🐠 Türkiye'nin en kapsamlı akvaryum ansiklopedisi
Ana Sayfa › Ansiklopedi › Akvaryum Balık Türleri › Gudgeonlar › Tateurndina ocellicauda (Peacock Gudgeon)
Gudgeonlar

Tateurndina ocellicauda (Peacock Gudgeon)

📅 17 Kas 2026
Tateurndina ocellicauda (Peacock Gudgeon) (Tateurndina ocellicauda)
Fotoğraf: Cisamarc · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Bilimsel ad Tateurndina ocellicauda Nichols, 1955
Takım Gobiiformes Familya Eleotridae Cins Tateurndina IUCN VU · Hassas
Türkiye'de peacock gudgeon · peacock goby İngilizce peacock gudgeon · peacock goby · eyespot sleeper

Bir bakışta

Boy5,5 cm (en fazla 7,5 cm)
Ömür4–5 yıl
Minimum akvaryum54 L / 60 cm uzunluk
GrupEn az 2 birey (küçük grup)
Sıcaklık23–27 °C
pH6,5–7,5
Sertlik3–12 °dGH
ZorlukOrta · orta
MizaçBarışçıl · bölgesel
KatmanOrta · gündüz
BeslenmeMikro-avcı
ÜremeMağara yumurtlayıcı · kolay
AkvaryumculardaNadir
KapakŞart
BitkilerZarar vermez

Köken ve dağılım

Doğal yayılış (havza) Doğal olarak bulunduğu ülke Sonradan yayıldığı ülke Nehir Gözlem kaydı (GBIF)
Köken
Avustralya ve Okyanusya
Doğal olarak yaşadığı ülkeler
Papua Yeni Gine (endemik)

Doğu Papua Yeni Gine'ye özgü: kuzeydoğu kıyısındaki Popondetta ve Safia çevresi ile tip lokalitesi Kwagira Nehri (Peria Deresi) havzasının ova yağmur ormanı dereleri.

Haritadaki noktalar GBIF'teki 1 koordinatlı kaydın özetidir; ülke ve havza bilgisi FishBase'ten derlenmiştir. Akvaryumdan kaçan/salınan bireylerin kayıtları da görünebilir.

Doğal yaşam alanı

Doğada sıcaklık21–22 °C
Doğada pH7–7,6

Ova yağmur ormanının gölgeli küçük dereleri, nehirlerin yavaş akan gölcük kısımları ve göletler; berrak, serince, nötr su, tabanın hemen üstünde gevşek sürüler.

Aynı sularda yaşayan türler
Pseudomugil furcatusPseudomugil connieae

Bakım notları ve ilgili türler

Kart verisi: FishBase · GBIF · IUCN Kırmızı Liste · akvaryumpedia editörleri. Harita: © OpenFreeMap, © OpenMapTiles, © OpenStreetMap katkıcıları; sınırlar Natural Earth; havzalar World Bank (CC BY 4.0).

Mavi-mor bir gövdesi, üstüne dizi dizi serpilmiş kırmızı benekleri, sarı kenarlı yüzgeçleri ve kuyruk dibinde siyah bir göz lekesi vardır. Peacock gudgeon, Papua Yeni Gine’nin küçük yağmur ormanı derelerinden gelen 5–6 cm’lik bir balıktır. Hobide “peacock goby” adıyla da satılır ama gerçek bir gobi değildir: Eleotridae ailesinden, İngilizcede “sleeper” ya da “gudgeon” denen uyuyan gobilerdendir. Gerçek gobilerde karın yüzgeçleri birleşip bir vantuz oluşturur; bu balıkta iki karın yüzgeci ayrı durur, balık da taşa yapışmak yerine suyun içinde süzülür.

Türkiye’de yerleşmiş bir Türkçe adı yok; ithalatçılarda zaman zaman görülür, çoğu zaman ön siparişle gelir. Satılan balıkların neredeyse tamamı akvaryum üretimidir. Küçük, barışçıl, bitkili 60 cm’lik bir akvaryumda çift ya da küçük grup hâlinde rahat yaşar, mağarada kendiliğinden ürer. Tek zorluğu yem seçiciliğidir: Kuru yemi çoğu zaman reddeder, dondurulmuş ve canlı küçük yem ister.

