İnci Gurami

Nasıl Tanınır

Gövde oval, yandan basık ve yüksek. Sırt yüzgeci kısa tabanlı; anal yüzgeç kuyruk sapına kadar uzanır. Karın yüzgeçleri tek bir uzun ipliğe dönüşmüş; balık onlarla taşa, yaprağa ve komşularına dokunur, tat alır. Zemin rengi kahverengimsi gümüş; gövde ve yüzgeçler inci gibi beyaz noktalarla kaplı. Burundan gözün içinden geçip kuyruğa doğru incelerek biten siyah bir çizgi deseni ikiye böler.

Erkek-dişi ayrımı yetişkinde kolay. Erkeğin boğazı ve göğsü turuncu-kırmızı; üreme döneminde bu renk alev gibi parlar. Sırt yüzgeci sivri uçlu, anal yüzgecin ön ışınları iplik gibi uzamış, kuyruk dışındaki yüzgeçler turuncuya çalar. Dişi daha soluk ve dolgun, sırt yüzgeci yuvarlak uçlu. Yavruda desen silik, boğaz rengi yok; farklar 6–7 cm’den sonra belirir. Akvaryumcudaki 5 cm’lik balığın cinsiyetini kimse söyleyemez.

Akvaryumda erkek 10–12 cm olur, dişi bir iki cm geride kalır; 12 cm’yi geçen birey nadirdir. Ömür 5–6 yıl; 8 yılı bulan bireyler var. Aldığınız 5 cm’lik yavru çoğunlukla altı sekiz aylık olduğundan, akvaryumunuzda geçireceği süreyi beş yıl civarında planlayın.

Renk Formları ve Varyeteler

Seçilmiş renk formu yok; satılan her balık doğal desenli. Yurt dışında ara sıra “balon inci gurami” diye kısa gövdeli bir form görülür. Bu, omurgayı kısaltan bir bozukluğun seçilip çoğaltılmış hâli; yüzme ve sindirim sorunu getirir, önermeyiz. Türkiye’de yaygın değil.

Doğada Nerede Yaşar

Malezya Yarımadası, güney Tayland, Sumatra ve Borneo’nun alçak kıyı ovalarında yaşar. Evi turba bataklığı ormanı: Biriken bitki artıkları suyu çay rengine boyar, pH 4–5’e iner, su çok yumuşak, sıcak ve oksijensizdir. Akıntı yok denecek kadar az; balık sık bitki ve kök arasında dolaşır. Bu ortam ona zorunlu hava solunumunu kazandırdı; yüzeye çıkıp hava yutamazsa boğulur.

Koruma durumu “Tehdide Yakın”. Tehdit akvaryum ticareti değil; turba ormanlarının yağ palmiyesi ve kâğıt hamuru plantasyonlarına dönüştürülmesi. Malezya Yarımadası’nda büyük turba ormanları artık kuzey Selangor, orta Terengganu ve Pahang’la sınırlı. Sumatra’daki üç Trichopodus türü içinde en dar dağılım inci guramide. Hobideki balıkların tamamı çiftlik üretimi; aldığınız balık doğadan gelmiyor.

İnsan eliyle Singapur, Kolombiya, Tayvan ve Filipinler’e taşındı. Akvaryum için çıkarılacak ders tek cümle: yumuşak, ılık, durgun ve bol bitkili su.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Bir çift ya da bir erkek iki dişi için 90 cm uzunluk, 100 litre. İki erkek dört dişi gibi bir grup 120 cm ister. Belirleyici olan litre değil taban alanı: Erkekler ayrı bölge tutabilmeli. Bu balığı 60 litreye koymayın; ürker, köşeye çekilir, renklerini kapatır.

Koyu ince kum ya da küçük çakıl inci desenini öne çıkarır. Arka ve yan duvarlar sık bitki: Cryptocoryne, Vallisneria, Hygrophila, kök oduna bağlı Microsorum. Ortada açık yüzme alanı, yüzeyde bol yüzen bitki: Ceratopteris, Limnobium, Pistia. Yüzen bitki ışığı kırar, erkeğe yuva tutturacak çatı verir, ürkek balığa güven sağlar. Birkaç Hint bademi yaprağı suya hafif tanin katar. Aydınlatma loş; parlak ışık altında bu balık soluk durur.

Filtre yumuşak akıntılı olsun; 100 litre için saatte 300–400 litre çeviren bir filtre yeter. Kapak pazarlık konusu değil: Labirent organıyla yutulan hava soğuksa balık hastalanır; yüzeyle kapak arasındaki hava ılık ve nemli kalmalı. Haftada %25 su değişimi ve döngüsünü tamamlamış bir akvaryum ön koşul.

