Amazon Kılıcı (Echinodorus Bleheri)
Bir bakışta
Hangi ihtiyaca uyar
Köken ve doğal yaşam alanı
Harita, türün tamamını (Aquarius grisebachii) gösterir: Küba ve Orta Amerika'dan Amazon havzasına, Bolivya'ya kadar yayılır. Geniş yapraklı 'Bleherae' formu akvaryumlarda yetiştirilen bitkilerden tanımlanmıştır ve doğadaki yeri bilinmez; kökeninin Brezilya Amazonu olduğu tahmin edilir.
Ağır akan ya da durgun sığ sularda, sel basan nehir kıyılarında ve nehirden kopmuş göllerde yetişir. Yılın büyük bölümünü su altında geçirir; sular çekilince su üstü yapraklarını çıkarır ve çiçek açar.
Haritadaki noktalar ana türün (Aquarius grisebachii) GBIF'teki 190 koordinatlı kaydının ülkelere dengeli dağıtılmış bir özetidir. Havuzlardan ve akvaryumlardan doğaya karışmış popülasyonların kayıtları da görünebilir.
Bakım notları ve ilgili bitkiler
Kart verisi: Kew Plants of the World Online · GBIF · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth.
Amazon kılıcı, büyük akvaryumların arka planı için alınabilecek en kolay bitkilerden biridir. Karbondioksit (CO2) sistemi istemez ve orta güçte bir akvaryum lambası ona yeter. Kökleriyle tabana dikilir; yaprakların çıktığı kök boğazı ise tabanın üstünde bırakılır. Besininin çoğunu kökünden alır, bu yüzden bakımının en önemli işi dibine düzenli olarak kök tableti gömmektir. Yeni başlayanları yanıltan tek yanı boyudur. Akvaryumcuda bir karış boyunda duran bitki zamanla 50 cm’yi geçer ve yarım metre genişliğinde bir rozete dönüşür. Bu bitkiyi 100 litreden küçük akvaryuma almayın.
Amazon kılıcını yeni alanlar en çok iki şeyi sorar. Birincisi, yeni dikilen bitkinin yapraklarının erimesidir. Akvaryumcudaki bitki serada, yaprakları su üstünde yetiştirilmiştir. Su altına girince bu yapraklarını birkaç hafta içinde bırakır ve rozetin ortasından su altı yapraklarını çıkarır. İkincisi sararmadır. Sararan Amazon kılıcı çoğu zaman aç kalmış bir bitkidir; çaresi köküne verilen demirli gübredir.
Türkiye’de akvaryumcularda çoğunlukla “Echinodorus bleheri” etiketiyle ve saksıda satılır. Hobiciler ona Amazon kılıcı, Amazon bitkisi ya da kısaca Amazon der. Bitkiyi 1970’te Çek botanikçi Karel Rataj, akvaryumlarda yetiştirilen örneklere bakarak tanımladı ve ona Brezilya’da yaşayan Amanda Bleher’in adını verdi. Adın doğru yazımı bu yüzden Echinodorus bleherae‘dir. Bitki o tarihte yirmi yıldır “Echinodorus paniculatus” gibi yanlış adlarla satılıyordu ve doğadaki yeri bilinmiyordu. Botanikçiler onu sonradan, Küba’dan Bolivya’ya kadar yayılan Echinodorus grisebachii türünün içine aldı; bu tür de 2018’de Aquarius cinsine taşındı. Güncel bitki listelerinde tür Aquarius grisebachii adıyla geçer ve akvaryumdaki geniş yapraklı form onun ‘Bleherae’ adlı kültür formu sayılır.

Nasıl Tanınır
Amazon kılıcı bir rozet bitkisidir. Bütün yaprakları, tabanın hemen üstündeki kısa ve kalın bir kök gövdesinden çıkar ve dışa doğru yay gibi açılır. Su altı yaprağı sapıyla birlikte 40–60 cm uzunluğa ulaşır. Yaprak ayası geniş bir mızrak ucuna benzer ve iki ucu da sivridir. Aya 20–30 cm uzunluğundadır, en geniş yerinde 4–8 cm’yi bulur. Rengi parlak ve açık yeşildir, kenarı düz ya da hafif dalgalıdır. Yaprağı ışığa tuttuğunuzda orta damarın iki yanında dipten uca doğru yay çizen ikişer yan damar görürsünüz; damarların arasında da saydam, ince çizgiler vardır.
Yaşlı ve iyi beslenen bir rozette yaprak sayısı 50’yi geçer, bitkinin genişliği de boyuna yaklaşır. Küçük bir akvaryumda tek bitki, akvaryumun yarısını kaplar.
Akvaryumcudaki bitki bu tarife uymaz. Serada su üstünde yetişen yaprakların sapı uzun, ayası kısa ve serttir. Su altında çıkan yeni yapraklar daha uzun, daha ince dokulu ve kısa saplıdır. Bitkinin gerçek görünüşü, dikimden birkaç hafta sonra çıkan bu yapraklarla ortaya çıkar.
Çiçek sapı ince ve uzundur, su yüzeyine doğru uzanır. Su üstünde yetişen bitki bu sapın üzerinde 1,5 cm çapına varan beyaz çiçekler açar. Akvaryumda sap çoğu zaman çiçek yerine boğumlarında yavru bitkiler verir. Yaygın ticari form kısırdır ve tohum bağlamaz.
Varyeteler ve Ticari Formlar
Amazon kılıcı adı akvaryumcularda tek bir bitki için kullanılmaz; aynı türün birbirine benzeyen birkaç formu bu adla satılır. Hepsinin bakımı aynıdır. Aralarındaki fark yaprağın eninde ve bitkinin boyundadır. Türkiye’de en sık ilk iki ad görülür.
- ‘Bleherae’, bu sayfada anlatılan geniş yapraklı formdur. “Echinodorus bleheri” etiketiyle satılır ve formların en irisidir.
- ‘Amazonicus’, “Echinodorus amazonicus” adıyla satılan dar yapraklı formdur. Asıl formunun yaprak ayası 2–3 cm genişliğindedir ve bir kılıç gibi yana doğru kıvrılır. Bugün bu etiketle satılan bitkilerin çoğu geniş yapraklı forma benzer ve 40 cm dolayında kalır.
- ‘Parviflorus’, “Echinodorus parviflorus” ya da “Echinodorus peruensis” adıyla satılır. Boyu 30 cm’de kalır ve damarları koyudur; genç yaprakları kimi zaman kızıl-kahverengi çıkar. Orta boy akvaryumlar için ‘Bleherae’ yerine bu form seçilmelidir.
- ‘Tropica’, 5–10 cm boyda kalan cüce formdur. Çok yavaş büyür, öteki formlardan daha fazla ışık ister ve ön alanda kullanılır.
Doğada Nerede Yetişir
Türün doğal alanı Küba’dan ve Orta Amerika’dan başlar; Kolombiya, Venezuela, Surinam ve Fransız Guyanası üzerinden Amazon havzasına, Peru’ya, Bolivya’ya ve Brezilya’ya uzanır. Geniş yapraklı akvaryum formunun doğada nerede yetiştiği ise bilinmez. Bitki tanımlandığında doğadan toplanmış tek bir örneği yoktu ve akvaryumculardaki bütün bitkiler üretim havuzlarından geliyordu. Kökeninin Brezilya Amazonu olduğu tahmin edilir. Karttaki harita bu yüzden kültür formunu değil, türün tamamını gösterir.
Tür, ağır akan ya da durgun sığ sularda, sel basan nehir kıyılarında ve nehirden kopmuş göllerde yetişir. Yılın büyük bölümünü su altında geçirir. Sular çekildiğinde su üstü yapraklarını çıkarır ve çiçek açar. Akvaryumdaki davranışını bu yaşam biçimi açıklar. Bitki iki hayata da alışıktır; bu yüzden serada su üstünde yetiştirilip akvaryumda su altına alınabilir ve ortam değişince yapraklarını yeniler. Besin yüklü sel sularının bastığı kıyı toprağında kök saldığı için akvaryumda da besinini tabanda arar.
Amazon kılıcı uzun yıllar akvaryumlara doğrudan Amazon’dan geldi. Peru’da Iquitos çevresindeki köylüler bu türü 1950’lerden 1990’lara kadar, sular çekilince ortaya çıkan nehir kıyısı tarlalarında yetiştirdi. En yoğun dönemde tek bir hanenin yılda üç milyon bitkiye yakın ürün aldığı tahmin edilir. Asya’da, Avrupa’da ve Amerika Birleşik Devletleri’nde üretim seraları geliştikçe bu ticaret sona erdi. Bugün akvaryumculardaki bitkiler seralarda ve doku kültürü laboratuvarlarında üretilir. Tür, uluslararası koruma listesinde henüz değerlendirilmemiştir.
Akvaryumdaki Yeri ve Dikimi
Amazon kılıcının yeri arka plandır. Büyük akvaryumlarda ortaya tek başına dikilir ve düzenin ana bitkisi olur. Dikeceğiniz köşede tabanı 8–10 cm kalınlığa çıkarın, çünkü kökleri derine ve yana doğru geniş bir alana yayılır. Dikim şu sırayla yapılır:
- Bitkiyi saksısından çıkarın ve köklerin arasındaki taş yününü parça parça ayıklayın. Saksıdan birden fazla bitki çıkarsa onları birbirinden ayırın ve ayrı ayrı dikin.
- Uzun kökleri makasla birkaç santim kalacak biçimde kısaltın. Kırılmış ve sararmış yaprakları sapının dibinden kesin.
- Tabanda parmağınızla derin bir çukur açın, kökleri aşağı doğru yerleştirin ve çukuru kapatın.
- Bitkiyi yapraklarından tutup hafifçe yukarı çekin. Yaprakların çıktığı kök boğazı tabanın hemen üstünde görünmelidir.
- Bitkinin dibine, köklerin yanına bir kök tableti gömün.
Dikimde iki hata sık yapılır. İlki, kök boğazını tabana gömmektir; gömülen kök boğazı çürür ve bitki ortadan yaprak veremez. İkincisi, bitkiyi küçük hâline bakarak ön tarafa ya da öteki bitkilerin arasına sıkıştırmaktır. Amazon kılıcının çevresinde en az 15 cm boş alan bırakın, çünkü büyüyen yaprakları komşu bitkilerin ışığını keser.
Yerini baştan doğru seçin. Kök salmış bir Amazon kılıcını sökmek tabanı altüst eder. Taşınan bitki yeni yerinde eski yapraklarının bir bölümünü yeniden döker.
Işık, Karbondioksit ve Gübre
Orta güçte bir akvaryum lambası, günde 8 saat yandığında Amazon kılıcının sağlıklı büyümesine yeter. Bitki zayıf ışıkta da yaşar, ancak yaprak sapları uzar ve yapraklar ışığa doğru dikleşir. Güçlü ışık altında rozet daha sık ve daha bodur olur.
Karbondioksit sistemi gerekmez. Karbondioksit verilen akvaryumda bitki daha hızlı büyür ve daha çabuk irileşir; bu da daha sık budama demektir.
Amazon kılıcının asıl ihtiyacı gübredir. Besininin çoğunu köklerinden alır ve iri bir bitki olduğu için çok tüketir. Besinli bir bitki tabanı büyümesini belirgin biçimde hızlandırır. Düz kumda ya da çakılda yetişen bitkinin dibine kök tableti gömün ve tableti birkaç ayda bir yenileyin. Yalnızca suya verilen sıvı gübre bu bitkiyi doyurmaz. Demir içeren bir sıvı gübre ise kök tabletinin yanında işe yarar ve yaprakların yeşilini korur.
Su Değerleri
Amazon kılıcı su değerlerinde seçici değildir. Yumuşak ve hafif asidik sudan sert ve bazik suya kadar geniş bir aralıkta yaşar; Türkiye’deki şebeke sularının çoğu ona uyar. En iyi 22–26 °C’de büyür. 30 °C’ye kadar dayandığı için diskus akvaryumunun sıcak suyuna da girer. Su 18 °C’nin altına indiğinde büyümesi durur; bu yüzden ısıtıcısız akvaryumun bitkisi değildir.
Budama ve Bakım
Amazon kılıcı dış yapraklarından budanır. Yeni yapraklar rozetin ortasından çıkar, en yaşlı yapraklar dışta kalır. Sararan, yosun tutan ya da komşu bitkiyi gölgeleyen dış yaprağı sapının dibinden, kök gövdesine en yakın yerden kesin. Yaprağı ortasından kesmeyin, çünkü yarım kalan yaprak iyileşmez ve çürür. Bir seferde birkaç yapraktan fazlasını almayın; bitki besinini bu yapraklarla üretir.
Sağlıklı bir bitki haftada bir, iyi beslendiğinde iki yeni yaprak verir. Bu hızla büyüyen bitkinin dış yapraklarını ayda bir gözden geçirmek yeterlidir. Yüzeye uzanan çiçek sapını istemiyorsanız dipten kesin; yavru bitki almak istiyorsanız sapı yerinde bırakın.
Taban temizliği sırasında bitkinin dibini derinden karıştırmayın. Kökleri geniş bir alana yayıldığı için sifonu yalnızca tabanın yüzeyinde gezdirin.
Çoğaltma
Amazon kılıcı akvaryumda iki yolla çoğaltılır. Kolay olanı, çiçek sapında oluşan yavru bitkileri almaktır.
- Çiçek sapını kesmeyin ve su altında kalmasına izin verin. Sapın boğumlarında zamanla küçük rozetler belirir.
- Yavru bitkinin birkaç yaprağı ve parmak boyu kökleri olana kadar bekleyin.
- Yavruyu saptan makasla ayırın ve kök boğazı açıkta kalacak biçimde tabana dikin. Sapı tabana yatırıp bir taşla tutturmak da olur; yavrular köklenince sap aralardan kesilir.
İkinci yol, yaşlı bitkinin kök gövdesini bölmektir. İri bitkiyi tabandan çıkarın ve kök gövdesini keskin bir bıçakla ikiye ayırın. Her parçada yapraklar ve sağlam kökler kalmalıdır. Yaşlı bitki kimi zaman kök gövdesinin yanından kendiliğinden yan rozet de verir. Bu yan rozet kendi köklerini salınca ana bitkiden ayrılır.
Tohumla üretim akvaryumda yapılmaz, çünkü yaygın form tohum bağlamaz. Ticari üretim seralarda yavru bitkilerle ve doku kültürü laboratuvarlarında yapılır.
Sık Görülen Sorunlar
Yeni dikilen bitkinin yaprakları eriyor
Dikimden sonraki haftalarda eski yapraklar sararır, saydamlaşır ve sapından yumuşayıp erir. Nedeni bir hastalık değildir. Bu yapraklar serada su üstünde büyümüştür ve su altında yaşayamaz. Eriyen yaprağı sapının dibinden kesip akvaryumdan alın. Rozetin ortasından açık yeşil yeni yapraklar çıkıyorsa bitki sağlıklıdır. Ortadan hiç yaprak gelmiyorsa kök boğazının gömülü olup olmadığına bakın.
Yapraklar sararıyor
En dıştaki bir iki yaşlı yaprağın sararması olağandır; bitki o yaprağı bırakıyordur. Genç yapraklar soluk ya da sarı çıkıyor ve damarları yeşil kalıyorsa bitki demir bulamıyordur. Rozetin tamamı soluksa ve yeni yapraklar öncekilerden küçük çıkıyorsa çoğu zaman tabandaki besin tükenmiştir. İki durumda da bitkinin dibine kök tableti gömün ve haftalık su değişiminden sonra demir içeren bir sıvı gübre verin. Sararmış yaprak yeniden yeşermez, onu dipten kesin. Düzelmeyi yeni çıkan yapraklardan izleyin.
Yapraklarda delikler ve saydam lekeler var
Ancistrus gibi vantuzlu balıklar aç kaldığında yaprağın yüzeyini kazır ve geride saydam lekeler, delikler bırakır. Akşamları yosun tableti ya da haşlanmış kabak dilimi vermek bu sorunu çoğu zaman çözer. Yaşlı yapraklardaki iğne ucu kadar delikler ise potasyum eksikliğinin işaretidir; potasyum içeren bir gübre yeni yaprakları korur.
Yapraklar yosun tutuyor
Yosun en çok yüzeye yakın duran yaşlı dış yapraklara yerleşir. Kaplanmış yaprağı silmeye çalışmayın, çünkü ince yaprak yırtılır ve yırtılan yaprak kendini onarmaz. Yaprağı dipten kesin. Bitki haftada bir yeni yaprak verdiği için eksilen yaprağın yeri çabuk dolar.
Bitki küçük kalıyor
Aylardır aynı boyda duran bir Amazon kılıcı çoğunlukla besinsiz ve ince bir tabana dikilmiştir. Kök tableti verin ve kök boğazının açıkta olduğundan emin olun. Suyun 18 °C’nin altına inmesi de büyümeyi durdurur.
Bitki akvaryumu kapladı
İyi beslenen bir Amazon kılıcı küçük akvaryumda öteki bitkilerin ışığını keser. Dış yaprakları düzenli olarak alın. Bitki yine de sığmıyorsa onu daha büyük bir akvaryuma verin ve yerine 30 cm’de kalan ‘Parviflorus’ formunu dikin.
Hangi Akvaryuma Uyar
Amazon kılıcı, en az 100 litrelik ve 40 cm’den yüksek akvaryumların bitkisidir. Tam boyunu ancak 50 cm yüksekliğindeki büyük akvaryumlarda gösterir. Güney Amerika balıklarıyla kurulan akvaryumların klasik bitkisidir. Melek balıkları geniş yapraklarının üzerine yumurta bırakır. Bitki, diskus akvaryumunun sıcak suyuna da dayanır. Tetralar, lepistesler ve öteki topluluk balıkları bitkiye dokunmaz; yavrular sık rozetin arasına saklanır.
Bitkileri yiyen ya da söken balıkların yanında aynı başarıyı göstermez. Japon balığı yapraklarını kemirir ve yeni dikilen bitkiyi eşeleyip söker; japon balığı akvaryumunun serin suyu da ona uymaz. İri cikletler tabanı kazar ve bitkiyi yerinden çıkarır. Küçük beta ve karides akvaryumlarında tek engel bitkinin boyudur. Amazon kılıcı 30 litrelik bir akvaryuma sığmaz.
| Balık / canlı | Durum | Not |
|---|---|---|
| Melek balığı | Uyumlu | Geniş yaprakları yumurta bırakma yeri olarak kullanır. |
| Diskus | Uyumlu | Bitki 30 °C’ye kadar dayanır. |
| Neon tetra, lepistes ve öteki topluluk balıkları | Uyumlu | Bitkiye dokunmazlar; yavrular rozetin arasına saklanır. |
| Cüce karidesler | Uyumlu | Bitkiye zarar vermezler. Yeni bitkiyi ilaç kalıntısına karşı birkaç gün ayrı suda bekletin; bitki küçük karides akvaryumuna sığmaz. |
| Beta balığı | Dikkat | Balık bitkiye zarar vermez, ama bitki küçük beta akvaryumuna sığmaz. |
| Ancistrus ve öteki vantuzlu balıklar | Dikkat | Aç kaldıklarında yaprağı kazıyıp delerler; ek yem verin. |
| Japon balığı | Dikkat | Yaprağı kemirir, yeni dikilen bitkiyi söker; serin su bitkinin büyümesini durdurur. |
| Astronot balığı ve öteki iri cikletler | Uyumsuz | Tabanı kazar, bitkiyi söker ve yaprakları parçalar. |
| Malavi cikletleri ve gümüş dolar gibi otçul balıklar | Uyumsuz | Yumuşak yaprağı yerler. |
Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme
Amazon kılıcı akvaryumcularda çoğunlukla taş yünü dolu küçük saksıda satılır ve bir saksıdan bir ile üç arasında bitki çıkar. Bazı satıcılar bitkiyi saksısız, tek kök olarak da verir. Yaygın bir bitkidir; bitki satan akvaryumcuların çoğunda ve internet satıcılarında bulunur.
Sağlıklı bitkinin yaprakları diri ve parlak yeşildir, kökleri beyazdır ve rozetin ortasında açılmakta olan genç bir yaprak vardır. Yaprakları sarı benekli, sapları yumuşamış ya da kök boğazı kararmış bitkiyi almayın. Satılan bitkinin yaprakları su üstünde yetiştiği için sert ve uzun saplıdır; bu bir kusur değildir.
Saksılı bitki salyangoz yumurtası ve yosun taşıyabilir. Akvaryuma koymadan önce onu akan suyun altında yaprak yaprak yıkayın. İthal bitkilerde böcek ilacı kalıntısı da bulunabilir ve bu kalıntı karidesleri öldürür. Karides bulunan akvaryuma girecek bitkiyi birkaç gün ayrı bir kapta, suyunu her gün değiştirerek bekletin.
İlk haftalarda bitkinin küçülmesini bekleyin. Eski yapraklar birer birer erir, yeni yapraklar ortadan çıkar ve bitki bu sırada kök salar. Dikim sırasında dibine kök tableti koyduysanız geçiş daha çabuk biter. Bu dönemde bitkiyi yerinden oynatmayın.
Benzer Bitkiler ve Karıştırılma Riski
En sık karıştırıldığı bitkiler kendi türünün öteki formlarıdır. “Echinodorus amazonicus” etiketli bitki ile “Echinodorus bleheri” etiketli bitki çoğu zaman aynı görünür; ayrım yetişkin su altı yaprağının eninden yapılır. Küçük akvaryum için alınacak bitkinin ‘Parviflorus’ ya da ‘Tropica’ formu olduğundan emin olun, çünkü genç bir ‘Bleherae’ onlarla aynı boyda satılır.
“Echinodorus cordifolius” adıyla satılan Aquarius cordifolius, kalp biçimli geniş yapraklarıyla ayrılır; yaprakları uzun saplıdır ve su yüzeyine çıkar. “Echinodorus major” adıyla satılan Aquarius major‘un yaprakları şerit biçimlidir, açık yeşildir ve kenarları belirgin biçimde kıvırcıktır. Aquarius uruguayensis‘in yaprakları dar, uzun ve koyu yeşildir. ‘Ozelot’, ‘Rose’ ve ‘Red Flame’ gibi melezler kırmızı ya da benekli genç yapraklarıyla kolayca tanınır.
Akvaryumcularda “pigme zincir kılıç” adıyla satılan Helanthium tenellum ise bambaşka bir bitkidir. Çim gibi ince yapraklıdır, 5–10 cm boyda kalır ve yan sürgünlerle tabanı kaplar. Bitkinin yıllarca satıldığı “Echinodorus paniculatus” adı da ayrı bir türe aittir; o tür akvaryumlarda nadiren görülür.
Sıkça Sorulan Sorular
Amazon kılıcı CO2 ister mi?
Amazon kılıcı karbondioksit sistemi istemez. Orta güçte bir lamba altında, dibine kök tableti gömülmüş hâlde sağlıklı büyür. Karbondioksit verilirse daha hızlı büyür ve daha sık budanması gerekir.
Amazon kılıcı nasıl dikilir?
Bitki saksısından çıkarılır, köklerindeki taş yünü temizlenir ve uzun kökler kısaltılır. Kökler tabanda açılan derin bir çukura yerleştirilir. Yaprakların çıktığı kök boğazı tabanın üstünde bırakılır ve bitkinin dibine bir kök tableti gömülür.
Amazon kılıcının yaprakları neden eriyor?
Satılan Amazon kılıcı serada su üstünde yetiştirilir. Su altına dikilen bitki bu eski yapraklarını birkaç hafta içinde bırakır ve ortadan su altı yapraklarını çıkarır. Eriyen yaprağı dipten kesmeniz yeterlidir; ortadan yeni yaprak geliyorsa bitki sağlıklıdır.
Amazon kılıcı neden sararır?
Amazon kılıcı besinini kökünden alır ve tabanda besin kalmadığında sararır. Genç yaprakların sarı çıkması demir eksikliğini gösterir. Bitkinin dibine kök tableti gömün ve demir içeren bir sıvı gübre verin.
Amazon kılıcı ne kadar büyür, kaç litrelik akvaryum ister?
Amazon kılıcı akvaryumda 50 cm’yi geçer ve boyuna yakın bir genişliğe yayılır. En az 100 litrelik ve 40 cm’den yüksek bir akvaryum ister. Daha küçük akvaryumlar için 30 cm’de kalan ‘Parviflorus’ formu uygundur.
Echinodorus bleheri ile Echinodorus amazonicus aynı bitki mi?
İkisi de aynı türün formlarıdır ve ikisi de Amazon kılıcı adıyla satılır. Echinodorus bleheri geniş yapraklı, Echinodorus amazonicus dar yapraklı formdur. Bakımları aynıdır.
Kaynakça
- Rataj, K. (1970). Three new species of the genus Echinodorus imported for the decoration of aquaria. Preslia, 42, 264–266.
- Lehtonen, S. & Rodríguez Arévalo, L. A. (2005). Notes on aquarium plant production in Peruvian Amazonia. Ethnobotany Research & Applications, 3, 209–214.
- Lehtonen, S. (2008). An integrative approach to species delimitation in Echinodorus (Alismataceae) and the description of two new species. Kew Bulletin, 63(4), 525–563.
- Lehtonen, S. & Myllys, L. (2008). Cladistic analysis of Echinodorus (Alismataceae): simultaneous analysis of molecular and morphological data. Cladistics, 24(2), 218–239.
- POWO (2026). Aquarius grisebachii (Small) Christenh. & Byng. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew. powo.science.kew.org.
- IPNI (2026). Echinodorus bleherae Rataj; Aquarius grisebachii (Small) Christenh. & Byng. International Plant Names Index. www.ipni.org.
- GBIF Secretariat (2026). Aquarius grisebachii (Small) Christenh. & Byng. GBIF Backbone Taxonomy. www.gbif.org.
- Tropica Aquarium Plants (2026). Echinodorus grisebachii ‘Bleherae’ (071), bitki veri sayfası. tropica.com.
- Flowgrow (2026). Echinodorus grisebachii ‘Bleherae’; ‘Amazonicus’; ‘Parviflorus’; ‘Tropica’. Aquatic Plant Database. www.flowgrow.de.
- Aquasabi (2026). Echinodorus grisebachii ‘Bleherae’, bitki veri sayfası. www.aquasabi.de.
💬 Yorum Yaz