Riccia Fluitans
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Dünyanın hemen her bölgesinde yetişen kozmopolit bir ciğerotudur; Avrupa'da ve Kuzey Amerika'da yaygındır. Türkiye'de İzmir (Kazan Gölü), Aydın ve Antalya'dan kaydı vardır.
Besince zengin göletlerde, hendeklerde ve kanallarda su yüzeyinde ya da hemen altında öbekler oluşturur. Kuruyan göletlerde ıslak çamur üzerinde kara formuyla yaşar.
Haritadaki noktalar GBIF'teki 17.698 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Riccia fluitans, akvaryumun yüzeyinde yüzdürüldüğünde yetiştirilmesi en kolay bitkilerden biridir. Suya bırakmanız yeterlidir; dikilmez, bağlanmaz ve karbondioksit (CO2) sistemi istemez, çünkü yüzeyde karbondioksiti havadan alır. Standart akvaryum lambasının altında birkaç hafta içinde yüzeyde parlak yeşil, süngerimsi bir tabaka oluşturur. Bu tabaka yavru balıklara ve karideslere sığınak olur. Bitkinin taşa bağlanıp dipte halı gibi yayıldığı, üzerinde oksijen kabarcıkları parlayan o bilinen görüntü ise başka bir iştir. O halı güçlü ışık, karbondioksit ve haftalık budama ister. Bitki dibe tutunmadığı için de her birkaç haftada bir yeniden filelenmesi gerekir.
Riccia bir yosun değil, bir ciğerotudur. Kökü, gövdesi ve yaprağı yoktur. Bütün bitki, ikiye çatallanarak dallanan, milimetre genişliğinde yeşil şeritlerden oluşur ve besinini doğrudan sudan alır. Çok hızlı büyür. Akvaryuma alınan bir avuç bitki, bakımsız kalırsa bir iki ay içinde yüzeyin tamamını kaplar ve filtreye, dekora, öteki bitkilerin arasına dağılır. Bu yüzden onu almadan önce yüzeyde ne kadar yer kaplamasını istediğinize karar verin ve fazlasını düzenli olarak alın.
Türkiye’de akvaryumcularda ve hobiciler arasında kısaca “Riccia” ya da “Riccia fluitans” adıyla bilinir. Doku kültürü kabında ya da gramla, porsiyon hâlinde satılır. Türü 1753’te Carl Linnaeus tanımladı. Bitki, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu dünyanın hemen her bölgesinde doğal olarak yetişir. Doğal akvaryum tarzının yaygınlaştığı yıllarda Japon tasarımcılar onu taşlara bağlayarak su altında bir çim görüntüsü elde etti ve bitki akvaryum hobisinde bu kullanımıyla tanındı.
Nasıl Tanınır
Riccia, düzenli aralıklarla Y biçiminde çatallanan dar ve yassı şeritlerden oluşur. Bu şeride tallus denir. Su içinde büyüyen tallus yarım ile bir milimetre arasında genişliktedir, ince ve yarı saydamdır. Şeritler birbirine dolanır ve tek tek sayılamayan, gevşek ama dolgun bir öbek oluşturur. Rengi açık ya da parlak yeşildir; yaşlanan ve ışık alamayan kısımlar soluk kahverengiye döner.
Su içinde yaşayan bitkinin altında kök benzeri tutunma telleri yoktur. Bitkinin hiçbir şeye kendiliğinden tutunmamasının ve bağlansa da yeniden yüzeye çıkmasının nedeni budur. Aynı bitki ıslak çamura düştüğünde biçim değiştirir. Şeritleri bir buçuk kat kadar genişler, altında tutunma telleri çıkar ve yüzeyinde hava gözenekleri açılır. Bu kara formu yaklaşık iki haftada oluşur; su yükselince bitki yeniden su formuna döner.
Yüzen öbek, üst üste binen şeritlerle birkaç santim kalınlığa ulaşır. Güçlü ışık ve karbondioksit alan bitkide şerit uçlarında küçük gümüşi oksijen kabarcıkları birikir. Akvaryumcuların “inci” dediği bu kabarcıklar bitkinin hızlı fotosentez yaptığını gösterir, bitkiye özgü bir yapı değildir. Riccia akvaryumda üremek için spor oluşturmaz; doğada da sporlu bitkiye çok seyrek rastlanır.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Ticarette farklı ülkelerden gelmiş birkaç Riccia formu dolaşır. Görünüşleri birbirine çok yakındır ve su içinde gözle ayrılamazlar. Aralarındaki asıl fark, bazı formların dibe daha kolay batması ve su altında daha iyi büyümesidir. Japonya kökenli olarak bilinen form bu açıdan en uygun olanıdır. Taşa bağlanıp halı yapılmak üzere satılan riccia çoğunlukla bu formdur.
Koyu yeşil renkli ve dibe batan bir riccia, bazı satıcılarda “Riccia rhenana” adıyla satılır. Bu adın akvaryumdaki bitki için doğru kullanılıp kullanılmadığı tartışmalıdır. İki tür ancak kara formlarına ve kromozom sayısına bakılarak ayrılabilir. Bakımları aynıdır.
Doğada Nerede Yetişir
Riccia fluitans dünyanın hemen her bölgesinde yetişen kozmopolit bir türdür. Avrupa’da, Kuzey Amerika’da ve Asya’nın ılıman bölgelerinde yaygındır, tropik bölgelerde de bulunur. Durgun ya da yavaş akan, besin maddesince zengin suları sever. Göletlerde, hendeklerde, sulama kanallarında ve göl kıyılarında su yüzeyinde ya da yüzeyin hemen altında kalabalık öbekler oluşturur. Yazın kuruyan göletlerde ise çamurun üzerinde kara formuyla yaşamını sürdürür.
Türkiye’de nadir toplanan bir ciğerotudur. Su formu İzmir’in Selçuk ilçesindeki Kazan Gölü’nden, kara formu Aydın’ın Koçarlı ilçesinde bir dere yatağının ıslak toprağından bilinir; Antalya’daki Düden Şelalesi çevresinden de bir kaydı vardır. Kazan Gölü acı su özelliği taşıyan bir göldür ve bu kayıt bitkinin hafif tuzlu suya da dayanabildiğini gösterir. Türün nesli dünya ölçeğinde tehlikede sayılmaz ve uluslararası koruma listesinde değerlendirilmemiştir.
Doğadaki yaşam alanı akvaryumdaki bakımını da açıklar. Bitki yüzeyde, güneşe ve havaya açık bir ortamda büyümeye alışkındır. Bu yüzden yüzdürüldüğünde zahmetsizce büyür, su altına bağlandığında ise ışık ve karbondioksit eksikliğini hemen hisseder.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Riccianın iki ayrı kullanımı vardır. Bunlardan kolay olanı yüzdürmektir. Zahmetli olanı ise taşa ya da köke bağlayıp dipte halı yapmaktır.
Yüzdürme
Bitkiyi bir kapta akvaryum suyuyla çalkalayıp suya bırakın. Yüzeyde kendiliğinden yayılır. Filtrenin çıkışı yüzeyi güçlü biçimde dalgalandırıyorsa bitki dağılır ve parçalar filtreye kaçar. Riccianın akıntının zayıf olduğu bir köşede durmasını sağlayın. Hava hortumundan ya da misinadan yapılmış yüzen bir halka bitkiyi bir köşede tutar ve yüzeyin geri kalanını açık bırakır.
Taşa ya da köke bağlama
Riccia kuma dikilmez; kuma gömülen bitki ışık alamaz ve çürür. Halı için düz yüzeyli taşlar, arduaz parçaları ya da paslanmaz çelik file plakaları kullanılır. Bitkiyi şu sırayla bağlayın:
- Bitkiyi akvaryum suyunda iyice çalkalayın, araya karışmış su mercimeği ve iplik yosunu varsa ayıklayın.
- Taşın üstüne ince bir tabaka riccia yayın. Tabaka taşın yüzeyi görünecek kadar ince olmalıdır; kalın konan bitkinin alt kısmı ışık alamaz ve çürür.
- Bitkinin üstünü ince bir saç filesi, tül ya da plastik file ile örtün ve fileyi taşın altından sıkıca bağlayın. Misinayı taşın çevresine sık aralıklarla sararak da tutturabilirsiniz.
- Taşları dibe istediğiniz düzende yerleştirin. File altından çıkan yeni sürgünler birkaç hafta içinde fileyi örter.
En sık yapılan hata, filenin bir kez bağlanıp unutulmasıdır. Riccia taşa tutunmaz, yalnızca filenin altında tutulur. Yeni büyüyen kısım filenin üstüne çıktıkça tabaka kalınlaşır, alttaki şeritler ölür ve bütün parça gevşeyip yüzeye çıkar. Halıyı her hafta kısaltın ve birkaç haftada bir taşı çıkarıp bitkiyi inceltin, gerekirse yeniden fileleyin.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Yüzdürülen riccia lambaya en yakın yerde durduğu için standart akvaryum lambası ona yeter. Karbondioksit sistemine gerek yoktur, çünkü yüzeydeki bitki karbondioksiti havadan alır. Işık çok zayıfsa bitki solar, şeritleri incelir ve öbek dağılır. Lambanın bitkiye değecek kadar yakın olmamasına dikkat edin, yoksa üst kısım kurur ve yanar.
Dibe bağlanan halıda durum tersine döner. Su altındaki riccia güçlü bir LED ve karbondioksit verilen bir akvaryumda sık, parlak ve kabarcıklı bir halı olur. Karbondioksitsiz bir akvaryumda halı solar, seyrekleşir ve çok geçmeden fileden kurtulup yüzeye çıkar. Halı yapmayı düşünüyorsanız önce akvaryumunuzda karbondioksit sistemi olup olmadığına bakın.
Riccia besini hızla tüketen bir bitkidir. Balıklı bir akvaryumda yüzen bitki için çoğu zaman gübre gerekmez, çünkü balık atığı ona yeter. Bitkinin rengi açılıp sararıyorsa suda azot ya da demir azalmıştır. Bu durumda yarım dozla bir sıvı gübre verin. Karbondioksitli bir halıda düzenli sıvı gübre gerekir; nitrat sıfıra düştüğünde riccia ilk solan bitkilerden biridir. Hızlı büyüyüp suyun besinini çektiği için yosunla yarışır ve yüzeyini kapladığı akvaryumda yosunu çoğu zaman azaltır.
Su Değerleri
Su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak sudan sert suya kadar geniş bir aralıkta yaşar ve Türkiye’deki şebeke sularının hemen hepsine uyar. En iyi 20–26 °C arasında büyür. Doğada kışı donmayan göletlerde geçirdiği için serin suya dayanır ve ısıtıcısız akvaryumda da yaşar; serin suda büyümesi yavaşlar. Sıcak yaz aylarında su 28 °C’yi geçtiğinde bitki zayıflar ve dağılmaya başlar.
Budama ve Bakım
Yüzen ricciayı her hafta ya da en geç iki haftada bir seyreltin. Bitki yüzeyin yarısından fazlasını kapladığında bir kısmını bir kepçeyle ya da elinizle alın. Yüzeyin bir bölümü her zaman açık kalmalıdır. Kapalı yüzey alttaki bitkilerin ışığını keser ve suyun hava alışverişini azaltır. Öbeğin en alttaki, ışık alamayan kahverengi kısmını da alırken ayıklayın.
Dipteki halıyı her hafta keskin ve kavisli bir makasla yüzeye paralel biçimde kısaltın. Halının bir iki santimden kalın olmasına izin vermeyin. Kesimden önce filtreyi kapatın ve kesilen parçaları bir kepçeyle ya da hortumla toplayın. Kaçan her parça yüzeyde ve filtrede yeniden büyür.
Aradan geçen sürede şeritlerin arasına yem artığı ve tortu birikir. Bu birikinti bitkiyi boğar ve iplik yosununa zemin hazırlar. Su değişimi sırasında yüzen öbeği bir kaba alıp akvaryum suyunda çalkalayın, sonra geri koyun.
Çoğaltma
Riccia kendiliğinden çoğalır. Şeritlerin ucu büyüdükçe yaşlı çatallar ölür ve bitki ayrı parçalara bölünür. Kopan her parça yeni bir bitki olur. Çoğaltmak için bir avuç bitkiyi ikiye ayırıp ayrı akvaryumlara koymanız yeterlidir. Başka bir hobiciye vermek istediğiniz parçayı ıslak tutarak bir poşette taşıyın; riccia su dışında birkaç saatte kurur.
Sık Görülen Sorunlar
Taştan kopup yüzeye çıkıyor
Bağlanan riccianın yüzeye çıkması bu bitkinin en bilinen sorunudur ve bitkinin doğasından gelir. Su içindeki riccia tutunma teli çıkarmaz, büyüyen şeritler hafif olduğu için yukarı doğru uzar. Tabaka kalınlaştığında alttaki şeritler ölür, gaz tutan yukarı kısım da bütün parçayı kaldırır. Halıyı her hafta kısaltın, ince tutun ve fileyi gerektiği kadar yenileyin. Karbondioksitsiz bir akvaryumda bu sorun daha sık görülür. O durumda bitkiyi dipte tutmak için uğraşmak yerine yüzdürmek daha akıllıcadır.
Kahverengileşip parçalanıyor
Kahverengileşme önce öbeğin alt kısmında başlar. Bunun nedeni, üstteki kalın tabakanın alttakine ışık bırakmamasıdır. Yüzen öbeği seyreltin, dipteki halıyı kısaltın. Bütün bitki birden solup dağılıyorsa ışık yetersizdir, sudaki besin tükenmiştir ya da su fazla ısınmıştır.
Arasında yosun ve tortu birikiyor
Yoğun dolanan şeritler yem artığını ve iplik yosununu kolayca tutar. Riccianın arasına giren iplik yosunu elle ayıklanamaz. Yosunlu kısmı tamamen atın ve temiz bir parçadan yeniden başlayın. Halının yüzeyi her hafta kısaltıldığında ve akvaryuma gereğinden fazla yem verilmediğinde bu sorun azalır.
Akvaryumun her yerine yayıldı
Riccia akvaryumda istenmiyorsa ondan kurtulmak sabır ister, çünkü küçücük bir parça bile yeniden büyür. Yüzeydeki bitkiyi her gün bir kepçeyle alın. Filtre süngerini, filtre haznesini ve yüzeye yakın duran bitkilerin yapraklarını kontrol edin. Su değişimi sırasında yüzeyi hortumla süpürün. Bitkiyi tamamen kaybetmek istemiyorsanız bir kısmını ayrı bir kavanozda tutun. Bu takibi iki üç hafta sürdürdüğünüzde bitki akvaryumdan tamamen çıkar. Akvaryumdan aldığınız bitkiyi lavaboya ya da dereye dökmeyin; kurutup çöpe atın.
Hangi Akvaryuma Uyar
Riccia, yavru büyütülen ve karides beslenen akvaryumların en iyi yüzen bitkilerinden biridir. Lepistes ve öteki canlı doğuran balıkların yavruları sık şeritlerin arasında saklanarak büyük balıklardan korunur. Öbeğin içinde yaşayan küçük canlılar yavrular için ilk yem olur. Karidesler şeritlerin üzerindeki biyofilmi otlar, gübresiz ve karbondioksitsiz bir karides akvaryumunda bitki sorunsuz büyür. Küçük bir akvaryumda da ölçeği bozmaz.
Beta, gurami ve öteki labirent balıkları yüzen ricciayı köpük yuvasını sabitlemek için kullanır. Bu balıklar yüzeyden hava soludukları için ricciaya yüzeyin ancak bir bölümünü bırakın. Japon balıkları, otçul balıklar ve büyük salyangozlar ise ricciayı yer. Bu akvaryumlarda bitki ancak bir yem olarak işe yarar.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Cüce karidesler | Uyumlu | Şeritlerin üzerindeki biyofilmi otlarlar; karides yavruları öbeğin içinde saklanır. |
| Lepistes, moli, plati ve kılıçkuyruk yavruları | Uyumlu | Yüzen öbek yavrulara sığınak olur ve içindeki küçük canlılar ilk yem olur. |
| Beta balığı ve guramiler | Uyumlu | Köpük yuvasını öbeğe tutturur. Balık yüzeyden hava soluduğu için yüzeyin bir kısmı açık kalmalıdır. |
| Tetra, rasbora ve küçük topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar. |
| Japon balığı | Uyumsuz | Ricciayı yer ve birkaç günde tüketir. |
| Gümüş dolar ve otçul cikletler | Uyumsuz | Yumuşak şeritleri yerler. |
| Elma salyangozu ve büyük salyangozlar | Dikkat | Ricciayı severek yerler; çok kalabalık olduklarında öbeği eritirler. |
| Su kaplumbağaları | Uyumsuz | Ricciayı yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Riccia akvaryumcularda iki biçimde satılır. Doku kültürü kabında satılan bitki salyangozsuz ve yosunsuzdur, bu yüzden en güvenli seçenektir. Kabın içindeki jeli akvaryum suyunda çalkalayarak temizleyin; jel akvaryuma girmemelidir. Kaptaki bitki jelin üzerinde büyüdüğü için kara formuna yakındır. Akvaryuma konduğunda ilk haftalarda biçim değiştirir, ince su şeritleri çıkarır ve bu sırada bir kısmı kahverengileşebilir.
Gramla ya da porsiyonla satılan bitki başka bir akvaryumdan gelir. Bu bitkide salyangoz yumurtası, su mercimeği ve iplik yosunu bulunabilir. Bitkiyi beyaz bir kabın içinde akvaryum suyuyla çalkalayın ve yabancı her şeyi ayıklayın. Su mercimeği riccianın arasına girdiğinde ondan kurtulmak çok zordur. Sağlıklı riccia parlak yeşildir, şeritleri canlı ve diridir. Kahverengi, lapa gibi dağılan ya da kötü kokan bitkiyi almayın.
Ricciayı satın aldığınız gün akvaryuma koyun. Bitki su dışında çabuk kurur ve kuruyan kısmı bir daha toparlanmaz.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
Akvaryumcularda “Pellia” adıyla satılan Monosolenium tenerum de bir ciğerotudur ve ricciayla en sık karıştırılan bitkidir. Şeritleri ricciadan birkaç kat geniştir, rengi daha koyu yeşildir ve dallanması düzensizdir. Pellia ağır olduğu için dipte kalır, karbondioksitsiz akvaryumda da taşa bağlı durur ve ricciadan yavaş büyür. Taşa bağlanacak bir ciğerotu arayan ve karbondioksit sistemi olmayan biri için pellia daha doğru bir seçimdir.
Yüzen ciğerotu Ricciocarpos natans ise yürek biçimli, birkaç milimetre genişliğinde kalın yapraksı parçalardan oluşur. Altındaki mor pullar sarkar ve bu özelliğiyle ricciadan kolayca ayrılır. Dibe batan koyu yeşil riccia formları “Riccia rhenana” adıyla satılır ve gözle ricciadan ayrılamaz. Java moss ise gerçek bir mosstur. İnce gövdeleri üzerinde küçük yapraklar taşır ve kendiliğinden taşa tutunur.
Yüzen bitki olarak riccianın yerine Salvinia natans ya da su mercimeği de kullanılabilir. Bu bitkiler suyun hemen üstünde dururken riccia yüzeyin altında, suyun içinde bir tabaka oluşturur. Yavrulara sağladığı sığınak da bu yüzden daha derindir.
Sıkça Sorulan Sorular
Riccia taşa nasıl bağlanır?
Taşın üstüne ince bir tabaka riccia yayılır, üstü saç filesi, tül ya da plastik file ile örtülür ve file taşın altından sıkıca bağlanır. Misinayı taşın çevresine sık aralıklarla sarmak da olur. Riccia taşa kendiliğinden tutunmadığı için file birkaç haftada bir yenilenmelidir.
Riccia neden yüzeye çıkıyor?
Su içindeki riccia tutunma teli çıkarmaz ve doğal olarak yüzeye doğru büyür. Tabaka kalınlaştığında alttaki şeritler ölür ve bütün parça fileden kurtulup yüzer. Halıyı her hafta kısaltın, ince tutun ve fileyi yenileyin. Karbondioksitsiz akvaryumda ricciayı yüzdürmek daha kolaydır.
Riccia CO2 ister mi?
Yüzdürülen riccia karbondioksiti havadan aldığı için karbondioksit sistemi istemez. Taşa bağlanıp dipte halı yapılan riccia ise güçlü ışık ve karbondioksit ister; karbondioksitsiz akvaryumda halı solar ve yüzeye çıkar.
Riccia nasıl budanır?
Yüzen riccianın fazlası her hafta bir kepçeyle alınır ve yüzeyin bir kısmı açık bırakılır. Dipteki halı her hafta kavisli bir makasla kısaltılır. Kesimden önce filtreyi kapatın ve kesilen parçaları toplayın, çünkü kaçan her parça yeniden büyür.
Riccia yavru balık ve karides için uygun mu?
Riccia yavru ve karides akvaryumları için en iyi yüzen bitkilerden biridir. Yavrular sık şeritlerin arasında saklanır, karidesler şeritlerin üzerindeki biyofilmi otlar. Bitki gübresiz ve karbondioksitsiz düzende de sorunsuz büyür.
Akvaryumdaki ricciadan nasıl kurtulurum?
Yüzeydeki bitkiyi her gün bir kepçeyle alın, filtre süngerini ve filtre haznesini temizleyin ve su değişiminde yüzeyi hortumla süpürün. Küçük bir parça bile yeniden büyüdüğü için bu takibi iki üç hafta sürdürün. Aldığınız bitkiyi kurutup çöpe atın.
Kaynakça
- Althoff, F., Wegner, L., Ehlers, K., Buschmann, H. & Zachgo, S. (2022). Developmental plasticity of the amphibious liverwort Riccia fluitans. Frontiers in Plant Science, 13, 909327.
- Özenoğlu Kiremit, H. & Kırmacı, M. (2012). Notes on Riccia fluitans and Riccia lamellosa (Ricciaceae, Hepaticae) in Turkey. Biological Diversity and Conservation, 5(2), 81–84.
- GBIF Secretariat (2026). Riccia fluitans L. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Texas A&M AgriLife Extension (2026). Floating crystalwort, Riccia fluitans. AquaPlant. aquaplant.tamu.edu.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Riccia fluitans, bitki veri sayfası. tropica.com.
- Flowgrow (2026). Riccia fluitans; Riccia rhenana. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
💬 Yorum Yaz