
Windelov ana bitki gibi iki yolla çoğalır: yaprak uçlarında çıkan yavru bitkilerle ve rizom bölmeyle. Birkaç yaprak ve kök çıkarmış yavruyu koparıp ayrı bir taşa bağlayın. Rizomu bölerken her parçada en az üç dört yaprak bırakın. Yavru bitkiler ana bitkinin özelliklerini taşır ve onlar da çatallı uçlu yaprak çıkarır.
Ticari üretimde bitki seralarda rizomdan ve yavru bitkilerden çoğaltılır. Doku kültürü laboratuvarlarında da yaprak üzerindeki yavru sürgünlerden çok sayıda yeni bitki elde edilir. Bu yolla üretilen küçük bitkiler doğrudan akvaryuma alınabilir ve neredeyse hepsi tutunur.
Sık Görülen Sorunlar
Kararma, rizom çürümesi ve bağdan kopma gibi sorunlar ana bitkiyle aynıdır ve Java Eğreltisi sayfasında anlatılır. Windelov’da iki sorun daha sık görülür.
Yaprak uçları kararıyor
İnce çatallar yaprağın en genç ve en ince dokusudur. Uçlar kararıyorsa bitki ya bağlanırken ezilmiştir ya da çok sert bir akıntıya maruz kalmaktadır. Kimi zaman da suda besin eksiktir. Bitkiyi daha sakin bir yere alın ve haftalık sıvı gübreye başlayın. Kararan uç iyileşmez, ama yeni yapraklar sağlıklı çıkar.
Yeni yapraklar çatallanmıyor
Genç bitkinin ilk yaprakları ve yeni açılmış yapraklar tek uçlu görünebilir. Çatallar yaprak uzadıkça belirir. Bitki aylar geçtiği hâlde hiç çatallı yaprak çıkarmıyorsa, satın alınan bitki büyük ihtimalle olağan Java eğreltisidir.
Hangi Akvaryuma Uyar
Windelov, ana bitkinin uyduğu bütün akvaryumlara uyar. Japon balıkları ve otçul cikletler sert yaprağını yemez. Karidesler yaprakta biyofilm otlar ve sık öbeğin arasında saklanır. Boyu ve eni 15–20 cm’yi bulduğu için 30 litrenin altındaki akvaryumlarda ölçeği bozar; bu boyda bir akvaryuma ‘Narrow’ ya da “Needle Leaf” daha iyi uyar.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Japon balığı | Uyumlu | Yaprağı yemez. Bitkiyi taşa ya da köke sağlam bağlayın, çünkü japon balığı gevşek bitkiyi çekiştirir. |
| Malavi ve Tanganyika cikletleri | Uyumlu | Bitki sert ve bazik suya dayanır; kayaya yapıştırılır. |
| Astronot balığı ve öteki iri cikletler | Dikkat | Yaprağı yemezler ama bitkiyi sökerler. Yapıştırıcıyla ağır bir taşa tutturun. |
| Beta balığı | Uyumlu | Bitki betanın sakin, az ışıklı akvaryumunda büyür. |
| Lepistes, tetra ve rasbora gibi topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Yaprakta biyofilm otlarlar. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin. |
| İri kerevitler | Uyumsuz | Bitkileri kıskaçlarıyla keser ve söker. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Windelov Türkiye’de kolay bulunur. Akvaryumcular onu saksıda, dört altı yapraklı saksısız rizom olarak ya da lav taşına veya köke bağlanmış hâlde satar. Taşa ya da köke bağlı bitki, sabitleyecek bir dekoru olmayan akvaryum için en pratik seçenektir.
Satın alırken yaprak uçlarına bakın. Yaprakların çoğunda çatallı ve sağlam uçlar görünmelidir. Uçları kararmış, ezilmiş ya da rizomu yumuşamış bitkiyi almayın. Serada su üstünde yetişmiş bitki, su altına alışırken birkaç eski yaprağını karartıp bırakabilir. Rizomun ucundan çıkan ilk çatallı yeni yaprak, bitkinin yerine alıştığını gösterir.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En sık karıştırıldığı bitki olağan Java eğreltisidir. Genç Windelov’un yaprakları henüz çatallanmamış olabilir ve iki bitki o dönemde birbirine çok benzer. Ayrım yetişkin yaprağın ucundan yapılır. ‘Trident’ de çatallı bir bitki gibi görünür, ama onun lopları yaprağın iki yanından çıkar ve ucu tektir.
Batı Afrika kökenli su eğreltisi Bolbitis de taşa bağlanır ve derin dilimli yaprakları uzaktan dantelli görünür. Bolbitis’in yaprağı ise ucu çatallanmış tek bir yaprak değil, sapın iki yanına dizilmiş çok sayıda yaprakçıktan oluşur. Bolbitis yumuşak su ve karbondioksit ister; Windelov’un hoşgörüsünü göstermez.
Sıkça Sorulan Sorular
Java fern windelov ile normal java fern arasındaki fark ne?
Windelov’un yaprak uçları ikiye, sonra yeniden çatallanır ve püskül gibi dağılır. Normal Java fern’ün yaprağı tek bir sivri uçla biter. Windelov biraz daha küçük kalır; bakımı ise tamamen aynıdır.
Windelov java fern CO2 ister mi?
Windelov karbondioksit sistemi istemez. Standart akvaryum lambası altında, balıklı bir akvaryumda sağlıklı büyür. Yeni yaprakları soluk çıkarsa haftada bir yarım doz sıvı gübre yeter.
Windelov kuma dikilir mi?
Windelov kuma dikilmez. Rizomu kuma gömülürse çürür. Bitki bir taşa ya da köke iplikle veya yapıştırıcıyla bağlanır ve kökleri birkaç hafta içinde yüzeye tutunur.
Windelov java fern ne kadar büyür?
Windelov akvaryumda 15–20 cm boylanır ve aşağı yukarı aynı genişliğe yayılır. Yavaş büyür ve seyrek budanır.
Windelov yaprak uçları neden kararır?
İnce çatallı uçlar bağlama sırasında ezilince, sert akıntıya maruz kalınca ya da suda besin eksik olunca kararır. Bitkiyi sakin bir yere alın ve haftalık sıvı gübre verin. Kararan uç iyileşmez, ama yeni yapraklar sağlıklı çıkar.
Windelov nano akvaryuma uygun mu?
Windelov 15–20 cm boy ve ene ulaştığı için 30 litrenin altındaki akvaryumlarda fazla yer kaplar. Bu boyda bir akvaryuma ‘Narrow’ ya da “Needle Leaf” gibi daha küçük Java fern formları uyar.
Kaynakça
- Miyoshi, S., Kimura, S., Ootsuki, R., Higaki, T. & Nakamasu, A. (2019). Developmental analyses of divarications in leaves of an aquatic fern Microsorum pteropus and its varieties. PLoS ONE, 14(1), e0210141.
- Suwannamali, W., Wang, K.-T., Su, C.-C., Kantha, P., Tzean, Y. & Wu, T.-M. (2024). Optimizing green globular body induction for micropropagation of Microsorum pteropus ‘Windeløv’. Horticulturae, 10(7), 673.
- Lansdown, R. V. (2011). Leptochilus pteropus. The IUCN Red List of Threatened Species 2011: e.T199682A9116734.
- POWO (2026). Leptochilus pteropus (Blume) Fraser-Jenk. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- GBIF Secretariat (2026). Leptochilus pteropus (Blume) Fraser-Jenk. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Microsorum pteropus ‘Windeløv’ (008B), ‘Narrow’ (008A) ve ‘Trident’ (008G), bitki veri sayfaları. tropica.com.
- Flowgrow (2026). Microsorum pteropus ‘Windeløv’. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
💬 Yorum Yaz