Su Değerleri

24–28 °C, pH 6,0–7,5, GH 5–15 arasında tutun. Türkiye şebeke sularının çoğu bu aralığa girer; önemli olan değerlerin sabit kalması. Doğadaki pH 4–5 değerini kovalamayın; çiftlik bireyleri nötr suya alışık, asidik su peşinde yapılan müdahaleler balığı doğadaki sudan daha çok yorar. Sıfır amonyak ve nitrit, 20 mg/L altında nitrat her değerden önemli.

Beslenme

Doğada midesinden çoğunlukla bitki ve kök yüzeylerindeki ince yosun örtüsü, özellikle diyatom çıkar; böcek larvası ve küçük kabuklular bunun yanında kalır. Seçici değil, önüne geleni yer. Akvaryumda da sunulan her şeyi kabul eder.

Temel yem bitkisel içerikli kaliteli pul ya da küçük granül. Haftada üç dört kez kan kurdu, artemia, dafni ya da siyah sivrisinek larvası verin; canlı ve dondurulmuş yemle beslenen erkeğin boğaz rengi daha canlı olur. Haftada bir haşlanmış bezelye kabızlığa karşı iyi gelir. Günde bir iki öğün, iki üç dakikada bitecek miktar yeter. Yavaş yer; lepistes ya da barb gibi hızlı türlerle birlikteyse yemin ona ulaştığından emin olun.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Üst ve orta katmanda yaşar, birkaç dakikada bir yüzeye çıkıp hava yutar; bu hastalık değil, türün doğası. Sürü balığı değil ama yalnız tutulunca ürkekleşir. En rahat düzen bir erkek iki üç dişi. Erkekler birbirine karşı hafif bölgesel: yüzgeç açma, yan yana itişme, kısa kovalama. Üç noktalı guramideki kavganın yanında bu çocuk oyunu kalır.

Asıl sorun saldırgan olması değil, saldırıya uğraması. Hareketli ya da yüzgeç kemiren türlerle kaldığında içine kapanır, renkleri söner, yeme çıkmaz. Üreme döneminde erkek dişiyi yorucu biçimde kovalar; dişiye her zaman sık bitkiden bir sığınak gerekir. Komşu olarak sakin tetralar, rasboralar, çöpçüler, Ancistrus ve cüce ciklitler uygun. Tetrazon, serpae tetra, iri barblar ve üç noktalı ya da altın gurami erkekleri uygun değil. Kiraz karidesi gibi küçük karidesler menüye girer; büyük Amano karidesi genellikle güvende.

Üretim

Köpük yuva yapar ve üretimi kolay sayılır. Zor kısım çifti bulmak: 4–5 cm’lik yavrularda cinsiyet görünmez. En güvenilir yol altı yedi balık büyütüp kendiliğinden eşleşen çifti seçmek. Kondisyon iki hafta sürer: canlı ya da dondurulmuş artemia, kan kurdu, küçük solucan, günde iki üç öğün.

Üretim kabı 40–60 litre, su derinliği 15–20 cm. Sıcaklığı yavaşça 27–28 °C’ye çıkarın. Yüzeyi yüzen bitkiyle kaplayın, bir köşeye yuva tutturacak geniş bir yaprak ya da yüzen plastik kapak koyun, dişiye sık bitkiden sığınak verin. Kısık sünger filtre yeter; yuva başlayınca akıntıyı tamamen kesin. Kap kapalı olsun, üstteki hava ılık ve nemli kalsın.

Önce dişiyi koyun, bir saat sonra erkeği ekleyin; bölge kuramamış erkek dişiye daha az baskı yapar. Erkek yüzeyde salgıyla kapladığı kabarcıklardan 25 cm çapa varan bir yuva örer. Sonra dişiyi yuvanın altına çağırır, gövdesini sararak ters çevirir, bırakılan yumurtaları döller. Kucaklama defalarca yinelenir; bir seanstan 200–300 yumurta çıkar. Erkek düşen yumurtaları ağzıyla toplayıp yuvaya yerleştirir.

Yumurtlama bitince erkek dişiyi kovmaya başlar; dişiyi hemen alın, yoksa ciddi yaralanır. Erkek yuvayı tek başına korur, bu dönemde yem almaz. Yumurtalar bir günde, 24–30 saatte açılır. Larvalar dört beş gün yuvada asılı kalır; serbest yüzmeye başlayınca erkeği de çıkarın.

Besin kesesi tükenene kadar yem vermeyin. İlk hafta infusoria, sıvı yavru yemi ya da çok ince toz yem; ikinci haftadan itibaren yeni çıkmış artemia. Artemiaya geçince büyüme belirgin hızlanır. Üçüncü haftadan sonra mikro kurt ve öğütülmüş pul yem eklenir. Yavrular labirent organını üçüncü dördüncü haftada geliştirir; soğuk hava çekmesi bu dönemde toplu ölüme yol açar. Su değişimleri küçük, sık ve aynı sıcaklıkta olsun; yavru ilk üç ay sıcaklık dalgalanmasına çok hassas.

Büyüme yavaş; yavrular iki iki buçuk ayda lepistes boyuna gelir. Sık hatalar: dişiye sığınak vermemek, yuva kurulurken filtreyi çalıştırmak, erkeği önce koymak, kapaksız kapta üretmek. Yüzlerce yavru yerine 50–80 tanesini sağlıklı büyütmek daha gerçekçi hedef.

Hastalıklar ve Korunma

Dayanıklı balık; kendine özgü bilinen bir hastalığı yok. Sorunlar üç kaynaktan gelir: kötü su, soğuk ve stres. En belirgin zayıf noktası soğuk hava. Kapaksız akvaryumda ya da soğuk odada yutulan hava solunum yollarını zedeler, bakteriyel enfeksiyona kapı açar. Uzun karın iplikleri kemirmeye açık; kopan iplik yeniden uzar ama yara mantar ve yüzgeç çürümesine davetiye çıkarır.

Beyaz benek yeni gelen balıkla ya da ani sıcaklık düşüşüyle gelir: tuz tanesi gibi noktalar, sürtünme, yüzgeç kısma. Sıcaklığı yavaşça 28–30 °C’ye çıkarıp 10–14 gün tutun; karides ve hassas çöpçü yoksa litreye 1–2 g tuz ya da malaşit yeşilli ilaç eklenebilir. Yüzgeç çürümesi ve columnaris saçaklanan yüzgeç, ağızda beyazımsı pamuk ve halsizlikle görülür; ilk adım büyük su değişimi, ikincisi karantinada antibakteriyel tedavi. Mantar çoğunlukla yaralı bölgede başlar, metilen mavisine iyi yanıt verir.

Kabızlık sık görülür: şişkin karın, uzun dışkı ipliği. Bir iki gün aç bırakıp haşlanmış bezelye vermek yeter. Kafada delik baş ve yanal çizgi boyunca küçük çukurlarla seyreder; kötü su ve tek düze yemle birleşen bağırsak kamçılılarına bağlanır, metronidazol ve çeşitli diyetle düzelir. Korunma: sıfır amonyak ve nitrit, haftalık su değişimi, ılık ve kapalı yüzey, çeşitli yem, yeni balığa üç dört hafta karantina.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Yüzgeçleri açık, tetikte duran, iki karın ipliği de sağlam bireyi seçin. Kısık yüzgeç, hızlı solunum, beyaz nokta ya da yüzeyde asılı kalma uzak durma nedeni. Satılan balık 4–6 cm ve cinsiyeti belirsiz olduğundan altı yedi tane alıp erkek-dişi oranını büyüdükçe düzenleyin; fazla erkekleri başka bir akvaryuma ayırın.

Poşeti karanlık ve ılık taşıyın. Kışın poşetteki havanın soğuması labirentli balık için su kadar sorun; strafor kutu kullanın. Işıklar kapalıyken poşeti 15–20 dakika yüzdürün, sonra bir kovada 45–60 dakika damlatma yapın; pH ya da sertlik farkı büyükse süreyi iki saate çıkarın. Balığı kepçeyle alın, poşet suyunu dökmeyin.

İdeal olan üç dört hafta sünger filtreli, ısıtıcılı ve kapaklı 40–50 litrelik karantina. Beyaz benek ve iç parazitler bu sürede kendini gösterir. Ana akvaryuma akşam, ışıklar kapalıyken ekleyin. İlk bir iki gün yem almaması normal; üçüncü günden itibaren az dondurulmuş artemia iştahı açar.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

En sık karıştırılan tür üç noktalı gurami Trichopodus trichopterus; mavi, altın, opal ve mermer gurami bu türün yetiştirme formları. Üç noktalıda inci deseni yok, gövde ortasında ve kuyruk sapında birer koyu benek var, mizacı çok daha kavgacı. Ayışığı guramisi Trichopodus microlepis gümüşi, desensiz ve yukarı kıvrık burunlu. Yılan derisi gurami Trichopodus pectoralis çok daha iri ve eğik çizgili. Cüce ve bal gurami artık Trichogaster cinsinde; küçük kalır, inci deseni taşımaz.

Etiket karışıklığı yaygın: Trichogaster leeri, “leeri gurami”, “mozaik gurami” ve “lace gurami” aynı balık. Genç bireylerde desen silik olduğundan 4 cm’lik inci guramiyle ayışığı guramisini ayırmanın en pratik yolu gövde ortasındaki siyah çizgi: inci guramide var, ayışığında yok.