Türü 1953’te Dördüncü Archbold Seferi sırasında doğu Papua Yeni Gine’de Kwagira Nehri’ne dökülen Peria Deresi’nden toplanan örneklerle John T. Nichols 1955’te tanımladı. Cins adı seferi ve Tate adlı iki zooloğu anar; tür adı ocellicauda “kuyruğunda göz lekesi olan” demektir. Akvaryuma girişi 1982’de, Safia çevresindeki derelerden toplanan balıklarla oldu. Cinsin tek türüdür.

Nasıl Tanınır

Gövde uzun, yuvarlak kesitli, kuyruğa doğru hafifçe yassılaşır. Sırtta birbirinden ayrı iki sırt yüzgeci var; bu, gobi akrabalığının işaretidir. Gövdesi açık mavi ile leylak arası bir zemin üzerinde dikey sıralar hâlinde kırmızı-turuncu beneklerle kaplıdır. Sırt ve anal yüzgeci mavi, üzerinde kırmızı çizgiler ve parlak sarı bir kenar var. Kuyruk yüzgecinin üst kökünde sarı-turuncu bir halkayla çevrili siyah bir benek durur; adını bu “göz” verir. Karnı sarımsı, başı yanlardan kırmızı çizgilidir.

Akvaryumda 5–6 cm olur; 7 cm’yi aşan erkek nadirdir. Dişiler bir iki santim daha küçük kalır.

Erkek-dişi ayrımı yetişkinde kolaydır. Erkek daha büyük ve daha renklidir; yaşla birlikte alnında belirgin bir kambur (ense tümseği) gelişir ve başı yüksekleşir, yüzgeçleri uzar. Dişi daha küçük, başı daha düz ve öne eğimli, yüzgeçleri kısa ve yuvarlaktır. Dişinin karnı sarıdır; yumurtlamaya hazır olduğunda altın sarısına döner. Gençlerde ayrımı yapan işaret anal yüzgeçtir: Dişide anal yüzgecin dış kenarı boyunca koyu bir bant vardır, erkekte yoktur. Yavrular yetişkinin sarımsı, soluk bir kopyasıdır; kuyruk dibindeki koyu benek erken belirir.

Doğada Nerede Yaşar

Doğu Papua Yeni Gine’ye özgüdür. Bilinen kayıtlar kuzeydoğu kıyısındaki ova yağmur ormanı derelerindendir: Popondetta ve Safia çevresi ile türün ilk toplandığı Kwagira Nehri havzası. Yaşadığı yerler sık ormanın gölgelediği küçük dereler, nehirlerin yavaş akan, gölcük gibi genişleyen kısımları ve göletlerdir. Bu sularda tabanın hemen üzerinde gevşek sürüler hâlinde asılı durur. Safia deresinde ölçülen su yaklaşık 21–22 °C, pH 7,0–7,6 ve orta sertlikteydi; yani berrak, serince, nötr ile hafif bazik arası bir sudur.

Koruma durumu “Hassas” (VU) olarak değerlendirilir. Sebep, balığın çok dar bir alanda bulunması ve yaşam alanının orman kesimi ile tarım nedeniyle bozulmasıdır. Hobideki balıklar üretim olduğu için akvaryum ticareti doğal popülasyonlara yük getirmiyor.

Akvaryum Nasıl Olmalı

Bir çift ya da iki üç balıklık küçük bir grup için 60 cm uzunluk, 54 litre yeter. Birden çok erkek tutacaksanız taban alanını büyütün; erkekler aynı akvaryumda bölge kurup birbirine yüzgeç açarak gösteriş yapar.

Düzen sık bitkili ve loş olmalı. Koyu renkli kum ya da ince çakıl, kök odun, birkaç taş ve her erkeğe en az bir mağara verin. Seramik ya da hindistan cevizi kabuğu mağaralar, 2–3 cm çaplı kısa boru parçaları iş görür. Yüzeye su marulu ya da su çimi gibi yüzen bitkiler koyun; ışığı kırar, balığı cesaretlendirir. Saklanacak yeri bol olan balık daha çok ortaya çıkar ve renklerini daha iyi gösterir.

Güçlü akıntıyı sevmez; sünger filtre ya da çıkışı kırılmış küçük bir dış filtre yeterlidir. Kapak şart: İyi zıplar, özellikle yeni konduğu akvaryumda ilk günlerde dışarı atlayabilir. Bitkilere dokunmaz, tabanı kazmaz.

Su Değerleri

Su kimyası konusunda geniş toleranslıdır. 23–27 °C, pH 6,5–7,5, yumuşak ile orta sert su uygundur; 24–26 °C civarı en rahat aralıktır. Asıl önemli olan değerlerin sabit kalması; ani pH ve sıcaklık değişimlerini sevmez. Haftada %20–25 su değişimi yeterli.

Beslenme

Doğada küçük böcek larvaları, kabuklular ve su pirelerini avlayan bir mikro avcıdır. Akvaryumda en iyi dondurulmuş ve canlı küçük yemlerle beslenir: dafni, artemia, cyclops, kan kurdu, mysis, canlı mikro solucan. Yeni gelen balıkların çoğu pul yemi ve granülü reddeder; bir kısmı zamanla küçük batan granülleri kabul eder, bir kısmı hiç kabul etmez. Bu yüzden balığı almadan önce dondurulmuş yem tedarikinizi hazırlayın.

Günde bir iki kez, birkaç dakikada bitecek kadar verin. Yavaş ve temkinli yer; hızlı tetralarla aynı akvaryumda yemin balığa ulaştığından emin olun, gerekirse yemi pipetle mağaraların önüne bırakın. Renk ve üreme kondisyonu doğrudan yemin kalitesine bağlıdır.

Davranış ve Tank Arkadaşları

Barışçıl, yavaş ve biraz utangaç bir balıktır. Diğer türlere ilgi göstermez; kendi türünün erkekleri arasında ise mağara ve bölge için yüzgeç açma, kısa kovalamacalar olur, bunlar nadiren yaralanmayla biter. Suyun alt ve orta katmanında, tabanın hemen üstünde süzülerek dolaşır, kısa atılımlarla avlanır.

Ağzına sığan her şeyi yer: Diğer balıkların yavruları ve karides yavruları güvende değildir. Yetişkin cüce karidesler (Neocaridina, Caridina) genelde sorunsuz yaşar ama koloniniz büyüme hızını kaybedebilir. Uzun ve ince yüzgeçli küçük balıkların yüzgeçlerini didiklediği olur; bu tür eşleşmelerden kaçının. Kendisi büyük ve hızlı balıkların yanında aç kalır ve saklanır.

Tür Bilimsel Ad Uyum Not
Forktail blue-eye Pseudomugil furcatus Uyumlu Aynı bölgeden; üst katmanı kullanır, aynı yemleri yer
Harlequin rasbora Trigonostigma heteromorpha Uyumlu Sakin sürü balığı; orta katmanı doldurur
Ember tetra Hyphessobrycon amandae Uyumlu Küçük ve sakin; yemi kapmakta fazla hızlı değil
Kardinal neon Paracheirodon axelrodi Uyumlu Sıcaklık aralığının üst ucunda birlikte tutulabilir
Panda çöpçü Corydoras panda Uyumlu Tabanı paylaşırlar, kavga çıkmaz
N. marginatus Nannostomus marginatus Uyumlu Yavaş ve barışçıl; aynı küçük yemleri yer
Ramirezi Mikrogeophagus ramirezi Dikkatli İkisi de bölge kurar; geniş taban ve ayrı mağaralar gerekir
Cüce karides Neocaridina davidi Dikkatli Yetişkinler güvende, yavruların çoğu yenir
İplik yüzgeçli gökkuşağı balığı Iriatherina werneri Uyumsuz İnce uzun yüzgeç uzantıları didiklenir
Bumblebee gobi Brachygobius spp. Uyumsuz Acı su ister; su değerleri uyuşmaz
Lepistes Poecilia reticulata Uyumsuz Yavrular yenir, tül yüzgeçler didiklenebilir

Üretim

Tateurndina ocellicauda (Peacock Gudgeon) – Yumurtalarının başında bekleyen erkek
Yumurtalarının başında bekleyen erkek — Fotoğraf: Andrew Bogott · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Akvaryumda kolay ürer ve deniz evresi olmadığı için yavrular tatlı suda büyütülebilir. Çifti en kolay 6–8 genç balık alıp kendi eşleşmelerini bekleyerek kurarsınız. Kondisyon için birkaç hafta bol dondurulmuş ve canlı yem verin, haftalık su değişimini aksatmayın. Karnı altın sarısına dönen dişi hazırdır.

  1. Erkek bir mağara seçer, içini temizler ve dişiyi mağaraya çağırmak için önünde yüzgeç açıp kur yapar.
  2. Dişi yumurtaları mağaranın tavanına ya da iç duvarına, kısa yapışkan ipliklerle sıra sıra yapıştırır. Bir yumurtlamada genellikle 30–40 yumurta olur; iri dişilerde 100’ü aşabilir.
  3. Yumurtlamadan sonra erkek dişiyi mağaradan kovar ve yumurtaları tek başına bekler, yüzgeçleriyle yelpazeler. Bu sırada mağaradan pek çıkmaz, yemle ilgilenmeyebilir.
  4. Yumurtalar sıcaklığa bağlı olarak 6–10 günde açılır. Bu süre boyunca diğer balıklar yumurtaları yemek için fırsat kollar; karma akvaryumda yavru almak istiyorsanız mağarayı erkekle birlikte ayrı bir üretim akvaryumuna taşıyın ya da yumurtalı mağarayı alıp yanına hava taşı koyarak ayrı kapta kuluçkaya yatırın.
  5. Yumurtadan çıkan yavrular küçüktür ama yüzebilir hâldedir. İlk günden yeni çıkmış artemia nauplii ve mikro solucan yerler; karnı turuncuya dönen yavru doymuştur. Yumurta sarısı yerine canlı yem kullanın; günde birkaç kez az az verin, sık ama küçük su değişimleri yapın.

Dişi kondisyonda kalırsa birkaç haftada bir yeniden yumurtlar. Yavrular yetişkinlerin soluk sarı bir kopyası olarak büyür; birkaç ay içinde satış boyuna gelir.

Hastalıklar ve Korunma

Türe özgü bilinen bir hastalığı yok; düzgün bakılan balık dayanıklıdır. Bu türde en sık kayıp sebebi açlıktır: Kuru yemi kabul etmeyen ya da hızlı balıkların arasında yeme ulaşamayan birey yavaş yavaş zayıflar, karnı içeri çöker. Yeni balığın karnını ilk haftalarda takip edin. İkinci sık kayıp zıplamadır; kapak boşluklarını kapatın. Ani pH ve sıcaklık değişimleri renk kaybına ve bağışıklık düşüşüne yol açar. Beyaz benek, kadife hastalığı ve bakteriyel yüzgeç çürümesi gibi genel hastalıklar kötü su ve stresle gelir; yeni balıkları birkaç hafta karantinada tutmak yeterli korumadır.

Satın Alma ve Akvaryuma Ekleme

Akvaryumcularda genellikle 3–4 cm’lik genç balıklar satılır; bu boyda cinsiyet ancak anal yüzgeçteki koyu bantla ayrılır. Satın almadan önce balığın ne yediğini sorun ve mümkünse dondurulmuş yem yerken görün. Karnı dolgun, renkleri canlı, yüzgeçleri açık ve tabanın üstünde sakin süzülen balıkları seçin; karnı çökük, köşede kımıldamadan duran ya da solgun bireylerden kaçının.

Bir çift ya da bir erkek ile iki dişi iyi bir başlangıçtır; eşleşme ve üretim düşünüyorsanız 6–8 genç alın. Balıkları bitkileri yerleşmiş, döngüsünü tamamlamış bir akvaryuma ışıklar kapalıyken ekleyin; ilk günler saklanırlar, bu normaldir.

Benzer Türler ve Karıştırılma Riski

Adı yüzünden en sık karışan tür bir deniz balığıdır: Cryptocentrus pavoninoides de “peacock goby” adıyla satılır ama tuzlu su ister. Sipariş verirken bilimsel adı yazın.

Tatlı suda en çok benzeyen balıklar Avustralya ve Yeni Gine’nin diğer gudgeonlarıdır. Mogurnda mogurnda (ve güneyli akrabası Mogurnda adspersa) benzer beneklenme gösterir ama 10–12 cm’yi bulan, küçük balıkları avlayan bir taban balığıdır. İmparator gudgeon (Hypseleotris compressa) daha yüksek gövdeli ve iri olur, erkeklerde kırmızı-siyah kenarlı yüzgeçler belirgindir. Peacock gudgeon’ı bunlardan kuyruk dibindeki tek siyah göz lekesi ve mavi zemin üzerindeki kırmızı benek sıraları ayırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Peacock gudgeon gerçek bir gobi mi?

Hayır. Gobilerle akraba ama Eleotridae ailesinden bir uyuyan gobidir. Gerçek gobilerde karın yüzgeçleri birleşip vantuz oluşturur; bu balıkta karın yüzgeçleri ayrıdır ve balık tabana yapışmak yerine suyun içinde süzülür.

Peacock gudgeon kaç litre akvaryumda yaşar?

Bir çift ya da iki üç balıklık küçük bir grup için 60 cm uzunluğunda, 54 litrelik bitkili bir akvaryum yeterlidir. Birden çok erkek tutulacaksa taban alanı büyütülmeli ve her erkeğe ayrı mağara verilmelidir. Kapak şarttır.

Peacock gudgeon pul yem yer mi?

Çoğu birey pul yemi ve granülü reddeder. Dondurulmuş dafni, artemia, cyclops ve kan kurdu ile canlı küçük yemler esas yem olmalıdır. Bazı balıklar zamanla küçük batan granülleri kabul eder, ama buna güvenerek balık almayın.

Peacock gudgeon karideslerle yaşar mı?

Yetişkin cüce karideslerle genellikle sorunsuz yaşar. Ancak ağzına sığan karides yavrularını yer; karides kolonisini büyütmek istiyorsanız aynı akvaryumda koloni yavaş çoğalır.

Peacock gudgeon erkeği ile dişisi nasıl ayırt edilir?

Erkek daha büyük ve renklidir, yaşla alnında belirgin bir kambur gelişir. Dişi daha küçük, karnı sarıdır; yumurtlamaya hazır olduğunda altın sarısına döner. Gençlerde dişinin anal yüzgecinin kenarında koyu bir bant bulunur, erkekte bulunmaz.

Peacock gudgeon yumurtaları kaç günde açılır?

Yumurtalar sıcaklığa bağlı olarak 6–10 günde açılır. Yumurtalar mağaranın tavanına yapıştırılır, erkek onları tek başına bekleyip yelpazeler. Yavrular küçüktür ve ilk günden yeni çıkmış artemia ile mikro solucan yer.

Kaynakça

  • Nichols, J. T. (1955). Results of the Archbold Expeditions. No. 71. Two new fresh-water fishes from New Guinea. American Museum Novitates 1735: 1–6.
  • Allen, G. R. (1991). Field Guide to the Freshwater Fishes of New Guinea. Christensen Research Institute, Madang.
  • FishBase: Tateurndina ocellicauda Nichols, 1955.
  • Seriously Fish: Tateurndina ocellicauda.
  • ANGFA (Australia New Guinea Fishes Association): Tateurndina ocellicauda.
  • IUCN Kırmızı Liste: Tateurndina ocellicauda (2020 değerlendirmesi, Hassas).

💬 Yorum Yaz

🐟 akvaryumpedia