🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Halı Bitkileri › Hydrocotyle Sibthorpioides
Halı Bitkileri

Hydrocotyle Sibthorpioides

📅 18 Kas 2026
Hydrocotyle Sibthorpioides
Fotoğraf: Vengolis · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Hydrocotyle sibthorpioides Lam. Diğer bilimsel adlar: Hydrocotyle rotundifolia
Familya Araliaceae Cins Hydrocotyle Grup Halı bitkisi IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de Hydrocotyle Sibthorpioides İngilizce Lawn pennywort · Lawn marshpennywort

Bir bakışta

ZorlukZor
IşıkGüçlü ışık ister
KarbondioksitŞart
Büyüme hızıOrta
Boy4–10 cm
Akvaryumdaki yeriÖn, orta
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten ve sudan · besinli taban faydalı
Sıcaklık20–28 °C
pH5–7,5
Karbonat sertliği2–14 °dKH
ÇoğaltmaSap çeliği, yan sürgün
Su üstündeYetişir · paludaryuma uygun
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · doku kültürü, saksı

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
AsyaAfrikaMadagaskarAvustralya ve Okyanusya

Tropikal ve sıcak ılıman Asya'da, tropikal Afrika'da, Madagaskar'da ve doğu Avustralya'da doğal olarak yetişir. ABD'nin doğusu ve güneyi, Hawaii, Mauritius, Réunion ile İtalya, Belçika ve Almanya'da sonradan yerleşmiştir.

Doğada yetiştiği yer

Nemli çayırlarda, dere kıyılarında ve orman içindeki ıslak açıklıklarda toprak üstünde sürünerek yayılır; taşkın dönemlerinde bir süre su altında kalır.

ABD'de, Hawaii'de ve Avrupa'nın bazı ülkelerinde çimlerde ve nemli alanlarda yabani ot olarak yerleşmiştir; budama artıkları dereye, göle ya da bahçeye atılmaz.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 13.966 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Hydrocotyle sibthorpioides, yeni başlayan biri için zor bir bitkidir. Güçlü ışık ve karbondioksit (CO2) sistemi olmadan su altında uzun süre yaşamaz. Zayıf ışıklı ve karbondioksitsiz bir akvaryumda yaprakları küçülür, sapları uzar ve bitki birkaç hafta içinde dağılıp çürür. Doğru koşullarda ise ön ve orta alanda yuvarlak yapraklı, gri-yeşil tonlu, alçak bir örtü kurar. Besinli tabana küçük tutamlar hâlinde dikilir ve iyi büyümeye başladığında sık budama ister.

Bu bitki, sitedeki Hydrocotyle tripartita ile en sık karıştırılan türdür. İkisi de ince ve sürünen gövdeli, saplı minik yapraklı bitkilerdir. Ayrımı yaprak ayası yapar. Tripartitanın yaprağı dibine kadar üç dilime ayrılır ve küçük bir yoncaya benzer. Sibthorpioidesin yaprağı ise yuvarlak ya da böbrek biçimlidir ve yalnızca kenarından sığ dilimlenir. Tripartita karbondioksitsiz akvaryumda da idare eder; sibthorpioides ise orada yaşamaz. Bu fark, hangi bitkiyi aldığınızı bilmeyi önemli kılar.

Türkiye’de akvaryumcularda “Hydrocotyle Sibthorpioides” adıyla, çoğunlukla doku kültürü kabında satılır. Yurt dışında bitki uzun süre “Hydrocotyle maritima” adıyla da satıldı. Bu ad yanlıştır, çünkü botanikte Doğu Asya’da yetişen başka bir türe aittir ve aynı ad zaman zaman tripartita için de kullanılır. Türü Fransız doğa bilimci Jean-Baptiste de Lamarck 1789’da tanımladı. Adındaki “sibthorpioides” sözcüğü, yaprakları yine yuvarlak olan küçük bir sürünücü bitki cinsine, Sibthorpia‘ya benzerliği anlatır. Hydrocotyle cinsi eskiden maydanozgiller ailesinde sayılırdı; kalıtsal incelemeler onu bugün sarmaşıkgiller ailesine, yani Araliaceae’ye yerleştirir.

Hydrocotyle Sibthorpioides – Sürünen gövdeler ve yuvarlak yapraklar
Sürünen gövdeler ve yuvarlak yapraklar — Fotoğraf: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Hydrocotyle sibthorpioides, tabanın üstünde ya da hemen altında yatay ilerleyen ince bir gövdeden oluşur. Gövde her boğumda aşağıya kök, yukarıya bir ya da birkaç yaprak verir. Yaprak sapı ince ve uzundur; boyu yaprak ayasının iki dört katı kadardır. Yaprak ayası yuvarlak, kalp ya da böbrek biçimlidir ve sap ayanın kenarındaki bir oyuğa bağlanır. Kenarı küçük yuvarlak dişlidir ve çoğunlukla sığ dilimlere ayrılır; derin dilimli yaprak nadirdir. Yaprakların genişliği doğada çoğunlukla 0,5–1,2 cm’dir; akvaryumda iyi beslenen bitkide 2 cm’yi bulur.

Akvaryumdaki bitkinin rengi açık, hafif grimsi bir yeşildir. Bu ton onu öbür ön alan bitkilerinden ayırır ve koyu yeşil halı bitkilerinin yanında belirgin bir karşıtlık kurar. Güçlü ışıkta yaprak sapları kısa kalır ve bitki tabana yakın bir örtü serer. Işık azaldıkça saplar uzar, sürgünler yukarı yönelir ve bitki 10 cm’yi aşan seyrek bir öbeğe döner.

Akvaryumcuya gelen bitki çoğu zaman su üstünde yetiştirilmiştir. Su altına girdiğinde bitki su üstü yapraklarının bir kısmını yavaş yavaş bırakır ve yerine su altına uygun yeni yapraklar çıkarır. Su üstünde küçük, beyaz ve top biçimli çiçek başları açar. Su altında çiçek açmaz.

Doğada Nerede Yetişir

Tür; tropikal ve sıcak ılıman Asya’da, tropikal Afrika’da, Madagaskar’da ve Avustralya’nın doğusunda doğal olarak yetişir. Yayılışı Hindistan ve Çin’den Japonya’ya, Endonezya’ya ve Yeni Gine’ye, Etiyopya’dan Kamerun’a ve Zimbabve’ye kadar uzanır. Kartta bu yüzden ülke sınırları değil, gözlem noktaları görünür.

Yetiştiği yerler nemli çayırlar, dere kıyıları, orman içindeki ıslak açıklıklar ve sürekli nemli kumlu ya da killi topraklardır. Bitki çoğunlukla su kenarında, toprağın üstünde sürünerek yayılır; sel ve taşkın dönemlerinde bir süre su altında kalır. Akvaryumdaki zorluğunun kaynağı da budur. Bu bitki havadan karbondioksit alabildiği bol ışıklı bir kıyı ortamına alışıktır; su altında aynı hızı ancak karbondioksit ve güçlü ışıkla bulur.

Bitki çimlere ve bahçelere kolayca yerleşir. Amerika Birleşik Devletleri’nin doğusunda ve güneyinde, Hawaii’de, Mauritius’ta ve Avrupa’da İtalya, Belçika ve Almanya’da sonradan yerleşmiştir. Bu yerlerde çimlerde ve nemli alanlarda inatçı bir yabani ot olarak bilinir, çünkü gövdesi her boğumdan kök salar ve kopan parçalar yeniden tutunur. Türün koruma durumu “Asgari Endişe”dir; geniş yayılışında yaygın bir bitkidir.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

En iyi yeri ön ve orta alandır. Güçlü ışık ve karbondioksit verilen bir akvaryumda ön alanda alçak bir örtü kurar. Orta alanda serbest bırakıldığında yukarı doğru dolgun bir öbek olur; taşların arasından ve kökün üstünden de sarkarak ilerler. Yeri seçerken lambanın en güçlü düştüğü bölgeyi tercih edin, çünkü gölgede kalan kısım hızla seyrelir. Bu bitkinin dikimi şu sırayla yapılır:

  1. Doku kültürü kabındaki bitkiyi çıkarın ve jeli akan suyun altında köklerden yıkayıp temizleyin. Saksılı bitkide taş yününü köklerin arasından tamamen ayıklayın.
  2. Bitkiyi her birinde iki üç boğum ve birkaç kök kalacak biçimde küçük tutamlara ayırın.
  3. Tutamları cımbızla, sürünen gövde tabana paralel duracak biçimde 2–3 cm derinliğe gömün. Yaprakları gömmeyin.
  4. Tutamlar arasında birkaç santimetre boşluk bırakın. Sürgünler bu boşluğa yan dallarla yayılır.

Hafif gövdeli yeni tutamlar kolayca yüzeye çıkar. Kaçan tutamı yeniden gömün ya da üstüne küçük bir çakıl taşı koyarak sabitleyin. Dikimden sonraki ilk haftalarda bitki yavaş büyür; kökler tutunduktan sonra hızlanır.

En sık yapılan hata, bu bitkiyi tripartita sanıp karbondioksitsiz ve zayıf ışıklı bir akvaryuma dikmektir. İkinci hata, yavaş büyüyen küçük ön alan bitkilerinin hemen yanına dikmektir. İyi koşullarda bitki sürünen gövdeleriyle komşularının içine girer ve üstlerini kapatır.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Güçlü ışık şarttır. Akvaryumla birlikte gelen standart lamba bu bitkiye yetmez; güçlü bir LED gerekir ve ışığın günde 7–8 saat yanması uygundur. Az ışıkta saplar uzar, yaprak ayaları küçülür ve sürgünler yukarı doğru çekilerek dağılır.

Karbondioksit de şarttır. Karbondioksit verilmeyen akvaryumda bitki önce durur, sonra yaprak dökerek çürür. Karbondioksit verilen ve iyi aydınlatılan akvaryumda ise büyümesi belirgin biçimde hızlanır ve bitki sık bir örtüye döner.

Besinini hem kökten hem sudan alır. Besinli taban ya da kök tableti dikimden sonraki alışma dönemini kısaltır. Karbondioksitli düzende azot, fosfat, potasyum ve demir içeren sıvı gübreyi düzenli verin. Fosfatın eksik kalmaması, yaprakların üzerinde yeşil nokta yosunu oluşmasını da azaltır.

Su Değerleri

Yumuşak ve hafif asidik suda en iyi büyür, ama orta sert suda da yaşar. En uygun sıcaklık 20–28 °C’dir. Kıyı bitkisi olduğu için kısa süreli serinliğe dayanır, ancak su altında 20 °C’nin altında büyümesi yavaşlar. Isıtıcısız akvaryuma uygun bir bitki değildir.

Budama ve Bakım

İyi koşullarda düzenli budama ister. Ön alandaki örtüyü kavisli makasla üstten kırpın ve yukarı dikilen sürgünleri boğumun hemen üstünden kesin. Hafif budama, tabana yakın yeni yan sürgünlerin çıkmasını sağlar ve örtüyü sıklaştırır. Komşu bitkilere uzanan sürgünleri haftalık bakımda geri alın.

Örtü zamanla kat kat kalınlaşır ve alttaki yapraklar ışık alamayıp sararır. Bu durumda örtünün bir kısmını sökün, sağlam uç parçaları yeniden dikin. Kesilen ve sökülen parçaları lavaboya ya da bahçeye değil çöpe atın.

Çoğaltma

Hydrocotyle sibthorpioides kolay çoğalır. Sürünen gövde sürekli yan sürgün verir ve her boğumundan kök salar.

  1. Birkaç boğumlu, ucu sağlıklı bir sürgünü makasla kesin.
  2. Kesilen parçayı, boğumları tabana değecek biçimde cımbızla gömün.
  3. Sık bir öbeği kökleriyle birlikte söküp elle küçük parçalara ayırmak da aynı işi görür.

Bitki su üstünde, nemli toprakta çok daha hızlı büyür. Yaz aylarında ışıklı bir yerde nemli tutulan bir saksıda çok sayıda çelik elde edilir. Bu çelikler su altına geçirildiğinde önce yapraklarını yeniler.

Sık Görülen Sorunlar

Bitki dağılıyor ve çürüyor

Gövdeler incelir, yapraklar küçülüp kararır ve bitki tutam tutam çözülür. Bu sorunun neredeyse tek nedeni ışığın ya da karbondioksitin yetersiz olmasıdır. Işığı güçlendirin ve karbondioksit verin. Bu ikisini sağlayamıyorsanız bitkiyi yerine karbondioksitsiz düzende yaşayan bir türle değiştirin.

Sürgünler yukarı uzuyor

Sürgünlerin yere yatmayıp dikilmesi ışığın yetmediğini gösterir. Bitkiyi lambanın tam altına taşıyın, uzayan sürgünleri kesip tabana yatırarak yeniden dikin.

Yeni yapraklar soluk ya da sarı çıkıyor

Hızlı büyüyen bitki besini çabuk tüketir. Yeni yaprakların soluk çıkması çoğunlukla demir ve azot eksikliğini gösterir. Sıvı gübreyi düzenli verin, tabana kök tableti ekleyin.

Yapraklarda yeşil noktalar var

Yaprak yüzeyinde sert ve yeşil noktalar belirir. Bu nokta yosunudur ve çoğunlukla güçlü ışıkta fosfatın eksik kalmasıyla ortaya çıkar. Fosfatı gübre düzenine ekleyin, kaplanmış yaprakları budayın.

Yeni dikilen bitki yaprak döküyor

Su üstünde yetiştirilmiş bitki, su altına girince eski yapraklarını bırakır. Bitkinin gövde uçlarından yeni ve ince yapraklar çıkıyorsa endişelenmeyin; bu bir alışma dönemidir.

Hangi Akvaryuma Uyar

Bu bitkinin yeri karbondioksitli, güçlü ışıklı bitkili akvaryumdur. Küçük boyu sayesinde nano akvaryumda da ölçeği bozmaz. Topluluk balıkları ve küçük karidesler ona zarar vermez. Ancak karides akvaryumlarının çoğunda kullanılan gübresiz ve karbondioksitsiz düzende yaşamaz. Japon balığı ve ciklet akvaryumuna uygun değildir. Bu balıklar yumuşak yapraklı bitkiyi kemirir, ince gövdeli tutamları da eşeleyip söker.

Beta balığının küçük akvaryumunda çoğu zaman güçlü ışık ve karbondioksit bulunmadığı için bu bitki orada yaşamaz. Paludaryumun nemli toprak bölümünde ise su üstünde kolayca yetişir ve sık bir zemin örtüsü kurar.

Balık / canlı Durum Not
Tetra, rasbora ve küçük topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar; karbondioksitli bitkili akvaryumun tipik canlılarıdır.
Cüce karidesler Uyumlu Örtünün içinde biyofilm otlarlar. Bitki ancak karbondioksitli bir karides akvaryumunda yaşar.
Otocinclus ve küçük yosun yiyen balıklar Uyumlu Yaprak yüzeyini yosundan temizlerler.
Beta balığı Dikkat Balıkla sorun yoktur, ama beta akvaryumunun zayıf ışığında bitki yaşamaz.
Lepistes, moli ve plati Dikkat Balıkla sorun yoktur. Sert suyun ve karbondioksitsiz düzenin bitkiye yetmediği akvaryumlarda bitki geriler.
Japon balığı Uyumsuz Yumuşak yaprakları kemirir, tutamları söker; ısıtıcısız serin su da bitkiye uymaz.
Cikletler Uyumsuz Tabanı kazar ve ince gövdeli bitkiyi söker.
Kerevitler Uyumsuz Bitkiyi keser ve söker.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Türkiye’de çoğunlukla doku kültürü kabında, bazı satıcılarda saksıda satılır ve bitki satan akvaryumcularda ara sıra bulunur. Doku kültürü kabındaki bitki küçüktür, ama salyangoz, yosun ve ilaç kalıntısı taşımaz; karides akvaryumu için en güvenli seçenektir. Saksılı bitki daha iri gelir. Bu bitkiyi akvaryuma koymadan önce akan suyun altında yıkayın ve yapraklarda salyangoz yumurtası olup olmadığına bakın.

Satın alırken etikete güvenmeyin, yaprağa bakın. Dibine kadar üç dilimli yaprak tripartitaya aittir. Yuvarlak, kenarından sığ dilimli ve uzun saplı yaprak ise sibthorpioidese aittir. Sağlıklı bitkinin yaprakları gri-yeşil ve dolgundur, gövdesi sert ve beyaz köklüdür. Kararmış, yumuşamış gövdeli bitkiyi almayın.

İlk iki üç hafta görünür bir büyüme beklemeyin. Bitki önce kök salar ve su üstü yapraklarının bir kısmını bırakır. Gövde uçlarından yeni yapraklar çıkmaya başladığında bitki yerine alışmış demektir.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

En büyük karıştırılma riski Hydrocotyle tripartita ile ilgilidir. İki bitki aynı büyüklükte ve aynı sürünen yapıdadır, ikisi de zaman zaman “Hydrocotyle maritima” adıyla satılır. Tripartitanın yaprağı dibine kadar üç dilime ayrılır, sibthorpioidesin yaprağı ise yuvarlaktır ve yalnızca kenarından oyulur. Tripartita karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar; sibthorpioides yaşamaz.

Hydrocotyle leucocephala aynı biçimde yuvarlak ve sığ dilimli yapraklıdır, ama yaprakları birkaç kat iridir ve bitki arka alanda ya da yüzeyde büyür. Hydrocotyle verticillata yaprağının sapı ayanın tam ortasına bağlanır ve yaprak küçük bir şemsiyeye benzer. Micranthemum Monte Carlo da yuvarlak yapraklı bir halı bitkisidir; yaprakları sapsızdır ve gövdenin iki yanında karşılıklı dizilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hydrocotyle sibthorpioides CO2 ister mi?

Hydrocotyle sibthorpioides karbondioksit ister. Karbondioksit verilmeyen ve zayıf ışıklı bir akvaryumda bitki seyrelir, yaprak döker ve çürür. Güçlü ışık ve karbondioksitle ise hızlı büyür ve sık bir örtü kurar.

Hydrocotyle sibthorpioides ile tripartita arasındaki fark nedir?

Tripartitanın yaprağı dibine kadar üç dilime ayrılır ve yoncaya benzer. Sibthorpioidesin yaprağı yuvarlak ya da böbrek biçimlidir ve yalnızca kenarından sığ dilimlenir. Tripartita karbondioksitsiz akvaryumda da yaşar, sibthorpioides ise karbondioksit ve güçlü ışık ister.

Hydrocotyle sibthorpioides nasıl dikilir?

Bitki jelinden ya da taş yününden temizlenir ve iki üç boğumlu küçük tutamlara ayrılır. Tutamlar cımbızla, gövde tabana paralel kalacak biçimde besinli tabana gömülür. Yüzeye çıkan tutamın üstüne küçük bir çakıl taşı konur.

Hydrocotyle sibthorpioides neden eriyor?

Bitkinin dağılıp çürümesinin en sık nedeni ışığın ya da karbondioksitin yetmemesidir. Yeni dikilen bitkinin su üstü yapraklarını dökmesi ise olağandır; gövde uçlarından yeni yaprak çıkıyorsa bitki alışıyor demektir.

Hydrocotyle sibthorpioides halı yapar mı?

Güçlü ışık, karbondioksit ve düzenli budamayla ön alanda alçak bir örtü kurar. Bu örtü tam düz bir halı değil, hafif dalgalı bir yüzeydir. Işık azaldığında sürgünler yukarı uzar ve bitki öbekleşir.

Hydrocotyle sibthorpioides paludaryumda yetişir mi?

Hydrocotyle sibthorpioides su üstünde, nemli toprakta su altındakinden daha kolay ve hızlı büyür. Paludaryumun ışıklı ve nemli zemininde sık bir örtü kurar, küçük beyaz çiçekler açar.

Kaynakça

  1. Nicolas, A. N. & Plunkett, G. M. (2009). The demise of subfamily Hydrocotyloideae (Apiaceae) and the re-alignment of its genera across the entire order Apiales. Molecular Phylogenetics and Evolution, 53(1), 134–151.
  2. Ge, L., Shen, L., Chen, Q., Li, X. & Zhang, L. (2017). The complete chloroplast genome sequence of Hydrocotyle sibthorpioides (Apiales: Araliaceae). Mitochondrial DNA Part B, 2(1), 29–30.
  3. Anitha, K. (2010). Hydrocotyle sibthorpioides. The IUCN Red List of Threatened Species: e.T177226A19668133.
  4. POWO (2026). Hydrocotyle sibthorpioides Lam. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  5. GBIF Secretariat (2026). Hydrocotyle sibthorpioides Lam. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  6. PlantNET (2023). Hydrocotyle sibthorpioides Lam. New South Wales Flora Online, Royal Botanic Gardens and Domain Trust, Sydney. plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au.
  7. Flowgrow (2026). Hydrocotyle sibthorpioides. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
  8. Buce Plant (2026). Hydrocotyle sibthorpioides, bitki veri sayfası. buceplant.com.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia