🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Characiformlar › Tetralar › Gerçek Kırmızı Burun Tetra
Tetralar

Gerçek Kırmızı Burun Tetra

📅 17 Kas 2026
Gerçek Kırmızı Burun Tetra (Petitella rhodostoma)
Fotoğraf: -serwacy01- · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Petitella rhodostoma (Ahl, 1924) Diğer bilimsel adlar: Hemigrammus rhodostomus, Petitella rhodostomus
Takım Characiformes Familya Acestrorhamphidae Cins Petitella IUCN NE · Değerlendirilmemiş
Türkiye'de kırmızı burun tetra · gerçek kırmızı burun tetra · rummy nose tetra · kırmızı burunlu tetra İngilizce rummy-nose tetra · true rummy-nose tetra · red-nosed tetra

Bir bakışta

Boy4,5 cm (en fazla 5 cm)
Ömür5–8 yıl
Minimum akvaryum100 L / 80 cm uzunluk
GrupEn az 10 birey (sürü)
Sıcaklık24–28 °C
pH5,5–7
Sertlik2–12 °dGH
ZorlukOrta · hassas
MizaçBarışçıl
KatmanOrta · gündüz
BeslenmeHepçil
ÜremeSerbest yumurta · zor
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · 3–4 cm
KapakŞart
BitkilerZarar vermez

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Güney Amerika
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
BrezilyaVenezuela
Havzalar
AmazonOrinoco
Nehirler
AmazonTapajósOrinoco

Brezilya'da aşağı Amazon havzası (Pará; tip yeri Santarém yakınında Tapajós kolu) ve Venezuela'da Orinoco havzası.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 27 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Yumuşak, asidik, çoğunlukla tanin rengi orman dereleri ve nehir kolları; kum taban, yaprak ve dal birikintisi, gölgeli kıyılar, su bitkisi az.

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Gövdesi gümüşi ve yarı saydam, başı kan kırmızısı, kuyruğu siyah-beyaz çizgilidir. Kırmızı burun tetra, sürü balığı sevenlerin ilk akla gelen tetralarından biridir. Bu sayfa, o adla satılan üç yakın akraba türden ilkine, 1924’te tanımlanan gerçek kırmızı burun tetraya ayrılmış. Bugünkü bilimsel adı Petitella rhodostoma; eski kitaplarda ve satış listelerinde hâlâ Hemigrammus rhodostomus diye geçer.

Akvaryumcularda “kırmızı burun tetra” etiketiyle satılan balıkların çoğu aslında başka bir tür: Bu tür Hemigrammus bleheri, yani yeni adıyla Petitella bleheri‘dir. Üçüncü akraba P. georgiae, yani Petitella georgiae‘dir. Üçü aynı akvaryumu, aynı suyu ve aynı yemi ister; bakım açısından aralarında fark yok. Fark, kimin hangi balığı aldığını bilmesindedir. Gerçek tür ara sıra gelir, çoğu zaman da aynı etiketle karışık olarak gelir.

Bu balığı popüler yapan iki şey var. Birincisi sürüsüdür: Küçük tetralar arasında en sıkı yüzen türlerden biri; on beş yirmi balık tek bir gövde gibi döner. İkincisi başındaki kırmızıdır. Bu renk suyun durumunu dışarı vurur. Su temiz ve balık rahatsa baş parlak kırmızıdır; amonyak, nitrit ya da stres varsa kırmızı birkaç saat içinde soluk pembeye döner. Hobicilerin bu balığa “akvaryumun kanaryası” demesi bundandır. İngilizce adındaki “rummy” de ayyaşın kızarmış burnuna yapılan bir şakadır.

Gerçek Kırmızı Burun Tetra – Gerçek kırmızı burun tetrada kırmızı başta kalır; kuyruğun orta bandından gövdeye ince koyu bir çizgi uzanır
Gerçek kırmızı burun tetrada kırmızı başta kalır; kuyruğun orta bandından gövdeye ince koyu bir çizgi uzanır — Fotoğraf: -serwacy01- · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Nasıl Tanınır

Gövde ince uzun, yandan basık; renk gümüşi-yeşilimsi, ışık arkadan vurunca yarı saydam görünür. Burun, ağız çevresi, solungaç kapağının ön kısmı ve göz parlak kırmızıdır. Kuyruk yüzgecinde üç siyah bant vardır: her lobda birer tane ve ortada bir tane. Bantların arası parlak beyazdır. Ortadaki siyah bant, kuyruk sapından gövdeye doğru ince bir koyu çizgi olarak uzanır. Anal yüzgecin ön tabanında küçük bir siyah çizik bulunur. Akvaryumda 4–5 cm olur.

Ayırt edici nokta kırmızının nerede bittiğidir. Gerçek türde kırmızı başta kalır, solungaç kapağının arkasına, göğüs yüzgecinin üstündeki omuz bölgesine geçmez. Kuyruk sapının alt kenarında küçük bir siyah leke de bu türün işaretidir.

Erkek ve dişi aynı renktedir. Olgun dişi yukarıdan ve yandan bakınca belirgin biçimde daha dolgun, karnı daha yuvarlaktır; erkek daha ince kalır. Yeni gelmiş, yorgun ya da genç balıklarda baştaki kırmızı çok soluk olabilir; birkaç hafta temiz suda kaldıktan sonra yerine gelir.

Doğada Nerede Yaşar

Güney Amerika’nın kuzeyinde, iki ayrı bölgede yaşar: Brezilya’da aşağı Amazon havzasında, Venezuela’da Orinoco havzasında yaşar. Türün tanımlandığı örnekler Pará eyaletinden, Santarém yakınında Tapajós’a dökülen bir dereden toplandı. Yaşadığı sular yumuşak ve asidik orman dereleri ile nehir kolları; çoğu yerde düşen yaprakların taniniyle çay rengindedir. Tabanı kumdur, üstü çürüyen yaprak ve daldır. Su bitkisi neredeyse yok; gölge, ağaç kökleri ve yaprak yığınları var.

Koruma listesinde değerlendirilmemiş bir tür. Geniş bir alana yayıldığı ve yoğun avlanmadığı için bilinen bir tehdit altında değil. Akvaryuma gelen balıkların bir kısmı doğadan, bir kısmı Asya ve Avrupa çiftliklerinden çıkar.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Bu balık kalabalık ister; küçük akvaryum sürünün yüzecek yerini elinden alır. On balıklık bir grup için en az 80 cm uzunluk ve 100 litre gerekir. Uzunluk litreden önemlidir: Sürü akvaryumun bir ucundan öbür ucuna gidip gelir. 120 cm’lik bir akvaryumda yirmi otuz balık gerçek sürü gösterisini yapar.

Düzen kara su havasında olabilir: ince kum, kök odun, kuru meşe ya da badem yaprağı, loş ışık. Bitkili akvaryumda da çok iyi durur; kenarlarda ve arka planda sık bitki, ortada açık yüzme alanı bırakın. Işık çok parlaksa yüzen bitkilerle kırın; loş ışıkta sürü daha sakin, renkler daha koyu olur. Akıntı hafif ya da orta olsun. Ürkünce sıçrayabilir; kapağı kapalı tutun.

Su Değerleri

Bu balık yumuşak, hafif asidik ve sıcak su balığıdır: Değerler 24–28 °C, pH 5,5–7,0, GH 2–12 aralığındadır. Türkiye’deki sert şebeke suyunda yaşar ama tam renge gelmez; pH 7’nin üstünde başın kırmızısı belirgin biçimde solar. Suyu ters ozmoz ya da yağmur suyuyla yumuşatmak, filtreye turba ya da akvaryuma yaprak koymak rengi açar. Değerlerden daha önemlisi istikrardır: Bu balık sıfır amonyak ve nitrit, düşük nitrat ister. Haftada %25–30 su değişimi yapın, büyük ve ani değişikliklerden kaçının.

Beslenme

Doğada küçük böcekleri, kurtçukları, zooplanktonu ve suya düşen her türlü kırıntıyı yer. Akvaryumda seçici değildir. Ağzı küçük olduğu için yemin de küçük olması gerekir: ince pul, mikro granül. Haftada birkaç kez dondurulmuş ya da canlı artemia, dafni, siklops ve küçük kan kurdu verin. Yem çeşitliliği doğrudan renge yansır; yalnızca pul yemle beslenen sürü solgun kalır. Günde iki küçük öğün, birkaç dakikada bitecek kadar. Orta katmanda yer, dibe düşen yemle ilgilenmez.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Çok barışçıl, utangaç ve sürüye bağımlı bir balıktır. Orta katmanda, akıntıya karşı hep birlikte yüzer. Sürü bozulduğunda, yani balıklar dağınık yüzüp köşelere çekildiğinde bir şeyler ters gidiyor demektir. En az on tane alın, daha fazlası daha iyidir. Az sayıda tutulan rummy-nose tetra ürkek olur, rengini kaybeder, bitkilerin arasına gizlenir. Bu sıkı sürü davranışı onu bilim insanlarının da gözdesi yaptı; balık sürülerinin nasıl karar verdiğini, nasıl birlikte döndüğünü inceleyen deneylerde model tür olarak kullanılır.

Diskus akvaryumlarının en sevilen eşlikçisidir: aynı yumuşak, sıcak suyu ister, yavaş yüzen diskusu rahatsız etmez, sıkı sürüsüyle büyük akvaryumun orta katmanını doldurur. 28 °C’de rahat yaşar; daha sıcak tutulan diskus akvaryumunda bile iyi idare eder, ama yetişkin diskus boyunda bir ağza sığmayacak irilikte, 3,5–4 cm’den büyük balık ekleyin. Neon tetra, kardinal neon, kalem balıkları, küçük çöpçüler ve cüce ciklitler iyi komşudur.

Uzak durulacaklar: büyük ciklitler ve ağzı bu balığa yetişen her yırtıcı; Sumatra barbı ve serpae tetra gibi hırçın, yüzgeç kemiren türler; aşırı hareketli, yem yarışını kazanan iri balıklar. Karideslere dokunmaz, yalnızca yeni doğmuş yavruları yakalayabilir.

Tür Bilimsel Ad Uyum Not
Diskus Symphysodon spp. Uyumlu Aynı su; 3,5–4 cm’den büyük tetra ekleyin
Kardinal neon Paracheirodon axelrodi Uyumlu Aynı bölge, aynı su
Neon tetra Paracheirodon innesi Uyumlu Barışçıl sürü balığı
Kalem balığı Nannostomus spp. Uyumlu Üst katmanda sakin komşu
Panda çöpçü Corydoras panda Uyumlu Tabanı kullanır; 26 °C’nin altını sever
Ramirezi Mikrogeophagus ramirezi Uyumlu Sıcak, yumuşak su ister
Melek balığı Pterophyllum scalare Dikkat Büyük melek küçük tetrayı yiyebilir; birlikte büyütün
Sumatra barbı Puntigrus tetrazona Uyumsuz Hırçın, rahat bırakmaz
Astronot balığı Astronotus ocellatus Uyumsuz Yer

Üretim

Akvaryumda üretilir ama kolay değildir; asıl zorluk su ve yavruların küçüklüğüdür. Balıklar serbest yumurtlar, yumurtaları bitkilere ve tabana saçar, yavrulara bakmaz, yumurtaları yer.

  1. Ayrı bir üretim akvaryumu kurun: 40–50 cm uzunluk yeter. Işık loş olsun, filtre hafif bir sünger filtre olsun. Tabana ızgara ya da tel örgü koyun ya da java yosunu, yumurtlama paçası gibi ince yapraklı bir zemin hazırlayın.
  2. Su çok yumuşak ve asidik olmalı: pH 5,5–6,5, GH 1–5, 27–29 °C. Ters ozmoz suyu ve turba filtrasyonu işi kolaylaştırır.
  3. Damızlıkları birkaç hafta canlı ve dondurulmuş yemle kondisyona sokun. Dişiler dolgunlaşınca ya bir çifti ya da altışar erkek ve dişiden oluşan küçük bir grubu üretim akvaryumuna alın.
  4. Yumurtlama genellikle akşam saatlerinde olur. Yumurtaları görünce damızlıkları hemen çıkarın.
  5. Yumurtalar 24–36 saatte açılır; yavrular 3–4 gün sonra serbest yüzer. Yumurtaları ve ilk günlerin yavrularını karanlıkta tutun, ışığa duyarlıdırlar.
  6. İlk yem infüzorya ya da çok ince toz yem; bir hafta sonra mikro kurt ve yeni çıkmış artemia. Yavrular yavaş büyür; ilk haftalarda küçük, sık su değişimi yapın.

Hastalıklar ve Korunma

Bu balığın zayıf noktası su kalitesidir. Amonyak ya da nitrit yükselince ilk tepki veren balıklardan biridir: Önce baştaki kırmızı solar, sonra sürü dağılır, balıklar dibe ya da köşeye çekilir. Akvaryumda ani bir solgunluk görürseniz önce suyu ölçün, sonra su değişimi yapın. Bu erken uyarıyı ciddiye alırsanız akvaryumdaki diğer balıkları da kurtarırsınız.

Yeni gelen balıklarda beyaz benek ve bakteriyel enfeksiyonlar sık görülür; taşıma stresi ve ani su değişimi bunu tetikler. Yeni grubu birkaç hafta ayrı bir akvaryumda tutmak ana akvaryumu korur. Sert ve alkali suda uzun süre tutulan balıklar dayanıksız olur; yumuşak su bu türün en iyi koruyucusudur. Akvaryumda 5–8 yıl yaşar.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda 3–4 cm’lik balıklar satılır. Aldığınız balığın hangi tür olduğunu bilmek istiyorsanız akvaryumun önünde iki şeye bakın: kırmızının solungaç kapağının arkasına taşıp taşmadığına ve kuyruk sapından gövdeye uzanan ince koyu çizgiye. Satıcı akvaryumunda yeni gelmiş balıkların başı çoğu zaman soluktur; bu tek başına kötü işaret değil. Kötü işaretler: sürüden kopmuş, tek başına duran balık; çökük karın; yüzgeçlerde beyaz benek ya da çürük.

En az on balık alın ve hepsini aynı anda ekleyin; iki üç seferde eklenen gruplar sürü kurmakta zorlanır. Bu balığı yeni kurulmuş, döngüsü tamamlanmamış akvaryuma koymayın; olgunlaşmış, değerleri oturmuş bir akvaryum ister. Suya alıştırmayı yavaş yapın, özellikle satıcının suyu sizinkinden sertse. İlk günlerde ışığı kısın.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

Üç “kırmızı burun” türü birbirine çok benzer, satışta da sık sık karışır. Bakımları aynı olduğu için karışıklık balığa zarar vermez; yalnızca aynı sürüde iki türün birlikte yüzmesi gösteriyi bozabilir. Ayırt etmenin yolu şudur:

  • Gerçek kırmızı burun tetra (Petitella rhodostoma): Kırmızı başta kalır, solungaç kapağını geçmez. Kuyruğun orta bandından gövdeye ince bir koyu çizgi uzanır. Anal yüzgecin ön tabanında siyah çizik var.
  • Kırmızı burun tetra (Petitella bleheri): Satışta en yaygın olanıdır. Kırmızı solungaç kapağını geçip omuza, bazen gövdenin ön üçte birine taşar. Gövdedeki orta çizgi neredeyse yok. Anal yüzgeci tamamen saydamdır. Rio Negro ve Rio Meta’dan gelir.
  • Petitella georgiae: Kırmızı daha açık tonlu ve başta kalır. Kuyruktan gövdeye uzanan koyu çizgi kalın ve belirgin. Kuyruk sapının alt kenarındaki siyah leke yok. Peru ve batı Amazon’dan gelir.

Bu farkları sağlıklı, renk tutmuş balıkta görmek kolaydır. Yorgun balıkta kırmızı soluk olduğundan baş rengine tek başına güvenmeyin; kuyruk ve anal yüzgece de bakın. Çiftliklerin ürettiği altın ve albino formlar üç türden herhangi birinden gelebilir ve bu işaretleri taşımayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kırmızı burun tetranın başındaki kırmızı neden soldu?

En sık sebep su kalitesidir: amonyak, nitrit ya da yüksek nitrat. Taşıma, yeni akvaryum, sert ve alkali su, korkutan bir tank arkadaşı da rengi soldurur. Önce suyu ölçün ve su değişimi yapın; şartlar düzelince kırmızı birkaç gün içinde geri gelir.

Kaç tane alınmalı, kaç litre akvaryum ister?

En az on tane alın. On balıklık bir grup için 80 cm uzunluk ve 100 litre yeter; daha büyük akvaryum ve daha kalabalık sürü daha iyi sonuç verir.

Diskusla birlikte tutulur mu?

Tutulur, diskus akvaryumlarının en yaygın sürü balıklarından biridir. Aynı yumuşak, sıcak suyu ister ve diskusu rahatsız etmez. Yetişkin diskusun ağzına sığmayacak irilikte balık ekleyin.

Gerçek kırmızı burun tetra ile Hemigrammus bleheri nasıl ayırt edilir?

Gerçek türde kırmızı başta kalır ve solungaç kapağını geçmez; bleheri’de kırmızı omuza ve gövdenin önüne taşar. Gerçek türde anal yüzgecin ön tabanında siyah çizik vardır, bleheri’nin anal yüzgeci saydamdır.

Kırmızı burun tetra kaç cm olur, kaç yıl yaşar?

Akvaryumda 4–5 cm olur. İyi bakılan sürüde 5–8 yıl yaşar.

Akvaryumda ürer mi?

Ürer ama zordur. Ayrı, loş bir üretim akvaryumu, çok yumuşak ve asidik su ve yumurtaları koruyan ince yapraklı bir zemin gerekir. Damızlıklar yumurtaları yer; yumurtlamadan sonra çıkarın.

Kaynakça

  1. Ahl, E. (1924). Neue Characiniden und Cypriniden aus Südamerika. Zoologischer Anzeiger, 58.
  2. Bittencourt, P. S., Machado, V. N., Marshall, B. G., Hrbek, T. & Farias, I. P. (2020). Phylogenetic relationships of the neon tetras Paracheirodon spp. including comments on Petitella georgiae and Hemigrammus bleheri. Neotropical Ichthyology, 18(2), e190109.
  3. Calovi, D. S., Litchinko, A., Lecheval, V., Lopez, U., Pérez Escudero, A., Chaté, H., Sire, C. & Theraulaz, G. (2018). Disentangling and modeling interactions in fish with burst-and-coast swimming reveal distinct alignment and attraction behaviors. PLoS Computational Biology, 14(1), e1005933.
  4. Lecheval, V., Jiang, L., Tichit, P., Sire, C., Hemelrijk, C. K. & Theraulaz, G. (2018). Social conformity and propagation of information in collective U-turns of fish schools. Proceedings of the Royal Society B, 285, 20180251.
  5. FishBase. Petitella rhodostoma, Rummy-nose tetra. www.fishbase.se
  6. Seriously Fish. Petitella rhodostoma (Rummy-nose tetra) ve Hemigrammus bleheri. www.seriouslyfish.com
  7. Fricke, R., Eschmeyer, W. N. & van der Laan, R. (ed.). Eschmeyer’s Catalog of Fishes: Genera, Species, References. California Academy of Sciences.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia