🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Bitki Türleri › Rozet Bitkiler › Cryptocoryne Balansae
Rozet Bitkiler

Cryptocoryne Balansae

📅 18 Kas 2026
Bilimsel ad Cryptocoryne crispatula var. balansae (Gagnep.) N.Jacobsen Diğer bilimsel adlar: Cryptocoryne balansae, Cryptocoryne longispatha, Cryptocoryne kwangsiensis
Familya Araceae Cins Cryptocoryne Grup Rozet bitki IUCN LC · Asgari endişe
Türkiye'de Cryptocoryne balansae · Cryptocoryne crispatula var. balansae · Balansae İngilizce Balansae · Balansa's water trumpet

Bir bakışta

ZorlukKolay
IşıkOrta ışık
KarbondioksitGerekmez
Büyüme hızıOrta
Boy30–60 cm · genişlik 15–20 cm
Akvaryumdaki yeriArka
Dikim şekliTabana dikilir
BeslenmeKökten ve sudan · besinli taban faydalı
Sıcaklık20–28 °C
pH6–8
Karbonat sertliği5–21 °dKH
ÇoğaltmaYan sürgün, rizom bölme
Balıklara dayanımBazı balıklar yer
Su üstündeYetişir
AkvaryumculardaAra sıra bulunur · saksı

Hangi ihtiyaca uyar

Köken ve doğal yaşam alanı

Doğal olarak yetiştiği ülke Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Asya
Doğal olarak yetiştiği ülkeler
LaosMyanmarTaylandVietnamÇin

Tayland, Laos, Vietnam ve Myanmar'da yetişir; Çin'deki yayılışı yalnızca güneydeki Guangxi bölgesiyle sınırlıdır.

Doğada yetiştiği yer

Kireçtaşı arazilerinden akan, suyu sert ve kalsiyumca zengin dere ve ırmaklarda çoğunlukla su altında, sık öbekler hâlinde yetişir. Kurak mevsimde açıkta kalan bitkiler çiçek açar.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 9 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.

Bakım notları ve ilgili bitkiler

Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.

Cryptocoryne balansae, akvaryumun arka bölümüne dikilen uzun ve dar yapraklı bir kriptodur. Bakımı kolaydır ve karbondioksit (CO2) sistemi istemez. Orta güçte bir akvaryum lambası ona yeter, ama yaprakları ışık arttıkça daha belirgin kabarır. Kökleri besinli bir tabana ya da dibine kök tableti gömülmüş kuma dikilir; yaprakların çıktığı kök boğazı tabanın hemen üstünde kalır. Asıl farkı suyuyla ilgilidir. Kireçtaşı arazilerindeki derelerden geldiği için sert ve kalsiyumu bol suyu sever. Türkiye’deki şebeke sularının çoğu bu yüzden ona uygundur.

Yaprakları akvaryumda 30–60 cm boylanır, 2 cm kadar genişliğindedir ve yüzeyleri dövülmüş metal gibi kabarıktır. Sığ bir akvaryumda yaprak uçları yüzeye ulaşır ve suyun üstünde akıntıyla salınır. Bitki sabır ister. Dikildikten sonra çoğu zaman bir iki yaprağını eritir ve asıl büyümesine ancak haftalar sonra başlar. Yerine alıştıktan sonra tabanın içinden yan sürgünler atar ve birkaç ay içinde sık bir öbek kurar.

Türkiye’de akvaryumcularda “Cryptocoryne balansae” ve “Cryptocoryne crispatula var. balansae” adlarıyla satılır; kısaca “balansae” diyenler de çoktur. Bazı satıcılar ürün adına “Amazon” ekler, ancak bitkinin Güney Amerika ile bir ilgisi yoktur. Fransız botanikçi François Gagnepain onu 1941’de Cryptocoryne balansae adıyla ayrı bir tür olarak tanımladı. Adı, 19. yüzyılda Kuzey Vietnam’da bitki toplayan Fransız botanikçi Benjamin Balansa’yı anar. Danimarkalı botanikçi Niels Jacobsen 1991’de bitkiyi Cryptocoryne crispatula türünün bir varyetesi saydı. Güncel bitki listeleri de varyeteyi bu adla, ayrı bir takson olarak kabul eder.

Nasıl Tanınır

Bitki tek noktadan çıkan uzun yapraklardan oluşan bir rozettir. Yaprakları şerit biçimlidir ve neredeyse baştan sona aynı genişlikte kalır. Genişlikleri çoğu bitkide 2 cm dolayındadır, kimi formlarda 4 cm’yi bulur. Yaprak yüzeyi küçük kabarcıklarla doludur ve bu kabartı bitkiye çekiçle dövülmüş bir görünüm verir. Orta damar belirgindir, yan damarlar daha az seçilir. Yaprağın üstü yeşilden bronz-kahverengiye kadar değişir; altı açık yeşil ya da kırmızımsıdır. Tek bir rozet 15–20 cm genişliğe yayılır.

Yapraklar yumuşak ve sarkıktır, kendi başlarına dik durmazlar. Suyun içinde akıntıya göre salınır, yüzeye ulaşınca da suyun üstüne yatarlar. Su üstünde yetişen bitkinin yaprakları ise kısa, daha sert ve daha az kabarıktır. Akvaryumcuya gelen saksılı bitki çoğunlukla serada bu su üstü formuyla büyütülmüştür. Su altına girince eski yapraklarını bırakır ve yerlerine uzun, kabarık su altı yaprakları çıkarır.

Çiçeği akvaryumda nadiren açar; en sık, sığ suda yaprakları yarı yarıya su üstünde kalan yaşlı öbeklerde görülür. Çiçeği saran kın yaprağın 10–30 cm uzunluğunda ince bir borusu vardır. Borunun ucundaki dil sarmal biçimde kıvrılır, grimsi ya da sarımsı renktedir ve üzerinde mor çizgiler taşır.

Doğada Nerede Yetişir

Bu varyete Güneydoğu Asya’da yetişir. Tayland, Laos, Vietnam ve Myanmar’da, ayrıca Çin’in güneyindeki Guangxi bölgesinde bulunur. Tayland’daki bilinen yetişme yerleri kireçtaşı dağlarının arasından akan dere ve ırmaklardır. Bu derelerin suyu sert ve kalsiyumca zengindir. Bazı yerlerde bitkilerin ve taşların üstünü sudan çöken kireç kaplar.

Bitki burada çoğunlukla su altında, sık öbekler hâlinde yaşar. Şerit yaprakları akıntının içinde suyun yönüne uzanır. Kurak mevsimde su çekildiğinde kıyıda açıkta kalan bitkiler çiçek açar. Akvaryumdaki bakımının iki ipucu buradan gelir: bitki kalıcı olarak su altında yaşamaya alışkındır ve kireçli suyu yumuşak sudan daha çok sever.

Varyete, uluslararası koruma listesinde “Asgari Endişe” sınıfındadır. Akvaryumculardaki bitkiler doğadan değil, üretim seralarından ve doku kültürü laboratuvarlarından gelir.

Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi

Yeri akvaryumun arka bölümüdür. Su derinliği 45 cm ve üzerinde olan akvaryumlarda yaprakları ön plandaki bitkilere gölge yapmadan dikine yükselir. Daha sığ bir akvaryumda yapraklar yüzeye yatar ve altlarında kalan bitkilerin ışığını keser. Bitkiyi arka camın önüne ya da yan köşelere, birkaç rozetlik bir grup hâlinde dikin. Rozetler arasında 5–10 cm boşluk bırakın; yan sürgünler bu boşluğu zamanla doldurur. Dikim şu sırayla yapılır:

  1. Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü parça parça ayıklayın. Son lifleri cımbızla alın.
  2. Saksıda birden fazla rozet varsa onları kökleriyle birlikte elle ayırın. Her rozeti ayrı dikmek bitkinin daha çabuk yayılmasını sağlar.
  3. Çok uzun kökleri birkaç santimetreye kısaltın ve ezilmiş yaprakları sapının dibinden kesin.
  4. Kökleri cımbızla tabana sokun. Yaprakların birleştiği kök boğazı tabanın hemen üstünde kalmalıdır; onu derine gömmeyin.
  5. İlk dikimde rozetin yanına bir kök tableti gömün.

En sık yapılan hata, bitkiyi dikip birkaç hafta sonra eriyen yapraklarını görünce sökmektir. Bitki ilk haftalarda yaprak değil kök yapar. Bu sürede yerini değiştirmeyin; her söküm yerleşme süresini baştan başlatır.

Işık, Karbondioksit ve Gübre

Orta güçte bir ışık bu bitkiye yeter. Günde 8 saat yanan standart bir LED lamba altında sağlıklı büyür. Zayıf ışıkta yaşar ama yaprakları incelir, soluklaşır ve kabarık dokusunu kaybeder. Işık arttıkça yaprak yüzeyindeki kabartı belirginleşir, renk de bronza döner.

Karbondioksit sistemi gerekmez. Karbondioksit verilen akvaryumda daha hızlı büyür ve daha çok yan sürgün atar. Bu fark, yalnızca bu bitki için bir sistem kurmaya değmez.

Besinini hem kökünden hem sudan alır. Kökler tabanın içinde geniş bir ağ kurar, bu yüzden besinli bir taban ya da düzenli yenilenen kök tabletleri büyümeyi belirgin biçimde hızlandırır. Düz kum ya da çakıl kullanıyorsanız rozetlerin arasına iki üç ayda bir kök tableti gömün. Uzun yaprakların çok besin tükettiğini de unutmayın. Demir, azot ve fosfat içeren bir sıvı gübre, yaprak sayısı arttıkça işe yarar.

Su Değerleri

Bu kripto, akrabalarının çoğundan daha sert suyu sever. Kalsiyumu bol, nötr ya da hafif bazik suda en iyi büyür; Türkiye’deki şebeke sularının hemen hepsi ona uyar. Çok yumuşak suda, örneğin yalnızca ters ozmoz suyuyla kurulan akvaryumlarda yeni yapraklar kıvrık ve biçimsiz çıkabilir. Bu belirti kalsiyum eksikliğine işaret eder. En iyi 20–26 °C’de büyür ve 28 °C’ye kadar sorunsuz yaşar.

Budama ve Bakım

Yaprağı ortasından kesmeyin. Kesilen yaprak ucundan kahverengileşir ve çürür. Fazla uzayan, yüzeyde yatan ya da yaşlanıp sararan yaprağı sapının dibinden, tabana yakın yerden keskin bir makasla kesin. Rozetten bir seferde birkaç yaprak almak bitkiye zarar vermez. Yüzeyde biriken yaprak örtüsünü de bu yolla inceltirsiniz.

Yerleşmiş bir öbek, tabanın içinden uzun yan sürgünler gönderir ve bu sürgünler zamanla akvaryumun ön bölümüne kadar ilerler. Öbeği istediğiniz alanda tutmak için sürgünleri düzenli kesin. Bunun en kolay yolu, keskin bir bıçağı ya da jileti öbeğin kenarından tabana batırıp sürgünleri çim kenarı keser gibi kesmektir. Kesilen yavru bitkileri cımbızla çekip başka bir yere dikebilirsiniz.

Çoğaltma

Cryptocoryne balansae, tabanın içinden yürüyen yan sürgünlerle kendiliğinden çoğalır. Ana bitkinin birkaç santimetre ötesinde yeni rozetler çıkar.

  1. Yavru rozetin en az dört beş yaprak ve kendi kökleri olmasını bekleyin.
  2. Yavruyu ana bitkiye bağlayan sürgünü makasla ya da bıçakla tabanın içinden kesin.
  3. Yavruyu kökleriyle birlikte cımbızla çekin ve yeni yerine dikin. Kök boğazını gömmeyin.

Kalabalık bir öbeği bölmek de mümkündür. Kökleri birbirine dolanmış rozetleri elle ayırın ve her parçayı ayrı dikin. Yer değiştiren yavrular ilk haftalarda bir iki yaprak eritebilir. Tohumla üretim akvaryumda yapılmaz; ticari üretimin büyük kısmı doku kültürüyle yapılır.

Sık Görülen Sorunlar

Yapraklar eriyor

Yeni dikilen bitkinin yaprakları saydamlaşıp pelteleşir ve dağılır. Buna cryptocoryne erimesi denir. Sebebi, serada su üstünde büyüyen yaprakların su altına uymaması ya da ortamın aniden değişmesidir. Eriyen yaprakları dipten kesin, bitkiyi sökmeyin ve hiçbir şeyi değiştirmeyin; kök boğazı sağlamsa yeni yapraklar birkaç hafta içinde çıkar. Erimenin nedenlerini ve önlenmesini Cryptocoryne wendtii sayfasında ayrıntılı anlattık.

Yeni yapraklar kıvrık ve biçimsiz çıkıyor

Yaprak uçları kıvrılır, yaprak ayası buruşur ve şerit biçimini kaybeder. Bunun en olası nedeni sudaki kalsiyumun azlığıdır. Ters ozmoz ya da yağmur suyuyla kurulan akvaryumlarda suya kalsiyum ve magnezyum veren bir mineral karışımı ekleyin ya da bir kısım şebeke suyu katın.

Bitki aylardır büyümüyor

Dikimden sonraki ilk bir iki ay bitki yalnızca kök yapar. Üç dört ay geçtiği hâlde yeni yaprak çıkmıyorsa bitki besinsiz bir tabanda duruyor olabilir. Dibine kök tableti gömün ve bitkinin yerini değiştirmeyin.

Yapraklar ince, soluk ve düz

Yapraklar dar ve açık yeşil çıkıyor, yüzeyleri de kabarmıyorsa bitki az ışık alıyordur. Üstünü gölgeleyen yüzen bitkileri azaltın ya da aydınlatmayı güçlendirin. Değişikliği bir anda değil, birkaç haftaya yayarak yapın; ani ışık artışı da erimeyi tetikler.

Yüzeyde yatan yapraklar öbürlerini gölgeliyor

Sığ akvaryumda bu bitkinin doğal hâlidir. En uzun yaprakları dipten kesin. Öbeği seyrek tutmak, alttaki bitkilere ışık kalmasını sağlar.

Hangi Akvaryuma Uyar

Bu bitki, arka bölümü yüksek bir yeşil perdeyle doldurmak isteyen orta ve büyük akvaryumlar için uygundur. Su derinliği 45 cm’nin altında kalan akvaryumlarda da yaşar, ama yaprakları yüzeye yatar. 30 litrenin altındaki küçük akvaryumlar için uygun değildir; birkaç yaprağı bütün akvaryumu kaplar.

Sert su sevdiği için Malavi ve Tanganyika cikletlerinin suyuna dayanır. Ancak bu balıkların çoğu tabanı kazar ve yerleşmemiş kriptoyu söker; otçul olanlar da yumuşak yaprağı yer. Bu yüzden ciklet akvaryumu için güvenli bir seçim sayılmaz. Diskus akvaryumunun 28–30 °C’lik suyu, bitkinin en iyi büyüdüğü sıcaklığın üstündedir. Bitki bu sıcaklıkta yaşar, ama daha yavaş büyür ve yeni dikildiğinde erimeye daha yatkın olur.

Balık / canlı Durum Not
Lepistes, tetra, rasbora ve danio gibi topluluk balıkları Uyumlu Bitkiye dokunmazlar; uzun yaprakların arasında yüzerler.
Melek balığı Uyumlu Uzun dikey yapraklar melek balığının sevdiği ortamı kurar.
Coridoras ve küçük vatoz balıkları Uyumlu Tabanı eşelerler ama yerleşmiş kriptoyu sökmezler.
Cüce karidesler Uyumlu Yapraklara zarar vermezler. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin.
Diskus Dikkat Diskus suyu bitkinin rahat ettiği sıcaklığın üstündedir; bitki yavaş büyür.
Malavi ve Tanganyika cikletleri Dikkat Su değerleri uyar, ama kazıcı ve otçul türler bitkiyi söker ya da yer.
Astronot balığı ve öteki iri cikletler Uyumsuz Tabanı kazar ve köklü bitkileri söker.
Japon balığı Uyumsuz Yumuşak yaprağı kemirir, tabanı eşeleyip bitkiyi söker; ısıtıcısız suda bitki de zayıflar.
Gümüş dolar gibi iri otçul balıklar Uyumsuz Yumuşak yaprakları yerler.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Türkiye’de çoğunlukla saksıda, taş yününe köklenmiş hâlde satılır. Saksıdaki bitki genelde serada su üstünde büyütülmüştür ve yaprakları kısa ve serttir. Eve gelen bitkinin akvaryumdaki uzun hâline benzememesi olağandır.

Sağlıklı bitkinin kök boğazı sert ve açık renklidir, kökleri beyaz ya da açık kahverengidir. Yaprakları saydam lekeli, pelteleşmiş ya da kötü kokan bitkiyi almayın. Saksıda birden fazla rozet olması avantajdır, çünkü her rozet ayrı dikilir.

Saksılı bitki salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Onu akan suyun altında yıkayın. Karides akvaryumuna girecek bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin. Doku kültürü kabında gelen bitki bu risklerin hiçbirini taşımaz.

İlk haftalarda büyüme beklemeyin. Bitki birkaç yaprağını eritebilir ve bir süre yerinde sayabilir. Rozetin ortasından çıkan ilk uzun ve kabarık yaprak, bitkinin yerine alıştığını gösterir.

Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski

Uzaktan en çok Vallisneria spiralis ile karıştırılır. İki bitki de arka bölümde yüzeye kadar uzanan şerit yapraklar verir. Vallisneria yaprağı düz ve pürüzsüzdür, ucuna doğru ince dişlidir ve kabarık değildir. Vallisneria ayrıca tabanın üstünden sürgün atar, daha hızlı büyür ve erimez. Balansae yaprağının kabarık yüzeyi ve belirgin orta damarı bu ayrımı kolaylaştırır.

Aynı türün öteki varyeteleri de benzer şerit yapraklıdır. Cryptocoryne crispatula var. flaccidifolia, yaprakları 0,5–1,2 cm genişliğinde kalan ve kabarmayan daha ince bir varyetedir. Akvaryumcularda zaman zaman “Cryptocoryne crispatula” ya da “balansae” adıyla birbirinin yerine satılırlar; ayrım yaprak genişliğinden ve kabartıdan yapılır. Cryptocoryne crispatula var. tonkinensis ise çok daha dar, 0,2–0,4 cm genişliğinde, ipliği andıran yapraklara sahiptir ve hobide nadir bulunur.

Filipinler kökenli Cryptocoryne usteriana ve Cryptocoryne aponogetifolia da uzun ve kabarık yapraklı iri kriptolardır. Yaprakları 3–5 cm genişliğindedir ve yüzeyleri daha belirgin biçimde kabarıktır. Yaprağın altı da çoğunlukla bordo renktedir. Bu iki bitki daha iri bir rozet kurar ve büyük akvaryumlara uygundur.

Sıkça Sorulan Sorular

Cryptocoryne balansae CO2 ister mi?

Cryptocoryne balansae karbondioksit sistemi istemez. Orta güçte bir lamba ve besinli bir taban ya da kök tabletiyle sağlıklı büyür. Karbondioksit verilirse yalnızca daha hızlı büyür ve daha çok yan sürgün atar.

Cryptocoryne balansae nasıl dikilir?

Saksıdan çıkarılan bitkinin köklerindeki taş yünü temizlenir ve rozetler birbirinden ayrılır. Kökler cımbızla tabana sokulur, yaprakların birleştiği kök boğazı tabanın hemen üstünde bırakılır. Dibine bir kök tableti gömmek yerleşmeyi hızlandırır.

Cryptocoryne balansae neden eriyor?

Serada su üstünde büyüyen yapraklar su altına uymaz ve bitki onları bırakır. Ani su değişimi, sıcaklık farkı ya da bitkinin yerinin değiştirilmesi de erimeyi tetikler. Bitkiyi sökmeyin; kök boğazı sağlamsa birkaç hafta içinde yeni yaprak çıkarır.

Cryptocoryne balansae sert suda yaşar mı?

Cryptocoryne balansae sert suyu çoğu kriptodan daha çok sever. Doğada kireçtaşı arazilerindeki derelerde yetişir ve kalsiyumu bol suda en iyi büyür. Türkiye’deki şebeke sularının çoğu ona uygundur.

Cryptocoryne balansae ne kadar uzar?

Cryptocoryne balansae yaprakları akvaryumda 30–60 cm uzar. Su derinliği bundan azsa yaprak uçları yüzeye yatar. Fazla uzayan yaprak, sapının dibinden kesilir.

Balansae ile vallisneria arasındaki fark nedir?

Balansae yaprağı kabarık yüzeyli ve belirgin orta damarlıdır, vallisneria yaprağı ise düz ve pürüzsüzdür. Vallisneria daha hızlı büyür ve tabanın üstünden sürgün atar. Balansae daha yavaş yerleşir ve ortam değişince yaprak eritebilir.

Kaynakça

  1. Gagnepain, F. (1941). Aracées nouvelles indochinoises. Notulae Systematicae (Paris), 9(3), 131–134.
  2. Jacobsen, N. (1991). Cryptocoryne crispatula var. balansae (Gagnep.) N.Jacobsen, comb. nov. Aqua Planta, 16(1), 29.
  3. Li, H. & Jacobsen, N. (2010). Cryptocoryne. Flora of China, 23, 20–22. Science Press, Beijing & Missouri Botanical Garden Press, St. Louis.
  4. Jacobsen, N., Bastmeijer, J. D., Bongcheewin, B., Idei, T., Sookchaloem, D. & Ørgaard, M. (2015). A new variety of Cryptocoryne crispatula Engl. (Araceae) from Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany), 43, 104–110.
  5. IUCN (2026). Cryptocoryne crispatula var. balansae. The IUCN Red List of Threatened Species: 175651847.
  6. POWO (2026). Cryptocoryne crispatula var. balansae (Gagnep.) N.Jacobsen. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
  7. GBIF Secretariat (2026). Cryptocoryne crispatula var. balansae. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
  8. Bastmeijer, J. D. (2000–2016). The Crypts Pages: Cryptocoryne crispatula var. balansae; the crispatula group.
  9. Tropica Aquarium Plants (2026). Cryptocoryne crispatula (125), bitki veri sayfası. tropica.com.
  10. Flowgrow (2026). Cryptocoryne crispatula var. balansae. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia